Mahidol Channel

🍎 อาหารที่เรากิน…เดินทางไปไหนต่อในร่างกายนะ?

English is Fun! EP. นี้ ชวนน้อง ๆ ตามรอย “การเดินทางของอาหาร”
พร้อมทำความรู้จักอาชีพ “คุณหมอทางเดินอาหาร”
และเรียนรู้คำศัพท์ภาษาอังกฤษสนุก ๆ ผ่านเรื่องใกล้ตัว

เรียนภาษาอังกฤษไปพร้อมกับค้นหาความลับของร่างกาย
สนุกและได้ความรู้ไปพร้อมกัน

(ชมคลิปที่ช่องคอมเมนต์👇)

#ภาษาอังกฤษสำหรับเด็ก #คำศัพท์ภาษาอังกฤษ #เรียนภาษาอังกฤษ #ระบบย่อยอาหาร #อาชีพในฝัน

📌3 โรคผิวหนังที่มากับน้ำท่วม

จากสถานการณ์อุทกภัยและน้ำท่วมฉับพลันในพื้นที่จังหวัดน่าน ซึ่งส่งผลกระทบต่อประชาชนในหลายพื้นที่ นอกจากการเฝ้าระวังระดับน้ำและความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินแล้ว อีกหนึ่งเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือปัญหาสุขภาพ โดยเฉพาะ “โรคผิวหนังที่มากับน้ำท่วม” สำหรับผู้ที่ต้องสัมผัสหรือลุยน้ำท่วมขังเป็นเวลานาน การรู้จักโรคที่อาจเกิดขึ้น รวมถึงวิธีดูแลและป้องกันตนเองอย่างถูกต้อง จึงเป็นสิ่งสำคัญในช่วงสถานการณ์เช่นนี้

ปัญหาอุทกภัยในประเทศไทยที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน หรือเกิดน้ำท่วมขังนาน ต่างก็ส่งผลกระทบกับชีวิตประจำวันของประชาชนอย่างมาก ทั้งด้านสุขภาพทั้งร่างกายและจิตใจ ตลอดจนทรัพย์สินของผู้ประสบภัย

ปัญหาหนึ่งที่พบได้บ่อยคือโรคผิวหนัง โดยเฉพาะที่เท้าซึ่งเป็นอวัยวะที่ต้องสัมผัสหรือย่ำน้ำเป็นเวลานาน เนื่องจากเมื่อเกิดอุทกภัยกระแสน้ำจะพาสิ่งสกปรก สารเคมี ทำให้เกิดการระคายเคืองที่ผิวหนัง รวมถึงเชื้อโรคต่าง ๆ แพร่กระจายปะปนอยู่ในน้ำที่ท่วมขัง เชื้อโรคสามารถเข้าทางบาดแผล หรือรอยถลอก มีบาดแผลจากการทิ่มตำ สิ่งมีคม หรือการกระแทกจากวัตถุที่อยู่ในน้ำที่ขุ่น รวมถึงความชื้นแฉะที่มีผลต่อโครงสร้างของผิวหนังเอง เกิดการเปื่อยยุ่ย หรือเกิดการเปลี่ยนแปลงของจุลชีพประจำถิ่นที่ผิวหนังจนเกิดเป็นโรคขึ้น

นอกจากนี้ภาวะน้ำท่วมขังจะส่งผลต่อระบบสาธารณูปโภคโดยเฉพาะการขาดน้ำประปาที่สะอาด อาจทำให้โรคผิวหนังบางอย่างเช่น กลาก เกลื้อน พบมากขึ้นได้

และผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไปทำให้สัตว์ต่าง ๆ โดยเฉพาะสัตว์จำพวกแมลง สัตว์มีพิษหลายชนิดหนีน้ำออกจากถิ่นที่อยู่เดิมมาอาศัยร่วมกับมนุษย์มากขึ้น และน้ำท่วมขังเป็นที่เพาะพันธุ์ของแมลงนำโรคหรือแมลงก่อกวนต่าง ๆ จากสาเหตุดังที่กล่าวมาทั้งหมดนี้จึงก่อให้เกิดโรคผิวหนังที่พบร่วมกับภาวะน้ำท่วม

