Human Factors in Air Traffic Control

16/07/2024

⭐หลักสูตรแนะนำน่าสนใจ⭐
Threat and Error Management (TEM) E-Learning from EUROCONTROL Aviation Learning Center.
🖋️ ลงทะเบียนได้ที่ Threat and Error Management [ATC-R-TEM]
https://learningzone.eurocontrol.int/ilp/customs/Reports/Catalogue/Course/code/ATC-R-TEM
🖋️ Free ไม่มีค่าใช้จ่าย
🖋️ ภาคภาษาอังกฤษ
🖋️ สำหรับเจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศ, ผู้ปฏิบัติงานในอุตสาหกรรมการบิน และ ผู้สนใจ

01/03/2024

⭐️Dirty Dozen (Post # 3/3)⭐️
-
💡7. Lack of resources (ขาดแคลนทรัพยากร)
การขาดทรัพยากร (บุคลากร เวลา ข้อมูล เครื่องมือ ทักษะ ฯลฯ) อาจเป็นอุปสรรคต่อเจ้าหน้าที่ในการดำเนินงานให้สำเร็จ ดังนั้นการวางแผนล่วงหน้าเพื่อจัดหา เก็บรักษา และจัดสรรทรัพยากรจึงเป็นสิ่งสำคัญ หน่วยงานจำเป็นต้องรักษาทรัพยากรที่มีอยู่อย่างเหมาะสม รวมไปถึงทรัพยากรบุคคลด้วย 🥬
-
💡8. Pressure (ความกดดัน)
ความกดดันอาจเกิดจากการขาดทรัพยากร เช่น การปฏิบัติงานภายใต้เวลาที่จำกัด หรือ มีความสามารถจำกัดต่อการเผชิญกับปัญหา ความกดดันอาจมีที่มาจากบริษัท ลูกค้า แม้กระทั่งจากผู้ร่วมงาน โดยหนึ่งในสาเหตุสำคัญ คือ ตัวเราเอง บางครั้งเรากดดันตัวเองด้วยการทำงานเกินกำลัง แก้ปัญหาให้ผู้อื่น พยายามรักษาหน้า เป็นต้น เราควรเรียนรู้ที่จะปฏิเสธ สื่อสารความกังวลที่มี และร้องขอทรัพยากรและความช่วยเหลือเมื่อมีความจำเป็น🌼
-
💡9. Lack of assertiveness (ขาดความกล้าแสดงความคิดเห็น)
Assertiveness คือการกล้าแสดงความรู้สึก ความคิดเห็น และความต้องการ หากเรามีสิ่งนี้ก็จะสนับสนุนให้คนรอบข้างมีด้วย เพราะเราจะไม่รู้สึกถูกคุกคาม ดูถูก หรือขายหน้า การแสดงความคิดเห็นตรง ๆ ไม่ใช่การก้าวร้าว แต่เป็นการสื่อสารอย่างตรงไปตรงมา ให้ความเคารพต่อความเห็นและความต้องการของผู้อื่น โดยไม่ลดทอนมาตรฐานของตน ฝึกแสดงความเห็นด้วยความใจเย็น มีเหตุมีผล ยกตัวอย่างที่ชัดเจน วิจารณ์ไปที่การกระทำและผลลัพธ์ ไม่ใช่ที่ตัวบุคคล🌦️
-
💡10. Stress (ความเครียด)
ความเครียด แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ คือ
1. ความเครียดฉับพลัน (Acute Stress) เช่น เมื่อต้องรับมือสถานการณ์ฉุกเฉิน งานมีความกดดัน มีเวลาจำกัด🏝️
2. ความเครียดเรื้อรังสะสม (Chronic Stress) เกิดเมื่อมีการสะสมความเครียดเป็นระยะเวลานาน เช่น ความสัมพันธ์ในครอบครัว ปัญหาการเงิน การเจ็บป่วย การสูญเสีย การหย่าร้าง เป็นต้น หากสะสมเป็นเวลานาน อาจทำให้ระดับความอดทนต่ำลง ส่งผลให้ตอบสนองต่อสถานการณ์ต่าง ๆ อย่างไม่เหมาะสม🏝️
-
💡11. Lack of awareness (ขาดความ ตระหนักรู้)
การขาดความตระหนักรู้อาจเป็นผลมาจากความเครียด ความเหนื่อยล้า ความกดดัน โดยประสบการณ์ทำงานจะช่วยให้เราเข้าใจบทบาทความรับผิดชอบของตนเองและผู้ร่วมงาน สามารถคาดการณ์ผลกระทบจากการกระทำของเราต่อส่วนงานอื่น ๆ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการปฏิบัติงานอย่างมืออาชีพ สามารถเพิ่มการตระหนักรู้ได้จากการคิดและตั้งคำถาม What-if หากสถานการณ์เป็นเช่นนี้ แล้วจะเกิดอะไรขึ้นต่อไป 🚀
-
💡12. Norms (บรรทัดฐาน)
แนวปฏิบัติหรือบรรทัดฐานที่ยึดถือต่อ ๆ กันในที่ทำงานอาจเป็นพฤติกรรมที่ดี หรือ ไม่ดี ที่เบี่ยงเบนไปจากกฎเกณฑ์ ขั้นตอน และคำสั่งที่กำหนดไว้ ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อความปลอดภัย เนื่องจากการฏิบัติเหล่านี้ ไม่ได้ถูกทดสอบและไม่สามารถนำไปใช้ได้ในทุกสถานการณ์ ดังนั้น หากผู้ปฏิบัติงานรู้สึกจำเป็น หรือ มีแนวโน้มที่จะปฏิบัติแตกต่างไปจากกฎเกณฑ์ หน่วยงานควรกลับมาทบทวนหรือแก้ไขขั้นตอนการทำงาน และการส่งเสริมให้เจ้าหน้าที่กล้าแสดงความคิดเห็นจะช่วยให้หน่วยงานรับทราบข้อกังวลจากผู้ปฏิบัติได้ดียิ่งขึ้น🚘
-
(Ref : https://skybrary.aero/articles/human-factors-dirty-dozen)

