05/08/2026
35 СОЛИ ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТӢ: ТАҲКИМИ ҲАМКОРИҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ҲАМЧУН ОМИЛИ РУШДИ УСТУВОРИ ТАҲСИЛОТИ КАСБӢ ДАР ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН
Истиқлоли давлатӣ бузургтарин дастоварди таърихии миллати тоҷик ва заминаи асосии ташаккули давлатдории муосири Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Ба даст овардани истиқлол ба кишвар имконият фароҳам овард, ки роҳи мустақили рушди сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии худро муайян намуда, дар низоми муносибатҳои байналмилалӣ ҳамчун давлати соҳибихтиёр ва мустақил мавқеи худро устувор намояд.
Дар тӯли 35 соли соҳибистиқлолӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон марҳилаҳои муҳими давлатсозиро паси сар намуда, дар самти таҳкими сулҳу субот, рушди иқтисоди миллӣ, баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум ва густариши муносибатҳои байналмилалӣ ба дастовардҳои назаррас ноил гардид. Имрӯз кишвар бо давлатҳои гуногуни ҷаҳон ва созмонҳои байналмилалӣ муносибатҳои дӯстона ва ҳамкориҳои мутақобилан судмандро ба роҳ монда, дар ҳалли масъалаҳои муҳими минтақавию ҷаҳонӣ саҳми арзандаи худро мегузорад.
Яке аз самтҳои муҳими сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ дар соҳаҳои маориф, илм, фарҳанг ва технология мебошад. Зеро дар шароити муосир пешрафти ҳар як давлат, пеш аз ҳама, ба сатҳи рушди сармояи инсонӣ, сифати таҳсилот ва қобилияти ҷомеа барои азхуд намудани дониш ва технологияҳои нав вобаста мебошад. Аз ин нуқтаи назар, 35 соли Истиқлоли давлатӣ на танҳо давраи рушди давлатдорӣ, балки марҳилаи ташаккули имкониятҳои нави ҳамкориҳои байналмилалӣ дар соҳаи маориф ва таҳсилоти касбӣ низ мебошад.
Истиқлоли давлатӣ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон имконият фароҳам овард, ки сиёсати хориҷии мустақил ва ҷавобгӯ ба манфиатҳои миллӣ ва давлатӣ ташаккул дода шавад. Дар асоси сиёсати хориҷии созанда ва мутавозин Тоҷикистон муносибатҳои дипломатии худро бо кишварҳои ҷаҳон густариш дода, ба узви фаъоли ҷомеаи байналмилалӣ табдил ёфт. Дар солҳои соҳибистиқлолӣ кишвар дар самти таҳкими муносибатҳои дуҷониба ва бисёрҷониба, рушди ҳамкориҳои минтақавӣ ва байналмилалӣ фаъолияти пайваста анҷом додааст.
Ҳамкориҳои Тоҷикистон бо давлатҳои гуногун дар соҳаҳои иқтисод, энергетика, нақлиёт, фарҳанг, илм, маориф ва дигар самтҳо заминаи мусоид барои рушди устувори кишвар фароҳам овардаанд. Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун ҷонибдори сулҳу субот, ҳамкориҳои созанда ва ҳалли муштараки масъалаҳои глобалӣ шинохта шудааст. Ташаббусҳои кишвар дар масъалаҳои об, ҳифзи муҳити зист, тағйирёбии иқлим ва рушди устувор аз таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳонӣ бархӯрдор гардидаанд.
Маҳз дар чунин муҳити байналмилалӣ рушди ҳамкориҳо дар соҳаи маориф аҳамияти бештар пайдо мекунад. Зеро таҳсилот яке аз воситаҳои муассири таҳкими муносибатҳои байни халқҳо, мубодилаи таҷриба ва ташаккули фазои ҳамдигарфаҳмӣ ба ҳисоб меравад.
Дар асри XXI маориф на танҳо ҳамчун воситаи ба даст овардани дониш, балки ҳамчун яке аз омилҳои асосии рушди иҷтимоию иқтисодӣ ва ташаккули ҷомеаи донишбунёд арзёбӣ мегардад. Рушди босуръати технологияҳои иттилоотию коммуникатсионӣ, рақамикунонӣ, зеҳни сунъӣ ва дигар навовариҳои технологӣ талаботро ба мутахассисони дорои дониш ва малакаҳои муосир зиёд намуда истодааст.
