Факултети телекоммуникатсия ва технологияҳои иттилоотӣ

#Муқовимат ба ифротгароӣ ва терроризм - ҳамчун омили муҳими таъмини амнияти ҷомеаи муосир.

Дар шароити муосири ҷаҳонишавӣ, ки равандҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ ба ҳам зич алоқаманд шудаанд, масъалаи ифротгароӣ ва терроризм ба яке аз мушкилоти глобалии инсоният табдил ёфтааст. Ин падидаҳо на танҳо ба амнияти миллӣ ва байналмилалӣ таҳдид мекунанд, балки арзишҳои асосии ҷомеа — сулҳ, субот, ҳамзистӣ ва эҳтиром ба ҳаёти инсонро зери хатар мегузоранд.
Ҷомеаи муосир бояд дарк намояд, ки мубориза бар зидди ифротгароӣ ва терроризм танҳо бо усулҳои зӯроварона ҳал намешавад. Пешгирии ин падидаҳо пеш аз ҳама аз баланд бардоштани сатҳи маърифат, рушди тафаккури интиқодӣ ва тарбияи шаҳрвандии ҷавонон оғоз мегардад.
Ифротгароӣ (экстремизм) ҳамчун шакли тафаккур ва рафтори радикалӣ маънидод мешавад, ки ба инкор ё таҳдиди қонун, меъёрҳои ахлоқӣ ва арзишҳои умуминсонӣ асос меёбад. Ифротгароён ҷаҳонро ба гурӯҳҳои “мо” ва “онҳо” ҷудо намуда, нисбат ба дигар ақидаҳо таҳаммулнопазирӣ зоҳир мекунанд.
Терроризм бошад, зинаи ниҳоии ифротгароӣ маҳсуб ёфта, истифодаи зӯроварӣ, тарсондан ва фишорро барои расидан ба ҳадафҳои сиёсӣ, динӣ ё идеологӣ дар бар мегирад. Амалҳои террористӣ бо куштори одамони бегуноҳ, харобсозии инфрасохтор ва паҳн намудани тарс дар ҷомеа алоқаманд мебошанд.
Бояд таъкид кард, ки терроризм ба ягон дин ё миллат тааллуқ надорад. Он як падидаи комилан манфӣ буда, аз ноогоҳӣ, сӯиистифода аз эҳсосоти инсонӣ ва ғаразҳои гурӯҳҳои манфиатҷӯ сарчашма мегирад.
Сабабҳои ифротгароӣ ва терроризм гуногунанд ва хусусияти иҷтимоӣ, иқтисодӣ, сиёсӣ ва равонӣ доранд. Аз ҷумла:
1. Сатҳи пасти маърифат ва маълумотнокӣ;
2. Бекорӣ ва мушкилоти иҷтимоӣ;
3. Эҳсоси ноадолатӣ ва бовар надоштан ба оянда;
4. Суиистифодаи дин барои ҳадафҳои сиёсӣ;
5. Таъсири манфии интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ.
Имрӯз гурӯҳҳои ифротӣ аз фазои рақамӣ фаъолона истифода мебаранд. Тавассути паёмҳои эҳсосӣ, видеоҳо ва маводҳои таблиғотӣ онҳо кӯшиш мекунанд ҷаҳонбинии ҷавононро таҳриф намуда, онҳоро ба ақидаҳои радикалӣ ҷалб намоянд.
Ҷавонон, бахусус донишҷӯён, гурӯҳи нисбатан осебпазир ба ҳисоб мераванд. Давраи ҷавонӣ марҳилаи ҷустуҷӯи маънои зиндагӣ, худшиносӣ ва интихоби роҳ аст. Дар сурати набудани роҳнамоии дуруст, дониш ва тафаккури интиқодӣ, ҷавонон метавонанд ба доми таблиғоти ифротӣ афтанд.
Муассисаҳои таҳсилоти олӣ бояд на танҳо донишҳои касбӣ, балки ҷаҳонбинии солим, фарҳанги сиёсӣ ва масъулияти шаҳрвандиро ташаккул диҳанд.
Донишгоҳ ҳамчун муҳити илмӣ ва тарбиявӣ метавонад дар пешгирии ифротгароӣ нақши калидӣ бозад. Омӯзгорон ва устодон бояд донишҷӯёнро ба таҳлили воқеӣ, эҳтиром ба андешаҳои гуногун ва ҳалли масъалаҳо бо роҳҳои осоишта ҳидоят намоянд.
Мубориза бо ифротгароӣ ва терроризм танҳо бо талоши донишгоҳ маҳдуд намешавад. Ҳамкории давлат, оила, ҷомеаи шаҳрвандӣ ва воситаҳои ахбори омма дар ин раванд бисёр муҳим аст. Ташкили сиёсати оқилонаи ҷавонон, таъмини шуғл, дастгирии иҷтимоӣ ва таблиғи арзишҳои миллӣ метавонад заминаи пешгирии ифротгароиро тақвият бахшад.
Дар ҷамъбаст метавон гуфт, ки ифротгароӣ ва терроризм хатарҳои ҷиддӣ ба амнияти ҷомеаи муосир мебошанд. Муқовимат ба ин падидаҳо бояд ҳамаҷониба, пайваста ва асосёфта ба дониш ва маърифат бошад. Ҷавонон ва донишҷӯён ҳамчун неруи ояндаи ҷомеа бояд бо ҷаҳонбинии солим, тафаккури интиқодӣ ва ҳисси баланди масъулияти шаҳрвандӣ тарбия ёбанд.
Мубориза бар зидди ифротгароӣ ва терроризм — ин мубориза барои сулҳ, амният ва ояндаи осоиштаи ҷомеа мебошад.

