Sarawut - Pathology to the Point

02/06/2026

ขอประชาสัมพันธ์และเชิญชวนพยาธิแพทย์ ร่วมงานประชุมวิชาการและพยาธิวิทยาศิริราชสัมพันธ์ ครั้งที่ 8 "Pathology Pearls" ดำเนินการโดยภาควิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล ในวันจันทร์ที่ 21 กันยายน 2569 รูปแบบ online ครับผม

ภาควิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล
จัดงานประชุมวิชาการและพยาธิวิทยาศิริราชสัมพันธ์ ครั้งที่ 8 "Pathology pearls"
📅วันจันทร์ที่ 21 กันยายน 2569 (online)
ขอเชิญพยาธิแพทย์ร่วมส่งเคสที่น่าสนใจทางพยาธิวิทยา ได้ที่ https://forms.gle/wRHftJaqxy6Gs2D86
โดยสามารถส่งเคสได้ตั้งแต่วันนี้จนถึง วันที่ 15 กรกฎาคม 2569
📌หมายเหตุ
🔸 สามารถส่งเคสที่น่าสนใจได้มากกว่า 1 เคส/ พยาธิแพทย์ 1 ท่าน
🔸 ส่ง 1 เคส / 1 google form
🔸 สามารถส่งได้ทั้ง surgical case และ cytology cas


#ภาควิชาพยาธิวิทยา
#ประชุมวิชาการ
#ศิริราชสัมพันธ์ครั้งที่8

16/05/2026

🏺 Metastatic Tumors to the Digestive System

[คำชี้แจง] ตารางแสดงมะเร็งที่มักแพร่กระจายมายังระบบทางเดินอาหาร (metastatic cancers to the digestive system) แยกตามอวัยวะ ซึ่งส่วนใหญ่คือชนิดแอดิโนคาร์ซิโนม่า (adenocarcinoma) โดยระบุตำแหน่งปฐมภูมิของมะเร็ง (primary site of origin) หรือแสดงชนิดของมะเร็ง (เช่น melanoma) มะเร็งที่แพร่มายังอีกอวัยวะนี้ เรียกอีกชื่อว่ามะเร็งหรือเนื้องอกทุติยภูมิ (secondary tumor)

🏺 Metastatic (หรือ secondary) tumor จำแนกแต่ละอวัยวะของระบบทางเดินอาหาร
มะเร็งที่มักกระจายมากระเพาะอาหารคือ carcinoma ของเต้านมหรือปอด, มะเร็งชนิด melanoma มักแพร่กระจายไปลำไส้เล็ก (small intestine) และระบบท่อน้ำดี (biliary tract) โดยเฉพาะถุงน้ำดี (gallbladder), มะเร็งกระเพาะอาหารสามารถกระจายไปลำไส้ใหญ่ (colon), มะเร็งของลำไส้ใหญ่มักกระจายไปตับ (liver), สำหรับตับอ่อน (pancreas) นั้นเป็นตำแหน่งที่ไม่ค่อยพบ secondary tumor แต่ต้องระลึกไว้เสมอในผู้ป่วยที่เคยมีประวัติมะเร็งของเซลล์ไต (renal cell carcinoma, RCC) มาก่อน เพราะมะเร็ง RCC เมื่อกระจายมาตับอ่อน อาจมีหน้าตาคล้ายคลึงกับเนื้องอกชนิดนิวโรเอนโดครีนของตับอ่อน (pancreatic neuroendocrine tumor) พยาธิแพทย์จึงอาจจำเป็นต้องใช้การย้อมทางอิมมูโนฮิสโตเคมี (immunohistochemistry, IHC) เพื่อช่วยแยกแยะเนื้องอกเหล่านี้ ให้ได้วินิจฉัยที่ถูกต้อง

▪ ลักษณะของมะเร็งเมื่อดูด้วยตาเปล่า (macroscopic features) ▪
มีความหลากหลายและแตกต่างกันอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นขนาด (size), จำนวนก้อน (number), ตำแหน่ง (location), และ macroscopic appearance ของมะเร็งที่แพร่กระจายมา อาจก่อให้เกิดการตีบแคบของทางเดินอาหาร (stenosis), แผล (ulceration) หรือโตเป็นก้อนยื่นเข้าไปในช่องทางเดินอาหาร (polypoid growth) สำหรับ lobular carcinoma ของเต้านมที่ metastasis มากระเพาะอาหาร เซลล์มะเร็งสามารถโตแทรกซึมทุกชั้นของผนังกระเพาะอาหาร (diffuse infiltrate) เลียนแบบลักษณะ linitis plastica ของมะเร็งชนิด poorly cohesive carcinoma ของกระเพาะอาหารได้

