แหล่งเรียนรู้ศาสตร์พระราชา โรงเรียนคณะราษฎร์บำรุงปทุมธานี

"อยู่รอด" "พอเพียง" และ "ยั่งยืน" บันได 3 ขั้นของคำว่า "พอ"

3 ขั้นตอน การพัฒนาเพื่อความสุขที่ยั่งยืน ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

เนื่องจากพื้นฐานประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม ประชากรส่วนใหญ่จึงต้องพึ่งพิงการผลิตภาคเกษตรเพื่อการดำรงชีวิต เมื่อประเทศไทยเริ่มเข้าสู่ยุคพัฒนา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จึงทรงมีความห่วงใยเกษตรกรรายย่อยซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศ ว่าจะถูกละเลยจากยุทธศาสตร์การพัฒนาและกลายเป็นเหยื่อของการพัฒนาในที่สุด

ด้วยเหตุนี้พระองค์จึงได้ทรงทำการค้นคว้าทดลองโครงการด้านการเกษตรหลายโครงการในพื้นที่บริเวณรอบพระราชวังจิตรลดารโหฐาน โดยมีจุดเน้นอยู่ที่การค้นหาเทคโนโลยี ตลอดจนวิธีการที่เหมาะสมกับการนำไปประยุกต์ใช้สำหรับเกษตรกรรายย่อยในประเทศไทย ซึ่งต่อมาได้พัฒนาเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริมากกว่า 4,000 โครงการทั่วประเทศ

แม้ว่าโครงการพระราชดําริเหล่านี้จะมีความหลากหลายแตกต่างกันไป แต่จุดเน้นที่สําคัญคือการทำการเกษตรในระดับครอบครัวให้มีความเข้มแข็ง สามารถพึ่งตนเองได้ในขั้นต้น ซึ่งจะเป็นรากฐานทำให้ชุมชนมีความเข้มแข็งในที่สุด กล่าวคือ ทำให้ครอบครัวเกษตรกรสามารถอยู่ได้อย่างพออยู่พอกินและลดความเสี่ยงจากการต้องพึ่งพาน้ำฝนที่มีความไม่แน่นอน และจากการปลูกพืชเพียงไม่กี่ชนิด รวมทั้งมีความเสี่ยงจากความผันผวนของตลาด ซึ่งต่อมาในปี 2537 แนวพระราชดำรินี้ได้พัฒนามาเป็น "ทฤษฎีใหม่ 3 ขั้นตอน" ที่พระองค์ได้ทรงแสดงให้เห็นถึงตัวอย่างของการพัฒนาจากระดับฐานรากให้มั่นคงอย่างเป็นขั้นตอนในภาคเกษตรดังนี้

• ขั้นตอนที่ 1 อยู่รอด (Survival)

เป็นแนวทางการจัดการพื้นที่เกษตรกรรมในระดับครอบครัว ที่สอดคล้องกับระบบนิเวศวิทยา เพื่อให้พออยู่พอกิน สมควรแก่อัตภาพ ในระดับที่ประหยัดและเลี้ยงครอบครัวได้ ด้วยการแบ่งพื้นที่ออกเป็น 4 ส่วน เพื่อ

1) ขุดบ่อสำหรับเก็บน้ำไว้ใช้ในการเพาะปลูกในช่วงฤดูแล้งและใช้เลี้ยงปลา

2) ปลูกข้าวให้พอเพียงสำหรับการบริโภคในครอบครัวตลอดทั้งปี

3) ปลูกไม้ยืนต้น สวนผลไม้ และพืชผลอื่น ๆ และ

4) ไว้เป็นบริเวณที่อยู่อาศัย ปลูกพืชสวนครัว และเลี้ยงสัตว์เพื่อการบริโภคภายในครัวเรือน

ทั้งนี้ มีการฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดิน การควบคุมวัชพืช ตลอดจนการควบคุมแมลงศัตรูพืชโดยวิธีธรรมชาติทั้งหมด เป็นระบบการผลิตที่เน้นการเกื้อกูลกัน ระหว่างสัตว์เลี้ยงและพืชผลเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด และสามารถนำไปปรับใช้ได้ในทุกภูมิภาคให้เหมาะสมกับสภาพของดิน น้ำ และชนิดของพืช ซึ่งแตกต่างกันไปในแต่ละแห่ง

• ขั้นตอนที่ 2 พอเพียง (Sufficiency)

มีเป้าหมายอยู่ที่การสร้างความสามารถในการพึ่งตนเองในระดับชุมชน ด้วยการนำเอาผลผลิตส่วนเกินของครอบครัวต่าง ๆ มาจัดการร่วมกันในระดับชุมชน และยึดหลักการแบ่งงานกันทำเป็นการช่วยเหลือเกื้อกูลกันเพื่อให้ประหยัดและคุ้มทุน ซึ่งจะทำให้เกิดการเพิ่มผลผลิตและทำให้มีสินค้าและบริการในท้องถิ่นเพิ่มมากขึ้น

