27/12/2024
💥Piirto Yetenek Gelişim Piramidi💥
▪️Kendisi de yaratıcı bir yazar olan Jane Piirto'nun geliştirmiş olduğu bir modeldir. Bu modele göre yetenek gelişimi bir piramit gibi ilerler. Piramidin alt tabakasını genetik boyut, duygusal boyut, zihinsel boyut, yetenek boyutu ve çevresel boyut oluşturur. Piramidin en tepesinde ise "özel yetenek" diğer tüm boyutlardan beslenerek yer alır.
📌Genetik Boyut: Piramidin en alt tabakasında yer alır. Özel yeteneği oluşturan genetik özellikler bireyin genetik yapısını temsil eder. Bebeklikten yetişkinliğe kadar bireyin sahip olduğu genetik özellikler, özel yetenek gelişiminde önemli bir etkendir.
📌Duygusal Boyut: Piramidin ikinci tabakasında yer alan kişilik özellikleridir. Bu özellikler bireyde olması gereken ve geliştirilebilen özelliklerdir: Merak, öz-disiplin, esneklik, hayal gücü, öz-yeterlik, tutku ve iç görüdür.
📌Zihinsel Boyut: Piramidin üçüncü tabakasında yer alan zihinsel yeterliklerdir. Bunlar yetenek gelişiminin "harcı" olarak kabul edilmektedir. Yetenek gelişiminin gerçekleşebilmesi için genel bilişsel yeteneğin belirli düzeyin üzerinde çıkması zorunludur. Bunu telafi edebilecek başka bir boyut düşünülemez.
📌Özel Yetenek Boyutu:
Piramidin tepe noktasında yer alır. Alana göre disiplinlere göre özelleşir. Görsel sanatlar, müzik, spor, dans, matematik, tarih ve diğer gibi akademik ve akademik olmayan alanlarda özelleşmiş yetenekler vardır. Özel yeteneğin oluşumunda diğer bütün boyutlar etkin rol oynar.
📌Çevresel Boyut:
Modelde çevresel değişkenler güneş ile imgeleştirilmiştir. Bu değişkenler arasında aile ve okul, toplum ve kültür, şans ve cinsiyet yer alır. Çeşitli akademik yetenek programlarının yanı sıra konservatuar, atölyeler ve özel yetenek programları ile müzik, dans ve görsel sanatlardaki yetenekler de geliştirilebilir.
📌Cinsiyet: Model için önemli görülen bir değişkendir. Akademik olarak benzer düzeyde, benzer kişilik özelliklerine ve yetenek düzeyine sahip erkek ve kadının eşit koşullar ile karşılaşmaması yetenek gelişiminde cinsiyetin etkisi olarak değerlendirilmektedir.