เตือนใจ

จงเป็นผู้มีปณิธานอันสูงส่ง

#การเล่าเรียน

"ฉันเคยรอนเเรมหลายวันหลายคืนเพื่อศึกษาหะดีษหนึ่งบท" (สะอีด อิบนุ อัลมุสัยยิบ)

"ฉันเดินทางไปมักกะฮ์พร้อมกับอิบนุอับบาสตอนกลางคืน ขณะนั้นเขาพูดหะดีษต่างๆเเก่ฉัน เเล้วฉันคอยจดบันทึก กระทั่งเช้าฉันก็ยังคงจดบันทึก" (สะอีด อิบนุ ญุบัยร์ )

"ฉันได้ข่าวว่าอบูฮูร็อยเราะฮ์พูดหะดีษหนึ่ง
ฉันเลยเดินทางไปทำฮัญจ์ ในปีนั้น
ทั้งที่ฉันไม่ได้มีความต้องการทำฮัญจ์
เว้นเเต่มีการได้พบอบูฮูร็อยเราะฮ์(เเล้วถาม)เกี่ยวกับหะดีษนั้น" (อาบู อุสมาน อัลนะฮ์ดีย์ )

"ฉันศึกษาเล่าเรียนเป็นเวลา 40 ปี" (อิกรีมะฮ์ )

ท่านได้รับความรู้มากมายนี้อย่างไร
เขาตอบ
" ละทิ้งการพึ่งพา(ผู้อื่น) ออกเดินทางไปทั่ว อดทนดั่งลา เเละลงมือเเต่เช้าดั่งอีกา " (อัชชะอ์บีย์)

มัสรูกออกเดินทางเพื่อ(เรียนรู้)คำๆเดียว เเละอาบูสะอีดก็ออกเดินทางเพื่อ(เรียนรู้)คำๆเดียว
(อิบนุ อับดุลบัร)

(صلاح الأمة ١ /١٧٤-١٨١)

เมื่อสู้เสี่ยงภัยในเกียรติที่มุ่งหมาย
อย่าพอใจในสิ่งที่ต่ำกว่าดารา
เนื่องรสของความตายในงานต่ำ
ย่อมรสเดียวกับความตายในงานใหญ่

จงเป็นผู้มีปณิธานอันสูงส่ง

#การเล่าเรียน

"ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ฉันได้รับฟังจากปากของท่านร่อซูลลุลอฮ์ ﷺ เจ็ดสิบสูเราะ
เเละขอสาบานต่ออัลลอฮ์ บรรดาศอหาบะฮ์ต่างรู้กันว่า
ฉันคือหนึ่งในผู้ที่รู้ดีที่สุดในหมู่พวกเขาเเต่ฉันไม่ใช่ผู้ที่ดีที่สุด"

(อิบนูมัสอูด : บันทึกโดยอัลบุคอรี:5000)

"ขอสาบานต่อผู้ที่ไม่มีพระเจ้าใดนอกจากพระองค์ ไม่มีสูเราะใดในคัมภีร์ของอัลลอฮ์
เว้นเเต่ฉันรู้ว่าถูกประทาน ณ ที่ใด ไม่มีอายะฮ์ใดเว้นเเต่ฉันรู้ว่าถูกประทานเพราะเหตุใด
เเละหากฉันรู้ว่าผู้ใดรู้คัมภีร์ของอัลลอฮ์มากกว่าฉัน
เเละอูฐสามารถไปถึงเขา ฉันจะขี่มันไปหาเขา"

(อิบนูมัสอูด :บันทึกโดยอัลบุคอรี:5002)

"หากฉันถูกทำให้ลืมหนึ่งอายะฮ์ เเละฉันไม่พบผู้ใดสามารถเตือนความจำให้เเก่ฉัน
เว้นเเต่ที่ บัรก์ อัลฆิมาด(1) ฉันก็จะเดินทางไปที่นั้น"

(อาบูอัดดัรดาอ์ : สิยัร อะลาม2/342)

--------------------------------------------------------------------------------
(1).สถานที่ตั้งอยู่ทางทิศของเยเมน

หัวใจที่ไม่ศรัทธาต่อการห้ามผิดประเวณี
ย่อมไม่มีทางเข้าใจความหมายของฮีญาบ
การห้ามอยู่ในที่ลับตาคนกับเพศตรงข้าม
เเละการปะปนกันระหว่างชายหญิง

เเม้จะถูกเฆี่ยนตีจากหลักฐาน
เเละข้อเท็จจริงครั้งเเล้วครั้งเล่า...

