Experimental Typography Class

แชร์

Dhurakij Pundit University Experimental Typography Class :
อ.เอ Bhasisara Na Rangsi (Instructor & lecturer)
Computer Graphic Department, FA

23/12/2025

[NEWS] ‘ราชบัณฑิตยสภา’ แจกฟอนต์สไตล์ล้านนา ‘RST-NITHET’ จากการศึกษาการถอดอักษรตระกูลไทเป็นโรมัน

เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2568 ที่ผ่านมา ทางเพจ 'สำนักงานราชบัณฑิตยสภา' ได้เผยแพร่โพสต์แจกฟอนต์ที่มีชื่อว่า 'RST-NITHET' โดยระบุว่าเป็นแบบอักษรที่เกิดขึ้นจากการที่คณะกรรมการของทางสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ได้จัดทำหลักเกณฑ์การถอดอักษรตระกูลไทเป็นอักษรโรมัน และได้สร้างสรรค์แบบอักษรไทยนิเทศ หรืออักษรขอมเมืองขึ้นมา

ซึ่ง 'อักษรไทยนิเทศ' นี้เป็นส่วนหนึ่งของอักษรโบราณแบบหนึ่งในล้านนา โดยมีลักษณะของลายเส้นตัวอักษรคล้ายคลึงกับอักษรไทยธรรม และเป็นอักษรลูกผสมระหว่างอักษรฝักขามและอักษรธรรมล้านนา นอกจากนี้อักษรไทยนิเทศ ยังนิยมใช้กับการบันทึกเอกสารประเภทวรรณคดีเป็นส่วนใหญ่อีกด้วย

สำหรับฟอนต์ 'RST-NITHET' มีด้วยกัน 1 น้ำหนัก และมีเพียงอักขระอักษรไทยนิเทศเท่านั้น ไม่มีอักขระภาษาอังกฤษประกอบ ซึ่งทางสำนักงานราชบัณฑิตยสภาก็ได้แจกฟอนต์นี้ให้ทุกคนได้นำไปใช้กับงานส่วนตัว และงานเชิงพาณิชย์ได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายแต่อย่างใด รวมถึงในไฟล์เดียวกันยังมีคู่มือการใช้ฟอนต์อักษรไทยนิเทศตัวนี้ไปให้อีกด้วย

สามารถดาวน์โหลดคู่มือและฟอนต์ดังกล่าวได้ที่ลิงก์ด้านล่างนี้เลย
https://drive.google.com/drive/folders/1R6pSh3J9kxir7zHOkYQ9gwFY244PAwO8
-----
ขอบคุณข้อมูลและภาพจาก : https://www.facebook.com/share/p/1AV1o81rEU/
----------
#ฟอนต์ล้านนา #อักษรล้านนา #อักษรไทยนิเทศ #ราชบัณฑิตยสภา #สำนักงานราชบัณฑิตยสภา #ฟอนต์ไทย #ฟอนต์

18/12/2025

[NEWS] ‘Google’ ปล่อย ‘Google Sans Thai’ ฟอนต์อัตลักษณ์ที่เคยเก็บไว้ใช้เอง ให้ทุกคนดาวน์โหลดได้ฟรีแล้ว

หลังจาก Google ปรับภาพลักษณ์ตัวเองให้ทันสมัยมากขึ้นเมื่อปี 2558 และเปลี่ยน Logotype ใหม่ โดยเลือกใช้ฟอนต์ 'Product Sans' ฟอนต์แนวเรขาคณิต (Geometric) ที่ออกแบบโดย Jesse Kaczmarek และ Colophon Foundry มาสะท้อนอัตลักษณ์ใหม่ และใช้เป็น Custom font ของตัวเอง พร้อมเปลี่ยนชื่อเป็น 'Google Sans' เพียงแต่ในช่วงแรกมีเพียงภาษาอังกฤษเท่านั้น และในช่วงต้นเดือนมีนาคม 2565 เราได้เห็นตามช่องทางต่าง ๆ ทั้งใน Google AdSense หรือ Google From ว่าในที่สุด ฟอนต์อัตลักษณ์ตัวนี้ก็มีเวอร์ชันภาษาไทยกันเขาบ้างแล้ว

