02/09/2024
7 สิ่งพื้นฐานทำให้เด็กๆ มีคุณภาพชีวิตที่ดีทั้งกายใจ
คุณภาพชีวิตที่ดี ไม่ได้เท่ากับการเป็นคนที่เก่งที่สุด ร่ำรวยที่สุด เป็นที่สุดในด้านใด หรือ มีความพิเศษโดดเด่น แต่หมายถึงการมีชีวิตที่ปกติ ทำสิ่งธรรมดาๆ ในทุกวันได้อย่างพอดีสมดุล ไม่มากหรือไม่น้อยจนเกินไป
กินอิ่ม นอนหลับ มีร่างกายที่แข็งแรง มีจิตใจที่ปกติสุข เพื่อพัฒนาเติบโตตามวัย เป็นตัวเองในแบบที่ดีที่สุด
ดังนั้นในความธรรมดาเหล่านี้ จึงเริ่มต้นจาก 7 สิ่งพื้นฐานทางกายใจ ดังนี้
(1) อาหาร
กินอาหารครบหมู่ หลากหลาย และปริมาณที่เหมาะสม
อาหารคือพลังงานที่แสนสำคัญที่ทำให้เด็กๆ มีแรงทำสิ่งต่างๆ ในชีวิต
อาหารที่ดีและพอดีจะทำให้เราแข็งแรง ไม่เจ็บป่วยง่าย
กินได้น้อย ไม่กินหลากหลาย ไม่กินเลย
เปลี่ยนแปลงได้ในมื้ออาหารบนโต๊ะอาหาร
สำหรับบ้านไหน เด็กๆ ไม่ยอมกิน กินยาก ถ้าหากเราลองจัดสภาพแวดล้อมให้อบอุ่น ไม่กดดัน
⦿ ขอแค่มีเวลากำหนดชัดเจนประมาณ 30 นาที
⦿ กินบนโต๊ะร่วมกัน ลูกนั่งเก้าอี้เด็กของลูก เรานั่งเก้าอี้ของเรา
⦿ มีอาหารวางตรงหน้า อาหารที่เหมือนกัน อาจจะต่างเพียงการปรุงรสตามวัย (ใส่พริกทีหลัง)
⦿ ปิดหน้าจอ บนโต๊ะมีเพียงอาหาร ไม่มีสิ่งอื่น และหันหน้าเข้าหากัน
⦿ กินมาก กินน้อยไม่ว่ากัน ชวนกันชิม ชวนกันกิน อย่ากดดัน อย่าคาดหวัง แต่ให้ลูกกินเอง
ทำเช่นนี้ทุกวัน สม่ำเสมอ เด็กๆ อาจจะค่อยๆ กินได้เอง
นอกจากอาหารการดื่มน้ำระหว่างวันก็จำเป็นไม่แพ้กัน
⦿ น้ำเปล่าและนมจืดดีที่สุด
⦿ น้ำหวานเทียบเท่าขนม ดังนั้นไม่ควรกินน้ำหวานแทนน้ำเปล่า
***
(2) นอนหลับและพักผ่อนให้เพียงพอ
⦿ เด็กๆ ควรนอนหลับให้เพียงพอ อย่างน้อย 8-10 ชั่วโมง
เด็กเล็กควรนอนเยอะกว่าเด็กโต
แต่ปริมาณการนอนยังไม่สำคัญเท่าคุณภาพ
⦿ การนอนก่อนเวลา 20:30-21:00 น. จำเป็นมาก
เพราะ Growth hormone จะหลั่งได้เต็มที่ถ้าเด็กหลับสนิทก่อน 22:00 น. ส่วนสูงของเด็ก อารมณ์ที่มั่นคง และการเรียนรู้ที่ดีขึ้นอยู่กับคุณภาพการนอนของเด็กๆ
⦿ ก่อนนอนควรงดหน้าจอ 30-60 นาที เพื่อให้สมองพร้อมนอน เปลี่ยนเป็นหนังสือนิทานและเสียงคุณพ่อคุณแม่แสนสงบจะดีที่สุด หรี่ไฟสลัว กอดกัน บอกรัก และบอกฝันดี
นอกจากการนอนหลับแล้ว การพักผ่อนที่เพียงพอก็จำเป็นเช่นกัน
⦿ เราควรมีเวลาว่าง ที่เป็นเวลาว่างจริงๆ ให้เด็กๆ ได้ทำสิ่งที่ตนเองสนใจบ้าง เพื่อทำความรู้จักตัวเอง
⦿ ความเบื่อจะทำให้เด็กๆ คิดริเริ่มสร้างสรรค์ หาอะไรทำด้วยตัวเอง แม้ช่วงแรกจะมาถามเราว่าต้องทำอะไรดี ขอให้เราแนะนำแต่พอดี ไม่คิดแทน ได้แก่การแนะนำว่าที่บ้านมีอุปกรณ์หรืองานอะไรที่ทำได้บ้าง เช่น งานครัว งานบ้าน งานประดิษฐ์ และงานช่าง
