Astronomy and Astrophysics Antarctic Research in Thailand

นักศึกษาไทย 2 คน จากโครงการ IceCube Summer Student Program 2024 ได้รับการฝึกอบรมในการประกอบ Long Optical Module (LOM) ที่ Physical Science Lab ณ UW-Madison สหรัฐฯ เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับโครงการ IceCube Gen-2 ซึ่งเป็นการขยายขนาดเครื่องมือวัดจากขนาดเดิม 1 ลูกบาศก์กิโลเมตร ให้มากกว่า 8 เท่า โครงการ Gen-2 นี้เป็นการต่อยอดจาก IceCube Upgrade ประเทศไทยได้เริ่มเจรจากับทีม IceCube เพื่อผลิต LOM ในประเทศไทยแล้ว และคาดว่าจะเริ่มการพัฒนาในปี 2028 การสร้างความพร้อมในการพัฒนาบุคลากรนั้นจำเป็นต้องเริ่มตั้งแต่วันนี้

หลังจากทริปแอนตาร์กติกา (แถบขั้วโลกใต้) จบลงในเดือนเมษายน 2567 ทางเกาหลีใต้มีเวลาให้เขียน proposal 3 วันสำหรับการส่งช้างแวนเดินทางต่อไปอาร์กติก (แถบขั้วโลกเหนือ) ภายใต้ความกดดันว่าจะเอาช้างแวนกลับไทยเลย หรือจะ submit proposal ต่อดี ซึ่งหากตัดสินใจจะ submit proposal ต่อ เราจะต้องเสียเงินไปเรื่อย ๆ รายวันกับการเก็บช้างแวนที่โกดังเก็บสินค้าที่กวางยางเพื่อรอทริปอาร์กติก 15 กรกฎาคม 2567 ซึ่งหากผล proposal ไม่ผ่านในราว ๆ เดือนมิถุนายน ก็เอาช้างแวนกลับได้ เป็นการตัดสินใจที่ยากมากสำหรับหัวหน้าโครงการ เพราะงบวิจัยไม่ได้เอื้อต่อการให้ล้มเหลวใด ๆ ...แต่ท้ายที่สุดถือว่าตัดสินใจถูกต้องน๊าาาา ช้างแวนได้ไปอาร์กติกแล้ว เย่ ๆๆๆ ถือว่าเป็นประสบการณ์แรกของช้างแวน และประสบการณ์แรกของนักฟิสิกส์ดาราศาสตร์ไทย 'น้องอิงค์' Inks PW ที่จะได้ไปเจอวาฬและหมีขาวขั้วโลกแถบ Alaska แล้วววว

เรื่องเล่าที่เล่าแล้วสนุก เรื่องเล่าที่เล่าแล้วสร้างแรงบันดาลใจ แต่จะรู้ไหมว่าเบื้องหลังการเดินทางไปทวีปแอนตาร์กติกานั้นท้าทายแค่ไหน 💪

📌มาฟังเรื่องเล่าจากพี่อิ้งค์ Inks PW ที่ถ่ายทอดออกมาเป็นตัวหนังสือแชร์ประสบการณ์การเดินทางกับ "ช้างแวน (Changvan)" ด้วยเรือตัดน้ำแข็ง Araon (เอราออน) สัญชาติเกาหลีใต้ ไปยังทวีปแอนตาร์กติกา ☃️❄️ ผ่านเว็ปไซต์ของกลุ่มวิจัยเรา

คลิ๊กอ่านรายละเอียดที่นี่...

Antarctic voyages by Araon – Astronomy and Astrophysics Antarctic Research in Thailand Antarctic voyages by Araon Ice Breaker Ship, Iceberg and Sea Ice เขียนโดย อัจฉราภรณ์ ผักหวาน ในปลายปี 2023 อัจฉราภรณ์ ผักหวาน หรือ อิ้งค์ ได้มีโอกาศเดิน...

