Kraip Kripto Globe

Bitcoin Nedir?

Bitcoin, arkasında herhangi bir otorite bulunmayan, merkeziyetsiz bir yapıda çalışan, üçüncü kişilerin onayına ihtiyaç duymadan kişiden kişiye direkt olarak aktarımı mümkün olan, kaydı elektronik/dijital ortamda tutulan bir çeşit para yada değer olarak tanımlanabilir. Merkeziyetsiz ve dağınık bir yapıda güvenli bir şekilde saklanmasını ve transfer edilmesini blockzincir ağı üzerinde kriptoloji teknolojisi ile sağlandığı için kripto para olarak da isimlendirilmektedir.

Bitcoin'in en önemli özelliği, kişiden kişiye aracı olmadan aktarılabilmesidir. Bu yönüyle nakit para yada altın gibi fiziksel değerlere bezemektedir. Nitekim diğer elektronik/digital para türleri merkezi bir aracıya ihtiyaç duyarlar; örneğin banka hesabında duran paralar, ancak bir banka aracılığı ile saklanabilirler yada bir başkasına aktarılabilirler. Bu tür sistemlerde merkezi aracıların güvenilir olması gerekmektedir. Eğer aracı güvenilir değilse, saklanan yada gönderilen paranın da güvenliğinden söz edilemez. Bitcoin yada kripto paralar güvenlir olması gereken aracıya olan ihtiyacı ortadan kaldırarak finans sisteminde yeni bir çağ başlatmışlardır.

Bitcoin'in Yapısı

Bitcoin merkeziyetsiz bir yapıda tasarlanmış blokzincir (blockchain) dağıtık defter teknolojisi (Distributed Ledger Technology, DLT) ile çalışır. Bu sistem, isminden de anlaşıldığı gibi dağınık bilgisayar sistemlerinde saklanan bir hesap defterine benzetilebilir. Bitcoin adreslerinde bulunan Bitcoin bakiyeleri ve yapılan transferler blokzincir üzerinde tutulan bu defterde saklanır. Verilerin dağınık olarak bir çok kopya halinde tutulması hem verilerin usulsüz olarak değiştirilmesini engellediği gibi hem de verilerin sürekli olarak erişilebilir olmasını da sağlamaktadır. Verilerin içeriklerinin doğru bir şekilde değiştirilmeden saklanmasını sağlayan yöntem ise verilerin bir birine zincir şeklinde bağlı bir şekilde tutulmasıdır. Bu yöntem sayesinde eğer geçmişteki bloklardan birinde değişiklik yapılırsa, o ve ondan sonra gelen tüm bloklar gerçerliliğini yitirir, yani zincir kopar. Sistem bu şekilde kendini usulsüz değişikliklere karşı korumuş olur. Bitcoin'i bu kadar özel kılan da zaten merkeziyetsiz yapısı ve blokzincir teknolojisi ile çalışıyor olmasının verdiği güvendir.

Bitcoin'i Değerli Yapan Nedir?

Her finansal değerde olduğu gibi Bitcoin'i de değerli yapan arz-talep dengesidir. Bitcoin'i piyasa süren ve değerini korumaya çalışan bir otorite olmadığı için değeri tamamen serbest piyasa koşullarında arz-talep dengesine göre şekillenir. Bu yönüyle en çok altın, gümüş, değerli taşlar yada değerli metallar gibi emtia varlıklara benzer. Bu nedenle digital emtia/digital varlık olarak da isimlendirilebilir.
Bitcoin'in arzı yazılımında konmuş çeşitli kurallar çerçevesinde sınırlandırılmıştır. 3 Ocak 2009 tarihinde Bitcoin ağı çalışmaya başladığı zaman dolaşımda hiç bir Bitcoin olmadan başlatılmış olup, sisteme katılan ve blockzincir'ini işletenlerden birine rastgele olarak her 10 dakika bir 50 bitcoin ödül dağıtılmaya başlanmıştır. Bitcoin oluşturmanın tek yolu blockzincir'i işletecek yazılımları çalıştırmak olduğu için bu işlemin adına Bitcoin madenciliği (Bitcoin mining) ismi de verilmektedir. Bu şekilde hem sistemi işletecek kişilere bir kazanç oluşturularak sistemin işletilmesi garanti altına alınmış, hem de Bitcoin varlıklarının adaletli bir şekilde dağıtılması sağlanmıştır. Dağıtılan Bitcoin ödülleri, dolayısıyla sisteme giren Bitcoin miktarı, her çıkartılan 210.000 blokda bir (yaklaşık 4 yılda bir) yarıya düşürülmektedir. Şimdiye kadar (2020 Ekim) toplamda 18.3 milyon Bitcoin dolaşıma sokulmuş olup, en son 2020 Mayıs ayında ödül miktarı 6.25 Bitcoin'e düşmüştür. Bu yıllık Bitcoin enflasyonunun yaklaşık %7 olduğu anlamına gelmektedir. Ödül miktarındaki yarılanma her 4 yılda bir tekrarlanarak devam edecek ve 2140 yılında 21 milyon adet Bitcoin'e ulaşıldığı zaman sisteme yeni Bitcoin girişi yani arz tamamen duracaktır. Arzı altın ile karşılaştırıldığı zaman Bitcoin'in arzının çok daha kısıtılı olduğu ve fiyat ile artmadığı, dolayısıyla altında olduğu gibi fiyat artışlarına negatif etki yaratacak bir arz artışı geri beslemesi olmadığı görülecektir.
Bir finansal varlığın değerli olması için sadece arzının sınırlı olması elbette yeterli değildir. Aynı zamanda talep de olması, dolayısıyla talebi yaratacak kullanım alanlarının da olması gerekmektedir. Bitcoin'in hacimsel olarak en yüksek kullanım alanları şunlardır:

-Ulusal/Uluslar Arası Para Transferleri
-Ödeme İşlemleri
-Yatırım/Değer Saklama Aracı
-Kripto Para Dünyası İçin Referans Para Birimi

Her ne kadar Bitcoin'in populerliği son yıllarda oldukça artmış olsa da, halen dünya üzerinde çok az kişi Bitcoin ve kripto paraların gerçek faydaları ve değerleri hakkında bilgi sahibidir.

Blokzincir (Blockchain) Nedir?
Blokchain kavramı blok olarak nitelendirilen tek tek işlemlerin bir zincire benzer şekilde birbirine eklenerek oluşturduğu ve tüm işlemlerin (blokların) kayıtlarının tutulduğu tek zinciri ifade etmek için blok ve zincir kelimelerinden türetilmiştir. Blockchain, Bitcoin ve diğer kripto para işlemlerinin gerçekleştiği ve bu işlemlerin kayıt altına alındığı, bilgisayarlar arasında kişiden kişiye değer aktarımına izin veren bir sistemdir. Blockchain teknolojisinin kurucusu takma adı Satoshi Nakamato olduğu düşünülen bir kişidir. Nakamoto 2008 yılında yayınladığı Bıtcoin:peer-to-peer electronic cash system adlı makalesinde Bitcoin (Bitcoin Nedir?) ve onun temelini oluşturan Blockchain teknolojisinin yapısını anlatmıştır.

Blockchain Yapısı
Blockchain teknolojisi merkeziyetsiz ve şeffaf yapıdadır. Blok üzerindeki bilgiler sadece belirtilen alıcı ve satıcı tarafından işlenebilir. Yapılan işlemler blokları oluşturur örneğin alıcının adı, alıcıya gönderilen tutar gibi bilgilerden her biri bloktur. Bloklar(yapılan işlemler) herkes tarafından görülebilir ancak kullanıcı bilgileri gizlidir, bu özellik sayesinde yapılan işlemleri herkes kontrol edebilirken gizlilik de sağlanmış olur.

Blockchain'in dahiyane yapısı sayesinde bloklarda değişiklik yapmak neredeyse imkansızdır. Her bir blok kendinden bir önceki ve bir sonraki bloğa bağlıdır, bir blokta değişiklik yapmak istendiğinde kendinden önceki ve sonraki blokla uyumsuz olacağından bu değişiklik hemen fark edilir bu yönüyle blockchain teknolojisi anahtar-kilit uyumuna sahiptir denebilir. Blockchain teknolojisinde hırsızlık riski olma olasılığı dünya ya meteor çarpma olasılığından çok daha düşüktür.

Dijital paralar bir otorite tarafından çıkarılmakta ve kontrol edilmektedir. Dolayısıyla dijital paralar merkezi bir yapıdadır. Kripto paraların arkasında ise bir otorite bulunmamakta ve kripto paralar merkeziyetsiz bir yapıda geliştirilmektedir.

