Victory - Educational Training Centre

Rolling Friction

ရှေ့က post မှာ ပြောခဲ့သလို သေတ္တာရဲ့အောက်ခြေမှာ ဘီးတပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် သေတ္တာကို ရွေ့ရတာ လွယ်သွားမယ်။

ဒီလိုအခြေအနေမှာ သေတ္တာနဲ့ ဘီးကြားမှာ ဘယ်လို friction ဖြစ်ပေါ်မလဲ???

သက်ရောက်လိုက်တဲ့ အားရဲ့ direction နဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် ဦးတည်ရာဘက်အတိုင်း Rolling friction ဖြစ်ပေါ်ပါတယ်။

ဒါဆိုရင် ဒီ rolling friction ဘယ်လိုဖြစ်ပေါ်သလဲဆိုတာအတူတူစဥ်းစားကြည့်ရအောင်။

သေတ္တာရဲ့အောက်ခြေမှာတပ်ထားတဲ့ ဘီးနဲ့ ကြမ်းခင်းတို့ ထိစပ်နေတဲ့ နေရာလေးသည် မူလပုံစံထက် အနည်းငယ် ပြားနေတာ ဒါမှမဟုတ် ပုံပျက်နေတာမျိုး ဖြစ်နေပါတယ်။
( ကားတစ်စီးရဲ့ တာယာက မြေကြီးနဲ့ ထိနေတဲ့ နေရာမှာ နည်းနည်းလေး ပြားနေသလိုမျိုးလေးပါ။)

အခုအခြေအနေမှာတော့ သာမန်မျက်လုံးနဲ့ မမြင်နိုင်ပေမယ့် microscopic level အထိ ချဲ့ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဘီးနဲ့ကြမ်းခင်း ထိစပ်နေတဲ့နေရာလေးက ပုံပျက်နေတာကို တွေ့ရမှာပါ။

သေတ္တာကို ရွေ့သွားအောင် တွန်းတာ ဒါမှမဟုတ် ဆွဲတဲ့အချိန်မှာ သေတ္တာအောက်ခြေမှာ တပ်ထားတဲ့ ဘီးက ကြမ်းခင်းပေါ်မှာ လိမ့်သွားပါတယ်။

ဘီးက လိမ့်နေတဲ့အတွက် ကြမ်းခင်းနဲ့ ဘီးရဲ့ ထိစပ်နေတဲ့နေရာ( တစ်နည်းအား​​ဖြင့် ပုံပျက်နေတဲ့နေရာ) တွေက တနေရာပြီး တနေရာ ပြောင်းနေပါတယ်။

အကယ်၍ ဘီးကသာ perfectly elastic ဖြစ်တဲ့ object သာ မဟုတ်ဘူးဆိုရင် ပုံပျက်သွားတဲ့နေရာက နဂိုမူလ ပုံစံ ပြန်မဖြစ်ပါဘူး။ ဘာကြောင့် ဒီလိုဖြစ်ရသလဲဆိုရင် အရာဝတ္ထုတွေ plastic deformation ဖြစ်တဲ့ အချိန်မှာ energy (စွမ်းအင်) တချို့ကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရလို့ပါ။

ဒီလိုမျိုး (repeated deformation) ထပ်ခါတလဲလဲ ပုံပျက် နေတဲ့အချိန်မှာ ဆုံးရှုံးသွားရတဲ့ စွမ်းအင်တွေ က အရာဝတ္ထုရဲ့ ရွေ့လျားမှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေပါတယ်။
ဥပမာ - ဘီးလှိမ့်နေဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ mechanical energy က Deformation ကြောင့် ဖြည်းဖြည်း heat energy အဖြစ်ပြောင်းသွားတော့ နောက်ဆုံးမှာ ဘီး ဆက်ပြီး လိမ့်နေဖို့အတွက် mechanical energy မရှိတော့တာမျိုးပါ။
ဒါကို rolling friction လို့ခေါ်ပါတယ်။

ဒါဆိုရင် rolling friction က ဘယ်လို အချက်အလက်တွေအပေါ်မူတည်သလဲ???

1. Object နဲ့ surface ရဲ့ material အမျိုးအစား နဲ့

2. surface roughness ( မျက်နှာပြင် ကြမ်းတမ်းမှု)

3. အရာဝတ္ထုရဲ့ အလေးချိန်

4.ဘီးရဲ့ Diameter

5. Speed

အပေါ် မူတည်ပါတယ်။

Laws of rolling friction

Rolling friction နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး နိယာမ ၃ခု ရှိပါတယ်။

1. Surface roughness နည်းလေလေ ( တနည်းအားဖြင့် ပိုပြီး smooth ဖြစ်လေလေ) rolling friction က ပိုနည်းလေလေပါပဲ။

2. Rolling friction ကို Load နဲ့ frictional constant ရဲ့ မြှောက်လဒ်အနေနဲ့ ဖော်ပြနိုင်ပါတယ်။

F = k.L^n
where: F = rolling friction
k = frictional constant
L = Load
n = fractional power

3. Rolling friction သည် load နဲ့တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး wheel ရဲ့ diameter or radius နဲ့ ပြောင်းပြန်အချိုးကျပါတယ်။

F = µ x W/ r
where: F = Rolling frictional force
µ = coefficient of rolling friction
r = radius of curvature

ဒီ လောက်ဆိုရင် Rolling friction နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး နားလည်ပြီလို့ ယူဆပါတယ်။

ဒါဆိုရင် မေးခွန်းလေးတခုဖြေကြည့်ရအောင်။

Rolling friction နဲ့ sliding friction ဘယ်ဟာပိုများလဲ???

အဖြေကို comment box မှာ ဖြေထားလို့ရပါတယ်။

ဆွေးနွေးချင်တာရှိရင်လဲ comment box ( သို့) chat box မှာ လာရောက်ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်ရှင်။

Introduction of friction post ကို ဖတ်ပြီးမှ ဒီ post ကို ဖတ်ပါ။

Friction က ဘယ်လို အချက်အလက်တွေ အပေါ် မူတည်သလဲဆိုတာ သိပြီးပြီဆိုတော့ Friction ဘယ်နှစ်မျိုးရှိလဲဆိုတာ ကြည့်ရအောင်။

အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့်
1. Static Friction
( အရာဝတ္ထု မရွေ့လျားခင်မှာ ရှိတဲ့ Friction )
2. Kinetic Friction
( အရာဝတ္ထု ရွေ့လျားနေချိန်မှာ ရှိတဲ့ Friction )
ဆိုပြီး ၂ မျိုး ရှိပါတယ်။

📌 Static frictional force သည် variable ပါ။ ပြောင်းလဲနေတယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။
ဥပမာ - 20 kg အလေးချိန်ရှိတဲ့ သေတ္တာကို တွန်းမယ်ဆိုပါစို့။
တစ်ယောက်တည်းအရင်တွန်းကြည့်တယ်။ မရွေ့ဘူး။
ပိုအားစိုက်ပြီးတွန်းကြည့်တယ်။ မရွေ့သေးဘူး။
သူငယ်ချင်းကိုခေါ်ပြီး နှစ်ယောက်အတူတူ အားစိုက်တွန်းကြည့်တယ်။ အဲ့တော့မှ ရွေ့သွားတယ်။

တစ်ယောက်တည်းအရင်စမ်းတွန်းတဲ့ အချိန်မှာရှိတဲ့ static friction သည် တန်ဖိုးတစ်ခုရှိနေမယ်၊ ပိုအားစိုက်တွန်းလေလေ static friction တန်ဖိုးများလာလေလေပဲ။
သူငယ်ချင်းနဲ့ နှစ်ယောက်အတူတူ တွန်းတော့ တွန်းလိုက်တဲ့ အားသည် maximum static friction တန်ဖိုးကို ကျော်သွားတဲ့ အတွက် သေတ္တာရွေ့သွားပါပြီ။

ဒါကြောင့်မို့ static frictional force ရဲ့ တန်ဖိုးသည် maximum static friction တန်ဖိုးမရောက်မချင်း သက်ရောက်တဲ့အားအပေါ်မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲနေပါတယ်။အဲ့အချိန်မှာ သက်ရောက်တဲ့အားက maximum static friction force ကို မကျော်သေးတဲ့အတွက် အရာဝတ္ထုက မရွေ့သေးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် သက်ရောက်လိုက်တဲ့ အားက maximum static friction တန်ဖိုးကိုကျော်သွားပြီဆိုရင်တော့ ကိုယ်ရွေ့ချင်တဲ့ အရာဝတ္ထုက စပြီးရွေ့ပါပြီ။

ရွေ့နေတဲ့အချိန်မှာတော့ သေတ္တာအောက်ခြေနဲ့ ကြမ်းခင်းကြားမှာ kinetic friction ရှိပါတယ်။ Kinetic friction ကတော့ constant ပါ။ မပြောင်းလဲပါဘူး။

Equation အနေနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်

📌Maximum static friction force:

F_s_max = µ_s x N

where: µ_s = coefficient of static friction
N = Normal force

📌Kinetic friction force:

F_k = µ_k x N

where: µ_k = coefficient of kinetic friction
N = Normal force

ဒါဆိုရင် µ_s နဲ့ µ_k တန်ဖိုး ဘယ်လိုကွာသလဲ???

သေတ္တာကို စပြီး ရွေ့ဖို့ တွန်းရတာနဲ့ ရွေ့ပြီးသွားမှ ဆက်တွန်းရတာ ဘယ်ဟာ ပိုအားထုတ်ရသလဲ။

စတွန်းတဲ့အချိန် ပိုအားထုတ်ရတာ အားလုံးသိမှာပါ။
ဒါကြောင့် µ_s တန်ဖိုးသည် µ_k တန်ဖိုးထက်ပိုကြီးပါတယ်။
တစ်နည်းအားဖြင့် static friction တန်ဖိုး သည် kinetic friction ထက် ပိုများပါတယ်။

အခုကျမ ဥပမာ အနေနဲ့ ရှင်းပြခဲ့တဲ့ သေတ္တာကိုတွန်းတဲ့အချိန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ friction သည် sliding friction ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဆို သေတ္တာကို ရွေ့ရပိုလွယ်အောင် အောက်မှာ ဘီးတပ်လိုက်မယ်ဆိုရင်ရော။

ဘယ်လို friction ​​ဖြစ်ပေါ်လာမလဲ???

ဒီအကြောင်းကို နောက် post တစ်ခုနဲ့ ဆက်ဆွေးနွေးရအောင်။

အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါရှင်။

ကျမတို့ Newton's first law of motion ကို ဆွေးနွေးခဲ့တုန်းက Friction ရဲ့အကြောင်းကို post တစ်ခုနဲ့ အသေးစိတ်ဆွေးနွေးမယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်ရှင်။

ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ကျမတို့အတူတူ friction ရဲ့အကြောင်း လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

Friction

ကျမတို့ နေ့စဥ်လုပ်ဆောင်နေတဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေထဲမှာ friction သည် တစ်ထောင့်တစ်နေရာကနေ ပါဝင်နေပါတယ်။

📌ကျမတို့ လမ်းလျှောက်တဲ့အခါ ခြေဖဝါးနဲ့ ကြမ်းခင်းကြားမှာ friction ရှိပါတယ်။

📌ကားမောင်းတဲ့အခါမှာလည်း ကားတာယာနဲ့ လမ်းကြားမှာ friction ရှိပါတယ်။

📌ဖန်ခွက်ကို လက်နဲ့ကိုင်ထားတဲ့အချိန်မှာလဲ လက်နဲ့ ဖန်ခွက်ကြားမှာ friction ရှိပါတယ်။

ဒါဆိုရင် Friction ဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ???

Definition of Friction
A resistive force that acts when surfaces are in contact and there is relative motion between them.

မျက်နှာပြင်နှစ်ခုသည် ထိစပ်နေမယ်။
ပြီးရင် သူတို့နှစ်ခုက relative motion ( နှိုင်းရရွေ့လျားမှု) ရှိမယ်ဆိုရင် အဲ့မျက်နှာပြင် နှစ်ခုကြားမှာရှိတဲ့ ခုခံအား ( resistive force) ကို friction လို့ခေါ်တာပါ။

ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နားလည်သွားအောင် ဥပမာလေးနဲ့ ရှင်းပြပါမယ်။

ကြမ်းခင်းပေါ်ချထားတဲ့ သေတ္တာကို ရွေ့သွားအောင် တွန်းလိုက်မယ်ဆိုရင် ကြမ်းခင်းနဲ့ သေတ္တာရဲ့ အောက်ခြေ မျက်နှာပြင်ကြားမှာ friction ရှိပါတယ်။

Friction သည် တစ်နည်းအားဖြင့် ခုခံအား (Resistive force) ဖြစ်တဲ့အတွက် သက်ရောက်တဲ့အားရဲ့ direction နဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ဦးတည်ပါတယ်။

ဒါဆိုရင် လေးတဲ့သေတ္တာနဲ့ ပေါ့တဲ့သေတ္တာ ဘယ်ဟာ ပိုတွန်းရ ခက်သလဲ????

လေးတဲ့သေတ္တာပိုတွန်းရခက်တာ အားလုံးသိကြမှာပါ။

ဒါကြောင့် Friction ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ခုခံအား frictional force သည် Normal force (Reaction of Weight) နဲ့ တိုက်ရိုက်အချိုးကျပါတယ်။
Weight ပိုများလေလေ friction များလေလေပါ့။

ဒါဆိုရင် friction က weight တစ်ခုထဲအပေါ်ပဲ မူတည်တာလား???

မဟုတ်ပါဘူး။

ထိစပ်နေတဲ့ အရာဝတ္ထုနှစ်ခုရဲ့ material အမျိုးအစားနဲ့ surface roughness (မျက်နှာပြင်ကြမ်းတမ်းမှု) အပေါ်လဲ မူတည်ပါတယ်။

ကြမ်းတမ်းတဲ့ မျက်နှာပြင်က ချောမွေ့တဲ့ မျက်နှာပြင်ထက် ပိုပြီး friction များပါတယ်။

ဒါကြောင့် material အမျိုးအစား၊surface roughness ( မျက်နှာပြင် ကြမ်းတမ်းမှု ) ပေါ် မူတည်ပြီး coefficient of friction တန်ဖိုးပြောင်းလဲပါတယ်။

Equation အနေနဲ့ကြည့်မယ်ဆိုရင်

Frictional force = coefficient of friction x Normal force

Equation ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် frictional force သည် coefficient of friction အပေါ်လဲ မူတည်သလို Normal force အပေါ် မူတည်ပြီးတော့လဲ ပြောင်းလဲပါတယ်။
ဒီလောက်ဆို friction အကြောင်း အကြမ်းဖျင်းနားလည်သွားပြီလို့ ယူဆပါတယ်။

( စာအရမ်းရှည်သွားပြီဖြစ်လို့ static friction, kinetic friction ကို နောက် post တစ်ခုနဲ့ ထပ်ရှင်းထားပါတယ်ရှင်။)

Hello ! ! !

ကျမတို့ Victory Educational Training Centre ကနေ Autodesk Inventor ကို လေ့လာချင်တဲ့ လူငယ်တွေအတွက် Tutorial video လေးတွေကြည့်ပြီး လေ့လာခွင့်ရမယ့် class တစ်ခု စီစဥ်ထားပါတယ်ရှင်။

သင်တန်းကြေး ပေးစရာမလိုပဲ အခမဲ့ပါ။

ဒါပေမယ့် self study class ဖြစ်တာကြောင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုတော့ ရှိရပါမယ်။

အတန်းကို join ချင်တယ်ဆိုရင်တော့

1. Victory Educational Training Centre ရဲ့ Telegram Channel ကို join ပေးပါ။

https://t.me/VictoryEducationalTrainingCentre

(Link ကို click လုပ်ပြီး direct join လို့မရဘူးဆိုရင် copy ယူပြီး telegram search bar ပေါ်မှာ paste လုပ်လိုက်ပြီး join လို့ရပါတယ်။ comment box မှာလဲ channel ရဲ့ QR code ကို ပေးထားပါတယ်ရှင်။)

2. Channel ထဲရောက်ရင် Autodesk Inventor Free class ရဲ့ clannel link ကိုတွေ့ပါလိမ့်မယ်။ အဲ့ဒီ link ကိုနှိပ်ပြီး join လိုက်ရင် Autodesk Inventor Free class ရဲ့ channel ထဲကို ရောက်ပါပြီ။

Channel ထဲမှာ Tutorial video တွေကို တစ်ပတ် ၂ပုဒ် သို့မဟုတ် ၃ပုဒ်နှုန်းနဲ့ တင်ပေးသွားပါမယ်ရှင်။

အားလုံး ဘေးကင်းပျော်ရွင်တဲ့ နေ့လေးပိုင်ဆိုင်ကြပါစေ။

( အခု post ကို share ခြင်းဖြင့် ဒီအခွင့်အရေးကို တခြားသူတွေအတွက် ဝေမျှနိုင်ပါတယ်ရှင်။)

◾ Newton's first law of motion

Newton's first law of motion အရ ပြင်ပ အသားတင်အား သက်ရောက်မှုမရှိရင် ရပ်နေတဲ့ အရာဝတ္ထုသည် ရပ်မြဲရပ်နေပြီး၊ အမြန်နှုန်းတစ်ခုနဲ့ သွားနေတဲ့ အရာဝတ္ထုသည် တူညီတဲ့ အမြန်နှုန်းနဲ့ မူလ ဦးတည်ရာဘက်အတိုင်း ဆက်သွားနေပါမယ်။ ဒါကြောင့်လဲ law of inertia လို့ခေါ်ကြတာပါ။

ပထမအပိုင်းဖြစ်တဲ့ ရပ်နေတဲ့ အရာဝတ္ထုသည် ပြင်ပအား သက်ရောက်မှုမရှိရင် ဆက်ပြီးရပ်နေမယ်ဆိုတာက နားလည်ဖို့ လွယ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒုတိယအပိုင်းမှာပြောထားတဲ့ ရွေ့နေတဲ့ အရာဝတ္ထုသည် ပြင်ပအားသက်ရောက်မှု မရှိရင် ဆက်လက်ရွေ့လျားမယ်ဆိုတဲ့အပိုင်းမှာတော့ စဥ်းစားစရာလေးတွေ ရှိပါတယ်။ ကျမတို့ ငယ်ငယ်က ကစားကြတဲ့အတိုင်း ရေသန့်ဘူးအဖုံးလေးကို ကြမ်းခင်းပေါ်ချပြီး လက်နဲ့တောက်ကြည့်ပါ။

ဘူးအဖုံးလေးက တောက်လျှောက်မရပ်တော့ဘဲ ရွေ့နေသလား?

တစ်နေရာမှာ ရပ်သွားသလား?

တစ်နေရာမှာရပ်သွားတယ်ဆိုတာအားလုံးသိကြပါလိမ့်မယ်။ ဘာကြောင့် ရပ်သွားရတာလဲ?

အတူတူစဥ်းစားကြည့်ရအောင်။

လက်နဲ့မတောက်ခင် ကြမ်းခင်းပေါ်ချထားတဲ့အချိန်မှာ ဘူးအဖုံးက ရပ်နေပါတယ်။ ရပ်နေတဲ့အတွက် အလျင် (velocity) သည် 0 m/s ပါ။

လက်နဲ့တောက်လိုက်မယ်ဆိုရင် သူ့အပေါ်သက်ရောက်တဲ့အား (force) တစ်ခု ရသွားတဲ့အတွက် အလျင် (velocity) သည် တိုးလာပါမယ်။

တိုးလာတဲ့အလျင်(velocity) က 2 m/s ဆိုပါစို့။

အကယ်၍ air resistance ( လေရဲ့ ခုခံအား ) နဲ့ frictional force ( ကြမ်းခင်းနဲ့ဘူးအဖုံး​ကြားမှာရှိတဲ့ force ) သာ မရှိဘူးဆိုရင် ဘူးအဖုံးလေးသည် 2m/s နဲ့ပဲ ဆက်ပြီးသွားနေပါမယ်။

ဒါပေမယ့် တကယ့်လက်တွေ့မှာ ကျမတို့သည် atmospheric region ထဲမှာ ရှိနေတဲ့အတွက် air resistance ရှိပါတယ်။

ကြမ်းခင်းသည် frictionless surface မဟုတ်သလို ကြမ်းခင်းနဲ့ထိနေတဲ့ ဘူးအဖုံးရဲ့ မျက်နှာပြင်ကလည်း frictionless surface မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် ကြမ်းခင်းနဲ့ ဘူးအဖုံးကြားမှာ frictional force ရှိပါတယ်။

Resistive force ( Air resistance + frictional force) ရဲ့ ဉီးတည်ရာဘက်နဲ့ ကျမတို့ ဘူးအဖုံးပေါ်သက်ရောက်လိုက်တဲ့ applied force ရဲ့ ဉီးတည်ရာဘက်သည် ဆန့်ကျင်ဘက်ပါ။ ဒီ resistive force တွေကြောင့်ပဲ ဘူးအဖုံးလေးက တဖြည်းဖြည်း အရှိန်လျော့လာပြီး ရပ်သွားတာပါ။

ဒီ case မှာတော့ air resistance သည် frictional force နဲ့ ယှဉ်ရင် မပြောပလောက်အောင် နည်းပါတယ်။

(friction အကြောင်းအသေးစိတ်ကို နောက်ထပ် post တစ်ခုနဲ့ ထပ်ရှင်းပါမယ်။ အခုက friction နဲ့ပတ်သတ်ပြီး general အနေနဲ့ပဲ ပြောထားတာကြောင့် ရပ်နေတဲ့အခြေအနေမှာဘယ်လို friction ရှိပြီး ရွေ့လျားနေတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်လို friction ရှိတယ်ဆိုတာ မရှင်းထားပါဘူး။)

◼ Inertia and mass

အရာဝတ္ထုတစ်ခု မြေပြင်ပေါ် ရပ်နေမယ်ဆိုရင် သူ့ဆီမှာ inertia of rest ရှိပါတယ်။ သူ့ကို ရွေ့စေချင်တယ်ဆိုရင် အားတစ်ခု သက်ရောက်ရပါတယ်။

ဒါဆိုရင် စားပွဲတစ်လုံးကိုရွှေ့နိုင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အားနဲ့ စာအုပ်လေးတစ်အုပ်ရွှေ့ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အားက တူပါသလား?

မတူပါဘူး။
စားပွဲကို ရွေ့နိုင်ဖို့အတွက် လူကပိုပြီး အားစိုက်ထုတ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ရွေ့လျားနေတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေကို ရပ်စေချင်ရင်လဲ ဒီအတိုင်းပါပဲ။ အရုပ်ကားလေးကို ရပ်သွားစေဖို့ လိုအပ်တဲ့အားနဲ့ တကယ့်ကားအစစ်ကို ရပ်သွားစေဖို့ လိုအပ်တဲ့အားက မတူပါဘူး။

ဒါကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အရာဝတ္ထုရဲ့ ဒြပ်ထု (mass) များရင် Inertia များတယ်ဆိုတာ သိနိုင်ပါတယ်။

အဆုံးထိ ဖတ်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
ဆွေးနွေးချင်တာရှိရင်လဲ comment box သို့မဟုတ် page chatbox မှာ လွတ်လပ်စွာ ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်ရှင်။

Inertia

ကားစီးနေရင်း ရုတ်တရက် break နင်းလိုက်ရင် လူက ရှေ့ကို ယိုင်သွားပြီး ၊ ကားမှတ်တိုင်မှာ ရပ်နေရာကနေ ရုတ်တရက်ပြန်ထွက်တဲ့အချိန်မှာ နောက်ကို ယိုင်သွားတာကို ကြုံဖူးကြတယ်မလား။
ဒီလိုတွေ ဖြစ်ရတာသည် inertia ကြောင့်ပါ။

◾ What is inertia?

Inertia is the natural property of an object to resist the change of its state of motion.

အရာဝတ္ထုတစ်ခုရဲ့ ရွေ့လျားမှု ပြောင်းလဲခြင်းကို ခုခံတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိလို့ နားလည်နိုင်ပါတယ်။

◾ Types of inertia

Inertia သည် -

1️⃣ Inertia of rest

2️⃣ Inertia of motion

3️⃣ Inertia of direction ဆိုပြီး ၃ မျိုးရှိပါတယ်။

1️⃣ Inertia of rest သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုရဲ့ ဆက်ပြီး ရပ်နေချင်တဲ့ ဂုဏ်သတ္တိလို့ နားလည်နိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ - ကားတစ်စီး ရပ်နေမယ်ဆိုရင် ကားပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ လူကလဲ ကားနဲ့အတူ ရပ်နေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကားက ရုတ်တရက် ထွက်သွားမယ်ဆိုရင် လူရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းသည် ကားနဲ့အတူ ရွေ့သွားပြီး အပေါ်ပိုင်းက မူလ နေရာမှာပဲ ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ ပြီးမှ လိုက်ရွေ့တာပါ။ ဒါကြောင့် ရပ်နေတဲ့ကားက ရုတ်တရက်ထွက်သွားရင် ကားပေါ်က လူတွေသည် နောက်ကို ယိုင်ကျသွားတာပါ။ ဒါသည် inertia of rest ကြောင့်ဖြစ်ရတာပါ။

2️⃣ Inertia of motion သည် ရွေ့နေတဲ့ အရာဝတ္ထုတစ်ခုရဲ့ ဆက်ပြီး ရွေ့နေချင်တဲ့ ဂုဏ်သတ္တိပါ။ ဥပမာ - ကားတစ်စီး ရွေ့လျားနေမယ်ဆိုရင် ကားပေါ်က လူတွေသည် ကားနဲ့အတူ ရွေ့နေပါတယ်။ ကား ရပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ကားပေါ်မှာထိုင်နေတဲ့ လူရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အောက်ပိုင်းသည် ကားနဲ့အတူ ရပ်သွားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်ပိုင်းက ဆက်ပြီး ရွေ့နေတုန်းပါ။ ပြီးမှ ရပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရွေ့လျားနေတဲ့ ကားက ရုတ်တရက် ရပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ကားပေါ်က လူတွေ ရှေ့ကို ယိုင်သွားတာပါ။ ပစ္စည်းတွေကို ကားပေါ်မှာ ကြိုးမချည်ပဲ ထားရင်လဲ ဒီအတိုင်းပါပဲ ။ ကားက သွားနေရာက ရုတ်တရက် ရပ်လိုက်ရင် ပစ္စည်းတွေက ရှေ့ကို ရွေ့သွားပါတယ်။ ဒါတွေက inertia of motion ရဲ့ သဘောတရားတွေပါပဲ။ တခြား ဥပမာတွေလဲ အများကြီး ရှိပါသေးတယ်။ ဆက်စပ်စဥ်းစားကြည့်ပါ။

3️⃣Inertia of direction သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုရဲ့ မူလ direction အတိုင်း ဆက်ပြီး ရွေ့လျားချင်တဲ့ ဂုဏ်သတ္တိလို့ နားလည်နိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ - ကားတစ်စီးက လမ်းပေါ်မှာ တည့်တည့်မောင်းနေရာကနေ ဘယ်(သို့)ညာ ဘက်ကို ကွေ့လိုက်ရင် ကားပေါ်က လူတွေသည် တစ်ဖက်ခြမ်းကို ယိုင်သွားတာကို ခံစားရမှာပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကားကွေ့သွားတဲ့အချိန်မှာ ကားပေါ်မှာထိုင်နေတဲ့ လူရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းက ကားနဲ့အတူ direction ပြောင်းသွားပေမယ့် ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်ပိုင်းက မူလ direction အတိုင်း ဆက်ပြီးသွားနေပါတယ်။ ပြီးမှ direction လိုက်ပြောင်းတာပါ။ ဒါကြောင့် ကားစီးနေရင်း ကားရုတ်တရက် ကွေ့လိုက်လို့ ကားပေါ်ကလူတွေ တဖက်ခြမ်းကို ယိုင်သွားတာသည် inertia of direction ကြောင့်ပါ။

Inertia အကြောင်း ဆွေးနွေးချင်တာ ရှိရင် comment box (သို့မဟုတ်) page chatbox မှာ ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။

Law of inertia လို့ခေါ်ကြတဲ့ Newton's first law of motion နဲ့ Inertia and mass အကြောင်းကို နောက်ထပ် post တခုမှာ မျှဝေပေးမှာမို့လို့ Page ကို like and follow လုပ်ပြီး စောင့်မျှော်ဖတ်ရှုပေးပါဦးရှင်။

Exam question ထဲက မေးခွန်းကိုဖြေနိုင်ရင်တော့ Genius ပဲ😂

# just for fun

Let's do some brain warm-up exercises today.

Case 1:

📌 ဒြပ်ထု (mass) တူတယ်။
📌 မြေပြင်ကနေ အမြင့် (height) တူညီတယ်။

� ဘယ်ကောင်က အရင် မြေပြင်ပေါ်ရောက်မလဲ?
💭 object 1 or object 2?
💭 ဒါမှမဟုတ် အတူတူပဲလား?

Case 2:

📌 ဒြပ်ထု (mass) မတူဘူး။
📌 မြေပြင်ကနေ အမြင့် (height) တူညီတယ်။

� ဘယ်ကောင်က အရင် မြေပြင်ပေါ်ရောက်မလဲ?
💭 object 1 or object 2?
💭 ဒါမှမဟုတ် အတူတူပဲလား?

Case 3:

📌 ဒြပ်ထု (mass) တူညီတယ်။
📌 မြေပြင်ကနေ အမြင့် (height) မတူဘူး။

� ဘယ်ကောင်က အရင် မြေပြင်ပေါ်ရောက်မလဲ?
💭 object 1 or object 2?
💭 ဒါမှမဟုတ် အတူတူပဲလား?