sesimiz otizm yaşam dernegi

Hastanelerde Otizm Müdahale Birimi Projesi

Proje Sahibi: Sesimiz Otizm Derneği
Proje Yöneticisi / Sorumlusu: Sevim Ofluoğlu
Hedef Kurumlar: Sağlık Bakanlığı / Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Pilot Bölge: İstanbul – Bağcılar
Tarih: 2025
İletişim: 0529 391 51 48
Adres: Yıldıztepe Mahallesi, Kuyulu Sokak No: 34/5, Bağcılar, İstanbul

1. Yönetici Özeti

Otizmli bireyler, nörolojik krizler ve epileptik nöbetler sırasında özel bir müdahale ortamına ihtiyaç duymaktadır. Mevcut hastane ve acil servislerde, otizmli bireylerin özel gereksinimleri yeterince karşılanamamaktadır.

Bu proje, hastanelerde Otizm Müdahale Birimi kurulmasını hedeflemektedir. Birim, evden ambulansla alınan otizmli bireylere güvenli, uzman müdahalesi ve gözlem olanağı sağlayacaktır.

Projeyle hedeflenen faydalar:

Nöbet ve kriz yönetiminde güvenli ortam sağlanması

Ailelerin bilgilendirilmesi ve psikososyal destek sağlanması

Sağlık sistemine otizm dostu yaklaşım kazandırılması

Ulusal düzeyde uygulanabilecek model oluşturulması

Proje, sürdürülebilir ve yaygınlaştırılabilir bir yapı olarak tasarlanmıştır. İstanbul pilot uygulaması sonrası diğer illere aktarılabilir.

2. Sorunun Tanımı ve Gerekçe

Türkiye’de tahmini olarak 80.000 üzerinde otizmli birey bulunmaktadır ve bunların yaklaşık %20’si epilepsi veya farklı nöbet türleri ile birlikte yaşamaktadır.

Standart acil servisler, otizmli bireylerin kriz anlarındaki özel ihtiyaçlarına yanıt verememektedir.

Ambulans personeli, nöbet yönetimi ve otizmli bireylerle iletişim konusunda yeterli eğitime sahip değildir.

Aileler, kriz anlarında ciddi psikolojik ve sosyal yük altına girmektedir.

Hastanelerde gözlem odaları, sessiz ortam ve uyaran kontrolü açısından yetersizdir.

Bu eksiklikler, hem bireyin güvenliğini hem de ailenin psikolojik sağlığını tehdit etmektedir.

3. Projenin Amacı ve Hedefleri

Amaç:
Kriz anlarında otizmli bireyler için hastanelerde güvenli ve uzman müdahale ortamı oluşturmak, aileleri desteklemek ve sağlık sistemine otizm dostu yaklaşım kazandırmak.

Hedefler:

1. Otizmli bireyler için özel hastane içi müdahale birimi oluşturmak

2. Ambulans transferinden gözlem sürecine kadar bütünsel bir protokol uygulamak

3. Personel için sertifikalı eğitim modülleri geliştirmek

4. Ailelere kriz yönetimi ve bakım konusunda rehberlik sağlamak

5. Pilot uygulama sonrası ulusal düzeyde model geliştirmek

4. Projenin Kapsamı ve Uygulama Alanı

Otizm Müdahale Ambulansı: Evden güvenli transfer, kriz anında müdahale donanımı ile donatılmış özel ambulans.

Otizm Müdahale Merkezi (OMM): Hastane içi gözlem ve kriz müdahale birimi, sessiz ve uyaran kontrolü sağlanmış odalar.

Eğitim Modülü: Sağlık personeli, aileler ve kolluk kuvvetleri için kriz yönetimi ve otizm farkındalık eğitimleri.

Kriz Sonrası Psikososyal Destek Sistemi: Müdahale sonrası aile ve bireye psikolojik destek ve rehberlik.

5. Hastane İçi Müdahale Protokolü (EK-1)

Ambulans ile güvenli transfer

Ön değerlendirme: hızlı medikal tarama ve kriz türünün belirlenmesi

Müdahale: epilepsi ve diğer nöbet türlerinde acil medikal müdahale, güvenli fiziksel ve duygusal yönetim

Gözlem: özel odalarda sessiz ve uyaran kontrollü izleme, raporlama

Aile bilgilendirme ve evde bakım önerileri

6. Personel Eğitimi ve Sertifikasyon Programı

Yılda iki kez eğitim programı

Üniversiteler ve sağlık kurumları iş birliği ile eğitim

OMM sertifikalı personel modeli: hemşire, doktor ve psikologlar sertifikalı eğitim alır

7. Bütçe ve Finansman Planı

Ambulans donanımı ve araç maliyeti

Hastane içi oda ve donanım düzenlemesi

Personel maaşları ve eğitim bütçesi

Finansman kaynakları: Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, yerel yönetim destekleri, sponsorluk ve hibe olanakları

