เรียนรู้นอกห้องเรียน Kids Learning

การเรียนรู้

"เหตุผลที่เราจำเป็นต้องให้เด็ก ‘อยู่เองได้ โตเองเป็น’ เพราะนี่เป็นยุคสมัยใหม่ เราพ้นระยะที่จะจับเด็กอ้าปากแล้วป้อนมาเรียบร้อยแล้ว พ่อแม่อยู่บ้านป้อนศีลธรรม ครูอยู่โรงเรียนป้อนความรู้ เราเชื่อว่าศตวรรษที่ 21 เด็กๆ จะไปไม่รอดด้วยศีลธรรมและความรู้

"...เด็กๆ จะรอดได้ด้วยการเรียนรู้ตลอดชีวิต และมีความสามารถ executive function (EF)"

นพ.ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ ชวนคิดถึงการเลี้ยงลูกให้ ‘อยู่เองได้ โตเองเป็น’ ซึ่งอาจเป็นเรื่องยากในระบบการศึกษาที่ไม่ปฏิรูปเสียที หนทางที่มีจึงอาจกลับมาที่พ่อแม่แบบ ‘เราทำเองได้ เราทำเองเป็น’

อ่านบทความได้ที่ : https://www.the101.world/prasert-ed-57/

"อายุมากเท่าไรยิ่งพบเรื่องซับซ้อนมากขึ้น การตัดสินใจยากขึ้น เดิมพันสูงขึ้น และความเสี่ยงสูงขึ้น ถ้าเด็กไม่สามารถฝึกการตัดสินใจทำสิ่งต่างๆ ด้วยตนเองตั้งแต่แรกจะไม่มีวงจรประสาท 'อยู่เองได้โตเองเป็น' นี้ไว้ใช้งานในอนาคต"

"ปัญหาของพวกเราคือเราไม่มีเวลา...พ่อแม่ชนชั้นไหนก็ส่งลูกไปโรงเรียนเรียนหนังสือและทำการบ้านไม่มีสาระ อีกทั้งอยู่ภายใต้กฎระเบียบที่คับแคบเหลวไหลทำลายความสามารถอยู่เองได้โตเองเป็นจนหมดสิ้นในเวลา 12 ปีของชั้นประถมถึงมัธยม"

“When parents insist that children do their chores,
they are letting them know that they are not just loved, they are needed.”
“เมื่อพ่อแม่ให้ลูก ๆ ทำงานบ้าน
เรากำลังทำให้ลูก ๆ รับรู้ว่า ไม่ใช่แค่ตัวเขาที่ถูกรักโดยพ่อแม่เพียงอย่างเดียว แต่ตัวเขาเองมีความสำคัญและเป็นที่ต้องการของพ่อแม่เช่นกัน”
-Wendy Mogel-

“งานบ้าน” ถือเป็นงานส่วนรวมงานแรกในชีวิตของเด็ก ๆ เลยก็ว่าได้ เพราะเมื่อเด็ก ๆ ทำงานบ้าน พวกเขาได้ทำประโยชน์ให้กับคนที่มาใช้งานพื้นที่นั้น หรือ ของตรงนั้น เด็ก ๆ จะรับรู้ถึงคุณค่าภายในตัวเองว่า “ตัวเขาสามารถช่วยเหลือผู้อื่นได้”

การมอบหมายงานบ้านให้เด็ก ๆ ทำ ไม่ได้มีเป้าหมายไปที่บ้านที่สะอาดเอี่ยมอ่อง แต่เพื่อ...
.
(1) ให้เด็ก ๆ ได้ฝึกฝนการยับยั่งชั่งใจ (Self-control)
เด็ก ๆ จะเรียนรู้ว่า พวกเขาต้องทำสิ่งสำคัญหรือสิ่งที่จำเป็นก่อนไปทำสิ่งที่อยากทำ นั่นคือการทำงานบ้านก่อนไปเล่นนั่นเอง การทำงานบ้านก่อนไปเล่นจึงเป็นการฝึกเรื่อง “การชะลอสิ่งที่อยากได้หรืออยากทำ (Delayed gratification)” ได้อย่างเป็นธรรมชาติที่สุด