Умедахон Алиматова

РУСТАМИ ЭМОМАЛӢ

ТАБРИКОТИ
ректори Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров» Набизода Мирзотоҳир Сайфиддин бахшида ба Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Устодон ва донишҷӯёни арҷманд!

Ҳамаи Шуморо бо камоли ифтихору шодмонӣ ба муносибати Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон самимона табрик гуфта, бароятон тандурустӣ, комрониву саодати зиндагӣ ва тавфиқи пайваста таманно менамоям.
Халқи соҳибтамаддуну қадршиноси тоҷик бо назардошти саҳми арзандаи фарзонафарзанди миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ташаккули давлатдории навини кишвар, эҳёи давлати миллӣ ва баланд бардоштани нуфузу эътибори Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ 16 ноябрро ҳамчун «Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон» ҳамасола мутантан таҷлил мекунанд.
Боиси фараҳмандист, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун меъмори сулҳу ваҳдат ба бинои давлатдории навини тоҷикон хишти нахустинро гузошта, онро ба қасри бахту саодат табдил доданд.
Хушбахтии сокинони мамлакат аст, ки моҳи ноябри соли 1992 дар Қасри маданияти Арбоб Иҷлосияи таърихии 16-уми Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Нахустин самараи ин анҷумани саодати халқ ба бахти мардуми тоҷик кашфи чеҳраи сулҳофар ва абармарди ваҳдатшиор – Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳисоб меравад.
Баргузории Иҷлосия, ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризояти миллӣ дар Тоҷикистон, рушду инкишофи беназири кишвар ва дастовардҳои даврони соҳибистиқлолӣ ба ном ва кору пайкори Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайванд аст. Маҳз бо ташаббусҳои созанда ва ғояҳои миллатдӯстонаи Пешвои миллат Ватани маҳбубамон шукуфо гардида, барои халқи шарафманди диёр зиндагии босаодат ва пурфайз муяссар гардидааст.
16-уми ноябр ба ҳам тавъам омадани Рӯзи Иҷлосияи Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рамзист, зеро маҳз ин воқеаи таърихӣ ва Пешвои муаззами миллат дар сарнавишти миллату давлат нақши муҳиму ҳалкунанда гузоштаанд.
Бигзор Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳар як сокини кишвар рамзи ифтихори миллӣ, ваҳдату ягонагӣ, сулҳу осоиш ва садоқати ҷовидона ба Ватан бошад!
Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муборак!