28/02/2024

☀️Dirty Dozen (Post # 2/3)☀️
-
👉🏻Drity Dozen ทั้ง 12 สภาพเงื่อนไข🏵️
-
🍗 1. Lack of communication (ขาดการสื่อสาร)
การสื่อสารที่ไม่ดี (Poor Communication) นับเป็นสาเหตุอันดับต้น ๆ ของการเกิดอุบัติเหตุ บางครั้งผู้รับสาร (Receiver) คาดเดาความหมายไปเอง หรือผู้ส่งสาร (Transmitter) เดาว่าผู้รับเข้าใจสารแล้ว หากสารมีความซับซ้อนควรเขียนออกมาเป็นลายลักษณ์อักษร หากสื่อสารผ่านคำพูด สารควรจะสั้น ควรหลีกเลี่ยงการสันนิษฐานเอาเอง (Assumption) และควรมีช่องทางในการซักถามทั้งแก่ผู้ส่งและผู้รับ📞
-
🍗 2. Complacency (ความชะล่าใจ)
ความชะล่าใจ หรือ การไม่ตระหนักถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้น มักเกิดเมื่อทำงานเดิมซ้ำ ๆ (Routine Activities) แม้ว่างานที่กดดันและยาก อาจลดประสิทธิภาพการทำงานของเจ้าหน้าที่ลง แต่งานที่เบาและง่ายเกินไปก็อาจก่อให้เกิดความเบื่อหน่ายและความชะล่าใจได้ อาจมี Procedures ที่จะช่วยเพิ่มการระแวดระวัง เช่น Inspection Routine (การตรวจสอบตามรอบ), การ cross-checking การทำงานระหว่างกัน เป็นต้น 🫨
-
🍗 3. Lack of knowledge (ขาดความรู้)
การขาดความรู้อาจทำให้เจ้าหน้าที่ประเมินสถานการณ์และตัดสินใจผิดพลาดได้ เนื่องจากงานด้านการบินมีความซับซ้อน เจ้าหน้าที่จำเป็นต้องเข้ารับการฝึกอบรมที่เพียงพอ สั่งสมประสบการณ์ และมีความสามารถในการเข้าถึงเอกสารเกี่ยวข้อง นอกจากนี้ระบบอุปกรณ์และวิธีปฏิบัติงานอาจมีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ดังนั้น เจ้าหน้าที่จึงต้องได้รับการพัฒนา update ความรู้ให้เป็นปัจจุบัน และแบ่งปันประสบการณ์ซึ่งกันและกัน📚
-
🍗 4. Distraction (สิ่งรบกวน)
สิ่งรบกวนจะดึงความสนใจจากงานที่ปฏิบัติอยู่ ซึ่งเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของการหลงลืม เนื่องจากมนุษย์มักจะคิด/คาดการณ์ล่วงหน้า (Think Ahead) จึงมีแนวโน้มที่จะทำงานข้ามขั้นหากความสนใจถูกเบี่ยงเบนไป ควรทำงานให้เสร็จก่อนจะตอบสนองต่อสิ่งรบกวน หรือ อาจทำสัญลักษณ์แสดงสถานะความคืบหน้าเพื่อเตือนให้กลับมาทำงานได้ตรงขั้นตอน การออกแบบพื้นที่ทำงาน เช่น “Do not disturb areas” ก็เป็นอีกวิธีสำคัญที่ช่วยลดการรบกวนได้🧩
-
🍗 5. Lack of teamwork (ขาดการทำงานเป็นทีม)
งานการบินล้วนเป็นงานที่ต้องทำกันเป็นทีม มีการพึ่งพากันและสนับสนุนระหว่างกัน ทักษะสำคัญได้แก่ ความเป็นผู้นำ ผู้ตาม การสื่อสาร ความไว้วางใจ การชมเชย โดยทีมที่มีประสิทธิภาพจำเป็นต้องพูดคุย ทำความเข้าใจ และลงความเห็นร่วมกันในด้านต่าง ๆ เช่น เป้าหมาย, ความรับผิดชอบ, กระบวนการปฏิบัติงาน เป็นต้น และสามารถเพิ่มประสิทธิภาพของทีมได้จากสมาชิกที่มีประสบการณ์หลากหลาย การฝึกซ้อมร่วมกัน และการทำงานร่วมกัน👥
-
🍗 6. Fatigue (ความเหนื่อยล้า)
ความเหนื่อยล้าเป็นปฏิกิริยาทางสรีรวิทยาตามธรรมชาติเมื่อทำงานหนักหรือทำงานเป็นเวลานาน หากเหนื่อยล้าความสามารถในการจดจำ จดจ่อ และการตัดสินใจจะลดลง มนุษย์มักประเมินความเหนื่อยล้าของตนต่ำกว่าความเป็นจริง ควรระวังหากมีอาการเหนื่อยล้า ดูแลการนอน อาหาร (เลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์และการใช้ยา) และการออกกำลังกาย และไม่ควรกำหนดให้ปฏิบัติงานที่ซับซ้อนในช่วงเวลา Circadian Low (03.00 – 05.00 น.) 🏝️
-
(Ref: https://skybrary.aero/articles/human-factors-dirty-dozen )

