ภาษาและวรรณกรรมไทย

แก่นแก้ว : เมียคนแรกของขุนช้าง
มีกล่าวถึงเพียงตอนเดียวว่า

๏ จะกล่าวถึงขุนช้างเมื่อรุ่นหนุ่ม
หัวเหมือนนกตะกรุมล้านหนักหนา
เคราคางขนอกรกกายา
หน้าตาดังลิงค่างที่กลางไพร
ไปสนิทติดพันเจ้าแก่นแก้ว
ลูกตาหมื่นแผ้วบ้านรั้วใหญ่
สู่ขอพ่อแม่ก็ปลงใจ
ขุนช้างจึง่ได้เป็นภรรยา
มาอยู่กับเรือนเป็นเพื่อนนอน
ร่วมเรียงเคียงหมอนได้ปีกว่า
ล้มเจ็บจับไข้หลายเวลา
แล้วกลายมาเป็นบิดริดสีดวง
ผอมแห้งหน้าแข้งจนเป็นเกล็ด
อยากเป็ดอยากไก่นั้นใหญ่หลวง
ของแสลงมันแกล้งให้ตากลวง
ขุนช้างเศร้าเหงาง่วงเป็นทุกข์ร้อน
เห็นเมียเจ็บไข้ใจคอหาย
วุ่นวายให้ไปหาตาหมอค่อน
เงินใส่พานตั้งข้างที่นอน
บนบานวานวอนให้วางยา
หมอว่าโรคตัดอัติสาร
ป่วยการพิทักษ์รักษา
เมื่อไข้หนักเกือบจักมรณา
แต่แรกสิมิหาข้ามาดู
ว่าแล้วก็ลามาจากบ้าน
ขุนช้างสงสารเศร้าโศกอยู่
ร้อนรุ่มกลุ้มใจดังไฟวู
เป็นไม่รู้ที่จะคิดประการใด
อยู่มาแก่นแก้วก็ดับจิตร
สิ้นชีวิตขุนช้างนั่งร้องไห้
ปลงศพเผาผีอึงมี่ไป
ทำบุญส่งให้เนืองเนืองมา ฯ

ทำไมชื่อ งูแมวเซา ?

ชูชกไม่ได้ท้องแตกตาย
แต่เป็นเพราะกินอาหารเกินขนาด ร่างกายเผาผลาญไม่ทันก็เลยถึงแก่ความตาย ดังความว่า

“ส่วนว่าเถ้าทลิททกชูชกพฤฒาจารย์ บริโภคโภชากระยาหารเหลือขนาด เตโชธาตุมิอาจจะผลาญเผา เถ้าก็ถึงแก่กาลกิริยา”
(แบบสอนอ่านจินตกระวีนิพนธ์ มหาเวสสันตรชาดก)

กัณหา-ชาลี
ทำไมได้ชื่อว่า กัณหา ?
เพราะตอนประสูติพระญาติได้นำหนังหมีสีดำมารองรับ ดังความว่า

“แล้วพระมัทรีเธอทรงพระครรภ์เคารบสอง ประสูตร์นางน้องราชธิดา พระญาติวงษาก็รับด้วยหนังหมี ถวายพระนามนุชราชบุตรีชื่อว่ากัณหาชินานารถ” (แบบสอนอ่านจินตกระวีนิพนธ์ มหาเวสสันตรชาดก)

ชื่อเต็มคือ กัณหาชินา มาจาก กณฺห (ดำ) + อชิน (หนัง)

ทำไมได้ชื่อว่า ชาลี ?
เพราะตอนประสูติพระญาติเอาตาข่ายทองคำมารองรับ ดังความว่า

“ถ้วนสิบเดือนจึงประสูตร์พระลูกยา พระญาติวงษาได้รับด้วยข่ายทองอันบริสุทธิ์ จึงถวายพระนามราชบุตร์ชื่อว่าชาลี” (แบบสอนอ่านจินตกระวีนิพนธ์ มหาเวสสันตรชาดก)

ชาลี แปลว่า ตาข่าย

จริง ๆ แล้ว ชาลีเป็นพี่ชายของกัณหา แต่มักเรียกชื่อคล้องจองกันว่า กัณหาชาลี จึงทำให้เข้าใจผิดว่า กัณหาเป็นพี่

ทำไมได้ชื่อว่า #พระเวสสันดร

คำกริยามีแบบไหนบ้าง

นางสุวรรณมาลี

คำเหล่านี้ออกเสียงสั้น
แต่เดิมจึงมักเติมไม้ไต่คู้ว่า เบ็ญจ- เพ็ชร เพ็ชฌฆาต เว็ด สรรเพ็ชญ อเน็จอนาถ เพื่อเป็นเครื่องหมายว่ามีเสียงสั้น ต่อมามีเมื่อหลักเกณฑ์การสะกดคำขึ้น จึงไม่ใช้ไม้ไต่คู้กับคำที่มาจากภาษาบาลีสันสกฤต

ลักษณนาม คน คนตาย ผู้เสียชีวิต ศพ

ตัวการันต์ มีแบบไหนบ้าง