PM2.5 Resilience Project

👥 เวทีสานพลังเครือข่ายรู้-รับ-ปรับตัว ต่อภัยฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 สู่ชุมชนสุขภาวะ

ดำเนินงานภายใต้โครงการการยกระดับศูนย์การเรียนรู้โดยชุมชนท้องถิ่นและสร้างเครือข่ายวิชาการด้านการรู้-รับ-ปรับตัวจากภัยฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) โดย ผศ.ดร.พลภัทร เหมวรรณ (หัวหน้าโครงการ) ภาควิชาภูมิศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และรองผู้อำนวยการสำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สนับสนุนโดยสำนักงานกองทุนสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับภาคีเครือข่าย 22 พื้นที่

🫱🫲 จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้านการรับมือกับปัญหาฝุ่น PM2.5 เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนการสร้าง “เครือข่ายด้านการรู้-รับ-ปรับตัว (Resilience) จากภัยฝุ่น PM2.5" เมื่อวันศุกร์ที่ 15 พฤษภาคม 2569 ณ ห้องแกรนด์ นันทรา บอลลูน 1-2 ชั้น 2 โรงแรมเซ็นทารา ริเวอร์ไซด์ เชียงใหม่ ภายในงานได้รับความสนใจจากหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เครือข่ายวิชาการ ภาคประชาสังคม และพื้นที่นำร่องจากหลายจังหวัดทั่วประเทศ เข้าร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ถ่ายทอดบทเรียน และสะท้อนแนวทางการจัดการปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่ เวทีครั้งนี้ได้รวบรวมองค์ความรู้และนวัตกรรมที่หลากหลาย ทั้งการจัดการแหล่งกำเนิดไฟในพื้นที่ป่าไม้ พื้นที่เกษตร และพื้นที่ชุมชน รวมถึงแนวทางการดูแลกลุ่มเปราะบาง การสร้างพื้นที่ปลอดฝุ่นในโรงเรียน การใช้ฐานข้อมูลชุมชน และการสร้างเครือข่ายอาสาสมัครเพื่อเฝ้าระวังและรับมือกับสถานการณ์ฝุ่น นอกจากนี้ ยังมีการจัดนิทรรศการนำเสนอผลงานของศูนย์เรียนรู้และพื้นที่นำร่อง การเสวนาวิชาการ การสะท้อนบทเรียนสู่ข้อเสนอเชิงนโยบาย ตลอดจนกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) “จากฝุ่นสู่พลัง” ที่เปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วมได้ร่วมคิด ร่วมออกแบบ และร่วมสร้างแนวทางการขับเคลื่อนชุมชนสุขภาวะร่วมกัน

💡 “ข่วงเรียนรู้ชุมชนสู้ฝุ่น” นิทรรศการรู้-รับ-ปรับตัวต่อภัยฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5

ดำเนินงานภายใต้โครงการการยกระดับศูนย์การเรียนรู้โดยชุมชนท้องถิ่นและสร้างเครือข่ายวิชาการด้านการรู้-รับ-ปรับตัวจากภัยฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) โดย ผศ.ดร.พลภัทร เหมวรรณ (หัวหน้าโครงการ) ภาควิชาภูมิศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และรองผู้อำนวยการสำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สนับสนุนโดยสำนักงานกองทุนสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับภาคีเครือข่าย 22 พื้นที่

✨ “ข่วงเรียนรู้ชุมชนสู้ฝุ่น” เป็นอีกหนึ่งโซนสำคัญภายในเวทีสานพลังเครือข่ายรู้-รับ-ปรับตัวต่อภัยฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 สู่ชุมชนสุขภาวะ ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2569 ณ ห้องแกรนด์ นันทรา บอลลูน 3-4 ชั้น 2 โรงแรมเซ็นทารา ริเวอร์ไซด์ เชียงใหม่ ภายในโซนนิทรรศการ “ข่วงเรียนรู้ชุมชนสู้ฝุ่น” ได้รวบรวมองค์ความรู้ นวัตกรรม และบทเรียนการดำเนินงานจากเครือข่ายและพื้นที่นำร่องทั่วประเทศ เพื่อสะท้อนพลังและความเข้มแข็งของชุมชนในการร่วมกันรับมือกับปัญหาฝุ่น PM2.5 ผ่านกิจกรรม กระบวนการเรียนรู้ และนวัตกรรมที่สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่

🧩 นิทรรศการ “ข่วงเรียนรู้ชุมชนสู้ฝุ่น” ประกอบด้วย
1️⃣ เครือข่ายการรู้-รับ-ปรับตัว จากภัยฝุ่น PM2.5 จำนวน 22 แห่ง ได้แก่ จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดน่าน จังหวัดตาก จังหวัดอุดรธานี และจังหวัดนครปฐม
2️⃣ ผลการดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ฯ จำนวน 6 แห่ง ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ และจังหวัดน่าน
3️⃣ ชุมชนวิถีคาร์บอนต่ำ (LESS)
4️⃣ นวัตกรรมสู้ฝุ่น จำนวน 14 แห่ง ได้แก่ จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดตาก จังหวัดอุดรธานี และจังหวัดนครปฐม
5️⃣ หลักสูตร Lifelong Learning จำนวน 4 หลักสูตร ได้แก่ หลักสูตรการรับมือผลกระทบจากภัยฝุ่น PM2.5 หลักสูตรการรับมือและลดแหล่งกำเนิดฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่ชุมชน หลักสูตรการรับมือและลดแหล่งกำเนิดฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่ป่าไม้และพื้นที่เกษตร และหลักสูตรการประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS)
6️⃣ สรุปภาพรวมของโครงการ