ТОЗАНАШР: АСОСҲОИ ЗАБОНИ БАРНОМАСОЗИИ С #

Китоби дарсии «Асосҳои забони барномасозии С #», ки барои гузаронидани машғулиятҳои назариявӣ, амалӣ ва лабораторӣ аз фанҳои «Асосҳои алгоритмиронӣ ва забонҳои алгоритмӣ», «Барномасозӣ», «Амалияи барномасозӣ» ва «Забонҳои барномасозии ҳозиразамон» ба донишҷӯёни ихтисосҳои «Таъминоти барномавии технологияҳои иттилоотӣ», «Амнияти компютерӣ» ва «Кибернетикаи иқтисодӣ» пешбинӣ шудааст, ба қалами устодони факултети телекоммуникатсия ва технологияҳои иттилоотии Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров» Низомиддинов Сайфиддин ва Раҳимов Ҷамшед тааллуқ дорад. Китоби дарсии мазкур моҳи сентябри соли 2025 дар нашриёти «Нури маърифат» ба табъ расида, аз 170 саҳифа иборат мебошад.
Китоб фарогири шаш боб, 120 зерфасл, бахшҳои «Асосҳои барномасозӣ дар С #», «Корҳои лабораторӣ аз барномасозӣ», «Барномаҳои хаттӣ», «Барномаҳои шохавӣ» ва «Барномаҳои сиклӣ» буда, ба китоб номзадони илмҳои физика ва математика Мухаммедова Шоира ва Ҳамдамов Шералӣ тақриз навиштаанд.
Китоб барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ, омӯзишгоҳҳо, коллеҷу литсейҳо, хонандагон ва омӯзгорони мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ тавсия гардидааст.

Маркази иттилоот ва таҳлил

Тасдиқи рисолаи номзадии муаллими кафедраи барномарезӣ - Эшбоев Ҷонибек Абдумаликовичро аз тарафи КОА назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро барои ҷомеаи факултет муборакбод менамоем.

Омилҳои пешгирии терроризму эктремизм дар байни ҷавонон.