8. Beklenen Sonuçlar ve Etki Analizi

Nöbet ve kriz yönetiminde başarı oranının artması

Aile memnuniyeti ve güven duygusunun yükselmesi

Hastanelerde otizmli bireylerin kabul oranlarının artması

Kamuoyu farkındalığının artması

9. Sürdürülebilirlik ve Yaygınlaştırma

İstanbul pilot uygulaması sonrası diğer illere yayılım

Ulusal Otizm Müdahale Ağı kurulması

Bakanlıklar arası protokol ve standart oluşturma

10. Sonuç ve Çağrı

Hastanelerde Otizm Müdahale Birimi, sadece tıbbi değil insani bir ihtiyaçtır. Projenin uygulanması, otizmli bireylerin güvenliğini sağlarken, ailelere destek olacak ve devletin sosyal sorumluluğunu güçlendirecektir.HASTANE İÇİ MÜDAHALE PROTOKOLÜ

(Otizmli Birey Kriz Yönetim ve Müdahale Süreci)

1. Kriz Anı Kabul Süreci

112 hattına yapılan çağrı Otizm Müdahale Ambulansı tarafından alınır.

Ambulans, hastaya ilk müdahaleyi davranış analizi ve kriz yönetimi eğitimi almış bir hemşire eşliğinde yapar.

Hasta, doğrudan OMM ünitesine getirilir — genel acil servise alınmaz.

OMM ünitesi, gürültü ve ışık hassasiyetine uygun, sensoryal izolasyonlu (ses geçirmez, sade ışıklandırma) özel bir odaya sahiptir.

2. Hastanede Karşılama Ekibi

OMM merkezine varıldığında ekip şu şekilde organize olur:

Görevli Sorumluluğu

Psikiyatrist Kriz nedenini, nöropsikiyatrik faktörleri değerlendirir, gerekirse ilaç tedavisini düzenler.
Nörolog Epileptik nöbet veya nörolojik neden şüphesi varsa EEG ve ilaç takibi yapar.
Psikolog / Davranış Terapisti Davranışsal krizi çözümlemek, bireyi sakinleştirmek için uygun teknikleri uygular.
Ergoterapist Duyusal düzenleme sağlar; bireyin dokunsal, işitsel veya görsel duyularını dengeler.
Hemşire / Acil Teknisyeni Fiziksel güvenliği sağlar, gerekirse sakinleştirici müdahaleyi uygular.
Sosyal Hizmet Uzmanı Aileyi bilgilendirir, kriz sonrası destek planını başlatır.

3. Fiziksel Müdahale Kuralları

Fiziksel kısıtlama yalnızca bireyin kendine veya başkasına ciddi zarar verme riski varsa uygulanabilir.

Bu işlem iki eğitimli personel tarafından, maksimum 5 dakika süreyle yapılır.

Müdahale sırasında sürekli göz teması, sakin ses tonu ve güven telkini korunur.

Müdahale sırasında hasta asla yalnız bırakılmaz.

4. Tıbbi ve Duyusal Müdahale

Gerekli durumlarda, doktor onayıyla hızlı etkili anksiyolitik ilaç (örneğin kısa etkili benzodiazepin) uygulanabilir.

Aynı anda duyusal regülasyon uygulanır:

Ortam karartılır.

Yumuşak sesli müzik veya beyaz gürültü açılır.

Dokunsal rahatlatma materyalleri (örneğin sıkma topu, ağırlıklı battaniye) sunulur.

5. Kriz Sonrası Süreç

Birey sakinleştiğinde psikiyatrist ve psikolog tarafından kısa bir durum değerlendirmesi yapılır.

Aileyle birlikte “kriz tetikleyicisi” tespit edilir.

Gerekirse hasta gözlem odasında 4–6 saat dinlendirilir.

Sosyal hizmet uzmanı aileye “Kriz Sonrası Aile Rehberliği Formu” verir.

Birey, gerekirse evde izleme planına alınır ve OMM izleme ekibi tarafından haftalık takip edilir.

6. Personel Eğitimi ve Sertifikasyon

Her OMM merkezinde görevli personel yılda en az 2 kez “Otizm Kriz Müdahale Eğitimi” alır.

Eğitim içeriği:

Kriz tanıma ve önleme teknikleri

Duyusal dengeleme yöntemleri

Etik ve hasta güvenliği ilkeleri

İletişim dili: “Yavaş, sade, güven veren” konuşma protokolü

Eğitimler, üniversitelerin tıp ve psikoloji fakülteleriyle iş birliği içinde düzenlenir.

7. Uzun Vadeli Etki

Bu merkezler sayesinde hastanelerde otizmli birey kabul oranı artacak,

Yanlış müdahale sonucu travma oluşumu azalacak,

Aileler, “Artık bir yer var, bize yardım ediliyor” duygusuyla destek bulacaktır.