14/02/2024

☀️Dirty Dozen (Post # 1/3)☀️
-
🌈Dirty Dozen หมายถึง 12 สภาพเงื่อนไข/ปัจจัยที่ก่อให้เกิดความผิดพลาดของมนุษย์ที่พบมากที่สุด ซึ่งก่อให้เกิดอุบัติเหตุหรืออุบัติการณ์ต่าง ๆ ✈️
-
🌈Dirty Dozen เป็นแนวคิดที่พัฒนาโดย Gordon Dupont ในปี 1993 ขณะที่เขาทำงานให้กับ Transport Canada และแนวคิด Dirty Dozen นี้ก็ถูกใช้ในโปรแกรมการฝึกอบรม Human Performance เบื้องต้นให้กับบุคลากรในงานบำรุงรักษาอากาศยาน (Maintenance) และกลายเป็นส่วนสำคัญในการฝึกอบรมหลักสูตร Human Factors in Maintenance ทั่วโลก🌎
-
🌈Dirty Dozen ไม่ได้กล่าวถึงปัจจัยทั้งหมดที่ก่อให้เกิดความผิดพลาดของมนุษย์ เอกสาร ICAO Circular 240-AN/144[2] ได้ระบุปัจจัยที่ก่อให้เกิดความผิดพลาดของมนุษย์ไว้มากกว่า 300 รายการ อย่างไรก็ตาม ทุกภาคส่วนของอุตสาหกรรมการบิน ไม่เฉพาะแต่ด้าน Maintenance พบว่า Dirty Dozen เป็นแนวคิดตั้งต้นสำหรับเริ่มการสนทนาด้าน Human Errors ได้เป็นอย่างดี☔️
-
🌈12 สภาพเงื่อนไข/ปัจจัยที่ก่อให้เกิดความผิดพลาดของมนุษย์ สำหรับงานการบำรุงรักษาอากาศยานมีดังนี้🌤️
-
1. Lack of communication (ขาดการสื่อสาร)
2. Complacency (ความชะล่าใจ)
3. Lack of knowledge (ขาดความรู้)
4. Distraction (สิ่งรบกวนสมาธิ)
5. Lack of teamwork (ขาดการทำงานเป็นทีม)
6. Fatigue (ความเหนื่อยล้า)
7. Lack of resources (ขาดทรัพยากร)
8. Pressure (ความกดดัน)
9. Lack of assertiveness (ขาดความมั่นใจ กล้าคิดกล้าพูด)
10. Stress (ความเครียด)
11. Lack of awareness (ขาดความตระหนักรู้)
12. Norms (บรรทัดฐาน )
-
( Ref : https://skybrary.aero/articles/human-factors-dirty-dozen )
( Photo ref : https://dmd.solutions/blog/2021/02/15/what-are-the-dirty-dozen-factors-that-may-lead-to-catastrophic-consequences-in-aviation/ )