▪ ลักษณะทางจุลพยาธิวิทยา (microscopic features) ▪
เซลล์มะเร็งที่แพร่กระจายมา ส่วนใหญ่มีหน้าตาเหมือนกันกับ primary tumor ของมันเอง แต่ระดับของ differentiation อาจเปลี่ยนแปลงได้ โดยเฉพาะมะเร็งที่ผ่านการรักษามาแล้ว (therapeutic pressure) หรือประสบกับภาวะขาดออกซิเจน (hypoxic conditions) สำหรับมะเร็งซึ่ง primary tumor มีหลากหลายหน้าตา หรือมี differentiation มากกว่าหนึ่งแบบ หากแพร่กระจายไป อาจแสดงหน้าตาแค่บางส่วน หรือแสดงเฉพาะบาง differentiation ได้ การทบทวนสไลด์ของ specimen ก่อนหน้าจึงจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับพยาธิแพทย์

การวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งทุติยภูมินั้น พยาธิแพทย์จำเป็นต้องตรวจลักษณะของมะเร็งจาก H&E stain (sufficient morphology), กรณีที่จำเป็น อาจต้องใช้การย้อม IHC ยืนยัน, รวมไปถึงการพิจารณาลักษณะทางคลินิกและภาพถ่ายทางรังสีร่วมด้วย (clinical and radiological correlation) เพื่อให้มั่นใจว่าเป็นมะเร็งทุติยภูมิจริง รวมไปถึงระบุได้ว่า primary site of origin คืออวัยวะหรือตำแหน่งใด สำหรับการตรวจทางอณูพยาธิวิทยาอาจมีประโยชน์ในบางราย โดยเฉพาะเคสที่ยากหรือซับซ้อน เช่น undifferentiated tumor เป็นต้น

[ระดับของความรู้] Advanced Anatomical Pathology

บทความนี้สำหรับพยาธิแพทย์ รังสีแพทย์ ศัลยแพทย์และอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ อายุรแพทย์หน่วยมะเร็งวิทยา แพทย์ นักศึกษาแพทย์ บุคลากรทางการแพทย์และผู้สนใจ ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงทางทฤษฎี

ขอให้สนุกกับการเรียนพาโถ

15/05/2026

🦄 “Micro” Intraductal Papillary Mucinous Neoplasm vs. “Mega” Pancreatic Intraepithelial Neoplasia

[คำชี้แจง] ตารางเปรียบเทียบลักษณะทางพยาธิวิทยาระหว่างเนื้องอก intraductal papillary mucinous neoplasm ขนาดเล็ก (ขอเรียกว่า “micro” IPMN) และรอยโรค pancreatic intraepithelial neoplasia ขนาดใหญ่ (ขอเรียกว่า “mega” PanIN)

รอยโรคก่อนเป็นมะเร็งตับอ่อน (precursors of pancreatic cancer) สามารถแบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่คือ (1) flat (non-tumoral) lesion หรือรอยโรคที่มองด้วยตาเปล่าไม่เห็นหรือเห็นได้ยาก ได้แก่ pancreatic intraepithelial neoplasia (PanIN) และ (2) tumoral lesion หรือรอยโรคที่โตเป็น “ก้อน (mass)” หรือเป็นเนื้องอกให้สังเกตได้ เช่น intraductal papillary mucinous neoplasm (IPMN) โดยปกติ พยาธิแพทย์สามารถแยกแยะ 2 กลุ่มนี้จากกันได้ง่ายในชิ้นเนื้อขนาดใหญ่ (resection specimen) ยกเว้นกรณีรอยโรคคล้าย PanIN แต่มีขนาดใหญ่เกิน PanIN ทั่วไป หรือก้อนคล้าย IPMN แต่มีขนาดเล็กผิดปกติ