Дар даҳсолаҳои охир, терроризм ва экстремизм ҳамчун таҳдидҳои ҷиддӣ ба амнияти миллӣ ва байналхалқӣ зуҳур намудаанд. Тоҷикистон, ҳамчун як кишвари Осиёи Марказӣ, низ аз ин таҳдидҳо истисно нест. Ҷавонони тоҷик, ки қисми зиёди аҳолии кишварро ташкил медиҳанд, ба сабаби омилҳои гуногун ба хатари таъсири идеологияҳои радикалӣ ва гурӯҳҳои террористӣ рӯбарӯ мешаванд.
Яке аз сабабҳои асосии гароиши ҷавонони тоҷик ба экстремизм мушкилоти иқтисодӣ мебошад. Бекорӣ, сатҳи баланди фақр ва набудани имкониятҳои рушди касбӣ ҷавононро ба ноумедӣ мебарад. Тибқи маълумоти расмӣ, дар Тоҷикистон сатҳи бекорӣ байни ҷавонон нисбатан баланд аст. Ин ҳолат боиси он мегардад, ки ҷавонон дар ҷустуҷӯи имкониятҳои нав ба гурӯҳҳои ифротгаро муроҷиат мекунанд, ки ба онҳо ваъдаҳои кӯмакҳои молиявӣ ва шароити беҳтарро медиҳанд.
Инчунин набудани маърифати кофӣ ва дастрасии маҳдуд ба маълумоти сифатнок низ сабаби дигар аст. Дар баъзе минтақаҳои Тоҷикистон, махсусан дар ноҳияҳои дурдаст, сатҳи таҳсилот паст буда, имкониятҳои таълимӣ маҳдуданд. Ҷавонон, ки аз таълими дуруст маҳруманд, ба осонӣ ба таъсири идеологияҳои радикалӣ меафтанд. Инчунин, набудани барномаҳои таълимӣ оид ба таҳаммулпазирӣ ва арзишҳои миллӣ метавонад боиси афзоиши экстремизм шавад.
Муҳоҷирати меҳнатӣ яке аз хусусиятҳои иқтисодии Тоҷикистон мебошад. Бисёр ҷавонони тоҷик барои кор ба кишварҳои хориҷӣ, махсусан Руссия, мераванд. Дар муҳити хориҷӣ, онҳо метавонанд ба идеологияҳои радикалӣ рӯбарӯ шаванд. Гурӯҳҳои экстремистӣ аз вазъи осебпазирии муҳоҷирон истифода бурда, онҳоро ба сафи худ ҷалб мекунанд.
Насби нодурусти арзишҳои динӣ ва сӯиистифода аз эътиқоди мардум метавонад сабаби дигар бошад. Гурӯҳҳои экстремистӣ таълимоти динро таҳриф карда, онро барои асоснок кардани амалҳои зӯроварӣ истифода мебаранд. Ҷавонон, ки дониши кофии динӣ надоранд, метавонанд ба ин таблиғот бовар кунанд.
Тибқи маълумоти мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, дар Тоҷикистон гурӯҳҳои экстремистӣ кӯшиш мекунанд, ки тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ ва васоити ахбори омма ҷавононро ба сафи худ ҷалб кунанд. Ин гурӯҳҳо аз номуайяниҳои иқтисодӣ ва иҷтимоии ҷавонон истифода бурда, ба онҳо ваъдаҳои ноумедкунанда медиҳанд.
Шабакаҳои иҷтимоӣ як воситаи асосии таблиғоти экстремистӣ гардидаанд. Назорати пурраи мундариҷаи интернет душвор аст, ва гурӯҳҳои радикалӣ аз ин истифода мебаранд, то ки паёмҳои худро паҳн кунанд. Ҷавонон, ки вақти зиёдашонро дар интернет мегузаронанд, метавонанд ба ин мундариҷа дастрасӣ пайдо кунанд.
Нақши Оила
Оила ҳамчун муҳити аввалини тарбияи фарзандон нақши калидӣ дар пешгирии экстремизм дорад. Волидайн бояд бо фарзандонашон робитаи наздик дошта бошанд, онҳоро дастгирӣ кунанд ва дар ҳолати зарурӣ ба онҳо маслиҳат диҳанд. Таъмини муҳити оилавии солим метавонад эҳсоси эътимод ба худ ва ҷомеаро дар ҷавонон тақвият диҳад.
Аммо, баъзе кишварҳо дар пешгирии терроризм ва экстремизм дар байни ҷавонон муваффақиятҳои назаррас ба даст овардаанд. Масалан, кишварҳое чун Сингапур ва Норвегия бо истифода аз барномаҳои таълимӣ ва рушди иқтисодӣ тавонистанд, ки сатҳи экстремизмро коҳиш диҳанд. Ин давлатҳо бо таҳияи сиёсати муассир ва ҳамкорӣ бо ҷомеаи шаҳрвандӣ тавонистанд ҷавононро аз хатари радикализм муҳофизат кунанд. Ин муваффақиятҳо метавонанд барои дигар кишварҳо ҳамчун намунаи хуб шаванд.
Дар хулоса ҳаминро қайд карданием, ки пешгирии терроризм ва экстремизм дар байни ҷавонон як вазифаи муҳим ва фаврӣ барои ҷомеаи ҷаҳонӣ мебошад. Тавассути таълим ва маърифатноккунӣ, фароҳам овардани имкониятҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ, назорати шабакаҳои иҷтимоӣ ва тарғиби арзишҳои миллӣ ва фарҳангӣ метавон ба коҳиши сатҳи экстремизм ва терроризм дар байни ҷавонон ноил гардид. Оила, ҷомеаи шаҳрвандӣ ва давлат ҳама бояд дар ин раванд нақши худро иҷро кунанд, то ки муҳити солим ва бехатар барои ҷавонон фароҳам оварда шавад ва онҳо ҳамчун ояндаи миллат дар муҳити сулҳу субот рушд ёбанд. Бо талоши якҷоя, ҷомеаи ҷаҳонӣ метавонад аз хатари экстремизм дар байни ҷавонон пешгирӣ кунад ва ба як ҷаҳони амнтар ва оромтар ноил гардад.

Дотсент Ибрагимова Дилбар Исломҷоновна