นักศึกษาโครงการ IceCube Summer Student Program 2024 จำนวน 2 คน ได้เดินทางไปถึงเมืองแมดิสัน สหรัฐอเมริกาเมื่อวานนี้ ... ทั้งสองยังไม่มีเวลาพักผ่อนจากอาการเจ็ตแล็กจากการเดินทางเลย และพรุ่งนี้จะมีกิจกรรม IceCube Bootcamp ที่เข้มข้นเป็นเวลา 1 สัปดาห์เต็ม ปีนี้เป็นปีแรกที่ให้นักศึกษาเดินทางตามลำพัง

โครงการ IceCube แตกต่างจากโครงการ Summer Student Program อื่น ๆ ตรงที่ไม่มีการจัดซัมเมอร์สคูลทุกปีเหมือนโครงการอื่น IceCube Summer Student Program จึงเป็นโครงการพิเศษสำหรับนักศึกษาไทยเท่านั้น ตลอดทั้งซัมเมอร์จะเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างนักวิจัยของ IceCube และนักศึกษาไทย 2 คน ในปีที่ผ่าน ๆ มา มีอาจารย์และนักวิจัยไทยตามประกบตลอด เนื่องจากความต่างชาติ ต่างภาษา และต่างสไตล์การทำงาน ทำให้กังวลว่านักศึกษาไทยจะเครียดมากเกินไป

ปีนี้เป็นปีที่ 3 ของโครงการ IceCube Summer Student Program ของ Thai-IceCube Collaboration และเป็นปีแรกที่นักศึกษาจะดำเนินการเองทั้งหมด หลายอย่างมีความพร้อมมากขึ้นทั้งจากฝั่งไทยและฝั่งสหรัฐอเมริกา ถือเป็นการก้าวไปอีกระดับหนึ่งของโครงการนี้ หวังว่าปีนี้จะผ่านไปได้ด้วยดี

เรามาเฝ้าติดตามคลัสเตอร์ Sunspots AR3664 กันเถอะ ดูซิว่าดวงอาทิตย์ในช่วงที่กำลังเข้าสู่ Solar Maximum ในวัฏจักรนี้จะ ACTIVE ได้มากขนาดไหน

สถานการณ์ด่วนของสภาพอวกาศ!!!
นักดาราศาสตร์เฝ้าระวังพายุแม่เหล็กโลกที่รุนแรงและหายากเป็นครั้งแรกในรอบเกือบ 20 ปี เนื่องจากเหตุการณ์ทางสุริยะผิดปกติ

พายุแม่เหล็กโลกระดับ G4 (G4 Geomagnetic storm) ที่รุนแรงเกิดขึ้นในวันศุกร์ที่ 10 พฤษภาคม ค.ศ. 2024 และคาดการณ์ว่าจะต่อเนื่องถึงวันที่ 12 พฤษภาคม และอาจยกระดับเป็นระดับ G5 โดยเจ้าหน้าที่ NOAA ออกประกาศเฝ้าระวังพายุขนาดนี้เป็นครั้งแรกในรอบเกือบ 20 ปี พายุแม่เหล็กโลกระดับ G4 เป็นรูปแบบที่มีความรุนแรงอันดับสองเสมือนเป็นพายุเฮอริเคนจากอวกาศและเป็นที่รู้กันว่าสามารถทำให้เกิดปัญหาการควบคุมแรงดันไฟฟ้าอย่างกว้างขวางได้ พายุเหล่านี้ยังสามารถส่งผลกระทบต่อระบบไฟฟ้า ทำให้เกิดปัญหาการปรับทิศทางสำหรับยานอวกาศ ในสหรัฐอเมริกาอาจมองเห็นออกโรราหรือแสงเหนือได้ไกลถึงรัฐอลาบามาทางใต้และในแคลิฟอร์เนียตอนเหนือด้วย ในทางสถิติพายุแม่เหล็กโลกระดับ G4 ไม่ใช่เหตุการณ์ที่หายาก โดยเฉลี่ยวัฏจักรหนึ่งของดวงอาทิตย์ (*Solar Cycle) สามารถเกิดขึ้นได้เป็นร้อยครั้ง (อาจมากหรือน้อยกว่านี้) และใน 25th Solar Cycle นี้เกิดพายุแม่เหล็กโลกระดับ G4 แล้ว 3 ครั้ง โดยครั้งล่าสุดเพิ่งเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 23 มีนาคม ค.ศ.2024 ความแปลกของเหตุการณ์นี้ที่เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในรอบเกือบ 20 ปีคือการเกิดพายุแม่เหล็กโลกระดับ G4 จากคลัสเตอร์ของจุดบนดวงอาทิตย์ (Sunspots) ที่มีขนาดใหญ่มากจนกระทั่งเราสามารถมองด้วยตาของเราที่สวมแว่นดูสุริยุปราคาได้ คลัสเตอร์ของจุดบนดวงอาทิตย์กลุ่มนี้เรียกว่า AR3664 ซึ่งเป็นความมหัศจรรย์ที่เกิดขึ้นไม่บ่อย ครั้งล่าสุดที่เกิดขึ้นประมาณ 20 ปีที่แล้วในเดือนมกราคมปี ค.ศ. 2005 คลัสเตอร์นี้แผ่ขยายเกือบ 200,000 กิโลเมตรจากปลายหนึ่งถึงอีกปลายหนึ่ง ซึ่งกว้างกว่าโลกถึง 16 เท่า สิ่งที่น่าจับตามองเพิ่มเติมอีกคือ คลัสเตอร์ของจุดบนดวงอาทิตย์กลุ่ม AR3664 นี้มีขนาดใกล้เคียงกับกลุ่มคลัสเตอร์ที่ส่งผลกระทบทุนแรงกับโลกของเหตุการณ์ที่มีความรุนแรงมากที่สุดในประวัติศาสตร์ที่บันทึกไว้ของ Carrington’s sunspot เหตุการณ์ Carrington เป็นพายุสุริยะที่รุนแรงที่สุดที่เคยบันทึกไว้ เกิดขึ้นในวันที่ 1-2 กันยายน 1859 ตั้งชื่อตามนักดาราศาสตร์ Richard Carrington ซึ่งสังเกตเห็นการปะทุของเปลวสุริยะขนาดใหญ่ พายุนี้ส่งผลให้เกิดออโรร่าที่สามารถมองเห็นได้ในพื้นที่ใกล้เส้นศูนย์สูตร และเกิดการทำงานผิดปกติของระบบโทรเลขทั่วโลก เหตุการณ์นี้ทำให้เราตระหนักถึงความเสี่ยงที่พายุสุริยะรุนแรงสามารถส่งผลกระทบต่อเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานของโลกได้
*1 Solar Cycle มีระยะเวลาเฉลี่ย 11 ปีโดยประมาณ โดย Solar Cycle ปัจจุบันคือลำดับที่ 25 เริ่มตั้งแต่เดือนธันวาคม 2019 (Solar Minimum: จำนวนจุดบนดวงอาทิตย์น้อยที่สุด) และคาดว่าจะเกิดจำนวนจุดมากที่สุด (Solar Maximum) ในช่วงระหว่างปี ค.ศ. 2024 และสิ้นสุดต้นปี 2026 โดยวัฏจักรนี้จะกลับไปสู่ Solar Minimum อีกครั้งคาดว่าในช่วงปี ค.ศ. 2030 ซึ่งจะครบวัฏจักรที่ 25 นี้พอดี