สิ่งที่ควรพิจารณาที่สำคัญอีกอย่างคือ ปัจจัยที่เกี่ยวกับผู้ป่วยเองคือความแข็งแรงมีภูมิคุ้มกันปกติ หรือเป็นผู้ป่วยที่มีภาวะพร่องภูมิคุ้มกัน ทั้งที่เกิดจากโรคประจำตัว หรือจากยา ซึ่งในกรณีที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องเช่น ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน การปลูกถ่ายอวัยวะ ได้ยาเคมีบำบัด ในโรคมะเร็ง ภาวะพร่องโภชนาการ ฯลฯ ผู้ป่วยกลุ่มดังกล่าวควรได้รับการดูแลโดยแพทย์

โรคผิวหนังที่พบได้บ่อยในช่วงอุทกภัยที่ขอกล่าวถึงในบทความนี้คือ น้ำกัดเท้า การติดเชื้อที่ผิวหนัง และโรคผิวหนังที่เกิดขึ้นจากแมลงและสัตว์พิษกัด

📌1. น้ำกัดเท้า

เป็นโรคผิวหนังชนิดแรกที่จะเกิดหลังการสัมผัสน้ำสกปรกต่อเนื่องซ้ำกัน มักเกิดขึ้นในสัปดาห์แรก โดยทั่วไปเรามักเข้าใจกันว่าโรคน้ำกัดเท้านี้มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อราที่เท้า ความเชื่อนี้ไม่เป็นความจริงเสมอไป เนื่องจากเชื้อราต้องอาศัยระยะเวลาในการเจริญเติบโตระยะหนึ่งก่อนจะก่อโรคที่ผิวหนังได้ แต่อย่างไรก็ตามการแยกโรคทั้งสองออกจากกันต้องอาศัยการตรวจร่างกาย และการตรวจทางห้องปฏิบัติการซึ่งมีข้อจำกัด ในการดูแลผู้ป่วยจำนวนมากที่เกิดขึ้นพร้อม ๆ กันในภาวะอุทกภัย

สาเหตุของน้ำกัดเท้าเกิดจากการระคายเคืองของผิวหนังเนื่องจากความเปียกชื้นและการสัมผัสสิ่งสกปรก สารเคมีต่าง ๆ ในน้ำท่วมขังทำให้เกิดผื่นผิวหนังอักเสบขึ้น ผิวหนังจะมีลักษณะเปื่อยลอกโดยเฉพาะที่บริเวณซอกนิ้วเท้า อาจมีอาการผื่นแดง ตุ่มน้ำที่มีอาการแสบหรือคันร่วมด้วย

การป้องกันการเกิดน้ำกัดเท้า

คือการต้องหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำท่วมขัง หากเลี่ยงไม่ได้ต้องล้างเท้าด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันทีหลังการสัมผัสน้ำสกปรก แล้วเช็ดเท้า ซับให้แห้ง โดยเฉพาะบริเวณซอกนิ้วให้แห้งอยู่เสมอ หากมีแผลถลอกบริเวณเท้าอาจต้องใช้น้ำยาฆ่าเชื้อ เช่น povidone iodine ชะล้างด้วย ควรหลีกเลี่ยงสารตัวทำละลายที่ระคายเคืองเช่นแอลกอฮอล์เพราะแม้จะมีฤทธิ์ทำลายเชื้อโรคแต่ก็ก่อให้เกิดการระคายเคืองที่มากเช่นกัน

หากเกิดผื่นน้ำกัดเท้าแล้ว การรักษาเบื้องต้นคือการใช้ยาหรือครีมที่มีฤทธิ์ชุ่มชื้น ลดการระคายเคืองเช่นครีมเบสทาบริเวณผื่น อาจเลือกใช้ครีมต้านการอักเสบที่มีฤทธิ์แก้คันในระดับอ่อนทาได้แต่ไม่ควรติดต่อกันเกิน 4-5 วัน และถ้าเป็นไปได้ไม่ควรใช้ยาแก้คันที่มีส่วนผสมของยาต้านอักเสบเช่นสเตียรอยด์และยาต้านเชื้อราในหลอดเดียวกัน หากยังไม่แน่ใจการวินิจฉัยเนื่องจากอาจบดบังอาการของการติดเชื้อราระยะต้นได้ และทำให้เกิดผลเสีย

นอกจากนั้นยาจำพวกขี้ผึ้งรักษาเชื้อรารุ่นเก่าที่มีฤทธิ์กัดให้ผิวหนังชั้นบนลอกออก จะเพิ่มการระคายเคืองต่อผิวหนัง ทำให้อาการแดง ลอก แสบคันเป็นมากขึ้นได้อีกด้วยจึงควรหลีกเลี่ยงยาดังกล่าว