ข้อคิดจากหนังสือ(الحجاب في الشرع والفطرة)

อิบนุลก็อยยิม(ขออัลลอฮ์เมตตาท่าน) กล่าวว่า
บนจุดยืน ( ُإِياَّكَ نَعْبُد(พระองค์เพียงหนึ่งเดียวเท่านั้นที่ข้าพเจ้า​อิบาดะ​ฮ์​) )
ผู้คนมีความเห็นต่างกัน อิบาดะฮ์ใดประเสริฐสุด ยังประโยชน์ที่สุด
เเละสมควรได้รับเลือกก่อนอิบาดะฮ์อื่นมากที่สุด ออกเป็น 4 กลุ่ม

กลุ่มเเรก เห็นว่าอิบาดะฮ์สุดประเสริฐเเละมีประโยชน์สูงสุด คือสิ่งที่หนักเเละยากที่สุดต่อจิตใจ เขากล่าวว่า "เพราะมันคือสิ่งที่ไกลจากอารมณ์มากที่สุด
เป็นเเก่นเเท้ของการอิบาดะฮ์ เเละรางวัลตอบเเทนขึ้นอยู่กับความยากลำบาก
กลุ่มนี้ คือนักสู้ผู้อธรรมต่อตัวเอง

กลุ่มที่สอง ทัศนะว่ายอดอิบาดะฮ์ ยอดคุณประโยชน์ คือการปลดเปลื้องไม่เเยเเสดุนยา ลดดุนยาให้มากที่สุด ขว้างทิ้งการให้ความสำคัญกับดุนยา ไม่สะสมสิ่งใดๆที่มาจากดุนยา

กลุ่มที่สาม ออกความเห็นว่า สุดยอดอิบาดะฮ์ สุดยอดคุณประโยชน์ คืออิบาดะฮ์ที่ให้คุณประโยชน์เเก่ผู้อื่น พวกเขามองว่าอิบาดะฮดังกล่าวดีกว่าอิบาดะฮ์ที่มีผลประโยชน์จำกัด เลยเล็งเห็นว่า การบริการผู้ยากไร้ สาละวนกับสิ่งที่ก่อประโยชน์เเก่ผู้คน เป็นธุระให้พวกเขา เเละช่วยเหลือพวกเขาด้วยทรัพย์สิน เกียรติ
เเละสวัดการ เป็นสิ่งประเสริฐสุด จึงเสนอตัวเเก่งานเหล่านั้น

อ้างว่าการปฏิบัติของนักอิบาดะฮ์ได้เเค่ตัวเอง การปฏิบัติของนักสังคมสงเคราะห์ส่งผ่านถึงผู้อื่น เเล้วทั้งสองจะเปรียบกันได้เยี่ยงไร ?!

กล่าวอีกว่า ท่านนบีﷺสั่งสอนท่านอาลี(รอฎียัลลอฮ์อันฮู) " การที่อัลลอฮ์ทรงนำทางใครสักคนผ่านตัวเจ้า ดียิ่งกว่าเจ้าได้รับอูฐเเดง(ทรัพย์สินทรงคุณค่า) "

นี้คือการยกย่องการกระทำที่มีประโยชน์ถึงผู้อื่น

กลุ่มที่สี่ บอกว่า การอิบาดะฮ์ที่ประเสริฐที่สุดคือการปฏิบัติบนความพอพระทัยของพระผู้เป็นเจ้าในทุกๆเวลา ตามภาระงานที่ถูกกำหนดขึ้นในเวลานั้นๆ

อิบาดะฮ์ที่ประเสริฐสุดในช่วงเวลาเเห่งสงคราม คือการสู้รบ เเม้จะนำไปสู่การละทิ้งอิบาดะฮ์ที่ปฏิบัติเป็นประจำ เช่นการละทิ้งละหมาดยามค่ำคืนเเละการถือศีลอดยามเที่ยงวัน ยิ่งกว่านั้นเเม้กระทั่งต้องละทิ้งการทำให้ละมหาดฟัรฏูสมบูรณ์เเบบเหมือนในช่วงเวลาสงบก็ตาม