(2) ให้เด็ก ๆ ได้ใช้ความพยายามทำสิ่งที่มีคุณค่า เพื่อสร้างคุณค่าให้กับตัวเอง
เมื่อเด็ก ๆ ทำงานบ้าน พวกเขาต้องใช้ความอดทนและความพยายาม
ในอนาคต ถ้าหากพวกเขาต้องการทำสิ่งที่มีคุณค่าหรือทำให้ตนเองมีคุณค่าต้องอาศัยความอดทนและพยายามเช่นกัน

(3) ให้เด็ก ๆ ทำในสิ่งที่เขาทำได้ เพื่อผู้อื่นบ้าง
เพื่อดึงเด็ก ๆ ออกจากศูนย์กลาง (Egocentrics) ทำให้พวกเขามองเห็นผู้อื่น และเรียนรู้ความเห็นอกเห็นใจ

(4) ให้เด็ก ๆ ได้พัฒนาการร่างกายกล้ามเนื้อมัดเล็ก-มัดใหญ่
เมื่อเด็ก ๆ ทำงานบ้าน พวกเขาจะต้องควบคุมร่างกายให้เคลื่อนไหวในทิศทางที่เหมาะสม เพื่อจะกวาด ปัด เช็ด ถู ริน กรอก บิด ซัก หนีบ และอื่น ๆ
เด็ก ๆ ที่ทำงานบ้านจะมีการพัฒนาการกล้ามเนื้อมัดต่างๆ ในเวลาเดียวกัน

“ในเด็กเล็กเมื่อนิ้วมือขยับ ร่างกายเคลื่อนไหว สมองยิ่งพัฒนา"

เด็ก ๆ หลายคนเกิดมาเพื่อเป็นผู้ช่วยเหลือ แต่ความอยากช่วยค่อย ๆ เลือนหายไป เนื่องด้วย...

"การที่มีผู้อื่นทำอะไรให้ทุกอย่าง เขาไม่ต้องทำอะไรเอง” เพราะพ่อแม่อาจจะรู้สึกเด็ก ๆ ทำไม่ทันใจ หรือ กลัวว่าลูกจะเหนื่อยและลำบาก จึงไม่อยากให้เขาลงมือทำสิ่งเหล่านี้

นอกจากนี้ "การถูกตำหนิที่ผลลัพธ์ก่อนได้รับการชื่นชมในความตั้งใจทำ" เพราะพ่อแม่อาจจะลืมไปว่า ผลลัพธ์สำคัญน้อยกว่าความพยายาม เด็กๆ ทำไม่ได้ดี เขาพัฒนาได้ แต่ถ้าเราห้ามเขาทำ บ่นที่เขาทำไม่ได้ดังความคาดหวังของเรา เด็กจะไม่อยากทำมันอีก นานวันไป ก็กลายเป็น “เขาไม่ทำมันดี น่าจะดีที่สุด” เพราะเขาไม่อยากถูกบ่นหรือตำหนิ

**********

ดังนั้น คุณค่าในตนเองเริ่มจาก “การทำให้ตนเองมีคุณค่า” ผ่านการลงมือทำ ช่วยเหลือตัวเองไม่ให้เป็นภาระของใคร ดูแลของใช้และพื้นที่ไม่สร้างความเดือดร้อนให้กับผู้ และเมื่อดูแลตัวเองและของ ๆ ตัวเองได้แล้ว ก็พัฒนาไปสู่การช่วยเหลือส่วนรวม โดยเริ่มจากงานบ้านเพื่อคนที่บ้าน ซึ่งเป็นบุคคลที่เขารัก และสุดท้าย แม้จะไม่ได้เกิดกับทุกคน คือ การช่วยเหลือส่วนรวม ซึ่งเป็นบุคคลอื่น ๆ ที่เด็ก อาจจะไม่เคยรู้จักมาก่อน