📌2. การติดเชื้อที่ผิวหนัง

การติดเชื้อแบคทีเรีย

หลังมีผื่นน้ำกัดเท้าเกิดขึ้น บริเวณที่ผิวเปื่อยลอกจะเป็นจุดที่เชื้อแบคทีเรียในน้ำสกปรกเข้าสู่ผิวหนังแล้วก่อโรคได้ง่ายขึ้น การติดเชื้อแบคทีเรียที่ผิวหนังอาจเป็นการติดเชื้อในผิวหนังชั้นตื้นเกิดจากเชื้อประจำถิ่นที่ก่อโรคจากความอับชื้น จะทำให้ผิวหนังฝ่าเท้ามีลักษณะเปื่อยยุ่ย เป็นหลุมเล็ก ๆ จำนวนมาก มีกลิ่นเหม็นที่เรียกว่าโรคเท้าเหม็นเป็นรู หรืออาจเกิดเป็นตุ่มหนอง รูขุมขนอักเสบ

หากการติดเชื้อลุกลามลงในผิวหนังชั้นลึกเกิดเป็นกลุ่มโรคจำพวกไฟลามทุ่ง ผิวหนังจะบวมแดงร้อน กดเจ็บ มีไข้ และลามเร็วไปยังบริเวณใกล้เคียง ต่อมาอาจมีไข้สูงและต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบโตร่วมด้วย โดยเฉพาะในกรณีผู้ที่มีโรคประจำตัวบางอย่างของภูมิคุ้มกัน เช่น เบาหวาน ตับแข็ง โลหิตจางธาลัสซีเมีย เป็นต้น

ในกรณีนี้การติดเชื้อมักรุนแรง ลามเร็ว และอาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ ดังนั้นหากมีอาการของการติดเชื้อในผิวหนังชั้นลึกหรือเป็นผู้มีภาวะพร่องภูมิต้านทานดังที่กล่าวมาข้างต้น ต้องรีบไปพบแพทย์เพื่อทำการรักษาได้ทันท่วงทีเนื่องจากอาจจำเป็นต้องให้ยาฆ่าเชื้อทางเส้นเลือด

ในกรณีที่มีบาดแผลจากการถูกของมีคมใต้น้ำทิ่มตำ นอกจากจะติดเชื้อแบคทีเรียแล้วยังมีโอกาสติดเชื้อบาดทะยักได้ จึงต้องฉีดวัคซีนป้องกันบาดทะยักด้วย รวมถึงโรคติดเชื้อที่รุนแรงที่มากับน้ำท่วมเช่นโรคฉี่หนูที่ผู้ป่วยจะมีไข้สูง ปวดเมื่อยตามตัวปวดกล้ามเนื้อ ตัวเหลือง ฯลฯ ในกรณีนี้ควรไปพบแพทย์

การติดเชื้อรา

หากมีอาการของภาวะน้ำกัดเท้าต่อเนื่องกันเป็นระยะเวลานาน ๆ ผิวที่เปื่อยลอกโดยเฉพาะที่บริเวณซอกนิ้วจะติดเชื้อราได้ ซึ่งจะมีอาการผื่นแดงแฉะ มีขุยขาวลอกบริเวณซอกนิ้ว หรือเป็นชนิดผื่นหนา เปื่อยยุ่ย ลอกเป็นขุยทั้งที่ฝ่าเท้าและซอกนิ้ว มีกลิ่นเหม็น หรือที่คนทั่วไปเรียกว่า ฮ่องกงฟุต ซึ่งก็เกิดจากเชื้อกลากชนิดหนึ่งนั่นเอง

หากปล่อยให้การติดเชื้อราที่เท้าเป็นเรื้อรังผื่นจะหนาขึ้นเรื่อย ๆ และยากต่อการรักษาให้หายขาด นอกจากนี้การติดเชื้อราที่บริเวณง่ามนิ้วเท้าจะเป็นทางที่เชื้อแบคทีเรียเข้าก่อโรคที่ผิวหนังได้ง่ายขึ้นอีกด้วย

การรักษาเชื้อราที่ผิวหนัง

ให้ได้ผลต้องทายาฆ่าเชื้อราอย่างสม่ำเสมอ และแม้ว่าอาการผื่นคันจะดีขึ้นก็ไม่ควรหยุดยาทาทันที แต่ควรทายาต่อเนื่องไปอย่างน้อย 4 สัปดาห์ ควรหลีกเลี่ยงยาทาฆ่าเชื้อโรคอื่น ๆ ที่มีฤทธิ์ระคายเคืองต่อผิวหนัง เช่นแอลกอฮอล์เพราะจะทำให้ผิวแห้งคันมากขึ้น ที่สำคัญควรรักษาความสะอาดโดยพยายามให้เท้าแห้งอยู่เสมอจะช่วยป้องกันการกลับเป็นซ้ำของโรคได้

