Urban Studies Lab

การพัฒนาเมืองที่ดีเริ่มจากการพูดคุย 💬✨

“ขอให้สุขภาพแข็งแรง” พรนั้นอาจไม่เป็นจริง ถ้าสภาพแวดล้อมไม่เอื้ออำนวย

เริ่มต้นเทศกาลปีใหม่ไม่ว่าจะเป็นปีใด ประชากรไทยล้วนเริ่มต้นปีด้วยการเข้าวัดทำบุญและสวดมนต์ขอพรให้สมปรารถนากับทุกเรื่องที่หวัง

คำขอพร “ด้านสุขภาพ” เองก็เป็นอีกด้านที่เทพเจ้าได้รับคำขอมากมายไม่หวาดไม่ไหว ทว่าเรื่องสุขภาพนี้กลับสัมพันธ์ กับเมืองและความเหลื่อมล้ำภายในเมืองมากกว่าที่เราคิด อย่าง “ไม่ออกกำลังกาย เพราะไม่มีเวลา” “ไม่ออกกำลังกาย เพราะสวนอยู่ไกลกับบ้าน” บางครั้งคำพูดเหล่านี้ล้วนสัมพันธ์กับอาชีพ และสถานที่สาธารณะภายในตัวเมืองด้วยเช่นกัน รวมไปถึงอีกหลายปัจจัยที่หากเรามองลึกลงไปจะพบว่า สุขภาพของคนล้วนแปรผันไปกับความเป็นเมืองด้วยเช่นกัน

พวกเรา Urban Studies Lab เห็นถึงประเด็นสำคัญนี้ จึงเกิดเป็น โครงการการพัฒนาตัวชี้วัดและระบบกลไกเก็บข้อมูล เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางสุขภาวะในเขตเมือง พื้นที่กรุงเทพมหานคร หรือ SDHE - Social Determinants of Health Equity เป็นโครงการวิจัยต้นแบบ (Pilot Project) โดย มูลนิธิสถาบันศึกษาเมือง (Urban Studies Institute - USI) ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มีเป้าหมายหลักเพื่อแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางสุขภาพในพื้นที่กรุงเทพมหานครฯ

ปัจจัยสังคมกำหนดสุขภาพ คืออะไร?
ปัจจัยสังคมกำหนดสุขภาพ (Social Determinants of Health - SDH) เป็นปัจจัยแวดล้อมต่าง ๆ ที่มีผลกระทบอย่างมหาศาลต่อสุขภาพของแต่ละบุคคล โดยไม่ขึ้นอยู่กับอายุ เชื้อชาติ หรือชาติพันธุ์ โดย

20% ของสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดีของคนเรา เกี่ยวข้องโดยตรงกับ การเข้าถึงและคุณภาพของบริการทางการแพทย์

ในขณะที่ อีก 80% ของผลลัพธ์ทางสุขภาพ ถูกขับเคลื่อนโดย สภาพแวดล้อมทางกายภาพ ปัจจัยสังคม และพฤติกรรมสุขภาพ

ซึ่งผลผลิตจากงานวิจัยเหล่านี้จะถูกออกแบบมาเพื่อเปลี่ยนข้อมูลดิบจากการสำรวจ ไปสู่แพลตฟอร์ม การวิเคราะห์ปัจจัยสำคัญทางสังคมที่ส่งผลต่อความเท่าเทียมด้านสุขภาพ หรือ "Bangkok Health Inequalities Dashboard " ที่สามารถนำไปใช้แก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในกรุงเทพฯ ได้อย่างตรงจุด รวมถึงการบูรณาการแผนงานระดับเมือง เพื่อให้เข้าถึงประชากรในเมืองทุกรูปแบบยิ่งขึ้นไป และสะท้อนสถานการณ์ของความเหลื่อมล้ำเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เพื่อให้ผู้ใช้งาน/เครือข่ายสามารถ“หารือประเด็นความเหลื่อมล้ำอย่างเป็นระบบ

อ่านต่อได้ที่เว็ปไซต์ :
https://www.uslbangkok.com/projects/social-determinants-of-health-equity---sdhe

มุมลับของเมืองที่ถูกแอบซ่อน🧐🔍

เมื่อเหล่าเยาวชนและผู้คนที่สนใจเข้ามาเป็นอาสาสมัครสวมบทบาทเป็นนักสำรวจ และร่วมกันออกตามหา พื้นที่ อาคาร หัตถกรรม ที่สำคัญในย่านแต่ยังไม่มีปรากฏ ในฐานข้อมูลเปิดต่าง ๆ เช่น Google Map เพื่อนำมาบันทึกและเพิ่มเข้าไปในฐานข้อมูลสาธารณะเก็บไว้

กิจกรรม - สืบย่านกว้านเรื่องราว🔍 พวกเราจะชักชวน กิจกรรมที่เปิดอาสานักสำรวจเมืองฝึกหัด ไปร่วมกันตามหา และปักหมุดสถานที่ลับในย่านจากข้อมูลชั้นต้น และนำเข้าข้อมูลสื่อแพลตฟอร์มกลางในเว็ปไซต์เพื่อเชื่อมผู้คนภายนอกให้ได้ใกล้ชิดกับย่านมากขึ้น เข้ามาดูหมุดสถานที่ลับในย่านได้ที่
Learning city : https://readymag.website/u2170071937/5204682/

ถึงแม้ว่ากิจกรรมในครั้งนี้จะเสร็จสิ้นลงแล้ว แต่ภารกิจการเป็นนักสำรวจเมืองของเรายังคงดำเนินต่อ พวกเราอยากเชิญชวนให้ทุกคนมาร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการตามหาสถานที่ลับในย่านต่าง ๆ เพราะไม่ว่าจะเป็นย่านที่คุ้นเคยหรือย่านที่ห่างไกล พื้นที่ที่มีเรื่องราวและน่าสนใจยังคงซ่อนตัวรอการค้นพบอยู่ทุกหนทุกแห่งเสมอ

อ่านเนื้อหาสรุปฉบับเต็มได้ที่ : https://www.uslbangkok.com/projects/learning-city-2023

“8 สถานที่ 8 เรื่องราว”

Urban Pages📖 กิจกรรม Workshop ที่ต่อยอดพัฒนาเส้นทางการเรียนรู้ และ แหล่งเรียนรู้ ในเขตพระนคร ได้จัดเดินทัวร์ย่านสถานที่สำคัญที่ปรากฏในหนังสือและวรรณกรรมทั้งหมด 8 สถานที่สำคัญ เดินเล่น ฟังประวัติศาสตร์เขตพระนครที่ถูกเล่าผ่านนักเขียนทั้งหมด 8 ท่าน จากหนังสือ 8 เล่ม ที่มีทั้งเล่มที่คุ้นเคยและเล่มที่พวกเราอาจได้ยินกันเป็นครั้งแรก อทิ บทละครระเด่นลันได, รำพันพิลาป, สี่แผ่นดิน และ บางลำภูสแควร์ เป็นต้น

ในกิจกรรมครั้งนี้มีผู้ให้ความสนใจเกินคาดและลงทะเบียนกันอย่างล้นหลาม จนได้ออกมาเป็นเหล่านักอ่านร่วมทัวร์ทั้งหมด 30 คน โดยเน้นไปในกลุ่มผู้สูงอายุ (50-70 ปี) เพราะนอกจากเราจะส่งเสริมด้านประวัติศาสตร์และวิถีชุมชนเป็นพื้นที่การเรียนรู้แล้ว เรายังผลักดันการเรียนรู้ และสร้างเครือข่ายในกลุ่มผู้สูงอายุด้วยเช่นกัน

และก่อนจบกิจกรรมในวันนั้น พวกเรามี Session ให้เหล่านักอ่านมานั่งล้อมวงแชร์หนังสือที่ชอบ นอกจากเรียนรู้เรื่องเมืองกันแล้วเรายังทำเป็นกิจกรรมส่งเสริมการอ่าน และเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงของเมืองในปัจจุบันได้ด้วยนะ!

อ่านเนื้อหาสรุปฉบับเต็มได้ที่ : https://www.uslbangkok.com/projects/learning-city-2023

เพราะทุกที่ในเมือง คือ ห้องเรียน

หลังจากที่พวกเราศึกษาและลงพื้นที่ในย่านทั่วเขตพระนครจนได้ออกมาเป็น ข้อมูลองค์ความรู้ และเครื่องมือขับเคลื่อนการเรียนรู้ พัฒนาเส้นทางแหล่งการเรียนรู้ในเขตพระนคร แล้วนั้น Urban Studies Lab ได้ดำเนินโครงการผ่านการจัดกิจกรรมในรูปแบบ นิทรรศการ และ Workshop โดยใช้พื้นที่เมืองเป็นห้องเรียนในการศึกษาปัญหาและออกแบบนวัตกรรม (Urban Classroom) และ ออกมาเป็นผลลัพธ์ Urban Learning Day

วันแห่งการเรียนรู้ หรือ Urban learning day จัดขึ้นในวันอาทิตย์ที่ 8 กรกฎาคม 2025 ณ ลานสนามหญ้าพิพิธภัณฑ์มิวเซียมสยาม ในคอนเซ็ปต์ เรียนรู้ยังไงให้สนุก (Learning Playground ) สนุกกับการเรียนรู้สามารถเกิดขึ้นได้ทุกที่ (Learning happens everywhere)

เรียนรู้เมืองได้ แม้จะไม่ออกจากบ้าน
นอกจากกิจกรรม Outdoor ที่ชวนทุกคนได้ออกจากบ้านเพื่อมาตามหาและสนุกไปกับเรื่องราวของเขตพระนครในมุมต่าง ๆ ผ่านนิทรรศการ เดินทัวร์ และ Workshop ที่ได้ลงมือทำจริงแล้วนั้น ทีมพัฒนา Urban Studies Lab ยังได้แปลงข้อมูลองค์ความรู้ และเครื่องมือขับเคลื่อนการเรียนรู้ พัฒนาเส้นทางแหล่งการเรียนรู้ในเขตพระนครออกมาเป็นแพลตฟอร์มออนไลน์ Learning city website ที่ไม่ว่าคุณจะอยู่มุมใดของโลกก็สามารถเห็นพระนครในมุมมองใหม่ ๆ ได้!