🤝 นิทรรศการในครั้งนี้ ไม่เพียงเป็นพื้นที่จัดแสดงผลงาน แต่ยังเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ร่วมกัน ที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ เห็นแนวทางการทำงานจากพื้นที่จริง และร่วมสร้างแรงบันดาลใจในการขับเคลื่อนชุมชนสู่การเป็น “ชุมชนสุขภาวะ” ที่สามารถรู้-รับ-ปรับตัวต่อสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 ได้อย่างเข้มแข็งและยั่งยืนต่อไป

🎤📑 เวทีประมวลผลการดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ด้านการรู้-รับ-ปรับตัว (Resilience) จากภัยฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) และชุมชนวิถีคาร์บอนต่ำ (โครงการ LESS)

ดำเนินงานภายใต้โครงการการยกระดับศูนย์การเรียนรู้โดยชุมชนท้องถิ่นและสร้างเครือข่ายวิชาการด้านการรู้-รับ-ปรับตัวจากภัยฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) โดย ผศ.ดร.พลภัทร เหมวรรณ (หัวหน้าโครงการ) ภาควิชาภูมิศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และรองผู้อำนวยการสำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สนับสนุนโดยสำนักงานกองทุนสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับภาคีเครือข่าย

📝 จัดเวทีประกวดศูนย์เรียนรู้ดีเด่น ด้านการรู้-รับ-ปรับตัว (Resilience) จากภัยฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) และชุมชนวิถีคาร์บอนต่ำ (LESS) เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 14 พฤษภาคม 2569 ณ ห้องแกรนด์ นันทรา บอลลูน 3-4 ชั้น 2 โรงแรมเซ็นทารา ริเวอร์ไซด์ เชียงใหม่ เพื่อเปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ สะท้อนบทเรียน แสดงถึงความพร้อมด้านบุคลากร หลักสูตร และการถ่ายทอดองค์ความรู้ของวิทยากรกระบวนการประจำศูนย์เรียนรู้สู่การต่อยอดการขับเคลื่อนการดำเนินงานด้านการจัดการปัญหาฝุ่น PM2.5 ในระดับพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม

📊 โดยมี ศาสตราจารย์ปฏิบัติ ดร.เศรษฐ์ สัมภัตตะกุล ผู้อำนวยการสำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และที่ปรึกษาโครงการ เป็นประธานการประชุม โดยได้มีการนำเสนอผลการดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ต้นแบบทั้ง 6 พื้นที่ จากจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดน่าน ซึ่งได้ร่วมกันถ่ายทอดประสบการณ์ แนวทางการดำเนินงานนวัตกรรมโดดเด่น และการขับเคลื่อนชุมชนวิถีคาร์บอนต่ำ (LESS) ให้แก่ท่านคณะกรรมการ โดยท่านคณะกรรมการได้ให้ข้อเสนอแนะและให้คำแนะนำเพื่อนำไปปรับปรุงหรือต่อยอดการดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

✨ พื้นที่ต้นแบบที่เข้าร่วมนำเสนอผลงานจำนวน 6 ศูนย์เรียนรู้ ได้แก่

1. องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ศึก อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่
“🔥🛰 นวัตกรรม: แผนการจัดการไฟป่าผ่านระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS)”

2. ชุมชนบ้านข่วงสิงห์ (เทศบาลตำบลช้างเผือก) อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
“🍂🌱 นวัตกรรม: การทำปุ๋ยหมักแบบไม่พลิกกลับกอง”

3. ชุมชนป้านปิง (เทศบาลนครเชียงใหม่) อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
“🪴🌿 นวัตกรรม: ต้นไม้สู้ฝุ่น”

4. ชมรมจักรยานบ้านกลางเวียง (เทศบาลตำบลเวียงสา) อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน
“♻️🥫 นวัตกรรม: การคัดแยกขยะเพื่อนำไปรีไซเคิลผ่านกลไกสวัสดิการกลุ่ม”

5. องค์การบริหารส่วนตำบลไหล่น่าน อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน
“🌽🌾 นวัตกรรม: การจัดการแกนข้าวโพดและฟางข้าว”

6. เทศบาลตำบลกลางเวียง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน
“🏫👩‍🏫 นวัตกรรม: ห้องลดฝุ่นในโรงเรียน”

เวทีครั้งนี้ไม่เพียงเป็นการสรุปผลการดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ฯ แต่ยังเป็นการสร้างพลังความร่วมมือระหว่างชุมชนท้องถิ่น ภาควิชาการ และภาคีเครือข่าย เพื่อร่วมกันพัฒนาองค์ความรู้ นวัตกรรม และแนวทางการจัดการปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ และสามารถขยายผลสู่ชุมชนอื่นได้ในอนาคต

งานวิจัย Fireman

ผลงานจากโครงการวิจัย Fireman เราได้รับการคัดเลือกให้เป็นหนึ่งในนวัตกรรมพร้อมใช้ PM2.5 ใน Innovation Catalog: Energy Crissis & PM2.5 Solutions

ขอขอบคุณ วช. สกสว. กองทุน ววน. และ อว. ที่ให้โอกาสให้เราเป็นส่วนหนึ่งของทีมวิจัยพัฒนา “นวัตกรรมไทย” เพื่อสนับสนุนการแก้ไขปัญหา PM2.5 ให้กับสังคมไทยต่อไป

https://d.tsri.or.th/mpGPOAXnN7

🫁⁉️ รู้หรือไม่ว่าทุกลมหายใจในพื้นที่ที่มีมลพิษทางอากาศ อาจทำร้ายปอดได้ไม่ต่างจากการสูบบุหรี่

🚬 การรับฝุ่น PM2.5 ในระดับ 22 µg/m³ ติดต่อกันนาน 24 ชั่วโมง มีผลกระทบต่อสุขภาพเทียบเท่าการสูบบุหรี่ 1 มวน วิกฤตการณ์นี้ส่งผลให้คนไทยกว่า 12.3 ล้านคน ต้องเผชิญกับโรคภัยที่เกี่ยวข้องกับมลพิษทางอากาศ โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือที่สถานการณ์รุนแรงจนเทียบเท่าการสูบบุหรี่ถึง 68 มวนต่อเดือน

☢️ ฝุ่นละอองขนาดเล็กเหล่านี้ ยังปนเปื้อนด้วยโลหะหนักที่เป็นสารก่อมะเร็ง เช่น สารหนูและแคดเมียม ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงของโรคมะเร็งปอดอย่างมีนัยสำคัญแม้ในผู้ที่ไม่เคยสูบบุหรี่เลยก็ตาม ดังนั้นการหมั่นเช็กค่าฝุ่นและป้องกันตนเองด้วยหน้ากากที่ได้มาตรฐานจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ไม่ควรละเลยเพื่อรักษาคุณภาพชีวิตในระยะยาว 😷

อ้างอิงข้อมูลจาก: Berkeley Earth, สศช. (NESDC), AQLI University of Chicago, WHO และคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ภาคเหนือยังคงจมฝุ่น...

เช้าวันนี้ 5 เมษายน 2569 พื้นที่ภาคเหนือยังคงมีสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็กสะสมเกินค่ามาตรฐานอยู่ในระดับมีผลกระทบต่อสุขภาพ (ระดับสีแดง) อยู่

ทั้งนี้ จะเห็นได้ว่าพื้นที่ภาคเหนือยังมีการเผาในที่โล่งอยู่เป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะช่วงกลางคืน (เช้ามืด) ที่ผ่านมา ส่งผลให้มีฝุ่นควันสะสมตัวมากขึ้นจากการกดของอากาศในช่วงกลางคืนทำให้ไม่สามารถระบายฝุ่นออกจากพื้นที่ได้ ถึงแม้ว่าจุดความร้อนในประเทศพม่าจะลดลงไปบ้างซึ่งเป็นพื้นที่ต้นทางของลมตะวันตกที่มีอิทธิพลต่อการพัดพาฝุ่นควันข้ามแดนมาสู่พื้นที่ภาคเหนือ

จึงยังส่งผลให้ภาคเหนือยังมีสถานการณ์ฝุ่นที่เกินมาตรฐานต่อเนื่องอยู่ในขณะนี้

พื้นที่ภาคเหนือยังคงมีสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็กหนักหน่วง

เช้าวันนี้ 3 เมษายน 2569 พื้นที่ภาคเหนือยังคงมีสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็กสะสมเกินค่ามาตรฐานอยู่ในระดับมีผลกระทบต่อสุขภาพ (ระดับสีแดง) ต่อเนื่องมาหลายวันแล้ว

ทั้งนี้ จะเห็นได้ว่าพื้นที่ภาคเหนือยังมีแหล่งกำเนิดฝุ่นละออง คือ การเผาในที่โล่งอยู่เป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะจังหวัดทางตะวันตก (แม่ฮ่องสอน) ประกอบกับประเทศเพื่อนบ้านทางตะวันตก (พม่า) ก็มีการเผาในที่โล่งอยู่เป็นจำนวนมากเช่นกัน ซึ่งเป็นต้นทางของลมตะวันตกที่มีอิทธิพลต่อการนำฝุ่นเข้ามาร่วมกับฝุ่นที่เกิดขึ้นในพื้นที่ภาคเหนือ ส่งผลให้ภาคเหนือยังมีสถานการณ์ฝุ่นที่เกินมาตรฐานต่อเนื่องอยู่ในขณะนี้

โดยการคาดการณ์ในช่วงนี้ พื้นที่ภาคเหนือจะยังไม่มีฝนเข้ามาช่วยบรรเทาสถานการณ์ฝุ่นไปจนถึงวันที่ 11 เมษายน 2569 นี้