31/05/2015
Berat Kandili Alemi İslama ve Bütün İnsanlığına Hayırlı Olsun
Pazartesiyi salıya bağlayan geçe mübarek berat kandili bu münasebetle berat kandilin mahiyetini bir kere daha anlamak ve şimdiden kendimizi hazırlamakta fayda var.
“Şühûr-i selâse” denilen “üç aylar”ın ikincisi de Şaban ayıdır. Bilindiği gibi, üç ayların ilki Receb, üçüncüsü de Ramazan’dır. Şaban ayının önemli bir hususiyeti de, “Berat Gecesi”nin bu ayın on beşinci gecesine tevafuk etmesidir. Berat Gecesi, meleklerin inmesi, duaların kabul olunup, geri çevrilmemesi gibi birçok fazilete sahip olduğu için, bulunduğu ayı da değerli kılmıştır[1]
Şaban ayı, Hz, Aişe (ranh) validemizin ifadelerine göre, Hz. Muhammed (sav) Efendimiz’in birçok günlerini oruçla geçirdiği mübarek bir aydır. İbadet ü taatten bir an bile uzak durmayan, her halini ibadete dönüştüren Peygamberimiz ümmetini uyarmıştır:
“Gücünüz yettiği kadar Allah’a ibadet edin, siz usanmadıkça Allah sizden usanmayacaktır.”[2]
Üsame bin Zeyd sormuş:
– Ya Resûlallah! Hiç bir ayda Şaban ayında tuttuğunuz oruç kadar (nafile) bir oruç tutmuyorsunuz, neden?
Efendimiz(sav) cevap vermişler:
– Bu ay, Recep ayı ile Ramazan ayı arasındaki Şaban ayıdır. İnsanların ehemmiyetini anlayamadığı bir aydır. Ki o ayda ameller (ibadetler) âlemlerin Rabbine, kâinatın Yaratıcısına kaldırılır, arz olunur. Ben istiyorum ki benim amelim, ibadetim ben oruçlu iken Cenab-ı Hakk’a arz olunsun.[3]
Peygamberimiz (asm)’in bu tavrı Kur’an’ın şu âyetine işaret etmektedir:
“Kim izzet ve şeref istiyorsa (şunu bilsin ki) izzetin tamamı Allah’a aittir. (O Allah ki insana izzet ve şeref kazandıran) tertemiz sözler O’na çıkar. O sözleri Allah’a yükseltecek olan da salih (temiz, dürüst, halis) amellerdir.”[4]
Hasan ve Katade: “Temiz söz, Allah’ı zikr etmek, salih amel de farzları yerine getirmektir. Kim Allah’ı zikr eder de farzları işlemezse onun sözü ameline geri çevrilir.”[5] demişlerdir.
Onun için Fahr-i Kâinat Efendimize (sav) gönül veren, O’nun sünnetini ihya edip Allah’ın rızasını kazanmak isteyen mü’minler, mümkün mertebe Şaban ayının bazı günlerini oruçlu, gecelerini, özellikle Berat Gecesi’ni ibadetle, salâvatla, Kur’ân okumak ve dua etmekle geçirirler.
BERAT GECESİ
Şaban ayının 15. gecesi Berat Gecesi’dir. Berat, beraet kelimesinin kısaltılmış halidir. Bu da borçtan ve isnad edilen suçtan kurtulma anlamlarına gelir. Onun için borçtan ve isnad edilen suçtan ve günahlardan kurtulmak isteyenler, bu gece Allah’tan beratlarını yani kurtuluşlarını isteyeceklerdir. Bu gece ibadet, dua ve Yakarış Allah’ın rahmetine, mağfiretine ve sohbetine lâyık olmaya çalışacağımız mübarek bir gecedir.
Duhan sûresinde Allah Teala şöyle buyurmaktadır:
“Hâ mîm! Helal ile haramı açıkça bildiren bu Kitab’a yemin ederim ki, şüphesiz biz onu mübarek bir gecede indirdik. Biz onunla uyarmaktayız. O öyle bir gecedir ki her hikmetli iş tarafımızdan çıkan bir emirle ayrılır, (karara bağlanır.)”[6]
Bu geceye berat gecesi denildiği gibi mübarek gece, senet gecesi ve rahmet gecesi de denilmektedir.[7] Ayette geçen “Mübarek Gece” den maksat, Kadir Gecesi’dir, diyenler olduğu gibi Berat Gecesi’dir, diyenler de vardır.[8]
Kadir sûresindeki ayetlerle bu ayetler arasında çelişki yoktur. Berat Gecesi’nde indirilen, Kur’an’ın Levh-i Mahfuz’dan dünya semasını toptan indirilmiş halidir. Kadir Gecesi’nde indirilen ise, Kur’an’ın parça parça, peyderpey indirilmeye başladığı durumun ifadesidir.[9] Her şeyi en iyi bilen Allah’dır.