12/02/2024

HFACS (Post # 4/4)
🌻 HFACS ระดับ 3: การกำกับดูแลที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Supervision) 🌻
ระดับการกำกับดูแลที่ไม่ปลอดภัยแบ่งออกเป็น 4️⃣ ประเภท✅

3.1 📌 Inadequate Supervision (การกำกับดูแลที่ไม่เพียงพอ): บทบาทของหัวหน้างาน (Supervisor) คือการมอบโอกาสให้พนักงานของตนประสบความสำเร็จในการปฏิบัติงาน และหัวหน้างานต้องให้คำแนะนำ ให้การฝึกอบรม เป็นผู้นำ กำกับดูแล หรือให้สิ่งจูงใจที่จะทำให้การปฏิบัติงานเป็นไปอย่างอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ👥

3.2 📌 Plan Inappropriate Operation (วางแผนการปฏิบัติงานไม่เหมาะสม): หมายถึง แผนการปฏิบัติงานที่แตกต่างไปจากปกติ สามารถยอมรับได้ในสถานการณ์ฉุกเฉิน แต่ไม่เป็นที่ยอมรับหากใช้ในสถานการณ์ปกติ (ตัวอย่างการแก้ไข เช่น การบริหารความเสี่ยง การจับคู่เที่ยวบิน ความเร็วของการปฏิบัติงาน)✈️

3.3 📌 Fail to Correct Known Problem (ล้มเหลวในการแก้ไขปัญหาที่พบ): หมายถึง กรณีที่ผู้บังคับบัญชาทราบถึงข้อบกพร่อง แต่ยังปล่อยให้เหตุการณ์ดำเนินต่อไป (ตัวอย่างการแก้ไข เช่น แจ้ง/รายงานเหตุการณ์ที่อาจก่อให้เกิดความไม่ปลอดภัย ลงมือดำเนินการแก้ไข จัดการกับสภาวการณ์อันตรายด้านความปลอดภัย (safety hazard)🎈

3.4 📌 Supervisory Violation (การละเมิดการควบคุมดูแล): หมายถึง กรณีที่หัวหน้างานเพิกเฉยกฎและข้อบังคับที่มีอยู่โดยเจตนา (เช่น เพิกเฉยต่อการบังคับใช้กฎและข้อบังคับ อนุญาตให้เกิดสภาวการณ์อันตราย บันทึกข้อมูลไม่ละเอียดเพียงพอ)☀️
-
🍗HFACS ระดับ 4: อิทธิพลขององค์กร🍗
ระดับอิทธิพลขององค์กรแบ่งออกเป็น 3️⃣ ประเภท✅

4.1 🎈Resource Management (การจัดการทรัพยากร): หมายถึง การตัดสินใจระดับองค์กรเกี่ยวกับการจัดสรรและการบำรุงรักษาทรัพย์สินขององค์กร (เช่น ทรัพยากรบุคคล ทรัพยากรทางการเงิน/งบประมาณ อุปกรณ์/สิ่งอำนวยความสะดวก)☃️

4.2 🎈Organisational Climate (บรรยากาศองค์กร): หมายถึง บรรยากาศการทำงานภายในองค์กร (เช่น โครงสร้าง นโยบาย วัฒนธรรมองค์กร)🎷🎷

