Шуъбаи кор бо ҷавонони ДМТ/Department of Youth Affairs of TNU

*Хушхабар барои олимони ҷавони кишвар: Бо дастгирии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон шумораи гирандагони Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ зиёд гардид**

Бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дар партави ғамхориҳои пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати дастгирӣ ва ҳавасмандгардонии олимони ҷавон, қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 майи соли 2026, №307 «Дар бораи ворид намудани тағйирот ба қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 майи соли 2023, №207» қабул гардид.
Тибқи қарори мазкур, шумораи гирандагони Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавоне, ки дар соҳаи илм ва техника ба дастовардҳои назаррас ноил гардидаанд, аз 12 нафар ба 30 нафар расонида шуд.
Ин иқдом имконият фароҳам меорад, ки доираи васеи олимони ҷавон, ки бо фаъолияти илмӣ-таҳқиқотӣ, ихтироъкорӣ ва навовариҳои худ дар рушди илм, техника, технологияҳои муосир ва иқтидори инноватсионии кишвар саҳми арзанда мегузоранд, қадрдонӣ ва ҳавасманд гардонида шаванд.
Ҳамзамон, банди 18-и Низомномаи Ҷоиза дар таҳрири нав қабул гардида, квотаҳо аз рӯи самтҳои илмӣ ба тартиби зерин муайян карда шуданд:

— илмҳои табиӣ ва риёзӣ — 5 ҷой;
— илмҳои техникию технологӣ — 5 ҷой;
— илмҳои иқтисодӣ — 3 ҷой;
— илмҳои кишоварзӣ — 3 ҷой;
— илмҳои гуманитарӣ (бо назардошти илмҳои ҳуқуқшиносӣ) — 6 ҷой;
— илмҳои ҷомеашиносӣ — 4 ҷой;
— илмҳои тиб — 4 ҷой.

Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон яке аз воситаҳои муҳими ҳавасмандгардонии ҷавонон ба фаъолияти илмӣ-таҳқиқотӣ, баланд бардоштани иқтидори илмӣ ва эҷодии онҳо, инчунин рушди илм, техника, технология ва инноватсия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад.
Қабули қарори мазкур бозгӯи таваҷҷуҳи хосаи давлату Ҳукумат ба рушди илм ва дастгирии олимони ҷавон буда, ҳамчун намунаи равшани татбиқи сиёсати ҷавононпарваронаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои таҳкими иқтидори илмӣ ва инноватсионии мамлакат арзёбӣ мегардад.

Ташаббуси Рустами Эмомалӣ ва ташаккули Рӯзи ҷаҳонии футбол

Футбол яке аз маъмултарин ва пурбинандатарин намудҳои варзиш дар ҷаҳон ба шумор меравад. Он на танҳо ҳамчун як бозии рақобатӣ, балки ҳамчун падидаи иҷтимоӣ ва ҳатто дипломатӣ арзёбӣ мегардад. Имрӯз футбол миллионҳо одамонро дар саросари ҷаҳон муттаҳид мекунад, арзишҳои ҳамкорӣ, эҳтиром ва сулҳро тарғиб менамояд.

Дар ин замина, таъсиси Рӯзи ҷаҳонии футбол ҳамчун як санаи расмии байналмилалӣ қадами муҳими рамзӣ ба шумор меравад, ки аҳамияти иҷтимоӣ ва сиёсӣ дорад. Ин рӯз ҳамчун платформаи густариши варзиш, тарғиби тарзи ҳаёти солим ва таҳкими дӯстии байни миллатҳо хизмат мекунад.

Идеяи таъсиси Рӯзи ҷаҳонии футбол аз зарурати баланд бардоштани мақоми иҷтимоии футбол ва истифодаи он ҳамчун воситаи ҳамгироии ҷомеаи ҷаҳонӣ сарчашма мегирад. Дар шароити ҷаҳонишавӣ, варзиш ба як абзори муҳими дипломатияи нарм табдил ёфтааст, ки метавонад муносибатҳои байни давлатҳоро беҳтар намояд.

Дар ин раванд, ташаббуси Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун яке аз пешниҳодҳои муҳим дар сатҳи байналмилалӣ ба миён гузошта шуд. Ин ташаббус аз ҷониби Рустами Эмомалӣ, ки дар соҳаи рушди варзиш нақши назаррас дорад, пешбарӣ гардид.

Пас аз пешниҳод, масъала дар сатҳи созмонҳои варзишӣ ва байналмилалӣ мавриди омӯзиш ва муҳокима қарор гирифт. Дар ин раванд, ҳамкории институтсионалӣ бо сохторҳои варзишӣ, аз ҷумла FIFA, аҳамияти махсус дошт.

Идеяи таъсиси рӯзи махсус ба футбол бо ҳадафи баланд бардоштани дастрасӣ ба варзиш, ҷалби ҷавонон ва густариши барномаҳои варзишӣ дар кишварҳои гуногун дастгирӣ ёфт. Бо гузашти вақт, ин пешниҳод ба сатҳи муҳокимаҳои расмии байналмилалӣ расид ва дар ниҳоят дар системаи Созмони Милали Муттаҳид баррасӣ гардид. Дар ниҳоят ин ташаббусро ҳамчун як иқдоми дорои аҳамияти ҷаҳонӣ қабул намуда, таъсиси Рӯзи ҷаҳонии футболро эътироф карданд.

Ташкили Рӯзи ҷаҳонии футбол танҳо як рӯйдоди рамзӣ нест, балки он дорои таъсири амиқи иҷтимоӣ мебошад. Ин рӯз имконият медиҳад, ки таваҷҷуҳи ҷомеа ба варзиш зиёд гардад, махсусан дар миёни ҷавонон.

Дар солҳои охир варзиш ба як ҷузъи муҳими дипломатияи нарм табдил ёфтааст. Давлатҳо тавассути варзиш метавонанд нуфузи байналмилалии худро афзоиш диҳанд ва муносибатҳои дӯстона бо дигар кишварҳоро тақвият бахшанд.

Ташаббуси Рустами Эмомалӣ дар ин раванд ҳамчун намунаи олӣ дар сатҳи дипломатияи муосир арзёбӣ мешавад. Ин ташаббус нишон медиҳад, ки варзиш метавонад ҳамчун воситаи муассири муколама ва ҳамгироии байналмилалӣ хизмат кунад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон тавассути чунин ташаббусҳо мавқеи худро ҳамчун иштирокчии фаъоли равандҳои байналмилалӣ нишон медиҳад. Пешниҳоди таъсиси Рӯзи ҷаҳонии футбол намунаи равшани иштироки кишварҳои хурд дар ташаккули қарорҳои ҷаҳонӣ мебошад.

Ташаббуси Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дар ниҳоят қабули ин рӯз аз ҷониби СММ нишон медиҳад, ки варзиш метавонад ба унсури муҳими ҳамгироии ҷаҳонӣ табдил ёбад. Ин иқдом на танҳо аҳамияти варзишӣ, балки арзиши баланди иҷтимоӣ ва фарҳангӣ низ дорад, ки ба таҳкими сулҳ ва дӯстии байни миллатҳо мусоидат мекунад.

Доруев Файзулло — ассистенти кафедраи зоологияи факултети биологияи ДМТ