“ ค่าของคนอยู่ที่ผลของกรรมดี (สุสิกขิโต ภวัง โหตุ) ”
โรงเรียนพนัสพิทยาคารเป็นโรงเรียนประจำอำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ตั้งขึ้นครั้งแรกที่วัดพิมพฤฒาราม เมื่อปี พ.ศ. 2460
เรียกว่า “โรงเรียนวัดใหม่อำเภอพนัสนิคม” จัดสอนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนตั้งอยู่ได้จนถึง พ.ศ. 2464 เมื่อมีประกาศ
ใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา ครูใหญ่โรงเรียนนี้ได้รับแต่งตั้งเป็นศึกษาธิการอำเภออีกตำแหน่งหนึ่ง จึงเริ่มมีความไม่สะดวกประกอบ
กับโรงเรียนรัฐบาลจำเป็นต้องเก็บค่าเล่าเรียนตามระเบียบ ผู้ปกครองนักเรียนไม่ประสงค์จะเสียค่าเรียนโรงเรียนนี้จึงยุบไป..
ต่อมามีผู้ปกครองต้องการจะให้มีโรงเรียนมัธยมขึ้นอีก จึงเริ่มขออนุญาตตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2476 ในระหว่างที่ขอตั้งโรงเรียนอยู่นี้
อำเภอได้เปิดสอนมัธยมเป็นการเตรียมตัวไว้รับเหตุการณ์ก่อนเรียกว่า “โรงเรียนราษฎร์เสริมพนัส” ทำการสอนที่ศาลาการเปรียญ
วัดกลางทุมมาวาสจนถึงปี พ.ศ.2497 กระทรวงศึกษาธิการจึงได้อนุญาตให้จัดตั้งโรงเรียนมัธยมได้ใช้ชื่อ“โรงเรียนประจำอำเภอพนัสนิคม”
และเลิกล้มโรงเรียนราษฎร์เสริมพนัสโดยโอนให้กับโรงเรียนประจำอำเภอและสอนที่โรงเรียนประชาบาลประจำตำบลกุฏโง้ง (พนัสศึกษาลัย)
เมื่อนายสนิท อนันตสมบูรณ์ ย้ายมารับตำแหน่งศึกษาธิการอำเภอพนัสนิคม ได้ของบประมาณสร้างอาคารเรียนขึ้นใหม่เป็นเงิน
4,000 บาท ในปี พ.ศ. 2481 ใช้เรียนได้ตั้งแต่วันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2482 อาคารนี้มีรูปทรงมนิลาใต้ถุนโล่งอาคารมุงกระเบื้อง
มีมุขริมหน้า 2 มุข มีห้องเรียน 3 ห้อง ห้องครูใหญ่ 1 ห้อง ห้องประชุม 1 ห้อง กระทรวงศึกษาธิการได้ตั้งชื่อโรงเรียนแห่งนี้ว่า
โรงเรียนพนัสนิคม “ พนัสพิทยาคาร” โรงเรียนนี้มีนักเรียนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทุกปี ทางโรงเรียนจึงของบประมาณสร้างเพิ่มเติมอีก แต่ไม่เป็น
ผลสำเร็จ จนกระทั่งปี พ.ศ. 2496 นายชาย สุอังคะ สมาชิกสภาผู้แทนราษฏรจังหวัดชลบุรี นายชลิต มุตตามระ นายอำเภอพนัสนิคม
นายเฉลิมศักดิ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา ศึกษาธิการอำเภอพนัสนิคม ในสมัยนั้น ได้ช่วยเหลือติดต่อกับกระทรวงศึกษาธิการ ได้รับงบประมาณ
อีกเป็นเงินจำนวน 50,000 บาท เพื่อก่อสร้างต่อเติมอาคารเรียนจนแล้วเสร็จเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2496 ทำให้มี มุขหน้า 3 มุข
มีห้องเรียน 14 ห้อง เต็มรูปทั้งชั้นล่างและชั้นบน ในปีงบประมาณ 2545 จำนวน 11,780,000.00 บาท ในการก่อสร้างอาคารเอนกประสงค์
แบบอาคาร คสล 6 ชั้น กว้าง 28 เมตร ยาว 63 เมตร ตามแบบองค์การบริหารส่วนจังหวัดชลบุรี ก่อหนี้ผูกพันงบประมาณรายจ่ายประจำปี
2546 จำนวน จำนวน 32,000,000.00 บาท รวมงบประมาณก่อสร้างทั้งสิ้น 43,780,000.00 บาท
แล้วเสร็จสมบูรณ์เมื่อวันที่ 23 เมษายน 2547
การใช้ประโยชน์อาคารเฉลิมพระเกียรติ 48 พรรษา ชั้นล่างจัดเป็นห้องเกียรติยศของโรงเรียน 1 ห้อง ห้องงานโรงเรียนกับชุมนุม
ห้องพักครู กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ(เกษตรกรรม) และโถงล่างสำหรับจัดกิจกรรมต่างๆสำหรับพื้นที่ตั้งแต่ชั้น 2 ถึง ชั้น 4
จัดเป็นห้องเรียนประจำของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายห้องแนะแนว ห้องพักครู ห้องศูนย์การเรียนรู้ ห้องสื่อ ห้องเอนกประสงค์
ชั้น 6 เป็นห้องนวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษา
นายอภิสิทธิ์ รื่นจิตต์ อำนวยการโรงเรียนพนัสพิทยาคารได้ปรับปรุงภูมิทัศน์รอบอาคาร ให้ร่มรื่นและสวยงามโดยไดรับการสนับสนุน
จากสมาคม มูลนิธิ องค์กร ชุมชน และผู้ปกครองนักเรียน และเสนอเรื่องขอพระราชทานชื่ออาคารเพื่อเป็นสิริมงคลเนื่องในวโรกาส
ที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระชนมายุครบ 48 พรรษา ได้รับพระราชทานนามว่า “อาคารเฉลิมพระเกียรติ
48พรรษา”ได้ขอพระราชทานกราบบังคมทูลเชิญสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีทรงรับเชิญเสด็จฯเปิด
“อาคารเฉลิมพระเกียรติ 48 พรรษา” ณ โรงเรียนพนัสพิทยาคาร อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี วันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548
นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าฯ แก่คณะครูอาจารย์ นักเรียน ผู้ปกครอง และชาวพนัสนิคมเป็นอย่างยิ่ง