4.3 🎈Operational Process (กระบวนการปฏิบัติงาน): หมายถึง การตัดสินใจและกฎเกณฑ์ขององค์กรที่ควบคุมกิจกรรมประจำวันภายในองค์กร (เช่น การดำเนินงาน ขั้นตอน การกำกับดูแล)🌈
-
(Ref : https://skybrary.aero/articles/human-factors-analysis-and-classification-system-hfacs)

09/02/2024

HFACS (Post # 3/4)
HFACS ระดับ 2: สภาพเงื่อนไขก่อนเกิดการกระทำที่ไม่ปลอดภัย (Precondition for Unsafe Acts)
-
🌻สภาพเงื่อนไขก่อนเกิดการกระทำที่ไม่ปลอดภัย แบ่งออกเป็นสามประเภท:
1. Environmental factors (ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม)
2. Condition of operators (สภาพของผู้ปฏิบัติงาน)
3. Personnel factors (ปัจจัยด้านบุคลากร)
-
ทั้งสามประเภทนี้ยังแบ่งออกเป็นหมวดหมู่ย่อยเพิ่มเติม ดังนี้ ☁️
-
1. 📍ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม📍

1.1 🌊 Physical Environment (สภาพแวดล้อมทางกายภาพ ): หมายถึง ปัจจัยทางด้านสิ่งแวดล้อมที่มีผลต่อปฏิบัติงาน (เช่น สภาพอากาศ ระดับความสูง ภูมิประเทศ) และสภาพแวดล้อมโดยรอบ (เช่น ความร้อน การสั่นสะเทือน แสงสว่าง สารพิษ)

1.2 ⚙️ Technological Environment (สภาพแวดล้อมทางเทคโนโลยี): หมายถึง ปัจจัยทางเทคโนโลยีที่รวมถึงการออกแบบต่าง ๆ และระบบอัตโนมัติ เช่น การออกแบบอุปกรณ์และระบบควบคุม การแสดงผล/อินเทอร์เฟซ เป็นต้น
-
2. 📍สภาพของผู้ปฏิบัติงาน📍

2.1 🧐 Adverse Mental State (สภาวะทางจิตที่ไม่พึงประสงค์): หมายถึง สภาพจิตใจที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงาน (เช่น ความเครียด ความเหนื่อยล้าทางจิตใจ แรงจูงใจ)

2.2 💺 Adverse Physiological State (สภาวะทางสรีรวิทยาที่ไม่พึงประสงค์): หมายถึง เงื่อนไขทางการแพทย์หรือสภาพทางสรีรวิทยาที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงาน (เช่น ความเจ็บป่วย ความเหนื่อยล้าทางร่างกาย ภาวะขาดออกซิเจน)

2.3 👥 Physical/Mental Limitations (ข้อจำกัดทางกายภาพ/ทางจิตใจ): หมายถึง สถานการณ์ที่ผู้ปฏิบัติงานขาดความสามารถทางร่างกายหรือจิตใจในการรับมือกับสถานการณ์ซึ่งส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงาน (เช่น ข้อจำกัดด้านการมองเห็น ความว่องไวในการตอบสนองที่ไม่เพียงพอ)
-
3. 📍ปัจจัยด้านบุคลากร📍

3.1 🏆 Crew Resource Management (การจัดการทรัพยากรบุคคล): หมายถึง ปัจจัยด้านการสื่อสาร การประสานงาน การวางแผน และการทำงานเป็นทีม

3.2 ☃️ Personal Readiness (ความพร้อมส่วนบุคคล): หมายถึง กิจกรรมในช่วงเวลาพักที่จำเป็น เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพที่สุด เช่น การปฏิบัติตามข้อกำหนดในการพักผ่อน ข้อจำกัดการดื่มแอลกอฮอล์ และข้อบังคับอื่นๆ นอกเวลาปฏิบัติงาน
-
(Ref: https://skybrary.aero/articles/human-factors-analysis-and-classification-system-hfacs)
(Photo ref: https://www.researchpaperexamples.com/boeing-787-and-airbus-a350/)