🦄 จากงานวิจัยโดย Hruban R และคณะ ทำให้เรามีตัวเลขที่ช่วยแยกแยะสองโรคนี้ออกจากกัน:
1. IPMN ปกติจะมีขนาดรอยโรคมากกว่า 10 mm in diameter ในขณะที่
2. PanIN ปกติจะเกิดในท่อ (duct) ที่มีขนาดน้อยกว่า 5 mm in diameter

อย่างไรก็ตาม รอยโรคดังกล่าวที่มีขนาดตั้งแต่ 5 ถึง 10 mm in diameter หรือมีลักษณะทางจุลพยาธิวิทยาที่ยังไม่เพียงพอจะสรุปว่าเป็น IPMN หรือ PanIN นั้น พยาธิแพทย์จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลทางคลินิกและรังสีวิทยา (review radiological images) มาพิจารณาประกอบ รวมไปถึงการทบทวนลักษณะที่เห็นด้วยตาเปล่า (review gross findings) ของ specimen, ตัดสไลด์เพิ่มจาก FFPE block เดิม (deeper levels หรือพยาธิแพทย์ไทยเรียกว่า การ recut) หรืออาจต้องตัดชิ้นเนื้อเพิ่มเติม (additional sections) เพื่อค้นหาลักษณะบ่งชี้ IPMN ดังต่อไปนี้:

▪ Neoplastic epithelium เป็นชนิด intestinal หรือ oncocytic
▪ ตรวจทางอณูพยาธิวิทยาแล้วพบการกลายพันธุ์ของยีน GNAS (สามารถตรวจได้จากทั้ง pancreatic cyst fluid หรือจาก DNA ของเซลล์มะเร็งขึ้นกับความพร้อมของแต่ละสถาบัน)
▪ ตรวจทางจุลพยาธิวิทยาพบ papillae (การเจริญของเนื้องอกเป็นโครงสร้างรูปร่างคล้ายนิ้ว มี fibrovascular core) และ/หรือพบถุงน้ำ (cysts)
▪ ตรวจพบเมือกปริมาณมากอยู่ในท่อที่เป็นรอยโรค (abundant luminal mucin)

[ระดับของความรู้] Advanced Anatomical Pathology

บทความนี้สำหรับพยาธิแพทย์ รังสีแพทย์ ศัลยแพทย์และอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ อายุรแพทย์หน่วยมะเร็งวิทยา แพทย์ นักศึกษาแพทย์ บุคลากรทางการแพทย์และผู้สนใจ ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงทางทฤษฎี

ขอให้สนุกกับการเรียนพาโถ

14/05/2026

🍨 Histopathology of Eosinophilic Esophagitis vs Gastroesophageal Reflux Disease

[บทนำ] สรุปความแตกต่างของลักษณะทางจุลพยาธิวิทยา (microscopic features) ของโรคหลอดอาหารอักเสบจากอีโอซิโนฟิล (eosinophilic esophagitis, EOE) และโรคกรดไหลย้อน (gastroesophageal reflux disease, GERD) ในชิ้นเนื้อที่ตัดมาจากหลอดอาหาร (esophageal biopsy)

🍨 Eosinophilic Esophagitis
จัดเป็นโรคภูมิแพ้เรื้อรังชนิดหนึ่งของหลอดอาหาร สาเหตุจากเม็ดเลือดขาวชนิดอีโอซิโนฟิล (eosinophil) สะสมในผนังหลอดอาหารมากผิดปกติ จนทำให้เกิดการอักเสบ, หดตัว, ตีบแคบ และส่งผลให้กลืนลำบาก (dysphagia), แสบร้อนกลางอก (heartburn), เจ็บหน้าอก (chest pain), หรืออาหารติดค้างในลำคอ (food impaction)

🍨 Gastroesophageal Reflux Disease
คือภาวะที่กรดหรือน้ำย่อยในกระเพาะอาหารไหลย้อนกลับขึ้นมาในหลอดอาหารอย่างต่อเนื่อง ทำให้เยื่อบุหลอดอาหารระคายเคืองหรืออักเสบ ผู้ป่วยมักมีอาการแสบร้อนกลางอก, เรอเปรี้ยว (acid regurgitation) หรือเจ็บหน้าอก หากปล่อยทิ้งไว้อาจพัฒนาเป็นโรคเรื้อรังและส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต

▪ ลักษณะทางจุลพยาธิวิทยา (histopathological features) ▪
ข้อแตกต่างที่ต้องรู้ประการแรกคือ โรค EoE ต้องพบการแทรกซึมของ eosinophils เป็นจำนวนเท่ากับหรือมากกว่า 15 เซลล์ภายใต้กำลังขยายขนาดสูง (high power field, HPF) ในขณะที่ GERD สามารถพบ eosinophils ได้ แต่จะมีความหนาแน่นของเซลล์ใน 1 HPF น้อยกว่า 15 เซลล์ นอกจากนั้น ในโรค EoE จะพบ eosinophils ตลอดความหนา (full thickness) ของ esophageal squamous epithelium ในขณะที่ GERD มักพบ eosinophils เฉพาะบริเวณครึ่งล่างของเยื่อบุ (lower half of epithelium)

การเกาะกลุ่มของ eosinophils หลายตัว เป็นหย่อมๆ (eosinophilic abscess), การปล่อย granules ออกมานอกเซลล์ (eosinophil degranulation) ต่างก็เป็นลักษณะที่พบได้ใน EoE ขณะที่ GERD มักไม่ค่อยพบ ลักษณะที่สำคัญอีกประการของ EoE คือการเพิ่มจำนวนของ epithelial cells ชั้นล่าง (basal cell hyperplasia) ทำให้ความหนาของชั้นนี้เพิ่มขึ้นอย่างมาก (extreme) ต่างจากของ GERD ที่มักหนาไม่มาก (mild)

พยาธิสภาพในชั้น lamina propria ก็ช่วยแยกแยะ 2 โรคนี้ได้ โดย EoE จะพบพังผืด (fibrosis) หรือมีการเพิ่มปริมาณของ collagen เยอะกว่าในโรค GERD

[ระดับของความรู้] Basic Anatomical Pathology

บทความนี้สำหรับพยาธิแพทย์ ศัลยแพทย์และอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ แพทย์ นักศึกษาแพทย์ บุคลากรทางการแพทย์และผู้สนใจ ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงทางทฤษฎี

ขอให้สนุกกับการเรียนพาโถ

13/05/2026

🦠 New Neoplastic Entities in the 6th Edition of the WHO Classification of Digestive System Tumors บทที่ 3 Mesenchymal

[บทนำ] สรุปเนื้องอกและรอยโรคที่เกี่ยวข้อง (neoplastic entities) ชนิดมีเซนไคม์ (mesenchymal) ชนิดใหม่ ที่ได้รับการเพิ่มเติมเข้าไปใน WHO classification ล่าสุดหรือฉบับที่ 6:

▪ Succinate dehydrogenase (SDH)-deficient gastrointestinal stromal tumor (GIST) ▪
เป็น GIST ชนิดพิเศษ มีอินเตอร์สติเชียลเซลล์ออฟคาฮาล (interstitial cells of Cajal) เป็นเซลล์ต้นกำเนิด (cell of origin) พบในผู้หญิงเด่น และมักพบในคนอายุน้อยซึ่งแตกต่างจาก GIST โดยทั่วไป (usual GIST) พยาธิกำเนิดจากการสูญเสียการทำงาน (dysfunction) ของโมเลกุล mitochondrial complex 2 หรืออีกชื่อคือ succinate dehydrogenase ซึ่งเป็นเอนไซม์สำคัญในวัฏจักรเครบส์ (Krebs cycle) และ electron transport chain

การวินิจฉัยนอกจากต้องมีผลบวกโดยการย้อมทางอิมมูโนฮิสโตเคมี (immunohistochemistry, IHC) ต่อโปรตีน KIT (หรือ CD117) และ/หรือโปรตีน DOG1 แล้ว ต้องย้อมให้ผลลบ (หรืออีกความหมายหนึ่งคือ ไม่มีการแสดงออก, loss of expression) ต่อ SDHB ด้วย ซึ่ง loss of SDHB expression นี้เองยังเป็นตัวบ่งชี้ว่าผู้ป่วยจะมีลักษณะทางคลินิกเป็นกลุ่มอาการคือมีความผิดปกติหลายๆ ระบบ (syndromic disease)