จากผลกระทบจากคลัสเตอร์ของจุดบนดวงอาทิตย์ AR3664 ดังกล่าวส่งผลกระทบต่อฟลักซ์ของโปรตอนที่บันทึกด้วยยานสำรวจอวกาศของของ GOES ได้เพิ่มสูงขึ้นจนกระทั่งเกิน 10 MeV pfu (proton flux unit) เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม เวลา 21:00 น. ของเวลาประเทศไทย ซึ่งเหตุนี้การณ์สามารถถูกบันทึกได้ด้วยเครื่องตรวจวัดรังสีคอสมิกภาคพื้น เช่น เครื่องตรวจวัดนิวตรอน เป็นต้น ทำให้อัตราการนับที่เครื่องตรวจวัดนิวตรอนสิรินธร อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ ลดลงประมาณ 5% และอัตราการนับที่เครื่องตรวจวัดบริเวณขั้วโลกลดลงกว่า 10%

Announcement for those interested in participating in the AOSWA 2024 international conference on SPACE WEATHER, which covers all dimensions. It will be held at the Sukosol Hotel in Bangkok,Thailand during October 8-11, 2024. Read more information below.

ขอประชาสัมพันธ์ค่ะ..
📣ทุนปริญญาโท ณ สถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสโกลโกโว (Skoltech) สหพันธรัฐรัสเซีย ปีการศึกษา 2567 (ค.ศ. 2024)

♥️♥️♥️
มูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เปิดรับสมัครผู้สนใจรับทุนการศึกษาระดับปริญญาโท ณ สถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสโกลโกโว (Skolkovo Institute of Science and Technology: Skoltech) สหพันธรัฐรัสเซีย ปีการศึกษา 2567 (ค.ศ. 2024) ในสาขา Energy Systems, Materials Science, Data Science

🎈 จำนวน 3 ทุน โดยไม่มีภาระผูกพันการชดใช้ทุน
🎈 รับสมัครจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2567
🎈รายละเอียดที่

ทุนการศึกษาสถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสโกลโกโว - มูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชด ประกาศรับสมัครทุนการศึกษา สถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสโกลโกโว https://www.youtube.com/watch?v=VcZDhIhoZdA The prestigious H.R.H. Princess Maha Chakri Sirindhorn Skoltech Scho...