31/01/2024

HFACS (Post # 2/4)
🍁HFACS ระดับ 1: การกระทำที่ไม่ปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน
ระดับการกระทำที่ไม่ปลอดภัยแบ่งออกเป็นสองประเภท
-
1. ข้อผิดพลาด (Errors) 📌
2. การละเมิด (Violations) 📌
-
☁️และในสองประเภทนี้ก็ถูกแบ่งเป็นประเภทย่อยลงไป Errors ถือเป็นพฤติกรรมที่กระทำโดยไม่ได้ตั้งใจ ในขณะที่ Violation ถือเป็นการจงใจละเลยกฎและข้อบังคับ
-
⭐️ข้อผิดพลาด (Errors)⭐️
-
📌ข้อผิดพลาดบนพื้นฐานของการใช้ทักษะ (Skill-Based Errors): ข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นในการปฏิบัติงานเป็นประจำ ซึ่งเกี่ยวข้องกับวิธีปฏิบัติ การฝึกอบรม หรือความเชี่ยวชาญที่มี และส่งผลให้เกิดสถานการณ์ที่ไม่ปลอดภัย (เช่น จัดลำดับความสนใจผิด checklist ผิดพลาด หรือ มีนิสัยด้านลบ)🧐
-
📌ข้อผิดพลาดจากการตัดสินใจ (Decision Errors): ข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นเมื่อพฤติกรรมหรือการกระทำของผู้ปฏิบัติงานถูกดำเนินการตามแผนที่ตั้งใจไว้ แต่แผนที่เลือกไว้นั้นไม่เพียงพอที่จะทำให้งานสำเร็จตามเป้าหมาย จึงส่งผลให้เกิดสถานการณ์ที่ไม่ปลอดภัย (เช่น งานเกินความสามารถ หรือ ใช้วิธีปฏิบัติที่ไม่เหมาะสม) 👈🏻
-
📌ข้อผิดพลาดที่เกิดจากการรับรู้ (Perceptual Errors): ข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นเมื่อการรับรู้ทางประสาทสัมผัสของผู้ปฏิบัติงานลดลง ทำให้การตัดสินใจอยู่บนพื้นฐานข้อมูลที่ผิดพลาด
-
⭐️การละเมิด (Violations)⭐️
-
📌การละเมิดเป็นประจำ (Routine violations): การละเมิดซึ่งเป็นการกระทำที่เป็นนิสัยของผู้ปฏิบัติงานและถูกปล่อยผ่านให้เกิดขึ้นซ้ำ ๆ จากหน่วยงานกำกับดูแล🌻
-
📌การละเมิดแบบยกเว้น (Exceptional violations): การละเมิดนี้มีโอกาสเกิดน้อยในสถานการณ์ที่ไม่ปกติ (เช่น Emergencies, Equipment failure) อาจเกิดจากการตัดสินใจละเมิดอย่างมีสติหรือเกิดจากสัญชาตญาณการตอบสนองต่อสถานการณ์ เช่น การร่อนลงจอดด้วย tailwind ที่สูงเกินกำหนดบนทางวิ่ง การเข้ามาลงจอดแม้จะ unstable approach เป็นต้น ✈️

(Ref. https://skybrary.aero/articles/human-factors-analysis-and-classification-system-hfacs)
(Photo ref. https://blog.dviation.com/2018/10/03/4-reasons-why-human-factors-is-crucial-in-aviation/)

29/01/2024

HFACS (Post # 1/4)
☁️The Human Factors Analysis and Classification System (HFACS)☁️