Bu gecede beş özellik vardır:
1. Her hikmetli iş karara bağlanır,[10]
2. Bu gecedeki ibadetin fazileti hesapsızdır.
Bu gecede nafile olsun, kaza olsun namaz kılanların, iyilik, ibadet, hayır ve hasenat yapanların, darda kalanlara yardım yapanların cennetle müjdelenmesi, cehennem azabından, dünya belalarindan, şeytanın hile ve tuzaklarından kurtulması Allah’ın rahmetinden beklenir. Bu gece,çok tövbe-istiğfarda bulunulur, bol kaza namazı kılınabilir. Evrad u ezkarla meşgul olunabilir. Anne-baba hoşnutluğu alinir onlara kus ve dargin olanlarla barışilmali…
3. Bu gece rahmet iner, Allah, bu gece Kelp kabilesinin koyunlarının sayısınca kullarına merhametle muamele eder.
4. Allah mağfireti ile bütün Müslümanları bağışlar. Ancak tövbe etmedikçe:
a) Kâhinleri yani gayıptan haber verenleri,
b) Büyü yapanları,
c) Kincileri,
d) İçkiye devam edenleri,
e) Ana-babasını incitenleri,
f) Zinaya devam edenleri ve zinayı savunanları bağışlamaz.
5. Bu gece Peygamberimize (sav) şefaat hakkının tamamı verilmiştir. Peygamberimiz, Şaban ayının on üçüncü gecesi Cenab-ı Hakk’tan ümmeti için şefaat hakkı istedi, üçte biri verildi, on dördünde üçte ikisi, on beşinde de hepsi verildi. Bu şefaatten herkes istifade edebilecek ancak deve kaçar gibi Allah’tan kaçanlar değil.
6. Bu gecede zemzem suyunun arttırılması ilahî adettendir.[11]
Hz. Aişe validemiz (r.anh) der ki
Resûlullah (asm) kalktı, geceleyin namaza durdu, nihayet secdeye vardı. Secdesini o kadar uzattı ki ben ruhunun kabzedildiği (yani vefat ettiği) kanaatine vardım. Kalktım, yanına vardım. Parmağına dokunu verdim, canlı olduğunu görünce geri döndüm. O esnada secdede bulunan Resûlüllah (sav) sızlanıyor, yalvarıyor ve şöyle diyordu;
” Allah’ım! Azabından affına sığınıyorum, gazabından rızana sığınıyorum, Senden yine Sana sığınıyorum. Seni, Senin kendini övdüğün gibi asla övemem, Seni, sen ancak övebilirsin, Zât’ına layık övgüyü ancak sen yaparsın Allah’ım!..
Resûlüllah başını secdeden kaldırdı, namazını tamamladı ve dedi ki:
– Ey Aişe! Biliyor musun bu gece hangi gece?
– Allah ve Resulü daha iyi bilir dedim.
Bu gece dedi, Şaban’ın yarısı yani on beşinci gecesidir. Allah bu gece kullarına ve kullarının fiil ve davranışlarına bakar, bağışlanmak isteyenleri bağışlar, merhamet dileyenlere merhamet eder. Kin, hased ve kötü amel sahiplerini tövbe etmezlerse rahmetsiz, mağfıretsiz olarak olduğu gibi bırakır.”[12]
Kur’an’ın inişine sahne olan gecelerden birinin de bu gece olduğu söylenmektedir. Bu gecenin en mühim olaylarından biri de Kâbe-i Muazzama’nın ümmet-i Muhammed’e (sav) kıble olarak tayin edilmiş olmasıdır.
Bir hadisde buyurulmuş ki:
“Şa’ban’ın yarı (on beşinci) gecesi olduğu vakit, gecesinde ibadet için kalkınız, gündüzünde de oruç tutunuz. Zira Allah Teala güneşin batışından itibaren rahmetiyle dünya semasına tecelli buyurur. Bağışlanmak isteyen yok mu? Onu bağışlayayım. Rızık isteyen yok mu? Onu rızıklandırayım. Dertli yok mu? İstesin de derman vereyim. Bu çağrı şafak sökünceye kadar devam eder.”Bu gecede yapılan muracaatlar, dualar geri çevrilmez.[14]
Onun için bu gece dini bir, Allah’ı bir, peygamberi bir, kitabı bir, kıblesi bir olan mü’minlerin birbirini sevmeye, saymaya, kardeşçe yaşamaya karar verecekleri bir gecedir. Kin ve nefreti, şikak ve nifakı, ayrılık ve gayrılığı unutacakları bir gecedir. Bütün inananların küfre karşı, dinsizliğe karşı, ahlâksızlığa, anarşiye, bölücülüğe karşı yek-vücud olup yarınlara tek ses ve tek nefes halinde çıkmaya niyet edecekleri bir gecedir. Ömrümüzün günahkâr mazisine veda edip, bundan sonra ibadetle dolu bir hayat sürmek, Allah’ın emirlerine sıkı sıkıya bağlı dakikalar geçirmek için dua edeceğimiz bir gecedir. Çünkü Allah’ı razı etmek için verilmiş bu fırsat, belki bir daha elimize geçmeyecektir.
