29/04/2026
Vice Diretor DSA-UNTL, Drh. Alipio de Almeida sai nuโudar รบnika oradรณr iha seminรกriu sientรญfiku ida neโebรฉ organizadu husi Instituto Politรฉcnico de Timor-Leste iha Betano, Munisรญpiu Manufahi.
Iha okaziaun ida-neโe, Drh. Alipio partilla ninia matenek no esperiรฉnsia kona-ba aplikasaun tรฉknolojia ๐๐ง๐ฌ๐๐ฆ๐ข๐ง๐๐ฌ๐๐ฎ๐ง ๐๐ซ๐ญ๐ข๐๐ข๐ฌ๐ข๐๐ฅ, neโebรฉ importante atu mellora sistema reprodusaun no produsaun animal iha Timor-Leste.
Nuโudar espesialista iha รกrea ida-neโe, nia konsolida ona esperiรฉnsia liuhusi tinan barak hanorin iha UNTL no mรณs liuhusi ๐๐๐ก๐๐๐๐๐ ๐ต๐๐๐๐๐๐๐ ๐ถ๐๐๐ก๐๐, neโebรฉ nia estabelese atu aplika tรฉknolojia reprodutiva modernu hanesan dalan ida atu aumenta produsaun fahi iha Timor-Leste.
28/04/2026
๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐
Ohin loraik, ekipa peskizador husi DSA-UNTL lideradu husi Abrao Pereira, ho Acacio Amaral, Adelaide Cristovรฃo, Nicodemos Lonai, no alumnus Cristibela dos Santos, asina kontratu ba bolsu peskiza kompetitivu husi INCT.
Projetu ida-ne'e sei investiga ๐๐จ๐ฏ๐ข๐ง๐ ๐๐ฎ๐๐๐ซ๐๐ฎ๐ฅ๐จ๐ฌ๐ข๐ฌ (๐๐๐) iha karau iha zona fronteira iha Bobonaro no Covalima.
๐๐ mak problema boot iha Timor-Leste โ ita okupa pozisaun ๐ยบ iha mundu ba taxa ๐๐ aas liu. Maibรฉ ita seidauk hatene: kazu TB hira mak mai husi animal?
Iha nasaun sub-dezenvolvidu sira, ยฑ๐๐% kazu ๐๐ ema mai husi ๐๐๐ iha karau. Maibรฉ, Timor-Leste iha peskiza limitadu tebes kona-ba ๐๐๐. Nuneโe, ho apoiu INCT, ami sei halo investigasaun atu:
โ
Determina prevalensia bTB iha karau
โ
Identifika fatรณr risku lig aba tranzmisaun ๐๐๐ ba ema
๐๐ iha ema + ๐๐๐ iha karau = problema ida ne'ebรฉ tenke haree hamutuk. Ne'e mak One Health.
25/04/2026
๐๐๐ฅ๐๐๐ซ๐๐ฌ๐๐ฎ๐ง ๐๐จ๐ซ๐ฅ๐ ๐๐๐ญ๐๐ซ๐ข๐ง๐๐ซ๐ฒ ๐๐๐ฒ ๐๐๐๐
Tradisionalmente, komunidade veterinรกria iha mundu tomak selebra ๐๐จ๐ซ๐ฅ๐ ๐๐๐ญ๐๐ซ๐ข๐ง๐๐ซ๐ฒ ๐๐๐ฒ iha semana ikus fulan Abril. Iha kontestu ida-neโe, Departamentu Saรบde Animal (DSA), UNTL organiza atividade selebratรณriu ida horseik liuhusi Seminรกriu Nasional ho tema global: โ๐๐๐ญ๐๐ซ๐ข๐ง๐ฬ๐ซ๐ข๐ฎ: ๐๐ฎ๐๐ซ๐๐ข๐๐ฎ๐ง ๐๐ ๐๐ข๐ก๐๐ง ๐ง๐จ ๐๐๐ฎฬ๐๐.โ
Seminรกriu neโe fรณ oportunidade atu diskute no partilla kona-ba papรฉl importante veterinรกriu sira iha ligasaun entre saรบde animal, saรบde pรบbliku no seguransa aihan.
