Top One English

လူမှုပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အမြင်မတူလို့ ငြင်းခုံရတာ (Debating/Arguing) ဟာ ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ လူတော်တော်များများက ငြင်းခုံတဲ့အခါ "No, you are wrong" ဆိုတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ခံစားချက်ကို ရှေ့တန်းတင်ပြီး ပြောဆိုတတ်ကြတဲ့အတွက် အဖြေမထွက်ဘဲ ရန်ပွဲနဲ့ပဲ ဇာတ်သိမ်းသွားတတ်ပါတယ်။

တကယ်တော့ အင်္ဂလိပ်စာမှာ "The Art of Argument" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ အဆင့်အတန်း (Class) ကို မကျစေဘဲ အချက်အလက်ခိုင်ခိုင်မာမာနဲ့ ယဉ်ကျေးစွာ ငြင်းခုံတတ်ဖို့ မဖြစ်မနေ သိထားရမယ့် ဝေါဟာရတွေကို ခပ်ရှင်းရှင်းပဲ ပြောပြပေးမယ်။

၁။ အချက်အလက်ကို အလေးပေးခြင်း (Presenting Facts)

ငြင်းခုံတဲ့အခါ "ငါ ထင်တာကတော့..." (I think...) လို့ စမယ့်အစား အချက်အလက်ကို အခြေခံပြီး စတာက မင်းရဲ့ စကားကို ပိုပြီး သြဇာညောင်းစေပါတယ်။

"The fact of the matter is..." (တကယ့်အရှိတရားကတော့...)

"There is evidence to suggest that..." (အဲဒီအချက်ကို ထောက်ခံပေးမယ့် သက်သေအထောက်အထားတွေ ရှိပါတယ်...)

"If you look at the data..." (ဒီအချက်အလက်တွေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင်...)

၂။ တစ်ဖက်လူရဲ့ အားနည်းချက်ကို ယဉ်ကျေးစွာ ထောက်ပြခြင်း (Countering Points)

သူများပြောတာကို "မှားတယ်" လို့ တိုက်ရိုက် မပြောဘဲ ဒီလို စကားလုံးလေးတွေနဲ့ တုံ့ပြန်ကြည့်လိုက်စမ်းပါ။

"I see your point, but have you considered...?" (ခင်ဗျားပြောတာကို နားလည်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ [ဒီအချက်] ကိုရော ထည့်စဉ်းစားဖူးလား?)

"That’s a valid point, however..." (အဲဒါက ခိုင်လုံတဲ့ အချက်တစ်ခုပါ၊ ဒါပေမဲ့လည်း...)

"I respectfully disagree because..." (ကျွန်တော် ယဉ်ကျေးစွာပဲ ငြင်းပါရစေ၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့...)

၃။ အပေးအယူလုပ်ပြီး အဖြေရှာခြင်း (Finding Common Ground)

ငြင်းခုံမှုတစ်ခုရဲ့ အမြင့်ဆုံးအဆင့်ကတော့ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် လက်ခံနိုင်တဲ့ အဖြေကို ရှာတာပါပဲ။

"Let's meet in the middle." (နှစ်ဖက်လုံး အဆင်ပြေမယ့် အလယ်အလတ် လမ်းစဉ်တစ်ခုကို ရှာကြစို့။)

"I agree with you to some extent, but..." (ကျွန်တော် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတော့ သဘောတူပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့...)

"We can agree to disagree." (အမြင်မတူတာကိုတော့ အမြင်မတူတဲ့အတိုင်းပဲ လက်ခံထားကြရအောင်။) - ဒါကတော့ အဖြေရှာလို့မရတဲ့အခါ ရန်မဖြစ်ဘဲ လမ်းခွဲတဲ့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းပါ။

ဒီစကားလုံးတွေကို ဘာကြောင့် သုံးသင့်တာလဲဆိုတော့ ?

၁။ Professional ဆန်စေရန်: ဒေါသတကြီး ငြင်းမယ့်အစား ဒီစကားလုံးတွေကို သုံးခြင်းက မင်းကို စိတ်လှုပ်ရှားမှု (Emotion) ထက် ဆင်ခြင်တုံတရား (Logic) ကို အလေးပေးတဲ့သူအဖြစ် မြင်စေပါတယ်။

၂။ တစ်ဖက်လူကို လွှမ်းမိုးနိုင်ရန်: "မင်းမှားတယ်" လို့ ပြောရင် လူတိုင်းက ခုခံဖို့ ပြင်လိုက်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "Have you considered...?" လို့ မေးလိုက်ရင်တော့ သူတို့က မင်းရဲ့အမြင်ကို ပြန်ပြီး စဉ်းစားလာပါလိမ့်မယ်။

၃။ အဆင့်အတန်း (Class) တစ်ခု ရှိနေစေရန်: အင်္ဂလိပ်စာ ကောင်းရုံနဲ့ မပြီးဘူးဗျ။ ဘယ်လိုအခြေအနေမှာမဆို စကားလုံးကို ထိန်းသိမ်းသုံးစွဲတတ်ခြင်းက မင်းရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု အရည်အချင်း (Leadership) ကို ပြသရာ ရောက်ပါတယ်။

မှတ်ထားပါ ငြင်းခုံခြင်းဆိုတာ တစ်ဖက်လူကို အနိုင်ယူဖို့ မဟုတ်ဘဲ "အမှန်တရား" ကို ရှာဖွေဖို့ ဖြစ်ရမယ်။ ဒီစကားလုံးလေးတွေကို သုံးပြီး မင်းရဲ့ အင်္ဂလိပ်စကားပြောပုံကို ပိုပြီး ကျစ်လျစ်၊ ပိုပြီး အထက်တန်းကျအောင် ပြောင်းလဲလိုက်ပါ။

အင်္ဂလိပ်စာလေ့လာတဲ့အခါ စာအုပ်ကြီးတွေ၊ သဒ္ဒါ (Grammar) စည်းမျဉ်းတွေနဲ့ပဲ နပန်းလုံးနေရတာ မင်း ပျင်းနေပြီ မဟုတ်လား? တကယ်တော့ ကမ္ဘာကျော် အင်္ဂလိပ်စာ ပညာရှင်တွေတောင် အကြံပြုထားတဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ Cartoon (Animation) ကားတွေ ကြည့်ရင်း လေ့လာတာပါပဲ။

"ကလေးကားတွေ ကြည့်ပြီး ဘာတတ်မှာလဲ" လို့ မင်း ထင်ကောင်းထင်လိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ Cartoon ကားတွေဟာ စာအုပ်ထဲကစာတွေထက် ဘာကြောင့် ပိုပြီး ထိရောက်တာလဲဆိုတဲ့ အချက် (၄) ချက်ကို အရင်ဆုံး ပြောပြမယ်။

