Муассисаи давлатии таълимии "Литсейи касбии махсуси маъюбон"

Ҷашни Сада

Ҷашни Сада яке аз идҳои куҳантарин ва пурмаданияти мардуми тоҷик ва дигар халқҳое ки ориёинажоданд ба шумор меравад. Ин ҷашн таърихи бой, ғани, қадимаю ибратомӯз дошта, аз замонҳои пеш аз нуфузи дини мубини ислом то имрӯз дар фарҳанги мардуми тоҷик мақоми хоса дорад. Сада асосан ҳар сол дар нимаи дуюми зимистон, тақрибан 30-юми январ аввали моҳи феврал ҷашн гирифта мешавад.

Мафҳуми асосии Калимаи «Сада» аз рақами «сад» гирифта шуда, маънояш «сад рӯз мондан то Наврӯз» мебошад. Аммо суоле ба миён меояд, ки чаро 50 рӯзро 100 рӯз мегӯянду номи ҷашн низ чунин аст? Аммо ҷавоби ин суол чунин аст 50 шаб ва 50 рӯз пеш аз Наврӯзро шумурда ниёгони мо чунин хулоса баровардаанд. Сада рамзи наздик шудани баҳор ва анҷоми сардиҳои шадиди зимистон аст. Ин ҷашн бештар бо оташ, гармӣ, нур ва рӯшноӣ алоқаманд мебошад.

Тибқи ривоятҳои таърихӣ, бунёдгузори иди Сада шоҳи афсонавӣ Ҳушанг ба ҳисоб рафта, мувофиқи ривоятҳо Шоҳ Ҳушанг ҳангоми бархӯрдан бо мор сангеро ба санге мезанад ва тасодуфан оташ кашф мешавад. Ба ифтихори ин кашфиёт мардум оташ афрӯхта, Садаро ҷашн гирифтаанд. Аз он вақт инҷониб, оташ рамзи асосии ҷашни Сада аст.
Дар рӯзи таҷлили Сада мардум оташ меафрӯзанд, гирди он ҷамъ шуда, суруд мехонанд, рақсу бозӣ мекунанд ва хӯрокҳои гуногун омода месозанд. Оташ дар ин ҷашн рамзи покӣ, гармӣ, умеди тоза ва пирӯзии нур бар торикӣ мебошад.

Иди Сада на танҳо ҷашни табиат, балки ҷашни фарҳанг ва ҳамбастагии мардуми покдилу меҳрубон аст. Он инсонҳоро ба меҳрубонӣ, дӯстӣ, ва эҳтиром ба неъматҳои табиат даъват мекунад. Дар солҳои охир иди Сада дар Тоҷикистон расман эҳё гардида, ҳамчун ҷузъи муҳими мероси фарҳангии миллӣ таҷлил карда мешавад.

Хуллас ҷашни Сада як ҷашни бостонисту рамзи рӯшноӣ ва умеди инсон ба ояндаи нек, зиндагии пур аз файз сурхӣ гармиву гулгулшукуфоӣ ва файздиҳандагист инчунин бо гармиҳояш овардани фасли баҳору Наврӯз таъсири бузурге дорад.

Сатторов Субҳон

МАСЪУЛИЯТИ ҶАВОНОН ДАР ҲИФЗИ ЗАБОН

Забон яке аз арзишмандтарин неъматҳои инсон ва ҷомеа ба ҳисоб меравад. Он на танҳо воситаи гуфтугӯ ва мубодилаи афкор аст, балки яке аз рукнҳои асосии худшиносиву худогоҳӣ, ҳуввияти миллӣ ва фарҳанги миллат маҳсуб меёбад. Миллате, ки забони худро мешиносад, ҳифз мекунад ва рушд медиҳад, худшиносу худогоҳ ва устувору ҷовидона мемонад.

Забон ба инсон имконият медиҳад, ки таърих, фарҳанг, одатҳо ва арзишҳои миллати худро бишиносад. Маҳз забон аст, ки афкори гузаштагон, осори адабӣ, анъанаҳо ва ҷаҳонбинии миллатро аз насл ба насл интиқол медиҳад. Агар забон заиф гардад, худшиносӣ низ тадриҷан коста мешавад.
Фарҳанги ҳар миллат дар забони он инъикос меёбад. Мақолҳо, зарбулмасалҳо, шеърҳо ва асарҳои адабӣ гувоҳи тафаккур ва таҷрибаи таърихии мардум мебошанд. Забон арзишҳои ахлоқӣ, эҳсосот ва тарзи зиндагии миллатро нигоҳ медорад. Аз ин рӯ, ҳифзи забон, ҳифзи фарҳанг ва ҳифзи миллат аст.