สำหรับตัวภาษาไทยนี้ ออกแบบโดยทีม 'Cadson Demak' ซึ่งนอกจากภาษาไทยแล้ว ยังได้รับมอบหมายให้ดูแลภาษาลาว และภาษาเขมรอีกด้วย โดยการเพิ่มอักขระภาษาอื่น ๆ เข้าไปในฟอนต์ตัวนี้ก็เพื่อให้สามารถสื่อสารกับผู้คนทั่วโลกได้ด้วยน้ำเสียงเดียวกัน โดยทาง Cadson Demak ได้ออกแบบฟอนต์เวอร์ชันภาษาไทย 2 รูปแบบ คือรูปแบบตัวอักษรแบบมีหัว (Looped) และไม่มีหัว (Loopless) เพื่อรองรับรูปแบบการสื่อสารที่หลากหลาย และมีทั้งสิ้น 4 น้ำหนัก ได้แก่ น้ำหนักปกติ (Regular 400), น้ำหนักปานกลาง (Medium 500), น้ำหนักกึ่งหนา (Semibold 600) และน้ำหนักหนา (Bold 700)

ล่าสุด 'อนุทิน วงศ์วรรคกร' นักออกแบบและผู้ร่วมก่อตั้ง Cadson Demak ได้โพสต์บน Facebook ส่วนตัวว่าฟอนต์ตัวนี้ทาง Google ได้ปล่อยให้ทุกคนดาวน์โหลดไปใช้กันได้แบบฟรี ๆ เลย โดยต้องอยู่ภายใต้สัญญาอนุญาต SIL Open Font License (OFL) เวอร์ชัน 1.1 ที่อนุญาตให้ผู้ใช้สามารถใช้งาน ศึกษา ปรับแก้ และแจกจ่ายฟอนต์ได้อย่างอิสระ แต่ห้ามจำหน่ายฟอนต์เป็นสินค้าเพียงเท่านั้น และสามารถใช้งานได้ทั้งงานส่วนตัว และงานเชิงพาณิชย์เลย

ในแง่หนึ่ง 'Google Sans' ถือเป็นฟอนต์ที่สะท้อนความนิยมของกลิ่นอายกราฟิกแบบ Flat Design ที่เริ่มได้รับความนิยมในช่วงเวลานั้น และยังส่งต่อบนรากฐานความคิดของงานออกแบบสไตล์เรียบ ๆ เป็นระเบียบ น้อย ๆ แต่ส่งต่อความหมายที่มากกว่านั้นของงานดีไซน์แบบนี้มาจนถึงปัจจุบันได้เลยทีเดียว

สามารถดาวน์โหลดฟอนต์ Google Sans Thai ได้ฟรีที่เว็บไซต์ด้านล่างนี้เลย
https://fonts.google.com/specimen/Google+Sans
-----
ขอบคุณข้อมูลจาก: https://www.facebook.com/share/p/1CLwUXy211/
----------
#กูเกิลแซนส์ไทย #กูเกิลแซนส์ #ฟอนต์อัตลักษณ์ #ฟอนต์ #ฟอนต์ใหม่ #ฟอนต์ฟรี #ฟอนต์ไทย

16/11/2025

22/10/2025

🖋️ อักษรลอก (Dry Transfer Letter): จากยุคขูดตัวอักษรสู่กำเนิดฟอนต์ไทยยุคใหม่ (พ.ศ. 2516–2530)
ในยุคที่ยังไม่มีคอมพิวเตอร์กราฟิก ไม่มีโปรแกรมจัดหน้าหนังสือหรือฟอนต์ให้เลือกนับพัน “อักษรลอก” หรือที่คนออกแบบยุคเก่าเรียกกันติดปากว่า “ตัวขูด” คือเครื่องมือสำคัญที่พลิกวงการดีไซน์สิ่งพิมพ์ทั่วโลก และกลายเป็นจุดเริ่มต้นของยุคทองด้านการออกแบบตัวอักษรไทย

🏁 จุดกำเนิดในอังกฤษ – Letraset (ค.ศ. 1959)
ต้นกำเนิดของอักษรลอกเกิดขึ้นที่ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ในปี ค.ศ. 1959 (พ.ศ. 2502) เมื่อบริษัท Letraset Ltd. เริ่มผลิตชุดอักษรแบบ dry transfer lettering ออกจำหน่ายอย่างเป็นทางการ

Letraset ใช้เทคนิคพิมพ์อักษรด้วยหมึกแห้งบนแผ่นฟิล์มใสเคลือบกาว เมื่อวางบนกระดาษแล้วขูดด้วยดินสอหรือแท่งพลาสติก ตัวอักษรจะลอกลงบนพื้นผิวราวกับพิมพ์จริง ผลลัพธ์คืออักษรคมชัด เนี๊ยบ และไม่ต้องอาศัยเครื่องพิมพ์ใด ๆ

เทคนิคนี้ถูกใช้อย่างแพร่หลายในวงการออกแบบกราฟิก โฆษณา และสำนักพิมพ์ทั่วโลก โดยเฉพาะก่อนการมาถึงของคอมพิวเตอร์กราฟิกในช่วงทศวรรษ 1980

🇹🇭 เข้าสู่เมืองไทย – “ตัวขูด ดี เอช เอ สยามวาลา” (พ.ศ. 2516)
ในประเทศไทย ชุดอักษรลอกเริ่มแพร่หลายราวปี พ.ศ. 2516 (ค.ศ. 1973) โดยบริษัท ดี เอช เอ สยามวาลา (D.H.A. Siamwalla) ได้นำแบรนด์ Mecanorma Letterpress เข้ามาจำหน่าย

แผ่นตัวขูดแต่ละชุดจะมีอักษรครบชุดในขนาดต่าง ๆ ตั้งแต่ 4 มิลลิเมตร ไปจนถึง 20 มิลลิเมตร นักออกแบบและช่างอาร์ตเวิร์กในยุคนั้นใช้วิธี “ขูดทีละตัว” เพื่อจัดเรียงข้อความบนงานอาร์ต เช่น ปกหนังสือ โปสเตอร์ หัวจดหมาย หรือป้ายโฆษณา

✨ ยุคทองแห่งฟอนต์ไทย (พ.ศ. 2516–2530)
ช่วงปี พ.ศ. 2516–2530 ถือเป็น “ยุคทองของตัวขูด” และเป็นช่วงเวลาแห่งการเกิดใหม่ของศิลปะตัวอักษรไทย นักออกแบบเริ่มคิดค้น “แบบฟอนต์ไทย” ใหม่ ๆ ที่มีเอกลักษณ์มากขึ้น ทั้งแนวคลาสสิกและแนวร่วมสมัย
เพราะตัวขูดมีความ flexible หรือดัดแปลงได้ง่าย นักออกแบบสามารถ
ปรับระยะช่องไฟ (kerning) ด้วยมือ
ผสมภาษาไทยกับภาษาอังกฤษ
ดัดตัวอักษรให้โค้งหรือบิดรูปทรง
ตัด แปะ หรือจัดเรียงใหม่ตามใจชอบ
ความอิสระนี้ทำให้การออกแบบกราฟิกไทยในยุคนั้นมีเสน่ห์เฉพาะตัว ไม่แข็งหรือซ้ำแบบกับตะวันตก

🧠 จากแผ่นลอกสู่โลกดิจิทัล
เมื่อเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์เข้ามาในช่วงปลายทศวรรษ 2530 โปรแกรมอย่าง Adobe Illustrator และ PageMaker ทำให้ตัวขูดเริ่มหายไปจากโต๊ะทำงานของนักออกแบบ แต่ “ดีเอ็นเอของตัวขูด” ยังไม่สูญหาย
ฟอนต์ไทยยุคดิจิทัลจำนวนไม่น้อย เช่น “TH Sarabun”, “DB Helvethaica”, “PSL Display” — ล้วนมีรากมาจากรูปแบบอักษรที่นักออกแบบยุคตัวขูดเคยสร้างไว้ บางแบบถึงขั้น “สแกน” หรือ “ดิจิไทซ์” จากแผ่นขูดจริง

💬 เกร็ดน่ารู้จากยุคตัวขูด
ตัวอักษรที่หมดก่อนเสมอคือ “ร เรือ” และ “สระอา” เพราะใช้บ่อยที่สุด

นักออกแบบรุ่นเก่าเล่าว่า “ใครขูดตัวอักษรตรงได้ เรียงได้สวย ถือว่าเก่งมาก”

แผ่นตัวขูดหนึ่งชุดใช้ได้เพียงครั้งเดียว หากขูดพลาด ต้องเริ่มใหม่ทั้งแผ่น

Letraset และ Mecanorma เคยออกแบบฟอนต์ไทยโดยร่วมมือกับดีไซเนอร์ไทยในช่วงปี 2520s

เจาะเวลาหาอดีต
📚 แหล่งอ้างอิง
Letraset Archives, London, 1959
“Mecanorma Dry Transfer Lettering” – D.H.A. Siamwalla Archives (Bangkok, 1973)
คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร : ประวัติการออกแบบอักษรไทย
วารสาร Art4D ฉบับพิเศษ “Typography in Thailand”
BBC RetroTech : The Era of Dry Transfers and Hand Layouts