📌HFACS ได้รับการพัฒนาโดย Dr Scott Shappell และ Dr Doug Wiegmann เป็นกรอบแนวคิดกว้าง ๆ เกี่ยวกับข้อผิดพลาดของมนุษย์ซึ่งแต่เดิมถูกใช้โดยกองทัพอากาศสหรัฐฯ เพื่อสอบสวนและวิเคราะห์ปัจจัยมนุษย์ในแง่มุมต่างๆ ของการบิน ✈️✈️
-
📌HFACS มีพื้นฐานมาจาก Swiss cheese model 🧀ของ James Reason กรอบแนวคิด HFACS ถือเป็นเครื่องมือที่ช่วยในการสอบสวน การฝึกอบรม และ การหาทางป้องกันความผิดพลาด ผู้สอบสวน (Investigators) สามารถระบุความผิดพลาดภายในองค์กรที่ประกอบกันจนนำไปสู่อุบัติเหตุ ทั้งความผิดพลาดที่เกิดขึ้นโดยตรงจากการกระทำที่ไม่ปลอดภัย (Active failure) และจากปัจจัยซ่อนเร้น (Latent Failure) ที่มีอยู่ 👈🏻
-
📌เป้าหมายของ HFACS ไม่ใช่การกล่าวโทษ แต่เป็นการทำความเข้าใจเหตุปัจจัยที่ก่อให้เกิดอุบัติเหตุ
-
กรอบแนวคิด HFACS
แสดงถึงข้อผิดพลาดใน 4 ระดับ ดังนี้
📍การกระทำที่ไม่ปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน (เช่น ลูกเรือ)
📍สภาพเงื่อนไขก่อนเกิดการกระทำที่ไม่ปลอดภัย
📍การกำกับดูแลที่ไม่ปลอดภัย
📍อิทธิพลขององค์กร
-
⭐️ภายในแต่ละระดับของ HFACS จะมีหมวดหมู่ย่อยที่ระบุความล้มเหลว Active failure และ Latent failure ทั้งนี้ ตามทฤษฎีแล้ว จะมีความล้มเหลวอย่างน้อยหนึ่งอย่างเกิดขึ้นในแต่ละระดับ ซึ่งนำไปสู่เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ หากหนึ่งในความล้มเหลวได้รับการแก้ไข เหตุการณ์ที่ไม่พึงประสงค์นั้นก็จะไม่เกิดขึ้น⭐️
-
🍁กรอบแนวคิด HFACS แสดงข้อผิดพลาดใน 4 ระดับของความล้มเหลว
(Ref: https://skybrary.aero/articles/human-factors-analysis-and-classification-system-hfacs)

12/01/2024

ต่อด้วยแบบจำลอง Swiss cheese กันต่อ🧀
-
แบบจำลอง Swiss cheese เป็นแบบจำลองที่ใช้ในการวิเคราะห์ความเสี่ยงและการบริหารความเสี่ยง ทั้งในงานด้านความปลอดภัยการบิน✈️ วิศวกรรม⚙️ การบริการด้านสุขภาพ💊 และยังถูกใช้เป็นหลักคิดพื้นฐานในการรักษาความปลอดภัยและการป้องกันการจารกรรมทางคอมพิวเตอร์อีกด้วย 💻
-
⭐️แบบจำลองเชื่อมโยงให้เห็นว่าระบบการปฏิบัติงานเปรียบเสมือนแผ่น Swiss Cheese หลาย ๆ แผ่นที่นำมาเรียงซ้อนกัน 🧀
โดยในแต่ละแผ่นจะมีรูรั่วอยู่ซึ่งรูเหล่านี้มีขนาดและตำแหน่งแตกต่างกันไป 👈🏻
ความเสี่ยงจากรูรั่วเหล่านี้จะถูกทำให้ลดลงได้จากมาตรการการป้องกันต่าง ๆ ซึ่งเปรียบเสมือนแผ่นชีสหลาย ๆ แผ่นที่นำมาเรียงซ้อนกันไว้เพื่ออุดรูรั่วนั่นเอง
-
ดังนั้น ในทางทฤษฎี ความบกพร่องของมาตรการการป้องกันหนึ่งมาตรการจะไม่ทำให้ความเสี่ยงหลุดไปเป็นความผิดพลาดเนื่องจากยังมีมาตรการอื่น ๆ (all other slices) ในระบบที่จะช่วยยับยั้งความบกพร่องนั้นไว้ 🌟
-
📌แบบจำลองนี้ถูกเสนออย่างเป็นทางการโดย James T. Reason แห่งมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ และตั้งแต่นั้นมาก็ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางจนปัจจุบัน
-
(Ref : https://en.wikipedia.org/wiki/Swiss_cheese_model)
(photo :https://www.aviationpros.com)