ที่ประเสริฐสุดในช่วงเวลามีเเขก คือการปฏิบัติสิทธิต่างๆที่เเขกควรได้รับเเละ ปล่อยว่างอิบาดะฮ์ที่เป็นซุนนะฮ์อื่นๆที่ปฏิบัติอยู่เป็นนิจ เเละช่วงเวลาของภรรยาเเละครอบครัวก็ปฏิบัติเช่นเดียวกัน

ช่วงเวลาการชี้เเนะนักเรียนเเละสั่งสอนผู้คน คือ การมุ่งมันสั่งสอนเเละให้ความสำคัญกับพวกเขา

เวลาช่วงท้ายของกลางคืน อิบาดะฮ์ที่ประเสริฐสุด คือ สาละวนกับการละหมาด อัลกุรอ่าน การดุอา การรำลึกเเละการขออภัยโทษจากพระผู้เป็นเจ้า

ประเสริฐสุดในช่วงเวลาขณะอาซาน คือการละทิ้งบทรำลึกอื่นเเล้วตั้งใจตอบรับการอาซาน

ประเสริฐสุดช่วงการละหมาด 5 เวลา คือ การทุ่มเท จริงใจเพื่อให้ละหมาดออกมาสมบูณร์ที่สุด รีบเร่งละหมาดต้นเวลา ออกไปยังมัสยิดเเม้จะห่างไกล ยิ่งประเสริฐ

ประเสริฐสุดในเวลาที่มีผู้เดือดร้อนขอพึ่งพา สถานะ กำลัง หรือทรัพย์สิน
คือ ให้ความสำคัญกับการช่วยเหลือเเละคลี่คลายความทุกข์ เลือกกระทำเช่นนี้ก่อนการรำลึกเเละการเก็บตัวทำอิบาดะฮ์

الإكسير : ٢٠

{ إِیَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِیَّاكَ نَسۡتَعِینُ }
เฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์เคารพอิบาดะฮฺ
และเฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์ขอความช่วยเหลือ

อิบนุลก็อยยิม(ขออัลลอฮ์เมตตาท่าน)กล่าวว่า

ความลับของการสร้างสรรค์สรรพสิ่ง คำบัญชาใช้ คัมภีร์ทั้งหลาย บทบัญญัติทั้งหมด เเละความลับของการตอบเเทนเเละการลงทัณฑ์ เหล่านี้ทั้งหมดล้วนกลับสู่คำสองคำในอายะฮ์ข้างต้นเเละทั้งสองคือเเก่นสารของความเป็นบ่าวเเละการให้เอกภาพต่ออัลลอฮ์

มีคำกล่าวว่า อัลลอฮ์ทรงประทานคัมภีร์มาทั้งหมด 104 เล่ม พระองค์ทรงรวบรวมเนื้อหาของคัมภีร์ทั้งหมด ใน อัตเตารอต อัลอินญีล เเละอัลกุรอาน เเละทรงรวบรวมเนื้อหาของคัมภีร์ทั้งสามไว้ในอัลกุรอาน ทรงรวบรวมเนื้อหาของอัลกุรอานในอัลมุฟัซซอล(เริ่มจากซูเราะก็อฟจนจบอัลกุรอาน) ทรงรวบรวมเนื้อหาของอัลมุฟัซซอลไว้ในซูเราะอัลฟาติหะฮ์ เเละทรงรวบรวมเนื้อหาของซูเราะอัลฟาติหะฮ์ไว้ในอายะฮ์

{ إِیَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِیَّاكَ نَسۡتَعِینُ }

เฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์เคารพอิบาดะฮฺ
และเฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์ขอความช่วยเหลือ

คือคำสองคำที่ถูกเเบ่ง หนึ่งสำหรับพระผู้อภิบาล อีกหนึ่งสำหรับบ่าว

إِیَّاكَ نَعۡبُدُ
เฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์เคารพอิบาดะฮฺ

คือส่วนของพระผู้อภิบาล

وَإِیَّاكَ نَسۡتَعِینُ
และเฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์ขอความช่วยเหลือ

คือส่วนของบ่าว

การเคารพอิบาดะฮ ประกอบด้วยสองรากฐาน
จุดสูงสุดของความรัก เเละจุดสูงของการยอมจำนนเเละถ่อมตน
บุคคลใดที่ท่านรักเเต่ท่านไม่ยอมจำนนศิโรราบ ท่านไม่ใช่บ่าวของผู้นั้น
เเละบุคคลใดท่านยอมจำนนเเต่ไม่รัก ท่านก็ไม่ใช่บ่าวของผู้นั้น

