09/12/2025
EVDE
DAVRANIŞLARIN
KONTROL EDİLEMEMESİNİN NEDENLERİ
1️⃣ Tutarsız kurallar ve sınırlar
• Anne-baba aynı davranışa farklı tepkiler verebiliyor.
• Evde kurallar gün içinde değişebiliyor.
Bu durum çocukta “Hangi davranış doğru?” karışıklığı yaratıyor.
2️⃣ Uygun iletişim yöntemlerinin kullanılmaması
• Emir cümleleri, uzun açıklamalar, kızgın ses tonu
• Çocuğun gelişim düzeyine uygun olmayan beklentiler
Çocuk söyleneni anlamakta veya uygulamakta zorlanabiliyor.
3️⃣ Çocuğun duyusal ihtiyaçlarının göz ardı edilmesi
• Hareket ihtiyacı, dokunsal hassasiyet, ses-görüntü uyarıcılarına aşırı tepki
• Düzenli duyusal boşalma fırsatı verilmediğinde davranışlar artabiliyor.
(Örn. atlama, çığlık, vurma, kaçma davranışları)
4️⃣ Günlük rutin eksikliği
• Uyku–yeme–ödev–oyun zamanının düzensiz olması
• Ne zaman ne olacağını bilmeyen çocuk daha çok direnç gösteriyor.
5️⃣ Beklentilerin çocuğun gelişim seviyesinin üzerinde olması
• “Bunu artık yapabilmesi lazım” düşüncesi
• Yapamadığında öfke, ağlama, kaçınma davranışları gelişebiliyor.
6️⃣ Modelleme eksikliği
• Çocuk için rol model olacak sakin davranışlar evde yeterince sergilenmeyebiliyor.
• Çocuk, iletişim kurmayı ve problem çözmeyi büyükleri gözleyerek öğrenir.
7️⃣ Güç savaşları yaşanması
• Aile “hayır”ı korumaya çalışırken
• Çocuk “evet”i zorlamaya çalışıyor.
Bu durum davranışların şiddetini artıran bir döngü oluşturuyor.
8️⃣ Pekiştirme hataları
• Yanlışlıkla istenmeyen davranışın ödüllendirilmesi
(Örn. ağlayınca tablet verilmesi)
• İstenen davranışın yeterince fark edilmemesi
Davranışın biçimlenmesini zorlaştırıyor.
9️⃣ Duygusal ihtiyaçların fark edilmemesi
• Aşırı kaygı, iletişim kuramama, kendini ifade edememe
• Çocuğun “davranış dili” ile anlatmaya çalıştığı ihtiyaçlar gözden kaçabiliyor.
🔟 Ailelerin tükenmişlik yaşaması
• Sürekli davranış yönetmeye çalışmak yıpratıcı
• Stres arttıkça sabır ve tutarlılık azalıyor.
Bu da davranış problemlerini tetikliyor.
