ESKİ Resimlerle VAN

Güneşin her gün kalenin arkasından batışını bin yıldır izleyen bu topraklar, ne hikayeler sakladı koynunda... Fotoğrafa baktığınızda sadece ıssız bir alan değil, bir zamanlar sokaklarında çocukların koşturduğu, çarşılarında zanaatkarların çalıştığı bir kentin ruhunu görüyorsunuz. Şimdi sessizliğe bürünen bu kadim şehir, kalenin gölgesinde ebedi uykusuna yatmış gibi duruyor. "

"Bundan tam yüz yıl önce, Van’ın güneşle yıkanmış topraklarında hayat böyle akıyordu. Ne traktör sesi vardı ne de modern dünyanın telaşı... Sadece toprağın kokusu, mandaların ağır adımları ve nasırlı ellerin bereketi. Bu karede sadece bir tarla sürümü değil; bir halkın direnci, kültürü ve o günkü Van’ın samimiyeti gizli."

"Zaman geçer, şehirler değişir ama hatıralar baki kalır. Bir zamanlar dedelerimizin yürüdüğü bu yollar, şimdi sadece fotoğraflarda... Eski Van şehrinden, Hükümet Konağı civarından çok kıymetli bir arşiv görüntüsü. Bakarken insanı o günlerin sessizliğine ve huzuruna götürüyor. Memleketimizin eski hallerini unutmamak ve unutturmamak dileğiyle."

"Yüz yıl öncesinden bir selam...
Eski Van / Erek Meydanı. Ne o binalar kaldı, ne de o meydan; ama bu fotoğraflar sayesinde Van’ın asaletini ve tarihini yaşatmaya devam ediyoruz. "

Bu fotoğraf, Eski Van şehrinin (Van Kalesi'nin güneyindeki tarihi yerleşim) 19. yüzyıl sonu veya 20. yüzyıl başındaki dokusunu yansıtan çok kıymetli bir belgedir. Mimari yapıdan bitki örtüsüne kadar birçok detay, o dönemdeki şehir hayatına dair önemli ipuçları veriyor:

Mimari Yapı ve Şehir Dokusu
Geleneksel Kerpiç Mimarisi: Evlerin tamamına yakını bölgenin iklimine uygun, düz damlı kerpiç yapılardan oluşuyor. Bu yapılar, Eski Van'ın karakteristik "bahçeli ev" kültürünün bir parçasıdır.

Pencere Detayları: Fotoğrafın ön planındaki binada görülen üçlü kemerli pencere yapısı, dönemin sivil mimarisindeki estetik anlayışı gösteriyor. Bu tarz pencereler genellikle "başoda" denilen, misafirlerin ağırlandığı en prestijli odalara aittir.

Düz Damlar (Toprak Dam): Damların düz olması, sadece iklimsel bir tercih değil, aynı zamanda kış hazırlıkları (meyve kurutma, erzak hazırlığı) için kullanılan aktif bir yaşam alanıdır.

Bitki Örtüsü ve Sosyal Yaşam
Kavak Ağaçları: Van’ın simgelerinden olan uzun ve ince kavak ağaçları, hem şehre yeşil bir doku katıyor hem de rüzgarı kesmek ve yapı malzemesi (kereste) sağlamak amacıyla yetiştiriliyordu.

İnsan Figürleri: Damların üzerinde ve sokak aralarında görülen insanlar, fotoğrafın çekildiği anın canlılığını koruyor. O dönemde fotoğraf çekimi nadir bir olay olduğu için insanların merakla durup poz verdiği veya günlük işlerine devam ettiği seziliyor.

"Zamanın tozlu sayfalarında bir yolculuk... Van Kalesi'nin kuzey eteği, Şeyh Abdurrahman Baba makamının huzurunda sessiz bir an. At arabalarının geçtiği o eski yollar, bugün modern Van’ın köklerini fısıldıyor."

ULU Camii Van Ulu Camii'nin (Eski Van Şehri) 1913-1914 yıllarına ait, henüz tam olarak yıkılmamış halini gösteren meşhur karelerden biridir. Fotoğraftaki kişi muhtemelen caminin o dönemki görevlisidir ve arkasındaki görkemli tuğla işçiliği, yapının ne denli zengin bir süslemeye sahip olduğunun en canlı kanıtıdır.

Van Kalesi'nin güneyinde, "Eski Van Şehri" olarak bilinen bölgede yer alan bu kadim yapı hakkında temel bilgiler şöyledir:

1. Tarihçesi ve Yapımı
Dönemi: Caminin kesin inşa tarihi tartışmalı olsa da, genel kabul 12. yüzyılda Ahlatşahlar (Sökmenliler) döneminde yapıldığı yönündedir (I. veya II. Sökmen zamanı). Bazı araştırmacılar ise süsleme özelliklerine bakarak 14. yüzyıl başlarını veya Karakoyunlu dönemini işaret eder.

Önemi: Anadolu’nun en erken dönem "Ulu Cami" örneklerinden biridir. Selçuklu mimarisinin tuğla işçiliği ve alçı süsleme sanatını yansıtan nadide bir eserdir.

Yıkılışı: 1844 depreminde çatısı çökmüş, 1915-1918 yılları arasındaki savaş ve işgal döneminde ise şehirle birlikte büyük ölçüde tahrip edilmiştir.

2. Mimari Özellikleri
Malzeme: Yapı, taş temel üzerine tamamen tuğla kullanılarak inşa edilmiştir. Bu, bölgedeki taş ağırlıklı mimariden ayrılan en belirgin özelliğidir.

Planı: Mihrap önü kubbeli ve çok destekli (bazilikal) bir plana sahiptir. Fotoğrafta da görülen taçkapı (portal) ve iç mekandaki alçı mihrap, dönemin geometrik ve bitkisel motifleriyle bezelidir.

Minare: Caminin kuzeybatı köşesinde yükselen silindirik gövdeli minaresi günümüze kadar ulaşan en sağlam parçasıdır. Minare üzerinde geometrik geçmeli kuşaklar ve çini tabak kalıntıları (baçini) mevcuttur.Caminin son durumu hakkında bilgisi olan arkadaşlar yorumlarınızı bekliyorum.

Asur Kraliçesi Semiramis dogum.m.ö 850.ölüm m.ö 798. Dünyanın 7.harikasi Babil asma bahçeleri mimari .Bir efsaneye göre Van Şehrinin kurucusudur. Van gölünü çok beğenen kraliçe göle doğru uzanan bir kayaya Ara’nın hatırasına bir kale inşa ettirir. Kale hemen inşa edilir, eteğine de şehir kurulur. Şehrin adını Şamrangerd koyarlar. Burayı bağ ve bahçelerle susleyip bir de kanal yaptırır.Uzun yıllar burda yaşadıktan sonra ülkesini özler şehri Van adında bir komutana bırakarak, ülkesine döner.

Osmanlı Devleti'nin Van İlbayı (valisi) Şehit Ali Rıza Paşa,

Batum iskelesinde şehit edilen. Van ahalisi tarafından sevilen, ölümünden sonra adına ağıt yakılan, Merhum Van Valisi Ali Rıza Paşa (Phebus Fotografhanesi Pasportunda )

Osmanlı dönemi Van da bir sokak 1892.(A street in Ottoman-era Van 1892)