⦿ เวลาว่างของเด็กบางคนอาจจะพัฒนาไปสู่สิ่งที่เขาทำได้ดี เป็นสิ่งที่อยากเรียน หรือ อาชีพอนาคตได้
⦿ แม้จะไม่ได้พัฒนาไปสู่สิ่งที่จริงจัง แต่เวลาว่างทำให้เด็กๆ ได้พักใจและผ่อนคลาย ซึ่งเป็นสิ่งที่จำเป็นในชีวิตไม่แพ้การทำงาน เพราะเด็กที่ผ่อนคลายไม่เป็น น่าเป็นห่วงอย่างยิ่ง
***
(3) ออกกำลังกาย และเคลื่อนไหวร่างกายอยู่เสมอ
โดยปกติแล้ว เด็กๆ ควรได้เคลื่อนไหวร่างกาย หรือ วิ่งเล่นจนหัวเปียกชุ่มประมาณ 2-3 ชั่วโมงต่อวัน (Baumgartner, Jackson, Mahar, & Rowe, 2015) ซึ่งสามารถแบ่งเวลาวิ่งเล่นออกเป็นช่วงๆ ได้ เช่น ช่วงระยะเวลา 1 ชั่วโมงเช้าเย็น และช่วงระยะเวลา 30 นาทีย่อยๆ ระหว่างวัน เราไม่จำเป็นต้องทำต่อเนื่อง 2-3 ชั่วโมงต่อครั้ง
เด็กที่ออกกำลังกายและเคลื่อนไหวร่างกายอยู่เสมอจะใช้พลังงานที่มีอยู่ล้นเหลือออกไปอย่างเหมาะสม
⦿ มีสมาธิจดจ่อเรียนรู้ได้ดี และมีสมองที่เรียนรู้ได้ไว
⦿ มีกล้ามเนื้อแข็งแรงและทนทาน ทรงท่าต่างๆ ได้นาน ทั้งนั่งเรียน และทำสิ่งต่างๆ ในชีวิต
⦿ เด็กจะมีความอดทนและเหนื่อยช้ากว่าเด็กที่ไม่ออกกำลังกาย
⦿ ร่างกายที่ดีจะพาเราไปได้ไกล และไปได้ถึงจุดหมาย
***
(4) รักษาความสะอาดของร่างกาย
เข้าห้องน้ำ ล้างก้น ล้างมือ อาบน้ำ สระผม แปรงฟัน ใส่เสื้อผ้าสะอาด ตัดเล็บ
เด็กที่ดูแลรักษาความสุขอนามัยของตัวเองได้ดี จะเจ็บป่วยน้อยลง และมีความมั่นใจในตัวเองเวลาไปโรงเรียนหรือที่ไหนๆ เพราะเขาจะสามารถเข้าห้องน้ำได้เอง
***
(5) ออกจาก Comfort zone เพื่อทำสิ่งที่ดีท้าทาย หรือ ทำสิ่งใหม่ๆ บ้าง
⦿ Comfort zone หมายถึง พื้นที่ที่เด็กๆ คุ้นเคยและรู้สึกปลอดภัย ซึ่งพื้นที่ไม่ได้หมายถึงเพียงสถานที่อย่างเดียว แต่หมายรวมถึงบุคคลที่เด็กๆ รู้สึกปลอดภัยที่อยู่ใกล้ได้เช่นกัน เช่น พ่อแม่เป็น comfort zone ของลูก คุณครูที่เชื่อมั่นในตัวเด็กๆ
⦿ Comfort zone จำเป็นสำหรับทุกคน ไม่ใช่เพียงแค่เด็กๆ เพราะ comfort zone เป็นเสมือนที่พักกายใจยามเหนื่อยล้า ทุกครั้งที่เราต้องเผชิญปัญหา หรือ ความท้าทายใหม่ๆ การมี comfort zone ถือเป็นแหล่งพลังงานให้เรากลับมาเติมพลังแล้วกลับไปสู้ใหม่
⦿ แต่ในขณะเดียวกันถ้าเราอยู่ใน comfort zone นานเกินไป เราอาจจะพลาดโอกาสที่จะได้เรียนรู้และรู้จักตัวเองในด้านอื่นๆ หรือ ได้รู้จักกับโลกกว้าง
ดังนั้นการได้ลองก้าวออกมาจาก comfort zone
แม้จะเป็นก้าวเล็กๆ ไม่ต้องยิ่งใหญ่อะไร
แต่อย่างน้อยเราได้เริ่มแล้ว ก้าวอื่นๆ จะค่อยๆ ตามมาเอง