ประกาศผลรางวัลการประกวดคลิปสั้นส่งเสริมความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์ฟิสิกส์
ในหัวข้อ: ฟิสิกส์อนุภาคพลังงานสูง รังสีคอสมิก และดาราศาสตร์พหุพาหะ

รางวัลชนะเลิศ:
• รางวัลชนะเลิศ ไม่มี

รองอันดับที่ 1:
• รางวัลรองอันดับที่ 1 ไม่มี

รองอันดับที่ 2:
• ร่วมกันระหว่าง
- คลิปวีดีโอเรื่อง “ตาบอดคลำช้าง” โดย นางสาวสุภาวดี รุ่งเรือง

- คลิปวีดีโอเรื่อง “สาเหตุที่เราไม่กลายเป็นเดอะฮัลค์กับรังสีคอสมิก” โดย นายธนากานต์ วรรณใหม่

- คลิปวีดีโอเรื่อง “ความรู้เบื้องต้นทางดาราศาสตร์ที่คุณควรรู้” โดย นางสาวณภัทร ซื่อไพศาล, นายกฤตภาส พรหมอักษร, นายศุภกร โพธิ์ศรีทอง, นายวิศวะ โจ้งบุตร, และ นายวรินทร การเรียบ

รางวัลประกาศนียบัตร:
• คลิปวีดีโอเรื่อง “รังสีคอสมิกและนิวทรีโอ” โดย นางสาวธนพร หัสถีรักษ์

ผู้ที่ได้รับรางวัลทุกท่านกรุณาติดต่อคุณกชนิภา ไชยน้อย (คุณยุ้ย) เบอร์โทร 0955539642 เพื่อรับรางวัล

📌CMU IMO & STeP ขับเคลื่อนงานวิจัยสู่นวัตกรรม: วันที่ 20 มี.ค. กลุ่มวิจัย Earth Space Ecology ( ) ได้ต้อนรับทีม IMO และ STeP และมีการปรึกษาหารือช่องทางต่าง ๆ เพื่อ up scale งานวิจัยพื้นฐานสู่นวัตกรรมและความร่วมมือกับสถาบันระดับ Top ของโลก หนึ่งในงานที่วางแผนขับเคลื่อนคือ Space Weather War Room ที่ตั้งอยู่ที่ชั้น 2 ของภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งทีมนักวิจัย ร่วมกับศูนย์ความเป็นเลิศทางด้านฟิสิกส์ ( )มีความเข้มแข็งเรื่อง ...
🎯 การวิเคราะห์ข้อมูล Global network ของ ground- หรือ ship-based detectors เช่น เครื่องตรวจวัดนิวตรอน เครื่องตรวจวัดรังสีเชเรนคอฟ (IceCube Collaboration) และเครื่องตรวจวัดมิวออน เป็นต้น โดยมุ่งเน้นผลวิเคราะห์ที่สามารถเทียบตรงกับ Space-based detector ผ่านความร่วมมือกับ University of Hawaii ประเทศสหรัฐอเมริกาที่เรามี MOU ร่วมกัน และสถาบันวิจัยอื่นในประเทศสหรัฐอเมริการ่วมกับมหาวิทยาลัยมหิดล
🎯 การวิเคราะห์ข้อมูล Total Electron Content (TEC) และ Plasma bubble ของเครือข่าย GNSS ผ่านความร่วมมือของ University of Nagoya ประเทศญี่ปุ่น และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
🎯 นอกเหนือจากนี้เราวางแผนจะทำ ALERT และ Warnings แบบ Real-Time ผ่านเว็ปไซต์และ Smart Watch รวมถึงการพัฒนาโปรโตไทป์ของเครื่องตรวจวัดรังสีคอสมิกขนาดพกพาเท่ากับขนาดของเครื่ิองวัดฝุ่น PM2.5 ที่เรียกว่า ผ่านโครงการ 1 โรงเรียน 1 Cosmic Watch เพื่อสร้าง awareness ทางด้านพิบัติภัยของการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ ( ) ในประเทศไทย
----------------------
📢ใครสนใจงานวิจัยแนวนี้ ติดต่อร่วมมือกับเราได้ เราจะยกระดับงานวิจัยพื้นฐานสู่ Frontier ระดับโลกไปด้วยกัน