สิ่งที่เด็ก ๆ ลงมือทำคือสิ่งที่มีคุณค่า เมื่อคุณค่าถูกส่งออกไปจากตัวเขาไปสู่ผู้อื่น สิ่งที่ได้รับกลับมา คือ การที่ผู้อื่นรับรู้ถึงคุณค่าในตัวเขา เป็นการยืนยันว่าเขามีคุณค่าในขั้นแรก นานวันเขาไม่จำเป็นต้องรอผู้อื่นมายืนยันคุณค่านั้นอีก เพราะเขาเรียนรู้แล้วว่า ตัวเองมีคุณค่า

**********

เคล็ดลับสำหรับพ่อแม่ที่อยากให้ลูกเริ่มทำงานบ้าน

(1) "ทำด้วยกัน"
งานบ้านไม่ใช่งานสำหรับใครบางคน แต่เป็นงานของทุกคนในบ้าน
ไม่ว่าจะเป็นคุณพ่อ คุณแม่ คนพี่ คนน้อง ทุกคนช่วยงานบ้านที่ตนเองสามารถทำได้
***เราไม่ควรให้เด็ก ๆ หรือใครในบ้านคนใดคนหนึ่งต้องรับหน้าที่ทำงานบ้านอย่างหนักหน่วง เพราะงานบ้านควรเป็นงานของทุกคนภายในบ้าน ดังนั้นเพื่อป้องกันปัญหานี้ การมอบหมายงานที่ชัดเจนให้กับแต่ละคน คือ สิ่งที่ควรทำและตกลงกันให้เข้าใจตั้งแต่แรกเริ่ม
(2) "ทำตามวัย"
มอบหมายงานบ้านให้เหมาะสมกับวัย เริ่มจากงานเล็ก ๆ ไม่ต้องระวังมาก ไปจนถึงงานใหญ่ ๆ ที่ต้องอาศัยทักษะมากขึ้น ทั้งนี้พ่อแม่ควรให้การดูแลและเคียงข้างในเด็กเล็ก และให้คำแนะนำและช่วยเหลือในบางครั้งในเด็กโต
(3) "ทำให้สนุก"
สามารถทำเป็นเกม แข่งกันกวาดบ้าน โยนผ้าลงตระกร้าแยกผ้าสี ผ้าขาว ทำกับข้าวด้วยกัน เป็นตัน
(4) "ทำให้เป็นเวลา"
มีตารางเวลา กำหนดเวลา และระยะเวลา ไม่มากและไม่น้อยเกินไป ให้เหมาะสมกับวัย
(5) "ทำให้เป็นเรื่องที่น่าภาคภูมิใจ"
พ่อแม่ควรภูมิใจเมื่อลูกทำงานบ้านไ้ด้สำเร็จ และไม่ลืมที่จะชื่นชมลูกเสมอ
(6) "ทำให้สม่ำเสมอ”
จนเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตของเรา ไม่ใช่เห่อเพียงช่วงแรก และเมื่อเวลาผ่านไปก็เลิกทำ งานบ้านควรเป็นหน้าที่ ไม่ใช่ทำเพราะอยากทำ
(7) "พ่อแม่เป็นตัวอย่างที่สำคัญ”
อยากให้ลูกทำงานบ้าน พ่อแม่ต้องทำให้ดู และทำไปกับเขา

**********

สุดท้าย แม้งานบ้านจะเป็นเรื่องเล็กๆ แต่สามารถสร้างคุณค่ามหาศาลในตัวเด็กคนหนึ่ง ให้เขาสามารถเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีความสุข เพราะเขาจะมองเห็นคุณค่าในตัวเอง และผู้อื่น

ด้วยรักจากใจ
เม
เพจตามใจนักจิตวิทยา

กิจกรรมหลังเลิกเรียน
สร้างมังกรช่วงวันตรุษจีน