29/01/2025
#โองการบวงสรวงพระพิฆเนศ
#ตระพระพิฆเนศ
..ตำนานเทพเจ้าที่มีเศียรเป็นช้างที่ผู้คนทั่วไปรู้จักในพระนาม #พระพิฆเนศ หรือ #พระคเณศ ในเทวปกรณ์ของฝ่ายพราหมณ์อินเดีย ปรากฏเรื่องราวว่าเป็นเทวโอรสของพระศิวะกับพระอุมา เป็นพี่น้องกับพระขันธกุมาร
..แต่ตำนานพราหมณ์สยาม ฝ่าย #พราหมณ์พฤฒิบาศ ได้กล่าวว่าพระพิฆเนศนั้น เดิมคือพระขันธกุมาร ที่พระเศียรหายไปเพราะวาจาสิทธิของพระนารายณ์ในวันประกอบพิธีโสกัณฑ์ พระวิศวกรรมจึงนำเศียรช้างมาต่อให้พระขันธกุมาร และได้พระนามใหม่ว่า พระมหาวิฆเนศวร
..เรื่อพระขันธกุมารเป็นองค์เดียวกันกับพระพิฆเนศวร ปรากฏใน "ฉันท์กล่อมช้าง" ในพิธีสมโภชช้างเผือกมาตั้งแต่กรุงศรีอยุธยา แสดงให้เห็นคติเฉพาะเกี่ยวกับพระพิฆเนศของพราหมณ์พฒิบาศ
..ส่วนความในโองการนี้ เชิญมาจากตำนานพระมหาวิฆเนศวร ในคัมภีร์ไสยศาสตร์ หรือ นารายณ์ยี่สิบปาง
..มีผู้ไม่ทราบที่มา คิดไปว่าผู้ประกอบพิธีเรียบเรียงโองการขึ้นเองอย่างฟั่นเฝือเลอะเลือน ขาดความรู้ในเทวตำ จึงไปจับเอาพระขันธกุมารกับพระพิฆเนศมาปนกัน
..หากแต่ในความเป็นจริง เนื้อหาในโองการบทนี้ นำมาจากคัมภีร์นารายณ์ยี่สิบปาง อันเป็นคัมภีร์เก่าที่ใช้กันมาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา และส่งอิทธิพลต่อกระบวนพิธีของพราหมณ์พฤฒิบาศมาแต่โบราณ ดังปรากฏเป็นคติใน "ฉันท์กล่อมช้าง" สำหรับสมโภชขึ้นระวางช้างเผือก
ภาพจาก พิธีบวงสรวงศาลปะกำ วัดบ้านอ้น ต.ดงลาน อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
จารย์ครูธรรมยอดแก้ว (ดร.ยุทธพงศ์ มาตย์วิเศษ) พราหมณ์พฤฒิบาศผู้ประกอบพิธี