Дар чунин шароит муассисаҳои таълимӣ бояд пайваста мазмун ва усулҳои таълимро такмил дода, ба талаботи нави ҷомеа ва бозори меҳнат мутобиқ гарданд. Ҳамкориҳои байналмилалӣ дар ин раванд имкониятҳои васеъ фароҳам меоранд. Тавассути чунин ҳамкориҳо муассисаҳои таълимӣ метавонанд таҷрибаи кишварҳои дигарро омӯзанд, бо технологияҳои нав шинос шаванд, таҷрибаи пешрафтаи таълимиро истифода баранд ва робитаҳои касбии худро густариш диҳанд.
Ҳамкориҳои байналмилалӣ инчунин барои рушди иқтидори омӯзгорон ва донишҷӯён аҳамияти калон доранд. Иштирок дар конференсияҳои байналмилалӣ, семинарҳо, форумҳо, олимпиадаҳо ва озмунҳо ба омӯзгорону донишҷӯён имконият медиҳад, ки дониш ва таҷрибаи худро мубодила намуда, ҷаҳонбинии касбӣ ва илмии худро васеъ намоянд.
Аз ин рӯ, таҳкими робитаҳои байналмилалӣ бояд ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди муассисаҳои таҳсилоти касбӣ ба роҳ монда шавад.
Таҳсилоти касбӣ яке аз унсурҳои муҳими низоми маориф ба ҳисоб рафта, дар омодасозии кадрҳои соҳибихтисос барои соҳаҳои гуногуни иқтисоди миллӣ нақши муҳим дорад. Дар шароити рушди иқтисоди рақамӣ ва тағйирёбии босуръати бозори меҳнат талабот ба мутахассисони дорои малакаҳои касбӣ ва технологӣ рӯз ба рӯз меафзояд. Аз ин рӯ, муассисаҳои таҳсилоти касбӣ бояд на танҳо донишҳои назариявӣ, балки малакаҳои амалии ҷавобгӯ ба талаботи замонро низ ба донишҷӯён омӯзонанд.
Дар ин раванд таҷрибаи байналмилалӣ метавонад ҳамчун манбаи муҳими навоварӣ ва рушди муассисаҳои таълимӣ хизмат намояд. Омӯзиши таҷрибаи кишварҳои пешрафта дар самти таҳсилоти касбӣ, истифодаи технологияҳои рақамӣ, татбиқи усулҳои интерактивии таълим ва рушди ҳамкориҳои байни муассисаҳои таълимӣ метавонад сифати омодасозии мутахассисонро баланд бардорад.
Ҳамкориҳои байналмилалӣ инчунин барои наздик намудани муассисаҳои таълимӣ ба талаботи воқеии бозори меҳнат имконият фароҳам меоранд. Ин раванд метавонад ба таҳияи барномаҳои таълимии муосир, рушди малакаҳои касбӣ ва баланд бардоштани рақобатпазирии хатмкунандагон мусоидат намояд.
Дар заминаи имкониятҳои фароҳамовардаи Истиқлоли давлатӣ ва сиёсати созандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти рушди маориф ва ҳамкориҳои байналмилалӣ, Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе низ барои таҳкими робитаҳои хориҷӣ ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ фаъолияти пайваста ба роҳ мондааст.
Коллеҷ ҳамчун муассисаи таҳсилоти касбӣ дар омода намудани мутахассисон дар самтҳои гуногун, аз ҷумла соҳаҳои муҳандисӣ, энергетика, нақлиёт, технологияҳои иттилоотӣ, сохтмон, иқтисоди рақамӣ ва педагогика нақши муҳим дорад. Дар шароити муосир рушди чунин самтҳо бидуни ҳамкориҳои байналмилалӣ ва мубодилаи таҷрибаи касбӣ бо муассисаҳои хориҷӣ душвор мебошад.
Аз ин рӯ, фаъолияти бахши робитаҳои хориҷии Коллеҷ ба таҳкими муносибатҳои байнимуассисавӣ, ҷалби шарикони хориҷӣ, рушди ҳамкориҳои таълимию касбӣ ва фароҳам овардани имкониятҳои нав барои омӯзгорон ва донишҷӯён равона гардидааст.