การวินิจฉัย SDH-deficient GIST แยกจาก usual GIST มีความสำคัญเนื่องจาก (1) มะเร็งชนิดนี้มีพฤติกรรมสงบเสงี่ยม (indolent) ไม่ค่อยมีการแพร่กระจายไปยังอวัยวะห่างไกล เมื่อเทียบกับ usual GIST, (2) มีความต้านทานต่อการรักษาด้วยยา imatinib ซึ่งตรงข้ามกับ usual GIST ที่จะตอบสนองดี, (3) รวมไปถึง algorithm ของพยาธิแพทย์ที่ใช้พยากรณ์โรคจากขนาด (size) และไมโตสิส (mitotic rate) ของก้อนเนื้องอกที่ใช้ได้ดีใน usual GIST จะใช้ทำนายใน SDH-deficient GIST ไม่ได้

▪ NUT-rearranged sarcoma ▪
เป็นมะเร็งที่ดุร้ายและก้าวร้าว (aggressive neoplasm) พยาธิกำเนิดจากการจัดเรียงตัวใหม่ของยีน NUT (NUT rearrangement) ทั้งโลกมีรายงานผู้ป่วยเพียง 45 คน ประมาณ 94% พบในผู้หญิง ผู้ป่วยจะมาด้วยอาการทางเดินอาหารอุดตัน (obstruction), เลือดออกในทางเดินอาหาร, น้ำหนักลด หรือพบก้อนจากการตรวจทางรังสี ลักษณะทางจุลพยาธิวิทยาประกอบด้วยเซลล์มะเร็งรูปร่างกระสวย (spindled), คล้ายเซลล์เยื่อบุผิว (epithelioid), หรือคล้ายเซลล์กล้ามเนื้อลาย (rhabdoid) ท่ามกลางเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (hyalinized background) การย้อม IHC หลายชนิดจะให้ผลลบ ยกเว้นแอนติบอดีต่อโปรตีน NUT ซึ่งจะให้ผลบวก

[ระดับของความรู้] Advanced Anatomical Pathology

บทความนี้สำหรับพยาธิแพทย์ ศัลยแพทย์และอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ อายุรแพทย์หน่วยมะเร็งวิทยา แพทย์ นักศึกษาแพทย์ บุคลากรทางการแพทย์และผู้สนใจ ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงทางทฤษฎี

ขอให้สนุกกับการเรียนพาโถ

12/05/2026

🦋 Serrated Adenocarcinoma of the Colorectum

[บทนำ] สรุปมะเร็งชนิดย่อยทางจุลพยาธิวิทยา (histological subtype) ของลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง (colorectal cancer, CRC) ที่พบไม่บ่อย:

🦋 Serrated Adenocarcinoma
พบประมาณ 10% ของ CRC ทั้งหมด เป็นมะเร็งที่มีค่าความแปรปรวนของการวินิจฉัยค่อนข้างสูง เนื่องจากยังไม่มีเกณฑ์การวินิจฉัยมาตรฐาน ว่าต้องมีลักษณะ serration เป็นสัดส่วนเท่าใดจึงจะวินิจฉัยเป็นชนิดย่อยนี้ได้

▪ ลักษณะทางจุลพยาธิวิทยา (histopathological features) ▪
ประกอบด้วยต่อม (glands หรือ crypts) ที่มีผิวด้านในหยึกหยัก หรือคล้ายฟันเลื่อยแบบเดียวกันกับ serrated polyps ทั้งหลาย แทรกซึม (infiltrative invasion) ในผนังของลำไส้ อาจพบบริเวณที่มีเมือกปริมาณมาก (mucinous areas) แต่บริเวณเนื้อตายจะพบได้เล็กน้อย (minimal necrosis)

เซลล์มะเร็งมีไซโตพลาสซึมสีชมพูปริมาณมาก (abundant eosinophilic) หรือใส (clear cytoplasm) หรือพบเมือกในไซโตพลาสซึมในสัดส่วนแตกต่างกันในแต่ละเซลล์ (variably mucinous) นิวเคลียสมีความผิดปกติไม่มาก (low-grade nuclear features), มีโครมาตินใส (vesicular chromatin), มีสัดส่วนระหว่างปริมาณนิวเคลียสต่อไซโตพลาสซึมต่ำ (low N:C ratio), และมีนิวคลีโอลุสขนาดเล็กหรือเห็นได้ไม่ชัดเจน (subtle nucleoli)