ความก้าวหน้าของไทม่อน (Thai-Hawaii Neutron Monitor: THIMON) จากวันลงนาม MOU ร่วมกันระหว่าง มช และ University of Hawaii เมื่อเดือนก.พ. 2564 โดย มช. ร่วมกับมหิดลพัฒนาอุปกรณ์เพื่อเป็นต้นแบบให้กับ Haleakala neutron monitor (HLEA NM) และวางแผนติดตั้งบนยอดดอย Haleakala ที่ฮาวาย

THIMON เป็นเครื่องตรวจวัดนิวตรอนทุติยภูมิที่เกิดจากรังสีคอสมิกจากอวกาศ (ส่วนใหญ่เป็นโปรตอน 90%, อนุภาคแอลฟา 9%, และนิวเคลียสหนักอีกประมาณ 1%) ด้วยการที่การออกแบบถูกสร้างให้สามารถขนย้ายเคลื่อนที่ได้เพราะเครื่องตรวจวัดติดตั้งอยู่ในคอนเทนเนอร์มาตรฐานไม่มีส่วนใดยื่นออกมา คล้ายกับ Changvan (ช้างแวน) จึงทำให้สามารถติดตั้งเป็นสถานีที่ยอดดอย Haleakala ก็ได้ หรือจะนำออกไปติดตั้งบนเรือตัดน้ำแข็งสัญชาติอเมริกัน (US Coast Guard Icebreaker USCGC Polar Star หรือ Polar Sea) เพื่อไปยังทวีปแอนตาร์กติกาหรือพื้นที่ขั้วโลกเหนือก็ได้

โดยภายหลังจาก THIMON ถูกส่งไปยัง Honolulu ในปี 2564 มีอุปสรรคเกิดขึ้นหลายอย่าง เช่น การขนย้ายไปติดตั้งบนยอดดอย Haleakala ต้องการเอกสารเยอะมาก รวมถึงไม่สามารถทำอะไรในพื้นที่ได้ในช่วงฤดูผสมพันธุ์ของ Nene geese และนกท้องถิ่นต่าง ๆ ความถี่+ความต่างศักย์ที่ต่างกันระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา ยังไม่นับรวมถึงความยากลำบากในการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตใน THIMON เป็นต้น ทำให้ปัจจุบันเรายังไม่สามารถขึ้นไปติดตั้งบนยอดเขา Haleakala ได้ตามแผน แต่เราได้มีการทดสอบอุปกรณ์และสอบเทียบที่ Maui และมีผลงานตีพิมพ์เรื่อยมา

จากผลวิจัยที่ทำระหว่างทาง (Spillover effect) ทำให้เราได้ค้นพบอะไรที่น่าสนใจทางวิทยาศาสตร์ เรามี key idea ที่ได้ผลเทียบได้กับการวัดรังสีคอสมิกโดยตรงจากยานอวกาศ Alpha Magnetic Spectrometer (AMS) จนวันนี้เราตกผลึกความคิดและวางแผนที่จะเขียน proposals ร่วมกันระหว่างนักวิจัยไทยกับอเมริกันในการขอทุน US National Science Foundation (NSF) ...โครงการ THIMON นี้เป็นหนึ่งในความภาคภูมิใจของนักวิจัยไทยในการเป็น Leader ในระดับ Global ขอบคุณทุนสนับสนุนกลุ่มวิจัยของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยมหิดล ทุน และทุนพัฒนากลุ่มวิจัยศักยภาพสูง
-------------------------------
อ่านรายละเอียดความน่าสนใจ Back to the Future ผ่าน Book Chapters ที่เกี่ยวกับโครงการ THIMON ที่เขียนร่วมกันระหว่างนักวิจัยไทยและสหรัฐอเมริกา ได้ที่ลิงค์แนบด้านล่างนี้

🎯โครงการ THIMON เป็นหนึ่งในโครงการ #ไทยไอซ์คิวบ์ ตามพระราชดำริฯ

https://macau.uni-kiel.de/receive/macau_mods_00003842

https://macau.uni-kiel.de/receive/macau_mods_00003840

Framework ของความร่วมมือ IceCube Collaboration โดยอ้างอิงจาก IceCube Governance (ที่อัปเดทเมื่อ ธ.ค. 2566) และจากประสบการณ์ส่วนตัวของการเป็น Institutional Lead ภายใต้มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ของ IceCube Associate Member ตั้งแต่ กันยายน พ.ศ. 2564

Framework นี้เป็นส่วนหนึ่งของ output #ไทยไอซ์คิวบ์