📌3. โรคผิวหนังจากแมลงและสัตว์มีพิษ

การถูกสัตว์มีพิษกัดต่อย

การถูกสัตว์มีพิษได้แก่ ตะขาบและแมงป่อง หรืองูพิษกัดต่อย ทำให้มีอาการแดงอักเสบ ปวด และบวมบริเวณรอบๆรอยเขี้ยวที่ถูกกัดต่อยได้อย่างมาก ปัญหาที่ต้องระมัดระวังคือ บางครั้งต้องแยกจากการถูกงูพิษกัดโดยเฉพาะหากถูกกัดต่อยในเวลากลางคืนซึ่งมองไม่เห็นชนิดของสัตว์ที่กัด

การใส่รองเท้าที่มีส่วนปกป้องปลายเท้าเดินในแหล่งน้ำขุ่น สามารถป้องกันได้ หรือเมื่อจะสวมใส่รองเท้าบูทหุ้มส้นทรงสูง ก็ควรเคาะและเทหาวัตถุแปลกปลอมหรือสัตว์มีพิษที่อาจหลบซ่อนอยู่ในรองเท้า

หากถูกสัตว์เหล่านี้กัดต่อย ควรไปพบแพทย์ แพทย์จะให้รับประทานยาฆ่าเชื้อเพื่อป้องกันการติดเชื้อแทรกซ้อน ยาลดอาการปวดและบวม ที่สำคัญนอกจากการอักเสบของแผลแล้ว พิษจากสัตว์เหล่านี้อาจมีผลต่ออวัยวะภายในบางอย่าง เช่น ไต ดังนั้นหากยังไม่สามารถไปพบแพทย์ได้ ผู้ถูกกัดต้องสังเกตสีและปริมาณของปัสสาวะอย่างน้อย 24 ชม. หากปัสสาวะลดลงหรือเป็นสีแดงต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

ผื่นแมลงกัด

มักเกิดในผู้อพยพที่ต้องอาศัยนอนรวมกันที่ศูนย์โดยไม่มีมุ้งหรือเครื่องป้องกันแมลง มักเกิดจากยุงหรือหมัดกัด ลักษณะผื่นพบเป็นตุ่มนูนแดงคัน อาจพบรอยที่แมลงกัดเป็นจุดแดงเล็ก ๆ ที่กลางตุ่ม และอาจมีวงขาวรอบๆ พบรอยโรคเด่นที่ผิวหนังบริเวณนอกร่มผ้า การรักษาได้แก่การใช้ยาทาแก้คันร่วมกันรับประทานยาแก้แพ้แก้คัน

ผื่นแพ้สัมผัสจากด้วงก้นกระดก

ด้วงก้นกระดกเป็นแมลงขนาดเล็กลำตัวสีส้มสลับดำ มักอาศัยอยู่ตามสวนหรือในบริเวณที่มีต้นไม้มาก ที่ลำตัวของแมลงชนิดนี้จะมีสารซึ่งสามารถก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนังได้หากไปสัมผัส มักพบผื่นชนิดนี้ในคนที่ต้องขนรื้อซากต้นไม้ พุ่มไม้ หรือพักอาศัยอยู่ในสวน

ลักษณะผื่นจะเป็นปื้นแดง แสบ คัน อาจมีรอยไหม้หรือตุ่มหนองเล็กๆอยู่กลางรอยโรค รอยโรคอาจมีลักษณะเป็นทางยาวตามแนวที่แมลงบินผ่าน หรือตามรอยที่ผู้ป่วยเกา และอาจพบผื่นรูปร่างสมมาตรที่บริเวณข้อพับได้บ่อย การรักษาได้แก่การใช้ยาทาแก้คันร่วมกับการรับประทานยาแก้แพ้แก้คัน

นอกจากนี้ ในศูนย์พักพิงที่มีคนอยู่อาศัยหนาแน่น สุขอนามัยไม่ดี อาจมีการติดเชื้อหิด เหา ที่สามารถแพร่กระจายได้เร็ว

