24/08/2026
Gediz, Kütahya
Gediz, Kütahya ilinin bir ilçesi. İlçe Kütahya'nın 90 kilometre güney batısında yer alır. Daha yakın bir il olan Uşak'a ise 45 km mesafededir. İlçe merkezinin nüfusu 31.12.2020 itibarıyla 24.669, kasaba ve köyler nüfusu ise 25.118 olmak üzere ilçenin toplam nüfusu 49.787'dir.
İlçenin yüzölçümü 1.193 km²dir.
Gediz ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 732 metredir.
Kütahya ilinin genelinin aksine daha ılıman bir iklim görülür; Kütahya'nın sıcaklık ortalamaları en yüksek olan ilçesidir. İlçede Murat Dağı kaplıcaları ve Ilıca kaplıcaları bulunur.
Tarihi
Murat Dağı'nda bulunan bir gölet (Haziran 2019)
MÖ 1000 ve MÖ 700'lü yıllarda (Yaklaşık 3000 yıl önce) Frigler tarafından kurulan ve antik adı "Kadoi" veya "Kodis"dir. Daha sonra Ünlü Hükümdar İskender'in Makedonya hükümdarlığında "Kadus", Roma Döneminde "Kadi" adını aldığını basılmış sikkelerden anlaşılmaktadır. Türklerin Selçuklu ve Germiyanoğulları hakimiyetinden sonra 1429'da Osmanlılar tarafından yönetilmeye başlanmıştır.
Gediz yıllar boyunca doğal afetlerle anıla gelmiştir. Köprünün ve kalenin depremle ikiye bölünmesi ile göl suyunun sele dönüşmesi, çeşitli toprak kaymaları, resmî kayıtlara göre 1086 kişinin öldüğü 28 Mart 1970 Cumartesi saat 23.06'da gerçekleşen Gediz depremi ve 1911'de şehrin tamamen yanması ile sonuçlanan yangın bunlardan sadece bilinenleridir.
5 Ağustos 1970'te Bakanlar kurulu ile Gedizin yerleşim yeri 7 km güneybatıya doğru yeniden inşa edilmiştir. Günümüzde Eskigediz ve Gediz olmak üzere iki yerleşim yeri bulunmaktadır.
Çevre ilçe ve illerden getirilen ürünlerin (tarhana, peynir vb.) satıldığı Gediz Pazarı Gediz'in tarihinde türküsü ile ün kazanmıştır.
Coğrafi Yapı
Gediz Kütahya İlinin 91 Km. güney batısında yer alan İç Anadolu ile Batı Anadolu arasında İç Batı Anadolu diye adlandırılan geçit alan üzerindedir. İlçenin Yüzölçümü 1733 km2, Rakımı 736 metredir. Gediz ortalama 1100-1200 metre yükseklikte dalgalı bir plato üzerinde kurulmuştur. İlçenin en önemli yükseltisi 2312 metre ile Murat Dağıdır.
Kaynağını Murat Dağından alanı ve 401 km. uzunluğu olan Gediz Nehri kendi adını taşıyan ovayı suladıktan sonra İzmir Körfezi’nin dış kesiminde büyük bir delta çizerek Ege Denizi’ne dökülür.
Gediz’in konumu çevresine göre daha alçak düzeyde olduğundan İlçe iklimi çevreye göre daha ılımlı bir karakter kazanmıştır. Gediz’i etkileyen Akdeniz ve karasal iklim tipleri arasındaki bu iklim tipi, bir geçiş iklimidir.
Sanayi
İlçe ekonomisi tarıma dayalı iken özellikle 1970 depreminden sonra yurt dışında çalışan ve 10.000 civarında tahmin edilen işçilerin mali transferleri başlıca kaynak olmak üzere ilçede mevcut kömür madenlerinden elde edilen ücret, temettü ve maden istihsal doğrultusunda nakliyecilik devletin Gediz'i yeniden kurma hususundaki yatırımları ile desteklenince önemli sermaye birikimleri olmuştur.
Teşebbüs imkânları değerlendirilerek Gediz İp-lik ve Mensucat Sanayi, Ambalaj Sanayi, Kömür Madencilik Sanayi, Kireç Sanayi, Tekstil Sanayi, Egzoz Sanayi, Mermer Sanayi, Antimuan Sanayi, Mobilya Sanayi, Et ve Süt Ürünleri Sanayi, Un Sanayi şeklinde önemli yatırım şirketleri kurulabilmiştir.
Yeni başlayan süreçte halka açık şirketler yerine küçük kobi şirketleri öne çıkmaktadır. Son dönemde toprağa dayalı ürünlerle makina ve gıda sanayinde yatırımlar yapılmıştır.
Tarım ve Hayvancılık
İlçemiz de toplam 40.869 hektar tarım alanı olup, bu alanın 22.020 hektarı hububat, 730 hektarı sa-nayi bitkileri, 2.690 yem bitkileri, 6.930 hektarı yemek-lik baklagiller, 905 hektarı diğer tarla bitkileri, 4.210 hektarı nadas, 450 hektarı tarıma elverişli olup; kullanıl-mayan 1.510 hektarı sebze alanları, 904 hektarı bağ bahçe olarak kullanılmaktadır.
İlçenin toplam 40.869 hektar olan tarım alanının 11.400 hektarı sulanan, 29.469 hektarı sulanmayan alandır.