10/01/2024

⭐️ หนึ่งใน Safety model ที่มักถูกใช้เป็นแบบจำลองแนวคิดด้านปัจจัยมนุษย์ (Human Factor) คือ 👉🏻SHELL Model👈🏻 เป็นโมเดลที่ส่งเสริมการป้องกันอุบัติเหตุทางอากาศยาน และแสดงปัจจัยที่เกี่ยวข้องที่อาจเป็นสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุ/อุบัติการณ์
-
โดยแบบจำลอง SHELL ได้นำมนุษย์มาเป็นศูนย์กลางสำคัญอันมีค่าของระบบ อย่างไรก็ตามมนุษย์มีขีดจำกัดทั้งทางร่างกาย จิตใจ และกระบวนการคิด💁🏻‍♂️
-
SHELL Model ได้รับการพัฒนาครั้งแรกโดย
Elwyn Edwards (1972) และมีการศึกษาดัดแปลง โดย Frank Hawkins (1984) โมเดลนี้ตั้งชื่อตามตัวอักษรเริ่มต้นของปัจจัยต่าง ๆ ในโมเดล คือ
📌ซอฟต์แวร์ (Software)
📌ฮาร์ดแวร์ (Hardware)
📌สิ่งแวดล้อม (Environment)
📌ไลฟ์แวร์ (Liveware)
อีกทั้งยังให้ความสำคัญกับมนุษย์ และปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับส่วนประกอบอื่น ๆ ของระบบ
-
👉🏻 แบบจำลอง SHELL Model ใช้มุมมองที่เป็นระบบทำให้เห็นได้ว่า มนุษย์ไม่ได้เป็นสาเหตุเดียวของการเกิดอุบัติเหตุ ยังมีปัจจัยต่างๆ ในระบบที่เกี่ยวเนื่องกับผู้ปฏิบัติงานอีก เมื่อไหร่ก็ตามที่เกิดความไม่สัมพันธ์กัน (Mismatch) ระหว่างมนุษย์ที่เป็นศูนย์กลางกับองค์ประกอบต่าง ๆ ก็จะส่งผลให้เกิดข้อผิดพลาดและนำไปสู่อุบัติเหตุ/อุบัติการณ์ได้
(Ref: https://hmong.in.th/wiki/SHELL_model)

05/01/2024

Human Factors ในงานควบคุมจราจรทางอากาศ ✈️✈️

📌งานควบคุมจราจรทางอากาศถือเป็นงานที่มีความเครียดมากที่สุดในโลก เพราะต้องคอยควบคุมอากาศยานที่อยู่บนท้องฟ้าหรือภายในท่าอากาศยานให้มีการเคลื่อนตัวให้เร็วและปลอดภัยที่สุด
-
ดังนั้นงานควบคุมจราจรทางอากาศจึงจำเป็นต้องมีการอบรมและการทดสอบประเมินความสามารถอยู่ตลอดเวลา เพื่อรักษามาตรฐานในการให้บริการจราจรทางอากาศ
-
นอกจากนี้ยังมีการนำเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของร่างกาย จิตใจ และสมองของมนุษย์ชื่อว่า human factors เข้ามาเพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานอีกด้วย
-
☁️แล้ว Human Factors คืออะไรล่ะ? แล้วสำคัญกับงานควบคุมจราจรยังไง?☁️
📌 Human factor หรือปัจจัยมนุษย์ เป็นเรื่องเกี่ยวกับผู้คนในสภาพแวดล้อมการทำงานและการใช้ชีวิต และเกี่ยวกับความรู้ความสามารถของตัวบุคคลกับอุปกรณ์ กระบวนการ และสิ่งแวดล้อมในการทำงานก็เป็นสิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันที่จะทำให้การทำงานมีประสิทธิภาพ (Ref. FAA order 9550.8 Human Factors)
📌 Human Factors จึงมีส่วนสำคัญในการช่วยให้บุคลากรส่วนงานควบคุมจราจรทางอากาศตระหนักถึงความเครียดที่อาจจะเกิดขึ้นกับตัวเอง รวมถึงความเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดความเครียดที่อยู่รอบตัว ไม่ว่าจะเป็น การนอน การพักผ่อนที่น้อยเกินไป ความเครียดที่เกิดขึ้นจากคนรอบตัว สภาพแวดล้อมในการทำงาน
📌โดยวัตถุประสงค์หลักสองประการของ Human Factors คือ ความปลอดภัย (safety) และประสิทธิภาพในการทำงาน (efficiency)
-
(Ref. ICAO Circular227)

30/07/2021

คุณรู้จักโครงการ CISM หรือไม่?
เดือน ก.พ. 2021 ที่ผ่านมา EUROCONTROL ได้ออก guideline การ Implement โปรแกรม CISM ฉบับใหม่ ระบุถึงแนวทางการสร้างระบบช่วยเหลือ ATC ที่เกิด Critical Incident Stress สรุปไว้ใน clip นี้
https://vimeo.com/510601292
และท่านสามารถอ่านเอกสารฉบับเต็มได้ที่https://www.skybrary.aero/bookshelf/books/951.pdf

This is "Eurocontrol Aiming Implementation of a CISM Programme" by SKYbrary on Vimeo, the home for high quality videos and the people who love them.