ภาวะอุทกภัยและน้ำท่วมขัง อาจก็ให้เกิดโรคผิวหนังหลายชนิดติดตามมา การทำความสะอาดผิวหนังที่สัมผัสน้ำท่วมขังด้วยน้ำสะอาดและสบู่หลังลุยย่ำน้ำ หลีกเลี่ยงการลุยย่ำน้ำหากมีรอยถลอกหรือบาดแผล การระวังรักษาผิวหนังให้แห้งอยู่เสมอ และการป้องกันการกัดต่อยจากแมลงต่าง ๆ เป็นสิ่งสำคัญที่สามารถลดการเกิดโรคผิวหนังต่างๆ ได้

อย่างไรก็ดีด้วยสภาพแวดล้อมที่ขาดสุขภาวะในช่วงอุทกภัยจึงหลีกเลี่ยงปัญหาดังกล่าวได้ยาก การมีความรู้เกี่ยวกับโรคทางผิวหนังที่พบได้บ่อยจากน้ำท่วมและการดูแลตนเองในเบื้องต้นอย่างถูกวิธีจะช่วยลดการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงต่าง ๆ ได้

บทความโดย
พญ.สุเพ็ญญา วโรทัย
นพ.สุมนัส บุณยะรัตเวช
ภาควิชาตจวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ม.มหิดล

#น้ำท่วม #ความรู้ทำให้ทุกอย่างเป็นไปได้

อายุไม่เยอะ ก็เสี่ยงเส้นเลือดหัวใจตีบได้
โรคหัวใจไม่ใช่เรื่องไกลตัว
👇 ดูคลิปในคอมเมนต์

🚲💙 เก็บภาพความประทับใจจากงาน “ปั่นปลอดภัยไปด้วยกัน”

ขอบคุณทุกคนที่มาร่วมปั่น ร่วมเรียนรู้ และร่วมสร้างพื้นที่ปลอดภัยบนท้องถนนไปด้วยกัน

📸 ดาวน์โหลดภาพเพิ่มเติมจากงานได้ที่
https://drive.google.com/drive/folders/1aVPgHiaOArtdCD_5oLEzHS_CycxfN2QI?usp=sharing

🎁 พิเศษ! เฉพาะผู้ร่วมงาน
อย่าลืมร่วมสนุกกับกิจกรรมออนไลน์ง่าย ๆ
แชร์ภาพความประทับใจจากงาน พร้อมเขียนบอกเล่าความประทับใจ โดยติด Hashtag
#ปั่นปลอดภัยไปด้วยกัน (หมดเขต 28 ส.ค. 69)

✨ ลุ้นรับจักรยาน จำนวน 1 รางวัล

มาแชร์โมเมนต์ดี ๆ และส่งต่อแนวคิดการใช้ถนนอย่างเข้าใจ เพื่อให้ทุกการเดินทางปลอดภัยไปด้วยกัน 🚲

#ปั่นปลอดภัยไปด้วยกัน
#ถนนปลอดภัยคือพื้นที่ของทุกคน

ขอบคุณทุกคนที่มาร่วมปั่นไปด้วยกัน 💙🚲

กิจกรรม “ปั่นปลอดภัยไปด้วยกัน” #ถนนปลอดภัยคือพื้นที่ของทุกคน ณ มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม 2569 เต็มไปด้วยทั้งความรู้ ประสบการณ์ และพลังดี ๆ จากนักปั่นทุกคน

ตั้งแต่การเตรียมความพร้อมก่อนปั่น กฎจราจร การช่วยชีวิตด้วย CPR เทคนิคการปั่นอย่างปลอดภัย ไปจนถึงการร่วมปั่นจักรยานรอบมหาวิทยาลัย เพื่อเรียนรู้การใช้ถนนอย่างเข้าใจและเคารพผู้ใช้ทางทุกคน

ขอขอบคุณทุกท่านที่มาร่วมสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยบนท้องถนนไปด้วยกัน

เพราะ “ถนนปลอดภัย” เริ่มต้นได้จากพวกเราทุกคน 💙

#ปั่นปลอดภัยไปด้วยกัน
#ถนนปลอดภัยคือพื้นที่ของทุกคน

👩‍⚕️✨ ชวนน้อง ๆ สนุกกับภาษาอังกฤษผ่าน “อาชีพในฝัน”
ตอน หมอเฉพาะทาง (Specialist Doctor)
🩺 พร้อมเรียนรู้คำศัพท์ใกล้ตัว
ผ่านการพาไปดูการทำงานของคุณหมอจริง ๆ

เรียนรู้สนุก เข้าใจง่าย ได้ทั้งภาษาอังกฤษและเปิดโลกอาชีพไปพร้อมกัน 💙

▶️ ไปชมกันเลย
https://youtu.be/zWVMi9Bj-HY