14/10/2026
รู้หมือไร่… ต้นไม้อยู่กับที่ แต่สเปิร์มของพืชบางกลุ่ม “ว่ายน้ำ” ได้!
มอส ลิเวอร์เวิร์ต ฮอร์นเวิร์ต รวมถึงเฟินและพืชอีกหลายกลุ่ม มีสเปิร์มที่ใช้แฟลเจลลา (flagella) ซึ่งเป็นเส้นเล็ก ๆ คล้ายหาง ช่วยพาตัวเองว่ายผ่านน้ำไปหาเซลล์ไข่ บางกลุ่มมีเพียง 2 เส้น แต่บางกลุ่มมีเป็นสิบ เป็นพัน หรือมากกว่านั้น!
ที่น่าทึ่งคือ แม้แต่พืชมีเมล็ดอย่าง “ปรง” และ “แปะก๊วย” ก็ยังมีสเปิร์มว่ายน้ำได้
ต้นแปะก๊วยต้นใหญ่ ๆ นั่นแหละ! ก่อนที่ออวุลจะพัฒนาเป็นเมล็ดที่เราคุ้นเคย จะมีช่วงสั้น ๆ ที่สเปิร์มว่ายผ่านของเหลวภายในออวุลไปหาไข่
ส่วนพวกสน Gnetum เช่น มะเมื่อย และพืชดอก สเปิร์มไม่มีแฟลเจลลาแล้ว จึงว่ายน้ำเองไม่ได้ แต่มี “หลอดเรณู” ทำหน้าที่นำส่งไปถึงบริเวณเซลล์ไข่แทน
เรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่ามอสค่อย ๆ กลายเป็นเฟิน แล้วกลายเป็นปรง สน และพืชดอกตามลำดับนะครับ แต่เป็นความแตกต่างระหว่างสายวิวัฒนาการที่แยกแขนงกันมา บางสายยังคงสเปิร์มที่ว่ายน้ำได้ ขณะที่บางสายสูญเสียความสามารถนี้ไปแล้ว
โลกของพืชมีการเคลื่อนไหวซ่อนอยู่ แม้เราจะมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
ป.ล. ภาพประกอบสร้างด้วย ChatGPT (อาจยังมีจุดผิดอยู่บ้าง แนะนำกันได้)
โดย สาโรจน์ รุจิสรรค์สกุล เป็นผู้กำหนดคำสั่ง
ภาพเป็นแผนภาพสรุป แต่ละช่องใช้กำลังขยายต่างกัน และขนาดกับรายละเอียดอาจแตกต่างกันระหว่างชนิด