▪ คุณสมบัติทางโมเลกุลที่สำคัญ (molecular features) ▪
อาจมีพยาธิกำเนิดผ่านทาง serrated pathway แบบเดียวกับตระกูล serrated polyp เนื่องจากตรวจพบการกลายพันธุ์ของยีน BRAF, พบ microsatellite instability (MSI) หรือแสดงลักษณะ CpG island methylator phenotype (CIMP) อย่างไรก็ตาม มีงานวิจัยที่สรุปว่าความชุก (prevalence) ของ MSI และ BRAF mutation ของมะเร็งชนิดนี้ไม่ได้ต่างไปจาก conventional CRC

ข้อสังเกตหนึ่งคือ มะเร็งชนิด adenocarcinoma ที่พัฒนามาจาก serrated polyp ไม่ได้แสดงลักษณะserrated morphology เสมอไป

▪ พยากรณ์โรค (prognosis) เมื่อเปรียบเทียบกับ CRC ชนิดที่พบบ่อยที่สุด (adenocarcinoma NOS) ▪
ยังไม่ชัดเจน แต่อาจไม่ต่างกัน (possibly similar)

[ระดับของความรู้] Advanced Anatomical Pathology

บทความนี้สำหรับพยาธิแพทย์ ศัลยแพทย์และอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ อายุรแพทย์หน่วยมะเร็งวิทยา แพทย์ นักศึกษาแพทย์ บุคลากรทางการแพทย์และผู้สนใจ ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงทางทฤษฎี

ขอให้สนุกกับการเรียนพาโถ

11/05/2026

😫 Favorable Subtypes of Carcinoma of Unknown Primary

[บทนำ] มะเร็งที่ไม่ทราบจุดกำเนิด (Cancer of Unknown Primary, CUP หรือ คัพ) หมายถึง ภาวะที่ตรวจพบมะเร็งในระยะแพร่กระจาย (metastasis) แล้ว แต่กลับหา “มะเร็งต้นตอ” หรือรอยโรคปฐมภูมิ (primary tumor) ไม่พบแม้จะทำการสืบค้นอย่างละเอียด (extensive investigations) ทั้งการตรวจร่างกายทางคลินิก (clinical) การตรวจทางรังสีวิทยา (radiological) และการตรวจทางพยาธิวิทยา (pathological) แล้วก็ตาม

CUP แบ่งเป็น 2 กลุ่มย่อยคือ (1) favorable CUP หรือ CUP ที่ได้ประโยชน์จากการรักษาแบบจำเพาะเจาะจงต่ออวัยวะต้นตอ (benefiting from site-specific therapy) และ (2) unfavorable CUP หรือ CUP ที่ยังไม่มีแนวทางการรักษาที่ชัดเจน หรือไม่สามารถระบุสูตรการรักษาที่เหมาะสมที่สุดได้

Favorable CUP จัดเป็นกลุ่มที่มีความเฉพาะตัว โดยผลการตรวจทางคลินิก, พยาธิวิทยา (histomorphology), ผลย้อมพิเศษทางภูมิคุ้มกัน (immunohistochemistry, IHC) หรือการตรวจทางชีวโมเลกุล (molecular profile) มีลักษณะบ่งชี้หรือชวนให้เชื่อได้ว่า CUP ดังกล่าวน่าจะมีต้นกำเนิดมาจากอวัยวะหรือระบบอวัยวะที่จำเพาะบางตำแหน่ง ทำให้แพทย์วางแผนการรักษาหรือสืบค้นเพิ่มเติมได้

😫 Favorable CUP แบ่งเป็น 7 ชนิดได้แก่:
📍Single-site or Oligometastatic CUP
พบรอยโรคเพียง 1 ตำแหน่ง หรือพบจำนวนน้อย (มะเร็งแพร่กระจายวงจำกัด, oligometastasis) ซึ่งสามารถรักษาเฉพาะจุดได้ (local ablative treatment) เช่น การผ่าตัดหรือฉายรังสีพิกัดสูง กลุ่มนี้มีโอกาสคุมโรคได้ดีเยี่ยม

🎀 Breast-like CUP
หมายถึง CUP ที่แพร่กระจายมาที่ต่อมน้ำเหลืองบริเวณรักแร้ (axillary lymph node) เพียงอย่างเดียวในผู้ป่วยหญิง