Ҳамин забон аст, ки мардумро муттаҳид месозад. Он воситаи асосии ҳамдигарфаҳмӣ, ҳамкорӣ ва ваҳдати миллӣ мебошад. Забони ягона ба ҷомеа имкон медиҳад, ки бо ҳам фикр кунанд, мушкилотро ҳал намоянд ва барои ояндаи дурахшон талош варзанд.
Пешвои миллат дар баромадҳои худ ҷавононро қувваи пешбарандаи ҷомеа меҳисобанд. Пас ҷавононро зарур аст, ки ин неъмати гаронарзишро ҳифз кунанд. Агар онҳо ба забони модарии худ эҳтиром гузоранд, дуруст нависанду равон сухан гӯянд, забон рушд мекунад. Омӯхтани забонҳои хориҷӣ муҳим аст, вале набояд забони модарӣ фаромӯш шавад. Забони модарӣ пояи тафаккур ва худшиносии инсон аст.

Забон танҳо маҷмӯи калимаҳо нест, балки рӯҳи миллат, пояи худшиносӣ ва сутуни фарҳанг мебошад. Ҳар як шахс бояд ба забони худ арҷ гузорад, онро ҳифз намояд ва барои рушди ҳамаҷонибаи он саҳм гузорад. Зеро инсон маҳз ба воситаи забон аз гузаштаи худ огоҳ мешавад, худро мешиносад ва роҳи ояндаи худро равшан месозад.

Омӯзгори забон ва адабиёт Саъдуллоева Г.

Забони русӣ дар литсейҳои касбомӯзӣ: Омӯзиш барои зиндагӣ

Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати муносибатҳои иқтисодию иҷтимоӣ омӯзиши забонҳои хориҷи, ба хусус русӣ ва англисӣ, дар низоми таҳсилоти касбӣ аҳамияти махсус пайдо намудааст. Забони русӣ ҳамчун воситаи муоширати байни миллатҳо на танҳо дар федератсияи русия балки дар бисёр кишварҳои иттиҳоди давлатҳои мустақил мавқеи муҳим дорад. Аз ин рӯ омӯзиши фанни забони русӣ дар литсейҳои касбомӯзи яке аз омилҳои асосии баланд бардоштани рақобатпазирии мутахасисони ҷавон ба ҳисоб меравад.

Литсейҳои касбомӯзи муассисаҳои таълими мебошанд, ки хонандагонро ба касбҳои гуногун техникӣ, хизматрасонӣ, сохтимони ва истеҳсолӣ омода месозанд. Дар аксари ин соҳаҳо донистани забони русӣ барои хондани дастурҳои техники, истифодаи таҷҳизот муошират бо мутахассисони хориҷи ва идомаи фаъолият дар бозори меҳнати хориҷи зарур мебошад. Хусусан барои ҷавононе, ки ният доранд ба кишварҳои русзабон кор ё таҳсил намоянд, дониши хуби забони русӣ имконятҳои васеъ фароҳам меорад. Барои такмили омӯзиши забони русӣ, пеш аз ҳама, бояд дарсҳо амали ва фаҳмо бошад. Омӯзиши калимаҳо ва ибораҳое, ки дар ҷойи кор истифода мешаванд. Машқҳои гуфтугӯи ва хондани матнҳои содаи касбӣ метавонад натиҷаи хуб диҳанд. Истифодаи технологияҳои муосир ва маводи шунавоиву видеои низ шавқи хонандагонро зиёд менамояд.

Нақши омӯзгор дар ин раванд хеле муҳим аст. Омӯзгор бояд хонандагонро ба сухан гуфтан фикр баён кардан ва истифодаи забон дар ҳаёти ҳаррӯза ташвиқ намояд.
Дар маҷмӯъ такмили омӯзиши забони русӣ дар литсейҳои касбомӯзӣ ба баланд шудани сифати таҳсил ва омодасозии ҷавонон ба ҳаёти мустақил мусоидат менамояд. Таваҷҷӯҳ ба ин масъала-қадами устувор ба сӯи ояндаи муваффақи ҷавонон аст.

Омӯзгори забони русӣ: Абдуллоева Ҷ С

СУРАТГУЗОРИШ

Тамошои дастаҷамъонаи суханронии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати Рӯзи дониш ва Дарси сулҳ аз ҷониби хонандагону омӯзгорони Муассисаи давлатии таълимии "Литсейи касбии махсуси маъюбон"