สำหรับเด็กๆ แล้วการได้ออกจากบ้านไปลงมือทำบางสิ่งบางอย่าง
- กล้าเดินเข้าไปในโรงเรียนด้วยตัวเอง
- กล้าสั่งอาหารเอง
- กล้าไปซื้อไอศกรีมเอง
- กล้าเข้าไปซื้อของในร้านสะดวกซื้อเอง
- กล้าเข้าไปเล่นกับเพื่อนใหม่เอง
⦿ แม้จะเป็นก้าวเล็กๆ ที่ไม่ได้ดูยิ่งใหญ่อะไร
แต่สำหรับเด็กๆ แล้วการทำอะไรด้วยตัวเอง
โดยที่ไม่มีเราคอยช่วย หรือ ไม่มีเราอยู่ตรงนั้น
เป็นเรื่องที่ทำให้พวกเขาภาคภูมิใจในตัวเองไม่น้อย
***
(6) ทำเต็มที่ สุดความสามารถ
⦿ ไม่ว่าผลลัพธ์จะออกมาเป็นเช่นไร เราจะทำเต็มที่ และสุดความสามารถเสมอ เพื่อว่าเราจะไม่ค้างคากับสิ่งที่เราทำ หรือ ไม่สงสัยในความสามารถของตัวเราเอง
⦿ ผู้ใหญ่สามารถส่งเสริมเด็กๆ ในด้านนี้ได้ ด้วยการชื่นชมเด็กที่ความพยายามและความตั้งใจของเขามากกว่าผลลัพธ์ เพื่อให้เด็กๆ รับรู้ว่าทุกความพยายามและความตั้งใจมีความหมายเสมอ แม้ว่าวันนี้จะไม่สำเร็จ วันนี้จะพ่ายแพ้ แต่เขาพัฒนาต่อไปได้ ตราบใดที่เขาไม่ยอมแพ้
⦿ ถึงแม้ว่าเขาทำเต็มที่แล้ว เส้นทางนั้นอาจจะไม่ได้เหมาะกับเขา เด็กจำเป็นต้องเปลี่ยนทางเดิน การเปลี่ยนครั้งนี้จะเกิดขึ้นโดยที่เด็กจะไม่รู้สึกติดค้างกับเส้นทางเดิม เพราะเขาได้พยายามอย่างเต็มที่แล้วนั่นเอง
***
(7) ทุกวันคือโอกาส
⦿ ตราบใดที่เรายังไม่ยอมแพ้ ทุกวันใหม่ เราเริ่มต้นใหม่อีกครั้งได้
⦿ เราสามารถมีวันดีและไม่ดีได้ แต่วันที่ไม่ดีไม่ได้อยู่กับเราตลอดไป
⦿ เราอาจจะทำผิดพลาดในวันนี้ ขอให้เรียนรู้เป็นบทเรียน
⦿ วันพรุ่งนี้คือโอกาสสำหรับเราเสมอ
⦿ ในเด็กเล็ก เขาต้องการการเคียงข้างในวันที่ดีและไม่ดี
บางวันเขาอาจจะทำตัวดื้อไม่น่ารัก ขอเพียงพ่อแม่เข้าใจแต่ไม่ตามใจ
เคียงข้างรออย่างสงบและอดทน เพื่อรอสอนให้เขาทำสิ่งที่ถูกต้อง
เพราะเป็นเด็ก ชีวิตของเขาจึงเพิ่งเริ่มต้นและต้องเรียนรู้อีกมาก
*****
เราพบว่าความคาดหวังที่พ่อแม่มีต่อตัวเด็กๆ
ทำให้พ่อแม่ต่างแสวงหาสิ่งที่ดีที่สุดให้ลูก
กินอาหารที่ดี นมที่ดีที่สุด อาหารเสริมไม่ขาด
เรียนที่ๆ ดีที่สุด โรงเรียนที่ค่าเทอมสูง และมีชื่อเสียง
ส่งเสริมความสามารถรอบด้าน เรียนพิเศษ ดนตรี กีฬา ศิลปะ ภาษา วิชาการครบเครื่อง
สิ่งเหล่านี้ทำให้เราหลงลืมสิ่งธรรมดาๆ ที่สำคัญที่สุดในชีวิตของเด็กๆ ไป
เด็กทุกคนต้องการความสนใจ และความรักจากเรา
เขาต้องการเวลาเล่น การพักผ่อนอย่างเพียงพอ
ดังนั้นการที่เด็กทุกคนได้เป็นเด็ก มีสุขภาพกายใจที่แข็งแรง สิ่งนี้เป็นความธรรมดาที่พิเศษที่สุดแล้ว
ด้วยรักจากใจ
เม
เพจตามใจนักจิตวิทยา