Дар доираи ҳамкориҳои байналмилалӣ муносибатҳо бо як қатор муассисаҳои таълимии хориҷӣ дар самти таҳкими робитаҳои таълимӣ ва касбӣ ба роҳ монда шудаанд. Чунин ҳамкориҳо барои мубодилаи таҷриба, ташкили чорабиниҳои муштарак ва ҷустуҷӯи имкониятҳои нави рушди соҳаи таҳсилоти касбӣ заминаи мусоид фароҳам меоранд.
Яке аз самтҳои муҳими фаъолияти байналмилалии Коллеҷ баргузории чорабиниҳои илмӣ ва таълимӣ бо иштироки намояндагон ва мутахассисони хориҷӣ мебошад. Чунин чорабиниҳо барои муҳокимаи масъалаҳои мубрами соҳаи маориф, таҳсилоти касбӣ, технологияҳои муосир ва рақамикунонӣ имконият фароҳам оварда, ба таҳкими робитаҳои касбӣ мусоидат менамоянд.
Дар ин замина, баргузории конференсияи байналмилалӣ дар мавзӯи «Зеҳни сунъӣ ва рақамикунонӣ дар таҳсилоти муҳандисию омӯзгорӣ» яке аз иқдомҳои муҳими Коллеҷ ба ҳисоб меравад. Иштироки намояндагон ва мутахассисони кишварҳои гуногун дар чунин чорабинӣ барои мубодилаи таҷриба ва андешаҳои нав дар самти рушди таҳсилоти муосир аҳамияти хос дорад.
Ин гуна чорабиниҳо нишон медиҳанд, ки муассисаҳои таҳсилоти касбии Тоҷикистон метавонанд дар фазои байналмилалӣ ҳамчун шарики фаъоли таълимӣ ва касбӣ баромад намуда, барои рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ саҳми арзанда гузоранд.
Яке аз шартҳои муҳими рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ донистани забонҳои хориҷӣ мебошад. Дар шароити ҷаҳонишавӣ омӯзиши забонҳои хориҷӣ ба ҷавонон имконият медиҳад, ки ба захираҳои илмӣ ва таълимии ҷаҳонӣ дастрасӣ пайдо намуда, бо ҳамсолони худ аз кишварҳои дигар муошират намоянд.
Дар ин самт рушди муҳити забономӯзӣ дар муассисаҳои таҳсилоти касбӣ аҳамияти махсус дорад. Баргузории ҳафтаҳои забонҳои хориҷӣ, озмунҳо, викторинаҳо, маҳфилҳои омӯзишӣ ва дигар чорабиниҳои фарҳангию таълимӣ метавонад шавқу рағбати донишҷӯёнро ба омӯзиши забонҳои хориҷӣ зиёд намояд.
Донистани забонҳои хориҷӣ барои омӯзгорон низ имкониятҳои нав фароҳам меорад. Онҳо метавонанд аз манбаъҳои байналмилалӣ истифода намуда, дар конференсияҳои хориҷӣ иштирок кунанд ва таҷрибаи касбии худро дар сатҳи байналмилалӣ муаррифӣ намоянд. Аз ин рӯ, рушди забономӯзӣ бояд ҳамчун қисми муҳими сиёсати байналмилалигардонии муассисаҳои таълимӣ баррасӣ карда шавад.
Ҷавонон неруи созанда ва сармояи асосии рушди ояндаи давлат мебошанд. Дар шароити ҷаҳонишавӣ ҷавонони дорои дониш, ҷаҳонбинии васеъ, малакаҳои рақамӣ ва забондонӣ метавонанд ҳамчун пайвандгари боэътимоди байни Тоҷикистон ва ҷомеаи ҷаҳонӣ баромад намоянд.
Иштироки донишҷӯён дар чорабиниҳои байналмилалӣ барои рушди қобилияти эҷодӣ, малакаҳои муошират ва тафаккури мустақилонаи онҳо мусоидат менамояд. Ҳамзамон чунин имкониятҳо ҳисси масъулияти шаҳрвандӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва фарҳанги дигар халқҳоро тақвият медиҳанд.
Муҳим аст, ки ҷавонон дар баробари азхуд намудани донишҳои муосир, таърих, фарҳанг ва арзишҳои миллии худро низ хуб донанд. Зеро мутахассиси муосир бояд ҳамзамон дорои ҷаҳонбинии байналмилалӣ ва худшиносии баланди миллӣ бошад.
