Center of Elephant and Wildlife Health FVM CMU

19/08/2026

Update การก่อสร้าง โรงพยาบาลช้าง
ศูนย์สุขภาพช้างและสัตว์ป่า
คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ตอนนี้การก่อสร้างไปได้ 90%

ภาพจากโดรน

18/08/2026

🐘💔 เมื่อ “ดวงตา” ที่มองเห็นโลก เริ่มเจ็บปวด…
เขาทำได้เพียงใช้งวงเกาเบา ๆ

ทีมสัตวแพทย์ได้รับแจ้งให้เข้าตรวจอาการ
ช้างเพศผู้ที่มีอาการเจ็บตาและน้ำตาไหลมากผิดปกติ
ต่อเนื่องมา 1–2 วัน

สิ่งที่ทำให้เราสังเกตได้ว่าเขากำลังไม่สบาย
คือการที่เขาพยายาม ใช้งวงเกาบริเวณดวงตาที่เจ็บอยู่บ่อยครั้ง 🥺

👁️ จากการตรวจพบว่า
ดวงตามีน้ำตาไหลมาก เยื่อของ หนังตาที่สามอักเสบ
และ กระจกตามีลักษณะขุ่น แต่ยังตอบสนองต่อการมองเห็น
และเมื่อตรวจด้วยการย้อมสี fluorescein
ผลไม่พบแผลที่กระจกตา

ทีมสัตวแพทย์จึงเริ่มดูแลทันที ทั้ง
💧 ล้างตาอย่างน้อยวันละ 3 ครั้ง
💊 หยอดยาตาตามแผนการรักษา
💊 ให้ยาลดอักเสบและบรรเทาความเจ็บปวด
พร้อมยาป้องกันผลข้างเคียงต่อกระเพาะอาหาร

สำหรับคนเรา เมื่อเจ็บตา เรายังสามารถบอกคนรอบข้างได้ว่า
“เจ็บ…แสบ…มองไม่ชัด”

แต่สำหรับช้าง เขาไม่สามารถพูดออกมาเป็นคำได้
สิ่งที่เขาทำได้ คือ น้ำตาที่ไหล การใช้งวงเกาตา
และพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่บอกเราว่า “ผมกำลังเจ็บนะ” 🐘💧

เพราะฉะนั้น การสังเกตความผิดปกติให้เร็ว
แม้เพียงเล็กน้อย จึงมีความสำคัญมาก
โดยเฉพาะปัญหาเกี่ยวกับดวงตาที่อาจเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว
และ ถ้าไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องอาจทำให้เกิดการสูญเสียการมองเห็นได้

❤️ ขอส่งกำลังใจให้พี่ช้าง หายเจ็บตาไว ๆ
และกลับมาใช้ดวงตาคู่นี้มองโลกได้อย่างสบายอีกครั้ง

17/08/2026

🐘🩺 “เท้าบวมเล็กน้อย” อาจเป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม

ทีมสัตวแพทย์เข้าตรวจสุขภาพ ช้างเพศเมียที่มีอาการเท้าซ้ายบวม
โดยควาญสังเกตพบอาการบริเวณตั้งแต่ข้อเท้าลงมา
ประมาณ 2–3 วันที่ผ่านมา

แม้ช้างจะยังคงกินอาหาร ดื่มน้ำ และขับถ่ายได้ตามปกติ
แต่การตรวจตั้งแต่ระยะแรกมีความสำคัญ เ
พื่อป้องกันไม่ให้อาการเล็กน้อยพัฒนาเป็นปัญหาที่รุนแรงขึ้น

🔎 ผลการตรวจ
พบอาการบวมเล็กน้อยที่เท้าซ้าย บริเวณที่บวมไม่ร้อน
และไม่แสดงอาการเจ็บเมื่อกดตรวจบริเวณฝ่าเท้า
ที่สำคัญ ช้างยังสามารถลงน้ำหนัก ยืน
และเดินด้วยขาข้างดังกล่าวได้ตามปกติ

🩺 แนวทางการดูแล
ทีมสัตวแพทย์แนะนำให้ควาญนวดบริเวณที่บวม
และฟาดยา วันละ 2 ครั้ง เช้า–เย็น
ลดการเดินและการใช้งานขาที่บวม
รวมถึงย้ายการมัดโซ่ไปยังขาข้างที่ปกติ
พร้อมติดตามอาการบวมและการลงน้ำหนักอย่างใกล้ชิด

💚 การดูแลสุขภาพช้าง เริ่มต้นจาก “การสังเกต” ทุกวัน
เพราะควาญคือผู้ที่อยู่ใกล้ชิดช้างมากที่สุด

การพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะแรก
และแจ้งสัตวแพทย์อย่างรวดเร็ว
ช่วยให้เราสามารถประเมิน ดูแล
และป้องกันปัญหาสุขภาพที่อาจรุนแรงขึ้นได้

16/08/2026

🐘💙 “หนองไหลจากหู” อาการเล็ก ๆ ที่ไม่ควรมองข้ามในช้าง
[English below]

ทีมสัตวแพทย์เข้าตรวจสุขภาพ ช้างเพศผู้
หลังควาญสังเกตพบว่ามี หนองไหลออกมาจากหู
และมีกลิ่นผิดปกติ

🔎 จากการตรวจ
พบแผลอยู่บริเวณด้านในของหู แผลไม่ลึกมาก
แต่มีหนองไหลออกมาเล็กน้อยและมีกลิ่นเหม็น
ซึ่งเป็นสิ่งที่ต้องเฝ้าระวังเรื่องการอักเสบและการติดเชื้อ

🩺 การดูแลรักษา
สัตวแพทย์ได้
💧 ล้างแผลด้วยน้ำเกลือให้สะอาด
🧻 เช็ดบริเวณแผลให้แห้ง
💊 ให้ยาถ่ายพยาธิ Albendazole ตามขนาดที่เหมาะสม

พร้อมแนะนำควาญให้ หมั่นตรวจและเช็ดทำความสะอาดแผล
ด้วยน้ำเกลืออย่างสม่ำเสมอ
และสังเกตปริมาณหนอง กลิ่น อาการบวม
รวมถึงพฤติกรรมของช้างอย่างใกล้ชิด

💡 เพราะ “ควาญ” คือด่านแรกของการดูแลสุขภาพช้าง

การสังเกตความผิดปกติเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน
ไม่ว่าจะเป็นแผล กลิ่นผิดปกติ หนอง ความอยากอาหาร
หรือพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป
สามารถช่วยให้สัตวแพทย์เข้าตรวจและให้การดูแลได้ตั้งแต่ระยะแรก

“Pus Draining from the Ear”: A Small Symptom in Elephants That Shouldn't Be Overlooked

A veterinary team conducted a health check on a male elephant after the mahout noticed pus draining from its ear accompanied by an abnormal odor.

Upon examination, a wound was found inside the ear. While not very deep, it was leaking a small amount of foul-smelling pus, which requires close monitoring for inflammation and infection.

Treatment & Care

Thoroughly cleaned the wound with normal saline.

Wiped the wound area dry.

Administered an appropriate dose of the deworming medication Albendazole.

The veterinarians advised the mahout to regularly inspect and clean the wound with saline, while closely monitoring the amount of pus, odor, swelling, and overall behavior.

Because the "mahout" is the first line of defense in elephant healthcare, noticing small daily abnormalities—whether wounds, unusual odors, pus, appetite changes, or altered behavior—enables veterinarians to inspect and provide treatment at an early stage.

12/08/2026

🐘🩺 เต้านมบวมในช้าง เกิดจากอะไร?

ทีมสัตวแพทย์ลงพื้นที่ตรวจหาสาเหตุ

อีกหนึ่งเคสที่แสดงให้เห็นว่า “ความผิดปกติเพียงเล็กน้อย”
ที่ควาญสังเกตพบ อาจเป็นข้อมูลสำคัญในการดูแลสุขภาพช้าง 💚

ทีมสัตวแพทย์เข้าตรวจสุขภาพ ช้างเพศเมียที่มีเต้านมขยายใหญ่ผิดปกติ
โดยช้างมีประวัติเคยได้รับการผสมพันธุ์เมื่อเดือนเมษายน 2568
(ปกติช้างตั้งท้อง 22 เดือน)

🔎 จากการซักประวัติ
ควาญเริ่มสังเกตพบเต้านมบวมในเดือนกรกฎาคม 2569
ก่อนจะค่อย ๆ ยุบลง
และกลับมาบวมอีกครั้งในเดือนสิงหาคม
พร้อมพบอาการบวมบริเวณเท้าซ้ายร่วมด้วย

อย่างไรก็ตาม ช้างยังคงกินอาหาร ดื่มน้ำ
และขับถ่ายได้ตามปกติ รวมถึงไม่แสดงอาการเจ็บขณะเดิน

🩺 ผลการตรวจเบื้องต้น
บริเวณที่บวมไม่ร้อน มีลักษณะค่อนข้างแน่น (firm)
และเมื่อกดพบรอยบุ๋ม ขณะที่บริเวณเท้าซ้ายที่บวม
ก็ไม่พบความร้อนผิดปกติเช่นกัน

จากลักษณะที่ตรวจพบ ทีมสัตวแพทย์จึงสงสัย
ภาวะบวมน้ำบริเวณส่วนล่างของลำตัว (ventral edema)
และ ร่วมกับการตั้งท้อง หรือ ไม่
และแนะนำให้ควาญช่วยนวดและประคบอุ่นอย่างเหมาะสม
เพื่อส่งเสริมการไหลเวียนของเลือด
พร้อมติดตามการเปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิด

🧪 นอกจากนี้ ยังได้เก็บตัวอย่างเลือดเพื่อตรวจเพิ่มเติม ได้แก่

CBC • Blood Chemistry • Calcium (Ca)
Progesterone (P4) • Prolactin (PRL)

เพื่อประเมินสุขภาพโดยรวม รวมถึงข้อมูลด้านระบบสืบพันธุ์
และช่วยประกอบการหาสาเหตุของอาการบวม

💡 สิ่งสำคัญของเคสนี้คือ “การสังเกต”

ควาญคือบุคคลที่อยู่ใกล้ชิดกับช้างมากที่สุด
การสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย
พฤติกรรม การกิน หรือการขับถ่าย
และแจ้งสัตวแพทย์ตั้งแต่ระยะแรก
ช่วยให้สามารถตรวจประเมินและวางแผนดูแลได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

🐘💚 เพราะสุขภาพที่ดีของช้าง เริ่มต้นจากการสังเกตในทุก ๆ วัน

ทีมสัตวแพทย์จะติดตามอาการและผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ
เพื่อประเมินสาเหตุและแนวทางการดูแลที่เหมาะสมต่อไป

11/08/2026

วันช้างโลก (World Elephant Day) ตรงกับวันที่ 12 สิงหาคมของทุกปี เป็นวันที่จัดขึ้นเพื่อสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของช้าง และกระตุ้นให้คนทั่วโลกร่วมกัน อนุรักษ์และคุ้มครองช้างทั้งช้างเอเชียและช้างแอฟริกา จากภัยคุกคามต่าง ๆ เช่น การสูญเสียถิ่นอาศัย การล่าเพื่อเอางา และความขัดแย้งระหว่างคนกับช้าง

"เริ่มจัดครั้งแรกในวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2554 โดย Patricia Sims ผู้สร้างภาพยนตร์ชาวแคนาดา ร่วมกับ คุณ ศิวะพร ทรรทรานนท์ จาก มูลนิธิคืนช้างสู่ธรรมชาติ ในประเทศไทย วันที่ 12 สิงหาคมยังตรงกับ วันแม่แห่งชาติ ในประเทศไทยด้วย"

10/08/2026

🦌💚 ภารกิจช่วยกวางน้อยวัย 5 เดือน กับฝีบริเวณกราม

ก้อนเล็ก ๆ ที่เห็นภายนอก…อาจมีการติดเชื้อและหนองซ่อนอยู่ภายใน

ทีมสัตวแพทย์เข้าตรวจ กวางอายุประมาณ 5 เดือน
น้ำหนัก 9 กิโลกรัม
หลังพบก้อนฝีบริเวณกรามล่างด้านขวา

แม้น้องยังสามารถอยู่รวมฝูง กินอาหาร ดื่มน้ำ
และขับถ่ายได้ตามปกติ

แต่การพบฝีจำเป็นต้องได้รับการตรวจและรักษา
เพื่อป้องกันการติดเชื้อลุกลาม 🩺

🔎 จากการตรวจ
พบแผลฝีบริเวณกรามล่างด้านขวา
ทีมสัตวแพทย์จึงทำการเปิดระบายหนองออก
ภายใต้การระงับความเจ็บปวดเฉพาะที่
พร้อมตัดแต่งเนื้อเยื่อที่ตายออก
และล้างทำความสะอาดแผลอย่างละเอียด

💉 การรักษา
ให้ยาปฏิชีวนะ ยาลดการอักเสบและบรรเทาปวด
รวมถึงยาควบคุมปรสิตและวิตามิน
พร้อมวางแผนติดตามลักษณะของแผลอย่างต่อเนื่อง

หลังการรักษา ผู้ดูแลจะช่วยสังเกตแผลอย่างใกล้ชิด
และหากสามารถเข้าจับตัวได้อย่างปลอดภัย
จะทำความสะอาดและดูแลแผลตามคำแนะนำของสัตวแพทย์

🌿 สัตว์ป่ามักไม่แสดงความเจ็บป่วยออกมาอย่างชัดเจน
แม้ยังเดิน กิน และอยู่กับฝูงได้ตามปกติ
ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีปัญหาสุขภาพ
การสังเกตความผิดปกติเล็ก ๆ
และเข้ารับการตรวจตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงมีความสำคัญมาก

10/08/2026