16/12/2025
☢️ อองตวน อองรี แบ็กเกอแรล ผู้ค้นพบกัมมันตภาพรังสี
หลายคนอาจจะเคยรู้ว่า เมื่ออะตอมอยู่ในสถานะกระตุ้นซึ่งไม่เสถียร จะเกิดการปลดปล่อยพลังงานออกมาในรูปของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าเพื่อกลับคืนสู่สถานะพื้นที่เสถียรกว่า แล้วถ้านิวเคลียสซึ่งอยู่ภายในอะตอมไม่เสถียรล่ะ!! จะเกิดอะไรขึ้น?
ในปี พ.ศ. 2439 อองตวน อองรี แบ็กเกอแรล (Antoine Henri Becquerel) นักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส ได้ทดลองเพื่อศึกษาว่าสารที่สามารถเรืองแสงได้เมื่อถูกกระตุ้นด้วยแสงแดดจะปล่อยรังสีเอกซ์ออกมาหรือไม่ โดยแบ็กเกอแรลได้ทดลองนำผลึกแร่ของสารต่าง ๆ ไปวางไว้บนซองกระดาษที่บรรจุฟิล์มถ่ายรูปไว้ข้างใน จากนั้นนำชุดอุปกรณ์ทั้งหมดไปวางรับแสงแดด
โดยเขาได้ตั้งสมมติฐานว่า ถ้าสารใดมีการปล่อยรังสีเอกซ์เมื่อเกิดการเรืองแสง รังสีเอกซ์จะทะลุผ่านซองกระดาษที่ทึบแสงไปยังแผ่นฟิล์มที่อยู่ข้างล่างได้ ซึ่งจะทำให้เกิดรอยดำตามรูปทรงของผลึกบนฟิล์มเมื่อนำฟิล์มนั้นไปล้าง
จากการทดลองแบ็กเกอแรลพบว่า มีเพียงสารประกอบของยูเรเนียม (uranium, U) เท่านั้น ที่ทำให้แผ่นพิล์มมีรอยดำ แต่เนื่องจากเขายังไม่ได้ตรวจสอบสมบัติของรังสีนี้อย่างละเอียด จึงยังไม่สรุปว่ารังสีนี้คือรังสีเอกซ์
ในเวลาต่อมา แบ็กเกอแรลได้ศึกษาเพิ่มเติมว่าระยะเวลาที่สารประกอบต่าง ๆ ได้รับแสงแดดมีผลกับการปล่อยรังสีหรือไม่ เขาจึงวางแผนที่จะนำชุดอุปกรณ์ไปวางไว้กลางแดดอีกครั้งด้วยระยะเวลาที่นานมากขึ้น
แต่เนื่องจากสภาพอากาศในเวลานั้นไม่เป็นใจ มีท้องฟ้ามืดครึ้ม เขาจึงต้องเก็บชุดอุปกรณ์ทั้งหมดไว้ในลิ้นชัก จนกระทั่งเวลาผ่านไปหลายวัน เมื่อสภาพอากาศเริ่มมีแสงแดด เขาจึงได้นำแผ่นพิล์มที่เก็บไว้ไปล้างเพื่อตรวจสอบว่าสารเคมีต่าง ๆ บนแผ่นฟิล์มยังคงสภาพเดิมหรือไม่
สิ่งที่พบทำให้เขาต้องประหลาดใจ เพราะบนแผ่นฟิล์มนั้นมีรอยดำที่เข้มกว่ารอยดำที่ได้จากการทดลองครั้งแรกเสียอีก
หลังจากการศึกษาเพิ่มเติมจึงได้ข้อสรุปว่า สารประกอบยูเรเนียมสามารถปล่อยรังสีชนิดหนึ่งออกมาได้เองตลอดเวลาโดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาแสงแดด และรังสีที่ปล่อยออกมานี้สามารถทะลุผ่านวัตถุทึบแสงได้
การค้นพบของแบ็กเกอแรลทำให้วงการวิทยาศาสตร์เกิดความสงสัยว่ามีธาตุอื่น ๆ ที่สามารถแผ่รังสีโดยธรรมชาติได้เช่นเดียวกับยูเรเนียมอีกหรือไม่
ซึ่งต่อมาในปี พ.ศ. 2441 ปีแอร์ กูรี (Pierre Curie) และมารี กูรี (Marie Curie) ได้ค้นพบธาตุที่แผ่รังสีได้เองอีก 2 ชนิด และทั้งสองได้ตั้งซื่อธาตุชนิดใหม่ที่ค้นพบนี้ว่า เรเดียม (radium, Ra) และ พอโลเนียม (polonium, Po)
-----------------
☢️ ข้อควรรู้
- กระบวนการที่ธาตุมีการปล่อยรังสีออกมาอย่างต่อเนื่อง เรียกว่า การแผ่รังสี (radiation)
- ปรากฏการณ์ที่ธาตุแผ่รังสีได้เอง เรียกว่า กัมมันตภาพรังสี (radioactivity)
- ไอโซโทปของธาตุที่สามารถแผ่รังสีได้เอง เรียกว่า ไอโซโทปกัมมันตรังสี (radioactive isotope)
- ธาตุที่ทุกไอโซโทปเป็นไอโซโทปกัมมันตรังสี เราเรียกธาตุนั้นว่า ธาตุกัมมันตรังสี (radioactive element) ซึ่งส่วนใหญ่ธาตุกัมมันตรังสีในธรรมชาติจะมีเลขอะตอมสูงกว่า 82 เช่น เรดอน (เลขอะตอม 86) ทอเรียม (เลขอะตอม 90) และยูเรเนียม (เลขอะตอม 92)
-----------------
ที่มา หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ฟิสิกส์ ม.6 เล่ม 6
#บุคคลสำคัญ #แบ็กเกอแรล #กัมมันตภาพรังสี #ธาตุกัมมันตรังสี #การแผ่รังสี #ยูเรเนียม #ฟิสิกส์ #เคมี #วิทยาศาสตร์ #เทคโนโลยี #สสวท