🥚 Ovary-like CUP
หมายถึง CUP ที่แพร่กระจายในช่องท้อง (peritoneal carcinomatosis) ของผู้ป่วยหญิง และมีลักษณะจุลพยาธิวิทยาเป็น serous papillary adenocarcinoma

🗣️ Head and neck-like CUP
หรือมะเร็งชนิด squamous cell carcinoma ที่แพร่กระจายมายังต่อมน้ำเหลืองบริเวณลำคอ ที่ไม่ใช่บริเวณเหนือกระดูกไหปลาร้า (non-supraclavicular cervical node)

♂️ Prostate-like CUP
CUP ที่แพร่กระจายไปยังกระดูก (osteoblastic bone metastasis) หรือ CUP ที่มี PSA immunoexpression หรือพบร่วมกับค่า serum PSA ที่สูงในผู้ชาย

🚽 Colon-like CUP
ใช้ในกรณีมะเร็งชนิด adenocarcinoma ที่มีผล IHC เฉพาะตัวคือให้ผลลบต่อ CK7 แต่ให้ผลบวกต่อ CK20 และ/หรือ CDX-2 หรือ molecular profile บ่งชี้เป็น colorectal origin

🏥 Renal-like CUP
มะเร็งที่มีลักษณะทางจุลพยาธิวิทยาและผล IHC บ่งชี้ว่าเป็นมะเร็งจากไต (เช่น renal cell carcinoma)

[ระดับของความรู้] Advanced Anatomical Pathology

บทความนี้สำหรับพยาธิแพทย์ อายุรแพทย์หน่วยมะเร็งวิทยา ศัลยแพทย์และแพทย์ทุกสาขาที่เกี่ยวข้องกับการรักษามะเร็ง นักศึกษาแพทย์ บุคลากรทางการแพทย์และผู้สนใจ ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงทางทฤษฎี

ขอให้สนุกกับการเรียนพาโถ

10/05/2026

🌧️ Adenoma-Like Adenocarcinoma of the Colorectum

[บทนำ] สรุปมะเร็งชนิดย่อยทางจุลพยาธิวิทยา (histological subtype) ของลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง (colorectal cancer, CRC) ที่พบไม่บ่อย:

🌧️ Adenoma-Like Adenocarcinoma
พบประมาณ 3-9% ของ CRC ทั้งหมด เป็นหนึ่งในมะเร็งที่วินิจฉัยได้ยากมากจากชิ้นเนื้อขนาดเล็ก (biopsy) โดยมีแนวโน้มจะถูกวินิจฉัยผิดเป็นรอยโรคเริ่มต้นที่ไม่มีการรุกราน (non-invasive precursors) เช่น tubular หรือ villous adenoma ได้บ่อย จึงจำเป็นต้องนำผลตรวจทางห้องปฏิบัติการต่างๆ มาวิเคราะห์ร่วมกันกับอาการทางคลินิก หรือปรึกษากันในทีมสหสาขาวิชาชีพ (multidisciplinary team, MDT) กรณีความเห็นหรือวินิจฉัยไม่ตรงกัน

▪ ลักษณะทางจุลพยาธิวิทยา (histopathological features) ▪
เกณฑ์การวินิจฉัยคือ ต้องพบบริเวณรุกราน (invasive areas) ที่มีขอบเขตค่อนข้างกลมหรือโค้งมน คล้ายการกดเบียด (pushing invasion) มากกว่า 50% ของเนื้อมะเร็งทั้งหมด โดย invasive areas ดังกล่าวประกอบด้วยเซลล์มะเร็งที่มีความผิดปกติระดับต่ำ (low-grade) คล้ายกับที่พบใน low-grade dysplasia ของ tubular adenoma และเจริญเป็นโครงสร้างคล้ายนิ้วมือเหมือน villous adenoma (villous adenoma-like architecture) อาจพบพังผืดรอบ invasive areas ได้ในปริมาณเล็กน้อย (minimal desmoplasia)

▪ คุณสมบัติทางโมเลกุลที่สำคัญ (molecular features) ▪
พบการกลายพันธุ์ของยีน KRAS ได้บ่อย

▪ พยากรณ์โรค (prognosis) เมื่อเปรียบเทียบกับ CRC ชนิดที่พบบ่อยที่สุด (adenocarcinoma NOS) ▪
ดีกว่ามาก (much better), มีอัตราการแพร่กระจายไปอวัยวะห่างไกลที่ต่ำ (low rate of metastases) และมีโอกาสพบ mismatch repair deficiency rate ที่สูง