จนกว่าท่านจะรักเเละศิโรราบท่านจึงจะเป็นบ่าว

การขอความช่วยเหลือ ประกอบด้วยสองรากฐาน การไว้วางใจอัลลอฮ์ เเละการพึงพาอาศัยพระองค์ บ่าวอาจจะเชื่อใจใครบางคนเเต่เขาก็ไม่ได้พึงพาผู้นั้นในเรื่องราวต่างๆ เพราะเขาสามารถพึงพาตัวเอง
หรือบ่าวอาจจะพึงพาใครบางคนเเต่ไม่ไว้ว่างใจในผู้นั้น เพราะจำเป็นเเละไม่พบใครสามารถเเทนเขาคนนั้น จึงต้องพึ่งพาเเม้ไม่ไว้วางใจ

เเละการตะวักกัลก็มีความหมายกลมกลืนกับสองรากฐานข้างต้น ความไว้วางใจเเละการพึงพาอาศัย เเละคือเเก่นเเท้ของ (إِیَّاكَ نَسۡتَعِینُ)

การกล่าวถึงการอิบาดะฮ์ก่อนการขอความช่วยเหลือในซูเราะอัลฟาติหะฮ์ คือการกล่าวถึงเป้าหมายก่อนวิธีการ เพราะอิบาดะฮ์คือเป้าหมายของปวงบ่าว พวกเขาถูกสร้างมาเพื่อสิ่งนั้น ส่วนการขอความช่วยเหลือคือวิธีการไปสู่สิ่งนั้น

ชัยคุลอิสลาม(رحمه الله)กล่าวว่า "ฉันพิจารณาหาดุอาที่เป็นประโยชน์ที่สุด
เเละพบว่าคือการขอความเหลือจากอัลลอฮ์ในการเเสวงหาความพอพระทัยของพระองค์
จากนั้นฉันก็เห็นดุอานั้นในอัลฟาติหะฮ์ คือ

{ إِیَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِیَّاكَ نَسۡتَعِینُ }
เฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์เคารพอิบาดะฮฺ
และเฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์ขอความช่วยเหลือ

الإكسير : ١٨

{ صِرَ ٰ⁠طَ ٱلَّذِینَ أَنۡعَمۡتَ عَلَیۡهِمۡ غَیۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَیۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّاۤلِّینَ }

(คือ) ทางของบรรดาผู้ที่พระองค์ได้ทรงโปรดปราณแก่พวกเขา มิใช่ในทางของพวกที่ถูกกริ้ว
และมิใช่ทางของพวกที่หลงผิด

สูเราะอัลฟาติหะฮ์เยียวยาหัวใจ

อิบนุลก็อยยิม (رحمه الله ) กล่าวว่า

สูเราะฮ์อัลฟาติหะฮ์ได้บรรจุวิธีการเยียวยาหัวใจไว้อย่างสมบูรณ์
เหุตเพราะความผิดปกติเเละการเจ็บป่วยของหัวใจ
มีสาเหตุมาจาก
ความเสื่อมโทรมของความรู้
เเละความเสื่อมโทรมของการปฏิบัติ

ทั้งสองส่งผลให้เกิดโรคร้ายเเรง 2 อย่าง คือ
โรคเเห่งความหลงผิด
เเละโรคของการถูกโกรธกริ้ว
ความหลงผิดเป็นผลมาจากความเสื่อมโทรมของความรู้
ส่วนการถูกโกรธกริ้วคือผลพวงความเสื่อมโทรมของการปฏิบัติ
โรคทั้งสองคือองค์ประกอบหลักของความผิดปกติต่างๆในหัวใจ

ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَ ٰ⁠طَ ٱلۡمُسۡتَقِیمَ

ขอพระองค์ทรงแนะนำพวกข้าพระองค์ซึ่งทางอันเที่ยงตรง

การชี้เเนะชี้นำของอัลลอฮ์ไปสู่หนทางอันเที่ยงตรง ประกอบด้วยการเยี่ยวรักษาหัวใจจากโรคเเห่งความหลงผิด ฉะนั้นการขอทางนำนี้ จึงเป็นดุอาที่จำเป็นเหนืออื่นใดสำหรับบ่าวคนหนึ่ง เเละถูกกำหนดให้เขาวิงวอนขอ ทุกๆเช้าค่ำ ทุกๆการละหมาด เนื่องด้วยความจำเป็นอันใหญ่หลวงต่อทางนำอันสำคัญนี้
เเละไม่มีคำวิงวอนใดสามรถเเทนที่ดุอานี้

{ إِیَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِیَّاكَ نَسۡتَعِینُ }

เฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์เคารพอิบาดะฮฺ และเฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์ขอความช่วยเหลือ

การบรรลุเป้าหมายของอายะฮ์นี้ ทั้งด้านความรู้เเละการตระหนัก
ทั้งด้านการปฏิบัติเเละสภาพการเป็นอยู่
คือการเยี่ยวยารักษาหัวใจจากโรคของการถูกโกรธกริ้ว

الإكسير : 15

สรุปว่า การวิงวอนขอทางนำเเละการศิโรราบอย่างหมดใจต่อคำบัญชาของพระเจ้า
คือการรักษาความผิดปกติเเละการเจ็บป่วยของหัวใจ

{ صِرَ ٰ⁠طَ ٱلَّذِینَ أَنۡعَمۡتَ عَلَیۡهِمۡ غَیۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَیۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّاۤلِّینَ }

(คือ) ทางของบรรดาผู้ที่พระองค์ได้ทรงโปรดปราณแก่พวกเขา มิใช่ในทางของพวกที่ถูกกริ้ว และมิใช่ทางของพวกที่หลงผิด

อิบนุลก็อยยิม(رَحِمَهُ اللهُ)กล่าว่า

เมื่อผู้เเสวงหาเเนวทางอันเที่ยงตรง คือผู้เเสวงหาสิ่งที่ผู้คนมากมายต่างหลีกเลี่ยง
ขณะเดียวกันเขาก็คาดหวังว่าการเดินบนเส้นทาง
จะมีสหายผู้ทรงเกียรติร่วมเดินทาง

จิตใจก็ถูกสร้างมาให้มีความรู้สึกเหงาเเละโดดเดี่ยว

เเละถูกสร้างมาให้มีความรู้คุ้นชินกับการมีใครสักอยู่เคียงข้าง

อัลลอฮฺ (ซุบฮานะฮู วะตะอาลา) จึงบอกกล่าวเกี่ยวกับสหายบนเส้นทางนี้
ว่าพวกเขาคือ

{ ٱلَّذِینَ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَیۡهِم مِّنَ ٱلنَّبِیِّـۧنَ وَٱلصِّدِّیقِینَ وَٱلشُّهَدَاۤءِ وَٱلصَّـٰلِحِینَۚ وَحَسُنَ أُو۟لَـٰۤئِكَ رَفِیقࣰا }

ผู้ที่อัลลอฮฺทรงกรุณาเมตตาพวกเขา อันได้แก่บรรดานะบี บรรดาผู้ที่เชื่อโดยดุษฏี บรรดาผู้ที่เสียชีวิตในสงคราม และบรรดาผู้ที่ประพฤติดี และชนเหล่านี้แหละเป็นสหายที่ดี

พระองค์ทรงเชื่องโยงเส้นทางอันเที่ยงตรงกับสหายผู้ร่วมทาง พวกเขาก็คือผู้ที่พระองค์ทรงโปรดปราน เพื่อที่ผู้เเสวงหาทางนำเเละเดินบนเส้นทางนี้ จะได้ไม่รู้ เปล่าเปลี่ยวเเละโดดเดี่ยวจากผู้คนในยุคสมัย เเละเพื่อให้พวกเขาตระหนักไว้ว่าสหายร่วมทางของเขา คือ ผู้ที่พระองค์ทรงโปรดปรานพวกเขา

เเละอย่าได้สนใจการคัดค้านของเหล่าชนผู้หลีกเลี่ยงเส้นทางอันเที่ยงตรง
เพราะพวกเขานั้น น้อยคุณค่าเเม้มากจำนวน

ดังคำกล่าวของชาวสะลัฟ

พวกท่านจงเดินบนเส้นทางเเห่งสัจธรรม อย่าได้รู้สึกโดดเดียวเพราะจำนวนผู้ร่วมทาง เเละพวกท่านจงระวังเส้นทางเเห่งความเท็จ อย่าถูกล่อลวงด้วยความมากของเหล่าชนผู้วิบัติ

คร่าใดท่านรู้สึกอ้างว้างเเละโดดเดียว
จงมองไปยังสหายร่วมทางผู้ไปก่อน
เเละพยายตามพวกเขาให้ท่าน

