Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü, 1992 yılında kurulmuştur. 2001 yılına kadar Edebiyat Fakültesi binasının üçüncü katında hizmet veren enstitümüz, bu yıldan itibaren yeni binasında hizmet vermeye başlamıştır. Türk Halk Biliminde; Türkiye, Türk Cumhuriyetleri ve akraba toplulukların halk bilgisi ürünlerinin ele alınması; bilimsel yöntemlerle incelenmesi, yorumlanması ve elde edilen verilerin sistematik olarak açıklanması yanında; kültürler arasındaki benzerlik ve farklılıklar belirlenerek, tarih boyunca var olan ilişkileri aydınlatmayı amaçlayan çalışmalar yapılmaktadır. Türk Dünyası Edebiyatları Anabilim Dalı, Türkiye ile diğer Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarının ortaya koydukları edebi ürünleri tespit etmek, derlemek, değerlendirmek ve bu konuda yapılan çalışmaları bilim dünyasının hizmetine sunmak amacıyla açılmıştır. Türk Dili ve Lehçeleri Anabilim Dalı, büyük ve köklü bir dil olan Türk Dilini ve lehçelerini karşılaştırmalı olarak incelemek ve eğitimini yapmak, bu alanda akademisyen yetiştirmek, konuyla ilgili problemleri ortaya çıkmak ve bu problemlerle bilimsel yöntemlerle çözüm üretmek amacıyla açılmıştır. Türk Tarihi Anabilim Dalı, ‘Türk Dünyası’nın en eski zamanlardan günümüze kadar uzanan binlerce yıllık tarihini araştırmak üzere kurulmuştur. Türkistan başta olmak üzere, Kafkasya, Ortadoğu, Anadolu, Balkanlar ve Orta Avrupa’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada cereyan etmiş olan Türk tarihi, plânlanan araştırmalarla, sadece siyâsî ve askerî yönden değil, sosyal, kültürel ve ekonomik yönden de incelenmeye çalışılmaktadır. Lisansüstü düzeyde yaptırılan tezlerle, yelpazenin bütünüyle Türk Dünyası’nı kucaklayacak şekilde genişletilmesi hedeflenmektedir. Türk Sanatı Anabilim Dalı 11 Temmuz 1992 tarihinde Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü bünyesinde açılmıştır. Ana bilim dalımızın esas amacı; Türk Cumhuriyetleri’nde bulunan Türk mimari abideleri ve el sanatları gibi kültür mirasını yerinde yapılan incelemeler sonucu sağlanan malzemeyle (fotoğraf, çizim vb.) sağlıklı bir şekilde ele almak; Türk Sanatının çeşitli problemleri ile ilgili araştırmalara yapmak, lisansüstü programlar açmak ve bu programlara Türk araştırmacıların katılımını sağlamaktır. Sosyal, Ekonomik ve Siyasal İlişkiler Anabilim Dalı, Enstitümüzün misyonuna uygun olarak Türk Dünyasının sosyal, ekonomik, siyasal, hukuksal, stratejik sorunları üzerine araştırmalar yapmak amacıyla kurulmuştur. yüzyıldaki kaderini tayin edecek olan en önemli olgunun bilgi ve birlik olduğundan hareketle, bu konuda yapılacak olan araştırmalar son derece önem taşımaktadır.Yakın geçmişte açılmış olan Sosyal, Ekonomik ve Siyasal İlişkiler Anabilim Dalında gerekli akademik yapılanmanın oluşturulmasıyla diğer anabilim dallarımızda olduğu gibi Sosyal Bilimler Enstitüsüne bağlı olarak Yüksek Lisans ve Doktora programlarının açılması ve bu alanlarda uzman kişilerin yetiştirilmesini amaçlamaktadır.