İlçe halkı geçimini 1. derece tarla ürünlerinden sağlamakta ise de meyvecilik önemli bir yer işgal etmektedir. Gediz nehri kenarındaki köylerde sanayi bitkilerinden pancar ve haşhaş ekimi yapılmaktadır. İlçemizde 7.000 çiftçi ailesi mevcuttur.
Kaplıcalar İle İlgili Kısa Bilgiler
1- Ilıca Kaplıcası :
Gediz-Simav karayolu üzerinde 15 Km. asfalt yolu ile İlçe Merkezine bağlıdır. Çevresi çam ormanlarıyla kaplı dere yatağındadır. Burada kayda değer 5 adet sıcak su kaynağı mevcuttur. (Çamaşırlık, Sarıkız, Karakazan, Traverten, Çamurluk) bu kaynakların çok sıcak suları çeşitli hastalıkları iyi geldiği halk arasında söylenmektedir.Kaynak sularının sıcaklığı 85 ile 104 derece arasında değişmektedir. Özel şahıslara ait yapılaşma yoktur. Yalnız Orman İşletme Müdürlüğüne ait üç aileye hitap eden konaklama tesisleri vardır.
Kaplıcada içme suyu ve kanalizasyon mevcut olup, içme suyu yeterli değildir. Kaplıcada yazın ikamet eden 6000, kışın 1500 kişi, 120 yatak kapasiteli 60 odalı lüks otellerden, kamping Alanlarından, yüzme havuzu, restaurant, sportif tesislerden, kafeterya, kasap, manav, bakkal, kahvehane, cami, ankesörlü telefonlar ile sağlık ocağı ve jandarma hizmetlerinden yararlanmaktadır. İki yıldızlı otel-kür merkezi ve hususi banyo inşaatları tamamlanmış olup, SSK Genel Müdürlüğüne devrolmuş, ancak henüz hizmete açılmamıştır. Kaplıcada Aqua Park bulunmaktadır.
2- Murat Dağı Kaplıcası :
Türkiye’de termal turizm ile kayak turizmini birleştiren ender yerlerden biri olan Murat Dağı, 2309 mt rakımıyla Ege Bölgesinin en yüksek dağıdır.
Gediz Murat Dağı Kaplıcaları, Bakanlar Kurulunun 19.04.1987 tarih ve 87/11608 Sayılı Kararı ile Termal Turizm Merkezi olarak ilan edilmiştir. Kaplıca Murat Dağı'nın 1450. metresinde yer almaktadır. Sıcaklığı 37 ile 43 derece arasında olan sular Sodyum, Potasyum, Kalsiyum, Magnezyum, Bromür ve Sülfat içermektedir.
Kaplıca başta romatizmal hastalıklar olmak üzere deri hastalıkları, kadın hastalıkları, sinir ve kas hastalıklarına iyi gelmektedir. Kaplıca suyunun toplam debisi 45 lt/sn civarındadır.
Murat Dağı'nda yerli ve yabancı uzmanlar ile Türkiye Kayak Federasyonu tarafından incelemeler yapılmış ve yılın yaklaşık 5 ayı (Aralık-Nisan) kayak yapılabilir, kar kalınlığı ortalama 70-135 cm ve kayak için en ideal kar türü olan toz kar kalitesine sahip olduğu, kot farkı 320 metre olup ulusal ve uluslararası müsabakaların yapılmasına uygun olduğu, 15.06.2017 Tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım İşletmeleri Genel Müdürlüğünce onaylanan projesinde farklı zorluk derecelerinde toplam 7700 m pist uzunluğu olduğu tespit edilmiştir.
Murat Dağı'nda kısa mesafeler arasında iklim koşullarında değişimler görülmektedir. Bu durum alanda floristik örtünün zengin olmasını sağlamıştır. Alanda; Akdeniz, Karadeniz ve Kara ikliminin bitki türleri görülmektedir.
Tüm yıla yayılmış turizm imkânlarıyla deniz-kum-güneş turizmine alternatif olarak zengin bir turizm çeşitliliği var olan Murat Dağında; Kamping, Foto safari, Flora ve Fauna Gözlemciliği, Dağ Bisikleti, Dağcılık, Yamaç Paraşütü, Binicilik, geleneksel yaşam biçimlerinin incelenmesi gibi alternatif turizm imkânlarına olanak sağlamaktadır.
Murat Dağından 14 Aralık 2017 tarihinde çekilen ve AA tarafından servis edilen meteor yağmuru fotoğrafları bir haftada 300 milyonun üzerinde tıklanma ile dünyada en çok tıklanan ilk 20 fotoğraf arasına girmiştir.
Murat Dağı Kaplıca ve Kayak Merkezi, Gediz’e 25 km, Zafer Hava Limanı’na 73 km, Kütahya’ya 95 km ve İzmir’e 230 km mesafesiyle merkez sayılacak bir konumdadır.
Mevcut durumda kayak merkezi yerel imkanlarla yapılan 250 mt pistte faaliyet göstermekte, yolu mevcut ihtiyacı karşılamaktadır. Kaplıcası faal olup, kaplıca bölgesinde belediyeye ait 171 yatak kapasiteli Bungalov tipi evlerde konaklama imkanları mevcuttur. Gençlik Hizmetleri ve Spor müdürlüğü tarafında işletilen tesiste de 178 yatak kapasitesi mevcuttur.