[ระดับของความรู้] Advanced Anatomical Pathology

บทความนี้สำหรับพยาธิแพทย์ ศัลยแพทย์และอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ อายุรแพทย์หน่วยมะเร็งวิทยา แพทย์ นักศึกษาแพทย์ บุคลากรทางการแพทย์และผู้สนใจ ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงทางทฤษฎี

ขอให้สนุกกับการเรียนพาโถ

09/05/2026

🪪 ขออนุญาตประชาสัมพันธ์ครับ สำหรับพยาธิแพทย์และแพทย์ใช้ทุนแพทย์ประจำบ้านพยาธิวิทยากายวิภาคที่สนใจครับ

◼ Workshop Mastering PD-L1(22C3) CPS Interpretation in Gastric/GEJ Adenocarcinoma and Head & Neck Squamous Cell Carcinoma ◼

📌 วันเสาร์ที่ 13 มิ.ย. 69 (8:30-15:00)
📌 โรงแรม Chiang Mai Marriott Hotel
📌 ผู้เข้าร่วมจะได้รับ CME Credits 6.5 คะแนน
📌 On-site only ไม่มี Live stream ไม่มี on demand VDO

ลงทะเบียนฟรีครับ

08/05/2026

🦨 Lymphoglandular Complex (LGC)-Like Adenocarcinoma of the Colorectum

[บทนำ] สรุปมะเร็งชนิดใหม่ของลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง (colorectal cancer, CRC) ที่ได้รับการเพิ่มเติมเข้าไปใน WHO classification ล่าสุดหรือฉบับที่ 6:

🦨 LGC-Like Adenocarcinoma of the Colorectum
มีชื่อเรียกหลายชื่อ เช่น dome carcinoma หรือ gut-associated lymphoid tissue carcinoma เป็นมะเร็งชนิดรุกราน (invasive CRC) ที่พบได้น้อยมาก คือน้อยกว่า 1% ของ CRC ทั้งหมด มักพบในระยะแรกเริ่ม (early stage) จากการตรวจคัดกรองมะเร็ง (screening program)

▪ ลักษณะทางจุลพยาธิวิทยา (histopathological features) ▪
คล้าย lymphoglandular complex (LGC) ประกอบด้วยต่อม (gland) หรือ crypt รูปร่างกลมหรือรี อาจบานคล้ายกระเปาะ (diverticulum-like) ยื่นลงไปในผนังของลำไส้ซึ่งส่วนใหญ่จะลึกถึงแค่ชั้น submucosa และมีเซลล์ภูมิคุ้มกันชนิดลิมโฟซัยท์จำนวนมากมาล้อมรอบโครงสร้างดังกล่าว (associated lymphoid tissue) ข้อแตกต่างจาก LGC คือ เราจะพบหลักฐานที่บ่งชี้ความเป็นมะเร็งชัดเจน เช่น gland ที่มีรูปร่างไร้ระเบียบหรือไร้แบบแผน (haphazard glands), พบพังผืดรอบๆ gland (desmoplasia), มีเนื้อมะเร็งที่ตาย (cancer necrosis), หรือมีเซลล์มะเร็งแทรกซึมเป็นตัวเดี่ยวๆ (single cell infiltration) เป็นต้น

▪ คุณสมบัติทางโมเลกุล (molecular features) ▪
ยังไม่ทราบ เนื่องจากมีข้อมูลจำกัด (limited data)

▪ พยากรณ์โรค (prognosis) เมื่อเปรียบเทียบกับ CRC ชนิดที่พบบ่อยที่สุด (adenocarcinoma NOS) ▪
ดีกว่า (better), แม้จะพบการกระจายของมะเร็งไปที่ต่อมน้ำเหลือง (lymph node metastasis)

[ระดับของความรู้] Advanced Anatomical Pathology

บทความนี้สำหรับพยาธิแพทย์ ศัลยแพทย์และอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ อายุรแพทย์หน่วยมะเร็งวิทยา แพทย์ นักศึกษาแพทย์ บุคลากรทางการแพทย์และผู้สนใจ ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงทางทฤษฎี

ขอให้สนุกกับการเรียนพาโถ