En büyük mesele, en büyük dava Allah’ı razı etmektir. O’nun sevgisini kazanamazsak, bütün dünya dostumuz, dünya dolusu da malımız olsa faydası yok. Çünkü kabir, yalancılığın, sahtekârlığın, rüşvetin, torpilin sızamadığı ahiret kapısıdır. Şairin dediği gibi:
“Sanma ey hâce ki senden zer ü sîm isterler Yevme lâ yenfeu de kalb-i selim isterler.”
“Ey Efendi! Ne malın, ne evladın, hiçbir şeyin fayda vermeyeceği bir günde, sanma ki senden altın gümüş isteyecekler. Sadece ve sadece sağlam bir iman, günah kirleriyle kararmamış veya günahlardan arınmış bir kalb, ibadetle geçmiş bir hayat istenecektir.”
İşte ahirette senden istenecek şeyler bunlardır. Kabirde geçerli olan da bunlar olacaktır.
Öyleyse insan, en büyük sermayesi olan ömür dakikalarını; hasseten bu geceleri ganimet bilmeli. Yaşadığı her anı, tövbe etmek için verilmiş bir imkân olarak değerlendirmeli. Elinden gelirse göz yaşlarıyla günah kirlerini yıkamalı, günahlarla paslanmış kalp aynasını silmeli. Silmeli ki Hak tecelli etsin, Hakk’ın cemali görünsün, Manzar-i Rahman olsun.
Dünyanın cazibesi, Leylaların güzelliği insanı aldatmamalı, Mevla’dan uzaklaştırmamalı. Şunu iyi bilmeli ki Mevla’yı bulursa, Leylalara, hem de güzelliği solmayan Leylalara kavuşmak mümkün olacaktır. Şu gelecek söz ya baş üstüne asılmalı ya da kulaklara küpe olarak takılmalıdır:
“Dost istersen Allah yeter, Çünkü O dost ise her şey dosttur. Yaren istersen Kur’ân yeter. Çünkü Kur’ân’da isimleri geçen peygamberler ve meleklerle hayalen görüşür, başlarından geçenleri seyredip ünsiyet edersin.
Mal istersen kanaat yeter; çünkü kanaat, iktisad etmeye sevk eder, iktisad, berekete vesile olur.
Nasihat istersen ölüm yeter. Çünkü ölümü düşünsen, dünyaya dalmaktan kurtulur, ahiretine ciddî çalışırsın.”[15]
Öyleyse şimdiye kadar kılamadığımız namazları kılmaya, bir daha da namazı bırakmamaya karar verelim. Verilmemiş zekâtlarımızı, sadakalarımızı verelim, açık saçık ve tesettürsüz geçen hayatımıza veda edelim, hayatımızı imanla hayatlandıralım, Allah’ın emri olan farzlarla süsleyelim. Haramlardan, küçük ve büyük günahlardan uzak durmakla hayatımızı ve sağlığımızı koruyalım. Küsmüşsek barışalım, incitmişsek helallik alalım, incinmişsek affedelim, incittiğimiz âlim-ulema varsa, özür dileyelim, af isteyelim, ana-babamızın ellerini öpelim, ihtiyaçlarını karşılayalım, dualarını alalım, kibirden, gururdan, hava atmaktan, şımarıklıktan uzak duralım. Kula yakışır şekilde, alçak gönüllü, herkese şefkatle, muhabbetle kucak açalım. Çaresizlere çare olalım, Allah’ın dinini yaşayalım, Onun koruması altına girelim. Ancak bu şekilde gecemiz mübarek olur, evimiz, gönlümüz, yurdumuz huzur ve bereketle dolar.
Şimdiden Geceniz mübarek olsun. Geceyi en değerlendiren, Allah razısina nail ölmüş bahtiyar kullarından olma temenni ve duasiyla ..
السلام عليكم Allah’ın selami üzerinize olsun. Amin
___________________________________________
Dipnotlar:
[1] Pakalın, M. Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, İstanbul 1983, III/302
[2] bk. Buhari, Savm, 39; Müslim, Müsafirin, 215,220; Tirmizî, Kıble, 13; İbn Mace, Zühd, 28; Ahmed b.Hanbel, II/231,250.
[3] Ahmet b.Hanbel, V/201; Nesaî, Sıyam, 70.
[4] Fatır, 35/10.
[5] Nablusî, a.g.e, s.36
[6] Duhan, 44/1-4
[7] Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi, Hak Dini Kur’an Dili, VI/4293-4294.
[8] Nablusî, a.g.e, s.42
[9] Farklı görüşler için bk.Yazır, aynı yer.
[10] Duhan, 44/ 6
[11] Yazır, a.g.e, VI/4293-4294.
[12] Et-Terğîb ve’t-Terhib, II/119.
[13] İbn Mace, İkame, 191; Ahmet b. Hanbel, VI/238; Tirmizi, Savm, 38.
[14] Nablusî, a.g.e, s. 43.
[15] Nursî, Mektubat, Yirmi Altıncı Mektup.