Дар ин раванд муассисаҳои таҳсилоти касбӣ метавонанд нақши калидӣ дошта бошанд. Тавассути ташкили барномаҳои байналмилалӣ, конференсияҳо, вохӯриҳо ва лоиҳаҳои муштарак метавон барои рушди ҷавонони соҳибмаърифат ва рақобатпазир заминаи мусоид фароҳам овард.
35 соли Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон марҳилаи муҳими рушди давлатдорӣ, таҳкими мавқеи байналмилалии кишвар ва густариши муносибатҳои дӯстона бо ҷомеаи ҷаҳонӣ мебошад.
Истиқлолият ба кишвар имконият фароҳам овард, ки сиёсати хориҷии мустақилро ба роҳ монда, дар доираи муносибатҳои байналмилалӣ ҳамкориҳои судмандро дар соҳаҳои гуногун, аз ҷумла маориф ва илм, густариш диҳад.
Дар шароити муосир ҳамкориҳои байналмилалӣ барои рушди таҳсилоти касбӣ аҳамияти стратегӣ доранд. Онҳо имконият медиҳанд, ки муассисаҳои таълимӣ таҷрибаи пешрафтаи ҷаҳониро омӯзанд, технологияҳои навро ба раванди таълим ворид намоянд ва барои омода намудани мутахассисони рақобатпазир шароити мусоид фароҳам созанд.
Таҷрибаи Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе нишон медиҳад, ки рушди робитаҳои байналмилалӣ метавонад ба яке аз самтҳои муҳими таҳкими иқтидори муассисаи таълимӣ табдил ёбад. Баргузории чорабиниҳои байналмилалӣ, рушди ҳамкориҳо бо муассисаҳои таълимии хориҷӣ, иштироки омӯзгорону донишҷӯён дар чорабиниҳои байналмилалӣ ва таваҷҷуҳ ба технологияҳои муосир қадамҳои муҳим дар роҳи байналмилалигардонии таҳсилоти касбӣ мебошанд.
Дар оянда низ таҳкими ҳамкориҳои байналмилалӣ, густариши шарикиҳои нав, ҷалби технологияҳои инноватсионӣ ва истифодаи таҷрибаи пешрафтаи ҷаҳонӣ метавонад барои баланд бардоштани сифати таҳсилоти касбӣ ва омода намудани мутахассисони ҷавобгӯ ба талаботи бозори меҳнати муосир мусоидат намояд.
Ҳамин тариқ, метавон таъкид намуд, ки Истиқлоли давлатӣ заминаи рушди мустақили Тоҷикистон, сиёсати хориҷӣ пули иртиботи кишвар бо ҷомеаи ҷаҳонӣ ва таҳсилоти босифат неруи асосии рушди ояндаи давлат мебошад. Ҳар як дастоварди соҳаи маориф ва таҳсилоти касбӣ, ҳар як ҳамкории нави байналмилалӣ ва ҳар як ҷавони соҳибмаърифат саҳми арзанда дар таҳкими пояҳои давлатдории миллӣ ва рушди устувори Тоҷикистони соҳибистиқлол мебошад.
35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳар як шаҳрванди кишвар на танҳо ҷашни бузурги миллӣ, балки фурсати муносиб барои арзёбии дастовардҳои даврони соҳибистиқлолӣ ва муайян намудани ҳадафҳои нави рушди кишвар мебошад. Дар ин роҳи пурифтихор, таҳкими ҳамкориҳои байналмилалӣ ва рушди соҳаи маориф метавонанд ҳамчун ду самти ба ҳам пайванди рушди устувор хизмат намоянд.
Бо итминон метавон гуфт, ки Тоҷикистон дар марҳилаи нави рушди худ бо такя ба дастовардҳои Истиқлоли давлатӣ, сиёсати созанда ва иқтидори инсонӣ минбаъд низ барои таҳкими ҳамкориҳои байналмилалӣ, рушди маориф ва омода намудани насли нави мутахассисони соҳибкасб ва рақобатпазир қадамҳои устувор хоҳад гузошт.
Ганҷинаи Убайдуллои Ҳабиб, сардори бахши робитаҳои хориҷии Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе