28/02/2022
อัล ไบรูนี ชายผู้วัดขนาดโลกด้วยภูเขา
อัล ไบรูนี(Al-Biruni, ค.ศ. 973-1048) นักปราชญ์ผู้รู้รอบด้านแห่งเปอร์เซีย ผู้มีชีวิตอยู่ในยุคทองแห่งโลกอิสลาม(The Islamic Golden Age)
อัลไบรูนีเป็นผู้คิดวิธีการวัดขนาดของโลกได้ด้วยการขึ้นไปวัดบนยอดเขาซึ่งวิธีของอัลไบรูนีนั้นเรียบง่ายและสวยงาม โดยสามารถทำได้ตามขั้นตอนได้ดังนี้
.
1.เริ่มจากการขึ้นไปบนยอดเขาสูง h
2.จากนั้นมองลงไปบริเวณขอบฟ้าที่จุด C แล้วหามุม m ที่เกิดจากเส้นแนวสายตากับแนวดิ่ง (โดย m = 90-alpha)
3.เนื่องจากเส้นแนวสายตาที่มองไปยังขอบฟ้าคือเส้นสัมผัสวงกลมจึงเกิดเป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก OAC
4.คำนวณรัศมีโลกจาก sin(m)= r/ (r+h)
การวัดด้วยวิธีนี้คือต้องทำการวัดในวันที่อากาศปลอดโปร่งมากจึงจะได้มองเห็นขอบฟ้าที่อยู่ในระยะไกลได้และต้องทราบความสูงของภูเขาในตำแหน่งที่เราขึ้นไปยืนซึ่งหาได้ไม่ยาก
อัล ไบรูนีใช้วิธีนี้หารัศมีของโลกได้ 6,339.6 กิโลเมตร ส่วนค่ารัศมีเฉลี่ยของโลกที่ยอมรับในปัจจุบันคือ 6,371 กิโลเมตร ดังนั้นวิธีของเขาจึงคลาดเคลื่อนเพียงประมาณ 0.5% เท่านั้น!
น่าทึ่งมากเพราะว่าภูเขานั้นมีขนาดเล็กมากเมื่อเทียบกับโลก ต่อให้เป็นยอดเขาสูงอย่างเอเวอร์เรสก็เปรียบได้กับเม็ดทรายเล็กๆที่ติดอยู่บนลูกฟุตบอลเท่านั้นเอง
การศึกษาประวัติศาสตร์การค้นพบนั้นทำให้เราได้เห็นวิธีคิดและวิธีการแก้ปัญหาภายใต้ข้อขำกัดด้านเทคโนโลยีของคนในยุคสมัยนั้นๆซึ่งถ้ามองจากโลกอนาคตมายังปัจจุบัน ตอนนี้เราก็กำลังอยู่ภายใต้ข้อจำกัดทางเทคโนโลยีเช่นกัน