Iha seminรกriu ida-neโe, ami honra atu simu oradรณr sira neโebรฉ exsperiente mai husi instituisaun importante sira:
๐ค ๐๐ ๐๐๐๐ ๐๐๐โ๐๐๐ โ Epidemiolojista husi Instituto Nacional de Saรบde Pรบblica de Timor-Leste (INSPTL)
๐ค ๐๐ ๐ด๐๐๐๐๐ ๐ต๐๐๐ โ Diretรณr DPORAL husi Autoridade de Inspeรงรฃo e Fiscalizaรงรฃo da Atividade Econรณmica, Sanitรกria e Alimentar (AIFAESA)
๐ค ๐๐โ ๐ฝ๐๐๐๐๐ก๐ ๐ฝ๐๐๐ โ Diretรณra Veterinรกria husi Ministรฉrio da Agricultura, Pecuรกria, Pesca e Florestas
Seminรกriu neโe hetan partisipasaun husi dosente sira, estudante DSA, alumni paraveterinariu sira, no mos konvidadu sira seluk neโebรฉ interesadu iha รกrea saรบde animal no saรบde pรบbliku.
Atividade hanesan ida-neโe importante tebes atu haforsa kooperasaun entre setรณr sira no prepara jerasaun veterinรกriu foun atu kontribui ba saรบde komunidade no seguransa ai-han iha Timor-Leste.
๐๐๐พ
03/04/2026
Estudante ativu sira no estudante foun periodu 2026, favor tuir guiaun ida-ne'e atu halo rejistu online.
03/04/2026
Atu kuรฑese liutรกn kona-ba ๐๐๐ฉ๐๐ซ๐ญ๐๐ฆ๐๐ง๐ญ๐ฎ ๐๐๐ฎฬ๐๐ ๐๐ง๐ข๐ฆ๐ฬ๐ฅ (๐๐๐) iha Fakuldade Agrikultura, ๐๐๐๐ โ iha-neโebรฉ futuru profisionรกl paraveterinรกriu sira hetan formasaun liuhusi aprendizajen prรกtika, siรฉnsia, no servisu ba komunidade sira iha Timor-Leste, ๐โ๐๐๐ BROXURA tuirmai:
27/03/2026
๐ ๐๐๐๐๐๐๐ = ๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐?
Bainhira uza aimoruk, ita hotu hakarak halo di'ak ba individu ne'ebรฉ ita fo aimoruk. Maibรฉ iha รกrea saรบde animal, uza sala aimoruk bele lori risku boot.
Uza aimoruk ho loloos bele:
๐ Ajuda trata moras
๐ Halo animal rekopera lalais
๐จโ๐ฉโ๐ง Proteje famรญlia nia saรบde
๐ฐ Asegura hakiak-na'in sira nia rendimentu
Maibรฉ uza SALA bele sai VENENU no mos bele kauza:
โ ๏ธ Rezistรฉnsia antibiรณtiku
โ ๏ธ Resรญdu aimoruk iha hahan (naan, susubeen, manu-tolun)
โ ๏ธ Risku ba ema nia saรบde
๐ซ ๐๐๐๐๐ฅ๐ ๐ฎ๐ณ๐ ๐๐ข๐ฆ๐จ๐ซ๐ฎ๐ค ๐๐ฆ๐ ๐ง๐ข๐๐ง ๐๐ ๐๐ง๐ข๐ฆ๐๐ฅ ๐ฌ๐ข๐ซ๐. Di'ak liu, konsulta ho veterinรกriu ka tekniku veterinรกriu sira antes uza aimoruk, no halo tuir:
โ Doze loos
โ Durasaun tratamentu
โ Perรญodu retirada (bainhira mak bele faโan ka oho animal depoizde tratamentu)
๐ Poster edukativu ida-neโe prepara husi grupu estudante sira iha Departamentu Saรบde Animal, Fakultade Agrikultura โ UNTL, nuโudar parte husi atividade aprendizajen iha matรฉria Farmakolojia Veterinรกria.