၁။ အသံထွက် ပီသပြီး လိုက်ပြောရ လွယ်ကူခြင်း (Clear Pronunciation)

Cartoon တွေမှာ အသံနောက်ခံပေးတဲ့သူ (Voice Actors) တွေဟာ ကလေးတွေ နားလည်အောင် စကားလုံးတွေကို အင်မတန် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ထွက်ဆိုကြပါတယ်။ ရုပ်ရှင်ကားတွေမှာလို စကားလုံးတွေကို မျိုချသွားတာ၊ အရမ်းမြန်သွားတာမျိုး မရှိသလောက် ရှားပါတယ်။ ဒါကြောင့် မင်းအနေနဲ့ Native Speaker တွေရဲ့ အသံထွက် (Accent) ကို အလွယ်တကူ လိုက်ဖမ်းနိုင်သလို၊ Shadowing (လိုက်ပြောခြင်း) လုပ်ဖို့လည်း အကောင်းဆုံးပါပဲ။

၂။ နေ့စဉ်သုံး စကားပြောတွေချည်းပဲ ဖြစ်ခြင်း (Real-Life Vocabulary)

စာအုပ်ထဲမှာပါတဲ့ "The book is on the table" ဆိုတာမျိုးတွေထက် Cartoon တွေမှာ "Don't give up!", "I'm starving!" စတဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ တကယ်သုံးနေတဲ့ စကားလုံးတွေ၊ အသုံးအနှုန်း (Phrases) တွေနဲ့ အီဒီယံ (Idioms) တွေကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။

၃။ ရုပ်ပုံတွေကတစ်ဆင့် အဓိပ္ပာယ်ကို မှတ်မိစေခြင်း (Visual Learning)

စာလုံးတွေကိုပဲ အလွတ်ကျက်တာထက် ဇာတ်ကောင်ရဲ့ ခံစားချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက်တွေနဲ့ တွဲပြီး မြင်လိုက်ရတဲ့အခါ မင်းရဲ့ ဦးနှောက်က အဲဒီစကားလုံးကို ပိုပြီး စွဲစွဲမြဲမြဲ မှတ်မိသွားစေပါတယ်။ အဘိဓာန်ဖွင့်ကြည့်စရာ မလိုဘဲ အဓိပ္ပာယ်ကို ခန့်မှန်းတတ်လာတာဟာ အင်္ဂလိပ်စာ Level တစ်ခုကို တက်လှမ်းဖို့ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းပဲဗျ။

၄။ ပျင်းဖို့မကောင်းဘဲ ရေရှည်လေ့လာနိုင်ခြင်း (Consistency)

ဘယ်လောက်ပဲ ကောင်းတဲ့ စာအုပ်ဖြစ်ဖြစ် (၁) နာရီလောက် ဖတ်ပြီးရင် မင်း ပျင်းလာလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ Cartoon ကားတစ်ကားကိုတော့ (၂) နာရီလောက် ထိုင်ကြည့်ဖို့က မင်းအတွက် မခက်ခဲဘူး။ ပျော်ရွှင်စရာကောင်းတဲ့ သင်ယူမှုဟာ မင်းကို ရေရှည်မှာ အင်္ဂလိပ်စာ ကျွမ်းကျင်သူ တစ်ယောက်ဖြစ်အောင် တွန်းပို့ပေးပါလိမ့်မယ်။

ဘယ်ဇာတ်လမ်းတွေ ကြည့်သင့်သလဲဆိုရင်တော့...

(Beginner Level) အတွက်ဆိုရင်တော့

Peppa Pig: ဒါကတော့ အခြေခံအကျဆုံးပဲ။ စကားလုံးတွေက အရမ်းရိုးရှင်းပြီး အသံထွက်ကလည်း အင်မတန် နှေးပါတယ်။

Toy Story: နေ့စဉ်သုံး စကားပြောတွေ အများကြီး ပါဝင်သလို ဇာတ်လမ်းကလည်း ဆွဲဆောင်မှု ရှိပါတယ်။

(Intermediate Level) အတွက်ဆိုရင်တော့

The Lion King: လှပတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ အသုံးအနှုန်းတွေနဲ့ ခွန်အားဖြစ်စေမယ့် စကားလုံးတွေ အများကြီး ပါပါတယ်။

Frozen / Moana: Disney ကားတွေဖြစ်လို့ သီချင်းလေးတွေနဲ့အတူ စကားလုံးတွေကို မှတ်မိဖို့ အရမ်းလွယ်ကူပါတယ်။

Finding Nemo: ပေါ့ပေါ့ပါးပါး စကားပြောတွေကို လေ့လာဖို့ အကောင်းဆုံးပါပဲ။

(Advanced Level)အတွက်ဆိုရင်တော့

The Incredibles: စကားပြော နည်းနည်း မြန်လာသလို၊ အလုပ်ခွင်နဲ့ မိသားစုကြား သုံးတဲ့ စကားလုံးတွေ အများကြီး ပါဝင်ပါတယ်။

Zootopia: လူမှုပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ဆိုင်တဲ့ အဆင့်မြင့် ဝေါဟာရတွေကို ဒီကားမှာ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။

မှတ်ထားပါ အင်္ဂလိပ်စာ ဆိုတာ စာအုပ်ထဲမှာပဲ ရှိတာ မဟုတ်ဘူး။ မင်း ကြည့်နေတဲ့ ဖန်သားပြင်ပေါ်မှာလည်း ရှိပါတယ်။ အခုပဲ မင်း အကြိုက်ဆုံး Cartoon တစ်ကားကို ရှာကြည့်လိုက်ပါ။

"ပထမတစ်ခါမှာ အင်္ဂလိပ် Subtitle နဲ့ ကြည့်ပါ၊ ဒုတိယတစ်ခါမှာတော့ Subtitle မပါဘဲ နားထောင်ကြည့်ပါ"။ သိပ်မကြာခင်မှာပဲ မင်းရဲ့ နားက အင်္ဂလိပ်သံတွေကို ရင်းနှီးသွားပြီ ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် သိလာပါလိမ့်မယ်။

စကားပြောဆိုဆက်ဆံတဲ့အခါ တစ်ဖက်လူရဲ့ အကြံဉာဏ် ဒါမှမဟုတ် အမြင်ကို သဘောတူကြောင်း ဖော်ပြဖို့ "I agree" (ငါ သဘောတူတယ်) ဆိုတာကိုပဲ ထပ်ခါတလဲလဲ သုံးနေမယ်ဆိုရင် မင်းရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာက တောင့်တောင့်ကြီး ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။

တကယ်တော့ ကိုယ့်ရဲ့ ထောက်ခံမှုကို ပြသတဲ့နေရာမှာ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး သုံးနှုန်းလို့ရတဲ့ စကားလုံးတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ မင်းရဲ့ စကားပြောပုံကို ပိုပြီး သဘာဝကျစေသလို၊ Professional လည်း ဆန်သွားစေမယ့် အသုံးအနှုန်းတွေကို ခပ်ရှင်းရှင်းပဲ ရှင်းပြပေးမယ်။

၁။ "I couldn't agree with you more." (ရာနှုန်းပြည့် သဘောတူတဲ့အခါ)

ဒါကတော့ "ငါ မင်းနဲ့ ထပ်တူထပ်မျှကို သဘောတူတယ်" လို့ ပြောချင်တာပါ။ စကားလုံးအရ အငြင်းပုံစံ (Couldn't) လို့ ထင်ရပေမဲ့ တကယ်တမ်းကျတော့ "ဒီထက်ပိုပြီး သဘောတူဖို့တောင် မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး" ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ အရမ်းကို ထောက်ခံတဲ့နေရာမှာ သုံးပါတယ်။

Example: "That's a great strategy. I couldn't agree with you more."

၂။ "You took the words right out of my mouth." (ကိုယ့်စိတ်ထဲရှိတာနဲ့ ထပ်တူကျတဲ့အခါ)

"ငါ ပြောမလို့ပဲ ရှိသေးတယ်၊ မင်းက ဦးသွားပြီ" ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးပါ။ ကိုယ့်စိတ်ထဲက အတွေးကို တစ်ဖက်လူက အရင်ပြောလိုက်တဲ့အခါ သုံးရတာ အရမ်းအထာကျပါတယ်။

Example: "You took the words right out of my mouth. I was thinking the exact same thing."

၃။ "I'm with you on that." (ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ ရင်းနှီးသူတွေကြား)

"အဲဒီအချက်ကိုတော့ ငါ မင်းဘက်ကပဲ" ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးပါ။ သူငယ်ချင်းတွေကြား ဒါမှမဟုတ် လုပ်ငန်းခွင်မှာ ရင်းနှီးတဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေကြားမှာ သုံးလေ့ရှိပါတယ်။

Example: "I think we should finish this by Friday." - "Yeah, I'm with you on that."

၄။ "Exactly!" သို့မဟုတ် "Absolutely!" (ပြတ်ပြတ်သားသား ထောက်ခံတဲ့အခါ)

"အတိအကျပဲ!" ဒါမှမဟုတ် "မလွဲဧကန်ပဲ!" လို့ ပြောချင်ရင် ဒီစကားလုံးလေးတွေကို တစ်လုံးတည်း သုံးရုံနဲ့တင် လုံလောက်ပါတယ်။ စိတ်အားထက်သန်မှုကို ပြသရာလည်း ရောက်ပါတယ်။

Example: "We need more focus on quality." - "Exactly!"

၅။ "That's exactly how I feel." (ခံစားချက်ချင်း တိုက်ဆိုင်တဲ့အခါ)

အတွေးအခေါ် (Idea) ထက် စိတ်ခံစားချက် သို့မဟုတ် ယူဆချက်ချင်း တိုက်ဆိုင်တဲ့အခါမျိုးမှာ သုံးပါတယ်။

Example: "That's exactly how I feel about the new office rules."

💡 Professional ဆန်ချင်သူတွေအတွက် အဆင့်မြင့်အသုံးအနှုန်း

အစည်းအဝေးတွေမှာ ဒါမှမဟုတ် တရားဝင်ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ သဘောတူကြောင်း ပြောချင်ရင် "I am aligned with your perspective" (ခင်ဗျားရဲ့ ရှုထောင့်နဲ့ ကျွန်တော့်အမြင် ထပ်တူကျပါတယ်) ဆိုတာမျိုး သုံးကြည့်လိုက်စမ်းပါ။ မင်းရဲ့ Class က ချက်ချင်းကို မြင့်တက်သွားပါလိမ့်မယ်။

အင်္ဂလိပ်စာ ဆိုတာ စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကိုပဲ ပုံသေကိုင်ထားရတာမျိုး မဟုတ်ဘူးဗျ။ "I agree" လို့ပဲ အမြဲပြောမယ့်အစား အခုပြောပြခဲ့တဲ့ စကားလုံးလေးတွေကို အခြေအနေအလိုက် ပြောင်းသုံးကြည့်ပါ။ မင်းရဲ့ စကားပြောပုံစံ (Speaking Style) က ပိုပြီး အသက်ဝင်လာသလို၊ နားထောင်သူအတွက်လည်း ပျင်းစရာ မကောင်းတော့ပါဘူး။

အင်္ဂလိပ်စာ သင်လာတာ ကြာပြီဖြစ်ပေမဲ့ တကယ်တမ်း နိုင်ငံခြားသားနဲ့ ထိပ်တိုက်တွေ့တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် ရုံးခန်းထဲမှာ လူကြီးတွေနဲ့ စကားပြောတဲ့အခါ ကိုယ့်ဘက်က ပြောလိုက်တဲ့ အင်္ဂလိပ်စကားလုံးတစ်လုံးကြောင့် တစ်ဖက်လူက မျက်မှောင်ကြုတ်သွားတာမျိုး ကြုံဖူးကြသလား။ တစ်ခါက ကျွန်တော့်ကျောင်းသားတစ်ယောက် ရုံးပတ်ဝန်းကျင်မှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ သူက အလုပ်ထဲမှာ အရမ်းတော်တဲ့ လူငယ်လေးတစ်ယောက်ပါ။ တစ်ရက်တော့ သူ့အထက်လူကြီး အလုပ်ရှုပ်နေတုန်း အကူအညီတစ်ခု လိုချင်တာနဲ့ Can you help me? ဆိုပြီး လှမ်းမေးလိုက်မိတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာတော့ ရိုးရိုးသားသား အကူအညီတောင်းတာပဲလေ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအချိန်မှာ သူ့ရဲ့ နိုင်ငံခြားသား Boss က မျက်နှာပျက်သွားပြီး အလုပ်ကိစ္စကို ခဏရပ်လိုက်တယ်။ Boss ရဲ့ အမြင်မှာတော့ ဒီမေးခွန်းက အကူအညီတောင်းတာထက်စာရင် မင်း ငါ့ကို ကူညီနိုင်စွမ်းရှိလားလို့ စိန်ခေါ်သလိုမျိုး ဒါမှမဟုတ် အရမ်းကို ရိုင်းပျတဲ့ ခိုင်းစေမှုတစ်ခုလို သွားသက်ရောက်နေတာပါ။ မြန်မာကျောင်းသား အတော်များများဟာ စကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကိုပဲ သိကြပြီး အဲဒီစကားလုံးရဲ့ နောက်ကွယ်က ယဉ်ကျေးမှု အလေးအထား (Politeness Level) ကို သတိမထားမိကြဘူး။ အခု ကျွန်တော် ပြောပြချင်တာက အင်္ဂလိပ်စကားပြောတဲ့နေရာမှာ လူချစ်လူခင်ပေါအောင်၊ ကိုယ့်ရဲ့ အဆင့်အတန်းကို စကားလုံးလေးတွေနဲ့ ဘယ်လို မြှင့်တင်ရမလဲဆိုတာပါပဲ။ အထူးသဖြင့် ခွင့်တောင်းတဲ့အခါ သုံးလေ့ရှိတဲ့ Can, Could, May, Might ဆိုတဲ့ စကားလုံးလေးလုံးဟာ အပြင်ပန်းကြည့်ရင် ဆင်တူသလိုနဲ့ တကယ့်လက်တွေ့မှာတော့ မိုးနဲ့မြေလို ကွာခြားတတ်ပါတယ်။

အင်္ဂလိပ်စာမှာ Modal Verbs လို့ခေါ်တဲ့ အကူကြိယာလေးတွေဟာ စကားပြောရဲ့ အသက်ပါပဲ။ မြန်မာစကားမှာလည်း "ဒါပေး" လို့ ပြောတာနဲ့ "ဒါလေး ပေးလို့ရမလားခင်ဗျာ" လို့ ပြောတာဟာ အဓိပ္ပာယ်ချင်း တူပေမဲ့ နားထောင်ရတဲ့သူရဲ့ ခံစားချက်က ကွာခြားလှပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ ယဉ်ကျေးမှုကို အလေးထားတဲ့သူတွေဖြစ်လို့ အင်္ဂလိပ်စကားပြောတဲ့အခါမှာလည်း ဒီလို ယဉ်ကျေးတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေကို စနစ်တကျ သုံးတတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ခွင့်တောင်းတယ်ဆိုတာ တစ်ဖက်လူရဲ့ နယ်ပယ်ထဲကို ကိုယ်က ဝင်ရောက်ဖို့ ခွင့်ပြုချက် တောင်းခံတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကိုယ့်ဘက်က အနိမ့်အလျှော့ လုပ်ပြနိုင်လေ ပိုပြီး အဆင်ပြေလေပါပဲ။ အင်္ဂလိပ်စကားပြောမှာ ဒီစကားလုံး လေးလုံးကို ဘယ်နေရာမှာ ဘယ်လို သုံးမလဲဆိုတာကို သိထားခြင်းက သင်တို့ရဲ့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး နယ်ပယ်ကို အများကြီး အထောက်အကူပြုမှာပါ။ ဒါကို ကျောင်းစာအုပ်ထဲက သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းတွေလို့ မမြင်ဘဲ လူမှုဆက်ဆံရေးရဲ့ သော့ချက်တွေလို့ မှတ်ယူထားစေချင်ပါတယ်။

အရင်ဆုံး Can အကြောင်းကို ပြောကြရအောင်။ Can ဟာ အခြေခံအကျဆုံးနဲ့ အသုံးအများဆုံး စကားလုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့မှာ အားနည်းချက်တစ်ခု ရှိတာက အရမ်းကို ရင်းနှီးလွန်းတာ (Informal) ပါပဲ။ သင်တို့က ကိုယ့်သူငယ်ချင်းတွေ၊ မောင်နှမသားချင်းတွေ ဒါမှမဟုတ် နေ့တိုင်းတွေ့နေရတဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေနဲ့ စကားပြောတဲ့အခါ Can I use your pen? လို့ မေးရင် အဆင်ပြေပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ ဈေးဝယ်တဲ့အခါ Can I get this one? လို့ မေးရင်လည်း မရိုင်းပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ Can ရဲ့ သဘောသဘာဝက "လုပ်နိုင်စွမ်း" ကို ဦးတည်နေတာမို့လို့ ခွင့်တောင်းတဲ့အခါ သုံးရင် တစ်ဖက်လူအပေါ် အလေးထားမှု နည်းနေတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ - Can I open the door? လို့ မေးရင် တံခါးဖွင့်လို့ ရမလားလို့ အဓိပ္ပာယ်ရပေမဲ့ အဲဒီနေရာမှာ ကိုယ့်ထက် အသက်ကြီးတဲ့သူ ရှိနေရင်တော့ ဒါက ခပ်ရဲရဲ မေးခွန်းမျိုး ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။ အိမ်မှာ အမေနဲ့ စကားပြောရင် Can I have some snacks? လို့ ပြောနိုင်သလို၊ သူငယ်ချင်းဆီက ဖုန်းခဏငှားချင်ရင် Can I borrow your phone for a second? လို့ သုံးနိုင်ပါတယ်။ ကားပေါ်မှာ ဘေးလူကို နေရာခဏဖယ်ခိုင်းချင်ရင် Can I sit here? လို့ မေးလို့ရပေမဲ့ ဒါက ရင်းနှီးတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာပဲ သင့်တော်တာကို သတိပြုပါ။ သင်တို့ မှတ်ထားရမှာက Can ဆိုတာ "ရင်းနှီးမှု" ကို ပြတဲ့ စကားလုံးဖြစ်လို့ သူစိမ်းတွေ ဒါမှမဟုတ် အလေးထားရမယ့်သူတွေနဲ့ ပြောရင်တော့ ခဏလောက် ဘေးဖယ်ထားသင့်ပါတယ်။

နောက်တစ်ဆင့် တက်ကြည့်ရအောင်။ အဲဒါကတော့ Could ပါပဲ။ ကျွန်တော့် ကျောင်းသားတွေကို အမြဲမှာလေ့ရှိတာက "မသေချာရင် Could ကိုသာ သုံးပါ" ဆိုတဲ့ စကားပါ။ Could ဟာ Can ရဲ့ Past Tense ပုံစံဖြစ်ပေမဲ့ လက်ရှိအချိန်မှာ ခွင့်တောင်းတဲ့အခါ သုံးရင်တော့ ပိုပြီး နူးညံ့သိမ်မွေ့သွားစေပါတယ်။ Can ထက် ပိုပြီး ယဉ်ကျေးတယ်၊ တစ်ဖက်လူကို ပိုပြီး အားနာတတ်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောမျိုး ပါဝင်နေပါတယ်။ ဥပမာ - စားသောက်ဆိုင်မှာ စားပွဲထိုးကို Could I have the menu, please? လို့ မေးတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် ရုံးမှာ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တစ်ယောက်ကို Could you help me with this report? လို့ ပြောတာမျိုးဟာ နားထောင်လို့ အလွန်ကောင်းပါတယ်။ လမ်းမှာ သူစိမ်းတစ်ယောက်ကို လမ်းမေးချင်ရင် Could I ask you a question? လို့ စပြောကြည့်ပါ။ အဲဒီအခါ တစ်ဖက်လူက သင့်ကို ကူညီချင်စိတ် ပိုပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။ နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ ကိုယ့်ထက် အကြီးအကဲဖြစ်တဲ့သူကို Could I leave a bit early today? လို့ ခွင့်တောင်းကြည့်ပါ။ "ကျွန်တော် ဒီနေ့ နည်းနည်း စောစောပြန်လို့ ရနိုင်မလားခင်ဗျာ" ဆိုတဲ့ အောက်ကျို့တဲ့ အသံမျိုး ထွက်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် Could ကို ရုံးသုံး၊ ပြင်ပသုံးနဲ့ ယဉ်ကျေးတဲ့ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ အားကိုးတကြီး သုံးစွဲကြဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

အခု May အကြောင်းကို ဆက်ပြောရအောင်။ May ကတော့ အဆင့်မြင့် ယဉ်ကျေးမှု (Formal) အသုံးအနှုန်းပါ။ မြန်မာလိုဆိုရင် "ခွင့်ပြုပါ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးနဲ့ အနီးစပ်ဆုံး တူပါတယ်။ May ကို သုံးလိုက်ပြီဆိုရင် သင်ဟာ စည်းကမ်းရှိတဲ့သူ၊ အဆင့်အတန်းရှိတဲ့သူတစ်ယောက် ဖြစ်သွားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စာမေးပွဲဖြေနေတုန်း ဒါမှမဟုတ် အရေးကြီးတဲ့ အစည်းအဝေးပွဲတွေမှာ May I ask a question? လို့ သုံးလေ့ရှိပါတယ်။ အလုပ်အင်တာဗျူး ဖြေတဲ့အခါမျိုးမှာလည်း May I come in? လို့ မေးပြီးမှ ဝင်တာဟာ အမှတ်ရစေမယ့် အချက်ပါပဲ။ အီးမေးလ်ရေးတဲ့အခါမှာလည်း May I suggest that we reschedule the meeting? လို့ ရေးရင် အရမ်းကို Professional ဆန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက May ကို အရမ်းရင်းနှီးတဲ့ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ပြောတဲ့အခါ သုံးရင်တော့ သင်က ဟန်ဆောင်နေသလို ဒါမှမဟုတ် ခပ်စိမ်းစိမ်း ဆက်ဆံနေသလိုမျိုး တစ်ဖက်လူက ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ - သူငယ်ချင်းအချင်းချင်း May I use your pencil? လို့ မေးရင် "မင်းကလည်း ငါ့ကို ဘာတွေ လာလုပ်နေတာလဲ" လို့ အပြောခံရနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် May ကိုတော့ လူကြီးသူမတွေ၊ အထက်လူကြီးတွေနဲ့ တရားဝင် အခမ်းအနားတွေမှာပဲ ချန်ထားသင့်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးတစ်လုံးကတော့ Might ပါပဲ။ Might ကို ခွင့်တောင်းတဲ့နေရာမှာ သုံးတာကတော့ အလွန်ရှားပါတယ်။ သူက May ထက်တောင် ပိုပြီး အလေးအနက်ထားတာမျိုးပါ။ ဥပမာ - Might I borrow your car for the weekend? လို့ မေးရင် "မရနိုင်မှန်း သိပေမဲ့ အားနာနာနဲ့ပဲ ခွင့်တောင်းကြည့်တာပါ" ဆိုတဲ့ အရမ်းကို အားနာတတ်တဲ့ သဘောမျိုး သက်ရောက်ပါတယ်။ တကယ်တော့ Might ကို ခွင့်တောင်းတဲ့နေရာမှာ သုံးတာထက် Possibility (ဖြစ်နိုင်ခြေ) နေရာမှာ သုံးတာက ပိုများပါတယ်။ ဥပမာ - It might rain today. (ဒီနေ့ မိုးရွာနိုင်တယ်) ဆိုတာမျိုးပေါ့။ ခွင့်တောင်းတဲ့အခါမှာ Might ကို သုံးရင်တော့ အလွန်ကို ရှေးဆန်ပြီး (Old-fashioned) ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သင်တို့အနေနဲ့ Might ကို ခွင့်တောင်းတဲ့နေရာမှာ သုံးတာထက်စာရင် အထက်မှာ ပြောခဲ့တဲ့ သုံးလုံးကိုပဲ ကျွမ်းကျင်အောင် အရင်လေ့ကျင့်တာ ပိုကောင်းပါတယ်။ တကယ်လို့ သင်က ဗြိတိသျှ တော်ဝင်မိသားစုဝင်တစ်ယောက်နဲ့ စကားပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ Might I... လို့ သုံးရင် သုံးရပါလိမ့်မယ်။

ကဲ... အခုဆိုရင် ဒီလေးလုံးရဲ့ ကွာခြားချက်ကို ရိပ်မိလောက်ပြီ ထင်ပါတယ်။ အလွယ်မှတ်ချင်ရင်တော့ လှေကားထစ်လေးတွေလို မှတ်ထားလိုက်ပါ။ Can က အောက်ဆုံးထစ်မှာ ရှိပြီး အလွတ်လပ်ဆုံးပါ။ Could ကတော့ အလယ်ထစ်မှာ ရှိပြီး နေရာအနှံ့ သုံးလို့ရတဲ့ All-rounder ပါပဲ။ May ကတော့ အပေါ်ထစ်မှာ ရှိပြီး ရုံးသုံး၊ စာသုံး ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်ပါတယ်။ သင်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အသုံးအဝင်ဆုံးက Could ပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ်က သူငယ်ချင်းနဲ့ စကားပြောနေတာလား၊ လုပ်ငန်းရှင်နဲ့ စကားပြောနေတာလားဆိုတဲ့ Context (အခြေအနေ) ကို အရင်ကြည့်ပါ။ သူငယ်ချင်းနဲ့ဆိုရင် Can ကို သုံးရဲရမယ်။ Boss နဲ့ဆိုရင်တော့ Could ဒါမှမဟုတ် May ကို သုံးတတ်ရမယ်။ ဒါဟာ အင်္ဂလိပ်စကား တတ်ရုံတင်မဟုတ်ဘဲ အင်္ဂလိပ်စာကို အနုပညာဆန်ဆန် အသုံးချတတ်လာတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာကျောင်းသားတွေ အမှားအများဆုံး အချက် ၅ ချက်ကိုလည်း ကျွန်တော် ထောက်ပြချင်ပါသေးတယ်။ ပထမဆုံးအချက်ကတော့ လူကြီးတွေကို Can you... ? လို့ မေးတာပါပဲ။ ဒါဟာ မြန်မာလိုဆိုရင် လူကြီးကို "မင်း ဒါလုပ်ပေးနိုင်လား" လို့ မေးသလိုမျိုး ဖြစ်နေတတ်လို့ Could you... ? ကို အစားထိုး သုံးပေးပါ။ ဒုတိယအချက်ကတော့ May I... ? လို့ ခွင့်တောင်းရမယ့်အစား May you... ? လို့ မှားသုံးတတ်ကြတာပါ။ ခွင့်တောင်းတယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ဘက်က ခွင့်ပြုချက် ရယူတာမို့လို့ May I ပဲ ရှိပါတယ်။ May you ဆိုတာကတော့ ဆုတောင်းပေးတဲ့ နေရာမှာပဲ သုံးတာပါ။ တတိယအချက်က Can I have...? လို့ မသုံးဘဲ Can you give me...? လို့ သုံးတာပါ။ Give me ဆိုတာက အမိန့်ပေးသလို ဖြစ်နေတတ်လို့ Can I have... ? ဒါမှမဟုတ် Could I have... ? လို့ သုံးတာက ပိုပြီး နားဝင်ချိုပါတယ်။ စတုတ္ထအချက်ကတော့ ခွင့်တောင်းစကားလုံးတွေ နောက်မှာ Please ထည့်ဖို့ မေ့တတ်ကြတာပါ။ ဘယ်လောက်ပဲ Could တွေ May တွေ သုံးသုံး Please မပါရင် ယဉ်ကျေးမှု တစ်ဝက် လျော့သွားပါတယ်။ နောက်ဆုံးအချက်ကတော့ ရင်းနှီးတဲ့သူငယ်ချင်းကို May I... ? လို့ သွားသုံးပြီး တစိမ်းဆန်သွားစေတာမျိုးပါပဲ။

အင်္ဂလိပ်စာဆိုတာ အဆင့်အတန်းတစ်ခုပါပဲ။ သင်တို့ ပြောလိုက်တဲ့ စကားလုံးလေး တစ်လုံးဟာ သင့်ရဲ့ နောက်ခံ မိသားစု၊ သင့်ရဲ့ ပညာရေးနဲ့ သင့်ရဲ့ စိတ်ထားကို ဖော်ပြနေပါတယ်။ အခု ကျွန်တော် ရှင်းပြခဲ့တဲ့ Can, Could, May အသုံးအနှုန်းတွေကို ဒီနေ့ကစပြီး လက်တွေ့ဘဝမှာ ပြောင်းလဲ အသုံးပြုကြည့်ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ ညီငယ်၊ ညီမငယ်တွေကိုလည်း ဒါလေးတွေကို ပြောပြပေးလိုက်ပါဦး။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားသားတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်ရမယ့်သူတွေ၊ အလုပ်အင်တာဗျူး ဖြေမယ့်သူတွေအတွက် ဒီအချက်လေးတွေက အသက်ကယ်ပေးပါလိမ့်မယ်။ အခု ပြောပြခဲ့တဲ့ လေးလုံးထဲမှာ သင်တို့အနေနဲ့ ဘယ်စကားလုံးကို အသုံးအများဆုံးလဲ? ဒါမှမဟုတ် အရင်က ဘယ်လိုမျိုး အမှားလေးတွေ ကြုံဖူးလဲဆိုတာ Comment မှာ ဝင်ရောက် ဆွေးနွေးပေးကြပါဦး။ အချင်းချင်း အမှားလေးတွေ မျှဝေခြင်းကနေ ပိုပြီး တိုးတက်လာနိုင်ပါတယ်။

တစ်ခုခုကို လိုချင်တဲ့အခါ၊ တောင်းဆိုချင်တဲ့အခါတိုင်း "I want..." ဆိုတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကိုပဲ ထပ်ခါတလဲလဲ သုံးနေမယ်ဆိုရင် မင်းရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာက ငယ်ငယ်က ကျောင်းမှာသင်ခဲ့ရတဲ့ အခြေခံအဆင့်မှာပဲ ရပ်နေပါလိမ့်မယ်။

တကယ်တော့ အင်္ဂလိပ်စာမှာ ကိုယ့်ရဲ့ လိုအင်ဆန္ဒကို ဖော်ပြတဲ့နေရာမှာ တစ်ဖက်လူနဲ့ ရင်းနှီးမှုအဆင့်အတန်းပေါ် မူတည်ပြီး သုံးနှုန်းရမယ့် အဆင့်မြင့်စကားလုံးတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။

၁။ "I would like..." (ယဉ်ကျေးပြီး Professional ဆန်လိုလျှင်)

ဒါကတော့ "I want" ရဲ့ အဆင့်မြင့် Version ပါပဲ။ အလုပ်ခွင်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ မှာယူတဲ့အခါမှာဖြစ်ဖြစ် ဒါကို သုံးခြင်းက မင်းကို ယဉ်ကျေးတဲ့ ပညာတတ်တစ်ယောက်အဖြစ် မြင်စေပါတယ်။

Example: "I would like a cup of coffee, please."
(ကော်ဖီတစ်ခွက်လောက် ရချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။)

Example: "I would like to discuss the new project."
(ပရောဂျက်အသစ်အကြောင်း ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါ။)

၂။ "I feel like..." (ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ ရင်းနှီးသူများအကြား)

တစ်ခုခုကို လုပ်ချင်စိတ်ပေါက်နေတာ၊ စားချင်စိတ်ရှိနေတာမျိုးကို သူငယ်ချင်းတွေကြားမှာ ပြောချင်ရင် ဒါကို သုံးပါ။

Example: "I feel like having pizza tonight." (ဒီည ပီဇာစားချင်သလိုလို ဖြစ်နေတယ်။)

Example: "I feel like going for a walk." (လမ်းလျှောက်ထွက်ချင်စိတ် ပေါက်နေတယ်။)

၃။ "I fancy..." (ဗြိတိသျှစတိုင်နဲ့ အထာကျချင်လျှင်)

"Fancy" ဆိုတာ "Want" နဲ့ အဓိပ္ပာယ်တူတူပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ပိုပြီး British ဆန်ပြီး သုံးနှုန်းပုံက ပိုမိုက်ပါတယ်။

Example: "Do you fancy a drink?" (တစ်ခုခု သောက်ချင်လား?)

Example: "I fancy a movie tonight." (ဒီည ရုပ်ရှင်ကြည့်ချင်တယ်။)

၄။ "I’m in the mood for..." (ခံစားချက်ပေါ် မူတည်ပြီး လိုချင်လျှင်)

ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အခြေအနေအရ တစ်ခုခုကို လိုချင်တဲ့အခါ၊ လုပ်ချင်တဲ့အခါမျိုးမှာ သုံးပါတယ်။

Example: "I’m in the mood for some jazz music." (ဂျက်ဇ်ဂီတလေး နားထောင်ချင်တဲ့ စိတ်ဖြစ်နေတယ်။)

၅။ "I could go for..." (တစ်ခုခုကို အရမ်းတောင့်တနေလျှင်)

ဒါကတော့ "အခုချိန်မှာ အဲဒါလေးသာ ရလိုက်ရင်တော့ အကောင်းသား" ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ သုံးတာပါ။

Example: "I could go for a cold beer right now." (အခုချိန်မှာ ဘီယာအေးအေးလေးတစ်ခွက်လောက်သာ ရလိုက်ရင်တော့ ရှယ်ပဲ။)

💡 Professional ဆန်ချင်သူတွေအတွက် အထူးအကြံပြုချက်

အလုပ်ခွင်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ တရားဝင်တောင်းဆိုရမယ့် နေရာမျိုးမှာဖြစ်ဖြစ် "I'd like to..." ဒါမှမဟုတ် "I'm interested in..." ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေကို သုံးကြည့်ပါ။ ဥပမာ - "I want this information" လို့ ပြောမယ့်အစား "I was wondering if I could have this information" လို့ သွယ်ဝိုက်မေးမြန်းတာက မင်းရဲ့ စကားပြောပုံကို အများကြီး ပိုပြီး အထက်တန်းကျသွားစေပါတယ်။

အင်္ဂလိပ်စာ ဆိုတာ စကားလုံးတွေရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို သိရုံနဲ့ မပြီးဘူးဗျ။ ဘယ်အချိန်မှာ ဘယ်စကားလုံးကို သုံးရမလဲဆိုတဲ့ Selection က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ "I want" လို့ပဲ အမြဲအော်မနေဘဲ အခုပြောပြခဲ့တဲ့ စကားလုံးလေးတွေကို နေရာအလိုက် ကစားသုံးကြည့်လိုက်စမ်းပါ။ မင်းရဲ့ စကားပြောပုံက ချက်ချင်းကို တိုးတက်လာပါလိမ့်မယ်။

လူမှုပတ်ဝန်းကျင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လုပ်ငန်းခွင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ် သဘောထားချင်း မတိုက်ဆိုင်တာ၊ သူတစ်ပါးရဲ့ အမြင်ကို လက်မခံနိုင်တာမျိုးက ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုပါ။ အဲဒီလိုအချိန်မှာ တော်တော်များများက စေတနာနဲ့ "No, I don't agree" (ငါသဘောမတူဘူး) ဒါမှမဟုတ် "You are wrong" (မင်းမှားနေတယ်) ဆိုပြီး ဒဲ့တိုးကြီး ငြင်းလိုက်တတ်ကြပါတယ်။

မှန်တော့မှန်ပေမဲ့ တစ်ဖက်လူရဲ့ နားထဲမှာတော့ ဒါဟာ ရိုင်းစိုင်းရာရောက်သလို၊ ရန်လိုသလို ခံစားရစေပြီး ကိုယ့်ရဲ့ ပုံရိပ် (Image) ကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်စာမှာ "The Art of Disagreeing Politely" (သဘောမတူကြောင်း ယဉ်ကျေးစွာ ပြောဆိုခြင်း အနုပညာ) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ အဆင့်အတန်း (Class) ကိုလည်း မကျစေဘဲ တစ်ဖက်လူ မျက်နှာမပျက်စေမယ့် တင်ပြနည်း (၁၀) မျိုးကို အခုပဲ လေ့လာကြည့်လိုက်စမ်းပါ။

၁။ အမြင်မတူကြောင်း ပါးပါးလေး တင်ပြခြင်း (Different Perspective)

"မင်းပြောတာ မှားတယ်" လို့ တန်းငြင်းမယ့်အစား ကိုယ့်ဘက်ကမြင်တဲ့ အမြင်က ကွဲပြားနေကြောင်း နူးညံ့စွာ ပြောဆိုတဲ့ နည်းလမ်းပါ။

"I see it a bit differently."
(ကျွန်တော်မြင်တာကတော့ နည်းနည်း ကွဲပြားနေတယ်ဗျ။)
"You are wrong" လို့ ပြောမယ့်အစား "I see..." လို့ စလိုက်ခြင်းက တစ်ဖက်လူကို တိုက်ခိုက်ရာမရောက်ဘဲ လမ်းကြောင်းသစ်တစ်ခု ပြပေးလိုက်တာပါ။

"I have a different take on this."
(ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော့်အမြင်ကတော့ တစ်မျိုးဖြစ်နေတယ်။)
ဒီမှာသုံးထားတဲ့ "Take" ဆိုတာ အမြင် (Opinion) ကို ပြောတာပါ။ ရုံးသုံးအနေနဲ့ရော၊ အပြင်မှာပါ အရမ်းအသုံးဝင်ပါတယ်။

"I don’t see it the same way."
(ကျွန်တော်ကတော့ အဲဒီလို မမြင်မိဘူးဗျ။)
ရိုးရှင်းပြီး ထိရောက်ပါတယ်။ မင်းမြင်သလို ငါမမြင်ဘူးလို့ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး ငြင်းလိုက်တာပါပဲ။

၂။ အရင်အသိအမှတ်ပြုပြီးမှ ငြင်းဆိုခြင်း (The "Yes, But" Technique)

ဒါကတော့ တကယ့် လူကြီးလူကောင်းဆန်တဲ့ နည်းလမ်းပါ။ တစ်ဖက်လူရဲ့ အချက်အလက်ကို အရင် အသိအမှတ်ပြုလိုက်ပြီးမှ ကိုယ့်သဘောထားကို တင်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

"I hear your point, but I’m not aligned with it."
(ခင်ဗျားပြောတဲ့အချက်ကို ကျွန်တော် ကြားပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော့်သဘောထားနဲ့တော့ ထပ်တူမကျဘူးဗျာ။)
"Aligned" ဆိုတာ လမ်းကြောင်းတူ ညှိနှိုင်းတာကို ပြောတာပါ။ စကားလုံး အကြီးကြီးတွေ သုံးပြီး Professional ဆန်ချင်ရင် ဒါကို မှတ်ထားပါ။

"I understand your view, but my perspective is different."
(ခင်ဗျားရဲ့အမြင်ကို နားလည်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော့်ရှုထောင့်ကတော့ ကွာခြားနေတယ်။)

"I respect your view, but I disagree."
(ခင်ဗျားရဲ့အမြင်ကို လေးစားပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် သဘောမတူနိုင်ဘူး။)
ဒါကတော့ လေးနက်တဲ့ အခြေအနေတွေမှာ သုံးပါတယ်။ "ငါ မင်းကို လေးစားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီကိစ္စတော့ လက်မခံနိုင်ဘူး" ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးပါ။

၃။ လုပ်နည်းလုပ်ဟန် မတူကြောင်း အကြံပြုခြင်း (Different Approach)

ရလဒ်ကို မငြင်းဘဲ လုပ်ဆောင်မယ့် နည်းလမ်းကို သဘောမကျတဲ့အခါ ဒါမျိုးသုံးပါ။

"I’d approach this differently."
(ကျွန်တော်သာဆိုရင်တော့ ဒီကိစ္စကို တခြားနည်းနဲ့ ကိုင်တွယ်မိမယ် ထင်တယ်။)
"မင်းလုပ်တာ မှားတယ်" လို့ ပြောမယ့်အစား "ငါသာဆိုရင်တော့ တခြားနည်းလမ်း သုံးမယ်" လို့ ပြောလိုက်တာဟာ နားထောင်လို့ အများကြီး ပိုကောင်းသွားစေပါတယ်။

၄။ သံသယရှိကြောင်း သွယ်ဝိုက်ပြောခြင်း (Expressing Doubt)

ဒဲ့ငြင်းဖို့ အားနာစရာကောင်းနေရင် "မသေချာသေးဘူး" ဆိုတဲ့ ပုံစံနဲ့ သွယ်ဝိုက်ငြင်းဆိုနည်းပါ။

"I’m not fully convinced by that."
(အဲဒီအချက်ကို ကျွန်တော် လုံးလုံးလျားလျားကြီးတော့ မယုံကြည်နိုင်သေးဘူးဗျ။)
"Convinced" ဆိုတာ ယုံကြည်လက်ခံတာပါ။ လက်ခံဖို့ ခက်နေတုန်းပဲလို့ ယဉ်ကျေးစွာ ငြင်းလိုက်တာပါ။

"I have some reservations about this."
(ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော့်မှာ သံသယလေးတွေ ရှိနေတယ်။)
ဒီနေရာမှာ "Reservations" ဆိုတာ "သံသယရှိတယ်/စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်တယ်" (Doubts/Concerns) လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ Level မြင့်တဲ့ စကားလုံးမို့ မဖြစ်မနေ မှတ်ထားသင့်ပါတယ်။

"I’m not aligned with that conclusion."
(အဲဒီ ကောက်ချက်ချမှုကိုတော့ ကျွန်တော် လက်မခံနိုင်ဘူး။)

ဒီနည်းလမ်း (၁၀) မျိုးကိုသာ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သုံးတတ်သွားရင် မင်းရဲ့ Speaking Style က သိသိသာသာကို Professional ဆန်သွားပါလိမ့်မယ်။ အင်္ဂလိပ်စာ ဆိုတာ စကားလုံး အမှန်အမှား သုံးတတ်ရုံနဲ့ မပြီးဘူးဗျ။ နေရာဒေသနဲ့ လူအလိုက် "Tone" (လေသံ) ကို ကျွမ်းကျင်စွာ ကစားတတ်မှသာ တကယ့် ပရို (Pro) တစ်ယောက် ဖြစ်မှာပါ။

"ခက်ခဲတယ်" လို့ ပြောချင်တဲ့အခါ Hard နဲ့ Difficult ကို ရောထွေးသုံးမိတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒီစကားလုံး (၂) လုံးဟာ အဓိပ္ပာယ်ခြင်း ဆင်တူပေမဲ့ သူတို့ပေးတဲ့ "ခံစားချက် (Vibe)" နဲ့ "သဒ္ဒါအသုံးအနှုန်း" ကတော့ သိသိသာသာ ကွဲပြားပါတယ်။

၁။ "Hard" - ရိုးရိုးရှင်းရှင်းနဲ့ အားစိုက်ရမှုကို ပြတာ (Physical & General)

Hard ကိုတော့ နေ့စဉ်စကားပြော (Informal) တွေမှာ အသုံးများပါတယ်။ သူက အဓိပ္ပာယ် (၂) မျိုး ထွက်ပါတယ်။

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မာကျောမှု (Physical Hardness): "This rock is very hard." (ဒီကျောက်တုံးက အရမ်းမာတယ်။)

အားစိုက်ထုတ်ရမှု (General Effort): "Working out is hard." (လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရတာ ပင်ပန်း/ခက်ခဲတယ်။)

မှတ်ချက်: Hard ကို Adverb အနေနဲ့လည်း သုံးနိုင်ပါတယ်။ (ဥပမာ- Work hard, Study hard)

၂။ "Difficult" - ဦးနှောက်သုံးရတဲ့ ခက်ခဲမှု (Mental & Specific)

Difficult ကိုတော့ ပိုပြီး စနစ်ကျတဲ့နေရာ (Formal) တွေမှာ သုံးပါတယ်။ သူကတော့ အားစိုက်ရရုံတင်မဟုတ်ဘဲ "ကျွမ်းကျင်မှု (Skill)" သို့မဟုတ် "ဉာဏ်ပညာ (Intelligence)" သုံးပြီး ဖြေရှင်းရတဲ့ ကိစ္စတွေမှာ သုံးတာပါ။

ဥပမာ: "This math problem is very difficult." (ဒီသင်္ချာပုစ္ဆာက အရမ်းခက်တယ်။)

ဥပမာ: "It was a difficult decision to make." (ဒါက ဆုံးဖြတ်ရခက်တဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပဲ။)

မှတ်ချက်: Difficult ကို "Work difficult" လို့ Adverb ပုံစံနဲ့ သုံးလို့ မရပါဘူး။

💡 နောက်ထပ်မမှားအောင် ဘယ်လို မှတ်မလဲ?

မင်းရဲ့ ခေါင်းထဲမှာ ဒီလိုလေး ခွဲခြားလိုက်ပါ...

Hard = ပင်ပန်းတာ (သို့မဟုတ်) မာကျောတာ (ရိုးရိုးစကားပြောစတိုင်)

Difficult = နားလည်ရခက်တာ (သို့မဟုတ်) ဖြေရှင်းရခက်တာ (အဆင့်မြင့်စာရေးစတိုင်)

ယှဉ်ကြည့်ရအောင်:

"The exam was hard." (စာမေးပွဲက ခက်တယ် - အားလုံး ခြုံငုံပြောတာ)

"The questions were difficult." (မေးခွန်းတွေက ခက်ခဲနက်နဲတယ် - တစ်ခုချင်းစီကို တွေးဖြေရတာကို အလေးပေးတာ)

⚠️ သတိထားရမယ့် အချက်တစ်ခု

Hard ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်က Soft (နူးညံ့သော) သို့မဟုတ် Easy (လွယ်ကူသော) ဖြစ်နိုင်ပေမဲ့၊ Difficult ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ကတော့ Easy တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးအချုပ်အနေနဲ့ပြောရရင် သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး စကားပြောတဲ့အခါ "Hard" ကို သုံးပါ။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ခွင်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ စာစီစာကုံး ရေးတဲ့အခါမှာဖြစ်ဖြစ်၊ ဉာဏ်သုံးရတဲ့ ပြဿနာတွေကို ပြောတဲ့အခါမှာဖြစ်ဖြစ် ပိုပြီး အထက်တန်းကျချင်ရင် "Difficult" ကိုသာသုံးပါ။

စကားလုံး ရွေးချယ်မှု မှန်ကန်ခြင်းက မင်းရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ အဆင့်အတန်း (Level) ကို တစ်ဖက်လူက အထင်ကြီးသွားစေမယ့် လျှို့ဝှက်ချက်ပါပဲ။