การพึ่งตนเองในระดับชุมชนสามารถทำได้หลายทางโดยการรวมกลุ่ม หรือร่วมมือกันในรูปสหกรณ์ เพื่อจัดการการผลิต การตลาด และพัฒนาสวัสดิการของชุมชน ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การจัดตั้งกลุ่มการผลิตร่วมกัน ธนาคารข้าว/โค/กระบือ กลุ่มออมทรัพย์ชุมชน ศูนย์บริการสุขภาพชุมชน กลุ่มฌาปนกิจชุมชน เป็นต้น

เป็นการสร้างความสามัคคีภายในท้องถิ่นและเตรียมความพร้อมก่อนก้าวสู่โลกภายนอก โดยยังคงยึดหลักการใช้ความสามารถและทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนเป็นหลัก แม้ว่าในขั้นนี้การแลกเปลี่ยนกับภายนอกจะเพิ่มมากขึ้น แต่ก็ยังคงให้ความสำคัญกับการแลกเปลี่ยนกันเองภายในชุมชน เพราะช่วยประหยัดค่าขนส่งและค่าการตลาดต่าง ๆ

• ขั้นตอนที่ 3 ยั่งยืน (Sustainability)

เพิ่มการติดต่อสัมพันธ์กับระบบตลาดและเศรษฐกิจภายนอก เพื่อจุดประสงค์ต่าง ๆ เช่น จำหน่ายผลผลิตส่วนเกิน แสวงหาเทคโนโลยีและทรัพยากรจากภายนอกมาใช้ในกิจการของชุมชน เช่น การสร้างโรงสีข้าว ใช้บริการสินเชื่อธนาคารและสถาบันการเงิน ตลอดจนสถาบันทางเศรษฐกิจหรืออื่น ๆ และถ้าหากชุมชนมีความเข้มแข็งเพิ่มมากขึ้นก็อาจจะมีการเจรจาต่อรองความร่วมมือกับบรรษัทธุรกิจเพื่อประโยชน์ของทั้งสองฝ่าย

การพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอนตามแนวทางทฤษฎีใหม่ 3 ขั้นนี้ท้ายที่สุดแล้วจะนำไปสู่การพัฒนาที่มั่นคงอย่างต่อเนื่องและเจริญก้าวหน้าไปสู่ระดับการพัฒนาที่สูงและซับซ้อนขึ้น

เรียบเรียงข้อมูลจากหนังสือ "ตามรอยพ่อ ชีวิตพอเพียง...สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน" หน้าที่ 20-23 โดย รศ. ดร.จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา และ ดร.ปรียานุช ธรรมปิยา

#เชื่อมั่นเศรษฐกิจพอเพียง
#สืบสานพระราชปณิธาน
#ศาสตร์ของพระราชาสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน
#พอเพียงเพื่อยั่งยืน


มูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ
Website: www.pidthong.org
Twitter: twitter.com/pidthong
Instagram: instagram.com/pidthonglangphra
YouTube: https://goo.gl/6d37Fv

เศรษฐกิจพอเพียง คือการทำตามขั้นตอน ไม่เร็วเกินไป ไม่ช้าเกินไป แต่พอดี ๆ และไม่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน

พระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

#เชื่อมั่นเศรษฐกิจพอเพียง

สถิตอยู่ในใจตราบนิรันดร์
น้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้นอันหาที่สุดมิได้

เรียนรู้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 3 ห่วง 2 เงื่อนไข และหลักการทรงงาน 23 ข้อ ของในหลวงรัชกาลที่ 9

ต้นอ่อนผักบุ้ง ฝีมือเด็กๆ

ช่วงฝนตกอากาศเย็น เห็ดจะแข่งกันออกดอก วันนี้เก็บได้ 1 เข่ง 🍄🍄🍄

ชุมชนใกล้โรงเรียนก็อุดหนุนเห็ดนะจ๊ะ
สนับสนุนให้เด็กๆได้ต่อยอดกิจกรรมต่อไป

เห็ดนางฟ้าภูฐานดอกใหญ่สมบูรณ์
เก็บครั้งที่ 2 เด็กๆมีความภูมิใจที่ได้ปลูกและสำเร็จจ้า😀😁😊

🍄🍄เห็ดนางฟ้าภูฐาน🍄🍄
ออกจำหน่ายแล้วจ้าา 📣📣
อากาศร้อนออกช้าหน่อย แต่ก็โอเคนะ เห็ดหน้าแรกจะอร่อยที่สุดขอบอกๆ😋