06/07/2020
İLMİHAL BİLGİLERİ
ABDEST(VUDÛ)
Farsça'da: âb (su) ve dest (el) kelimelerinden oluşan el suyu anlamına gelmektedir.
Istılahi olarak ise; Belirli organları usûlüne uygun olarak yıkamak ve mesh etmek sûretiyle yapılan bir temizliktir.
Abdeste Arapça'da güzel, hoş ve parlaklık manasına gelen vudû denilmiştir.
Abdestin farziyeti bize Maide/6.ayette bildirilmiştir;
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فاغْسِلُواْ وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَينِ
‘’Ey iman edenler! Namaz kılmak istediğinizde yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayınız. Başlarınızı meshederek topuklara kadar ayaklarınızı yıkayınız.’’
Abdestin kısımları:
Abdest üç kısma ayrılır:
1)Farz ( Namaz kılmak, Tilavet secdesi yapmak ve Mushaf-ı şerife dokunmak için alınan abdest)
2) Vacip ( Kabeyi tavaf etmek için alınan abdest)
3)Müstehap (Yatmadan evvel ve dini bir ilim öğrenmek için alınan abdest)
Abdestsiz yapılamayan şeyler şunlardır:
1) Namaz kılınamaz.
2) Kur’ân-ı Kerîm’e el sürülemez.
Kur’an Kerîm'in tam veya tam olmayan bir ayetine bile dokunamaz.
3) Tilâvet secdesi yapılamaz.
4) Kâbe tavaf edilemez.
Abdestin farzları şunlardır:
1) Yüzü yıkamak,
2) Elleri, dirseklerle birlikte yıkamak,
3) Başın dörtte birini mesh etmek,
4) Topuklarıyla beraber ayakları yıkamaktır.
Sakal sıkı olunca onun üstünü yıkamak yeterli olur, derileri yıkamak icab etmez. Fakat seyrek olunca, altındaki derileri de yıkamak lazım gelir.
Mâlikîler ile Hanbelîlere göre başın tamamını mesh etmek vaciptir. Şafiilere göre en az bir dokunuş mesh bile yeterlidir.
Abdestin sünnetleri şunlardır:
1) Abdest almaya niyet etmek, (Şafilerde farz hükmünde)
2) Abdeste eûzu besmele ile başlamak,
Hanbelîlere göre abdestin başlangıcında besmele okumak vaciptir, kasten terk edilirse, abdest batıl olur, yanılarak veya bilmeyerek terk edilmesi abdesti iptal etmez.
3) Abdeste başlamadan önce elleri bileklere kadar yıkamak,
4) Dişleri misvak veya fırça ile, yoksa parmaklar ile temizlemek,
5) Abdest uzuvlarında birinci kurumadan ikinciyi yıkamak, ara vermeden yıkamak (vila),
6) Yıkanan uzuvları ovalamak.
7) Ağza suyu üç kere almak,
8) Oruçlu değilken gargara yapmak (mazmaza) ,
9) Burna üç kere su vermek ve sol el ile sümkürmek (istinşak) ,
10) Yıkanan her organı üç kere yıkamak,
Bu yıkamanın birincisi farz, ikincisi sünnet, üçten fazlası ise mekruhtur.
Mesh edilenler bir kere mesh edilir.
11) Abdestte çift organları yıkamaya sağ organdan başlamak,
12) Eller ve ayaklarda yıkamaya parmak uçlarından başlamak,
13) Sakalı olanların sakallarını hilâllemesi,
14) Parmaktaki yüzüğü oynatarak suyun altına ulaşmasını temin etmek,
15) Meshe başın ön kısmından başlamak,
16) Kulakları mesh etmek,
17) Boynu mesh ederken boğazını meshe dahil etmemek,
18) Başın tamamını mesh etmek (kaplama mesh yapmak),
19) Parmakların arasını hilâllemek,
20) Abdest azalarını ayette ki sıraya riayet ederek yıkamak (tertip)
Şafiilere ve Hanbelîlere göre abdest uzuvları arasında bu tertibe riayet etmek farzdır.
Abdestin adabı şunlardır:
Abdest alırken aşağıdaki şeylere riayet etmek müstehaptır.
1) Kullanılmış su damlalarının kişinin üstüne isabet etmemesi.
2) Kıble tarafına yönelerek oturmak
3)Başkasından yardım istememek
4)Abdest esnasında konuşmamak
5)Abdest dualarını okumak.
6)Her azayı yıkarken besmele çekmek
7)Geniş olan yüzüğü oynatmak.
8)Mazmaza ve istinşak için suyu sağ el ile almak.
9)Sümkürmek için sol eli kullanmak.
10)Abdest aldıktan sonra Kadir suresini okumak
11)Suyu fazla israf etmemek.
Abdesti bozan şeyler şunlardır:
1) Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin veya su akması,
Gözyaşı, balgam, tükürük, anne sütü, ter müstesna vücuttan çıkan sıvılar abdesti bozar.
2) Ağız dolusu kusmak,
3) Tükürdüğü zaman tükürüğünün en az yarısının kan olması,
4) Küçük veya büyük abdest bozmak, yellenmek,
5) Uyumak, bayılmak veya sarhoş olmak,
Aklın idrak gücünü gideren uyuma, bayılma, koma hali, sara nöbeti vs. abdeste manidir.
6) Namazda gülmek (Namaz haricinde gülmek abdesti bozmaz),
7) Guslü gerektiren her hal abdeste de manidir