Dijital paralar ile gerçekleştirilen işlemler kullanıcılar tarafından gerçek kimlikleri ile yapılabilmektedir. Dolayısıyla işlemler gizli değildir. Kripto paralar ile işlem yapılırken ise kişisel bilgilere ihtiyaç duyulmakta ve bu bilgiler herhangi bir otorite ile paylaşılmaktadır. Dolayısıyla kripto para ile gerçekleştirilen işlemler gizlidir.

Dijital paralar birçok ülke tarafından yasal düzenlemelerle düzenlenmesine rağmen kripto paralar henüz oldukça yeni varlıklar olması itibariyle az sayıda ülke tarafından sınırlı olarak düzenlenmektedir.

Dijital para işlemleri, kripto paralara kıyasla siber saldırılara karşı oldukça zayıf ve manipülasyonlara açık iken blockchain tabanlı kripto para birimleri bahse konu saldırılara karşı çok daha güçlü ve güvenlidir.

İnternet tabanlı olarak dijital formda bulunan ve yalnızca elektronik ortamdaki işlemler ve ödemeler için kullanılan, işlem hızı ve işlem kolaylığı gibi kendine özgü özellikleri dışında geleneksel paranın tüm özelliklerini taşıyan değişim aracıdır. Dijital paralar elektronik ortam üzerinde bulunan online biçimde ödeme yapmaya olanak sağlayan bir para türüdür. Banka hesaplarında duran paralar da dijital paradır. Dijital paralar ile fatura ödenebilir,alışveriş yapılabilir, para transfer işlemlerini gerçekleştirebilirsiniz.
Ethereum,Ripple,Litecoin gibi Kripto paralar da dijital bir para türüdür. En çok bilinen ve ilgi gösterilen kripto para birimi Bitcoindir. Normal dijital paralara kıyasla Bitcoin Blockchain teknolojisini kullanır ve merkeziyetsizdir. Bitcoin ile ilgili daha fazla bilgi için Bitcoin nedir? makalemizi okuyabilirsiniz.
Dijital Paralar Güvenlimi?
Dijital para kağıt ve madeni paraya oranla çok daha güvenlidir. Dijital para kağıt yerine bilgisayar dosyaları kullanır ve kayıtları korumak için kripto şifreleri kullanır. Cüzdanlarda taşınan kağıt para kullanımının herhangi bir güvenliği yoktur ancak dijital paraların kullanımı kullanıcının belirlediği elektronik şifreler ile olur. Dijital paraların taklidini yapmak kağıt paralara oranla daha zordur, dijital paraların detayları herkesçe bilinen kağıt paralar gibi fiziki bir nesne değildir.

Kripto Para Nedir?

Kripto para, merkezi bir otorite tarafından kontrol edilmeyen, başka bir otoriteye ihtiyaç duyulmadan kişiden kişiye değer aktarımına izin veren, çevrimiçi ağlar(internet) aracılığıyla finansal işlemler gerçekleştirmek için kriptografik işlemler kullanan, bir dijital para türü, bir değişim, takas aracıdır

Kripto Paraların Diğer Dijital Paralardan Farkı Nedir?

Kripto para dışındaki dijital paraların çoğunluğunun işletilmesi ve yönetimi bir merkezi otorite tarafından yapılmaktadır. Bu tür dijital paralara 2013 yılında 6493 sayılı kanunla yasalaşan elektronik paralar, banka hesaplarında bulunan kaydi paralar, banka kartları ve kredi kartları örnek gösterilebilir. Bu sistemlerdeki hesap kayıtları, sistemi işleten kuruluşa ait sunucularda saklanır. Bu nedenle dijital para için gereken güvenlik özellikleri dijital parayı işleten kuruluşun bilişim güvenlik alt yapısı ile sağlanır. Merkezi dijital paralar sadece bilişim sistemleri açısından değil yönetimsel açıdan da merkezidir, bir kurum tarafından yönetilir.

Kripto paraları diğer dijital paralardan ayıran en önemli özellik bilişim alt yapılarının merkezi olmayışlarıdır. Hesap kayıtları kriptoloji teknolojisi üzerine kurulu bir kayıt yazılımı çalıştıran yüzlerce, binlerce, milyonlarca farklı küçük sunucu üzerinde tutulur. Bu sunucuların her biri farklı anonim kuruluş yada şahıslar tarafından işletilir. Sistemdeki hesap kayıtlarının değiştirilmesi, silinmesi, başka hesaplara izinsiz aktarılması mükün değildir. Bu özellikleriyle bir parada olması gereken güvenlik gereksinimlerini aracı bir kurum yada şahis olmadan sağlarlar.