๐ค Mai hamutuk uza aimoruk ho responsabilidade atu proteje animal, proteje famรญlia, no asegura rendimentu agora no iha futuru.
26/03/2026
๐๐ซ๐ข๐๐ง๐ญ๐๐ฌ๐๐ฎ๐ง ๐๐ฌ๐ญ๐ฎ๐๐๐ง๐ญ๐ ๐
๐จ๐ฎ๐ง โ ๐๐๐ฉ๐๐ซ๐ญ๐๐ฆ๐๐ง๐ญ๐ฎ ๐๐๐ฎฬ๐๐ ๐๐ง๐ข๐ฆ๐๐ฅ, ๐
๐๐๐๐-๐๐๐๐
Horseik, Departamentu Saรบde Animal, Fakuldade Agrikultura (FAGRI-UNTL) realiza sesaun orientasaun ba estudante foun atu marka hahรบ jornada akadรฉmika iha รกrea saรบde animal.
Iha sesaun ida-neโe, estudante foun hamutuk ๐๐ partisipa, ho apoiu husi dosente balun no staff administrasaun iha DSA neโebรฉ fรณ introdusaun kona-ba programa estudu, vida akadรฉmika, no oportunidade sira iha departamentu.
Sesaun neโe mos hetan vizita badak husi Reitรณr UNTL ho ninia ekipa ezekutivu, hamutuk ho Dekanu Fakuldade Agrikultura, neโebรฉ mai fรณ motivasaun ba estudante sira atu aprende ho seriedade no prepara-an sai profisionรกl saรบde animal iha futuru.
Benvindu ba estudante foun sira!
DSA nuโudar uma ba estudante sira neโebรฉ iha paixaun ba saรบde animal, produsaun animal no protesaun saรบde pรบblika. Iha neโe, durante tinan 3, imi sei halo jornada transformasaun husi estudante ba paramรฉdiku veterinรกria neโebรฉ kompetente, responsavel no prontu atu servisu ba komunidade.
25/03/2026
๐๐๐ฌ๐๐ฎ๐ง ๐๐ง๐๐จ๐ซ๐ฆ๐๐ฌ๐๐ฎ๐ง ๐ค๐จ๐ง๐-๐๐ ๐จ๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐จ๐๐๐๐
๐ ๐บ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐ข๐ก๐ ๐
๐๐๐๐-๐๐๐๐
Ohin loron, estudante sira husi Departamentu Saรบde Animal, Fakuldade Agrikultura (FAGRI-UNTL) partisipa sesaun informasaun kona-ba ๐จ๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐จ๐๐๐๐
๐ ๐บ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐, neโebรฉ fasilita husi ekipa Australia Awards Timor-Leste iha salaun FAGRI nian iha Hera, Dili.
Sesaun ida-neโe envolve partisipante >60 ne'ebe kompostu husi maioria estudante husi Saรบde Animal, no mรณs estudante, staff, no alumni balun husi FAGRI, nuโudar kandidatu potensial ba bolsa estudu neโe.
Durante sesaun, ekipa Australia Awards fahe informasaun kona-ba oportunidade estudu iha Austrรกlia, prosesu aplikasaun no kriteriu selesaun, hodi ajuda estudante sira prepara-an atu hetan oportunidade estudu internasionรกl.
๐จ๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐จ๐๐๐๐
๐ iha istรณria naruk iha investimentu ba Timor-Leste, liuhusi apoiu edukasaun no dezenvolvimentu rekursu umanu.
Ami agradese ba Australia Awards Timor-Leste tanba fรณ oportunidade ida-neโe atu inspira no prepara estudante sira ba lideransa no kontribuisaun ba dezenvolvimentu setรณr saรบde animal no agrikultura iha Timor-Leste.