الإكسير : ١٣

ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَ ٰ⁠طَ ٱلۡمُسۡتَقِیمَ

ขอพระองค์ทรงแนะนำพวกข้าพระองค์ซึ่งทางอันเที่ยงตรง

การฮีดายะฮ์ มีอีกหนึ่งระดับ (ถือเป็นระดับท้ายสุด)

คือการฮีดายะฮ์ในวันกียามะฮ์ไปยังเส้นทางเเห่งสวรรค์ คือทางที่ส่งถึงสรวงสวรรค์

ผู้ใดได้รับฮีดายะฮ์สู่ทางของอัลลอฮ์อันเที่ยงตรง ณ ที่นี้ (ซึ่งคือทางที่มากับรอซูลเเละคัมภีร์ )
เขาก็จะได้รับฮีดายะฮ์ ณ ที่โน่น ไปยังทางอันเที่ยงตรงสู่สวรรค์ของพระองค์

ตามระดับความมั่นคงของเท้าบนทางที่อัลลอฮ์ทรงวางไว้ให้เเก่บ่าวในโลกนี้
คือระดับความมั่นคงของเท้าบนเส้นทางที่พาดวางผ่านนรก

ระดับความเร็วการเดินบนทางนี้คือระดับความเร็วของการเดินบนทางโน่น

บางคนผ่านเส้นทางดั่งฟ้าแลบ
บางคนผ่านไปชั่วพริบตา
บางคนเหมือนสายลม บางคนดั่งยอมอาชาไน
บางคนเดินเท้า บางคนวิ่ง บางคนคลาน
บางคนรอดพ้นเเต่เต็มไปด้วยรอยขีดข่วน
บางคงถูกรวบเเขน รวบขา เเล้วถูกโยนลงญะฮันนัม

ฉะนั้นบ่าวคนหนึ่งจงมองดูการเดินของ ณ ที่โน่น ผ่านการเดินของเขา ณ ที่นี้ ก้าวต่อก้าว ก้าวต่อก้าว นี้คือการตอบเเทนที่คล้องจองกัน

﴿هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا بِمَا كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ﴾

พวกท่านจะไม่ถูกตอบแทน เว้นแต่สิ่งที่พวกท่านขวนขวายไว้ กระนั้นหรือ?!

الإكسير خلاصة أعمال القلوب من مدارج السالكين لأبن القيم : ١٣

{ ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَ ٰ⁠طَ ٱلۡمُسۡتَقِیمَ }

ขอพระองค์ทรงแนะนำพวกข้าพระองค์ซึ่งทางอันเที่ยงตรง

การเเนะนำของพระองค์ ( الهداية) คือการอธิบาย,ชี้เเจง เเละการดลจิต,จูงใจ

จากความหมายข้างต้นทำให้เราทราบถึงความจำเป็นของบ่าวคนหนึ่งต่อการขอ
ดุอาบทนี้เหนือความจำเป็นใดๆ

เเละทำให้เราตระหนักถึงความเท็จของคำกล่าวว่าที่ว่า

"เราก็อยู่บนทางนำเเล้วนิทำไม่ต้องขอฮิดายะฮ์อีก" ?

1- เพราะสัจธรรมที่เราไม่รู้นั้นมีมากมายทวีคูณ

2-สิ่ง(ความดี)ที่เราไม่ปรารถนาจะกระทำ เพราะละเลยเเละเกียจคร้าน มีพอๆกับสิ่งที่เราต้องการจะกระทำ หรือมากกว่านั้น หรืออาจจะน้อยกว่า

3- สิ่ง(ความดี)ที่เราไม่มีความสามารถที่จะกระทำได้ก็เช่นกัน (อาจะมีมากกว่าหรือน้อยกว่าหรือเท่ากับสิ่งที่เราสามารถกระทำได้)

4- เเละสิ่งที่เรารู้เเค่ผิวเผินเเละไม่พบทางให้ลึกซึ่งก็มีมากมายนับไม่ถ้วน

ด้วยเหตุนี้เราจึงต้องการฮีดายะฮ์ที่สมบูรณ์เเละใครที่ได้รับประการข้างต้นอย่างสมบูรณ์
การขอฮีดายะฮ์ของเขา คือการขอความมั่นคงเเละความยั่งยืน

الإكسير خلاصة أعمال القلوب من مدارج السالكين لأبن القيم : ١٢