และยังมีเรื่องราวพระนครอื่น ๆ อีกมากมายที่เรารวบรวมและส่งต่อให้กับทุกคนได้เข้ามาลองอ่าน ลองเล่นไปด้วยกัน สามารถอ่านเรื่องงราวของพวกเราทั้งหมดได้ที่เว็บไซต์ https://readymag.website/u2170071937/5204682/

อ่านเนื้อหาสรุปฉบับเต็มได้ที่ : https://www.uslbangkok.com/projects/learning-city-2023

ข้อมูลเรื่องที่อยู่อาศัย(บ้าน)บอกอะไรเราได้บ้าง?🧐

ที่อยู่อาศัยเป็นปัจจัยพื้นฐานสำคัญ แต่ในปัจจุบันมีช่องว่างขนาดใหญ่ ในการเข้าถึงที่อยู่อาศัยที่มีคุณภาพและราคาเหมาะสม โดยเฉพาะใน กลุ่มเปราะบาง (ผู้มีรายได้น้อย, ผู้สูงอายุ) และ กลุ่มแรงงาน (First Jobber, แรงงานสร้างสรรค์) จากการสรุปข้อมูลพวกเราได้ประเด็นปัญหาจากตัวอย่างเมืองที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจออกมา 4 จังหวัดดังนี้

1.กรุงเทพมหานคร: คนนอกอยากเข้า แต่คนในไม่เกิดเพิ่ม
ประชากรตามทะเบียนราษฎรมีแนวโน้มลดลง แต่ "ประชากรแฝง" กลับเพิ่มขึ้นทุกปี โดยเฉพาะในเขตพระโขนงที่เป็นพื้นที่เศรษฐกิจใหม่และยานนาวาที่มีปัญหาการบุกรุกที่ดินสูง

2.ขอนแก่น: ความเจริญช่วงชิงพื้นที่
พบภาวะ "ความเปราะบางซ้อนความเปราะบาง" โดยเฉพาะชุมชนริมรางรถไฟกว่า 2,479 ครัวเรือน ที่กำลังจะกลายเป็นคนไร้ที่อยู่อาศัยฉับพลันภายใน 5 ปี (พ.ศ. 2571) จากการพัฒนาระบบรถไฟรางคู่และรถไฟความเร็วสูง ซึ่งคนกลุ่มนี้ส่วนใหญ่เป็นแรงงานนอกระบบที่ขาดความมั่นคงด้านรายได้

3.เชียงใหม่: บ้านแสนสวยในเมืองที่คนท้องถิ่นเอื้อมไม่ถึง
เกิดสภาวะ Urban Gentrification ที่การเติบโตของการท่องเที่ยวและราคาที่ดินที่พุ่งสูงขึ้น ผลักดันให้คนรายได้น้อยในชุมชนดั้งเดิม (เช่น ริมคลองแม่ข่า) ถูกแทนที่ด้วยโรงแรมและธุรกิจบริการ ทำให้คนกลุ่มนี้ต้องย้ายไปอยู่ขอบนอกเมืองและแบกรับต้นทุนการเดินทางที่สูงขึ้น

4.หาดใหญ่: คนกระจุก ภัยพิบัติกระจาย
มีความหนาแน่นประชากรในเขตใจกลางเมืองสูงมากถึง 20,000 คนต่อตารางกิโลเมตร และพบปัญหาความเสี่ยงภัยพิบัติน้ำท่วมซ้ำซากที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความมั่นคงของที่พักอาศัย

ศึกษาข้อมูลและการวิเคราะห์ละเอียดเพิ่มเติมได้ในเว็ป : https://thai-housing-portal.vercel.app/
อ่านต่อเนื้อหาฉบับเต็มได้ที่ : https://www.uslbangkok.com/projects/housing-for-all

มลพิษทางอากาศกำลังพรากเงินในกระเป๋า🤔

มีแค่สุขภาพเท่านั้นจริงๆหรือที่กำลังโดนมลพิษในอากาศทำลายอยู่ ??

ในทุกวันนี้ผู้คนมากมายเริ่มหันมาป้องกันตัวเองจากมลพิษทางอากาศมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการใส่หน้ากาก การซื้อเครื่องฟอกอากาศติดไว้ที่บ้านหรือคอนโด แต่นั่นทำให้ผู้คนปลอดภัยจากฝุ่นในทุก ๆ มิติจริงหรือไม่

ประเทศไทย เมืองหลวงแห่งรอยยิ้มที่นานาประเทศเชิดชูให้เป็นสถานที่ที่น่าท่องเที่ยวติดอันดับโลก จนการท่องเที่ยวถือเป็นหนึ่งในภาคอุตสาหกรรม ที่เป็นจุดเด่นของประเทศไทย สิ่งแรกที่นักท่องเที่ยวต่างชาติต่างตั้งไว้เป็นหมุดหมายของการท่องเที่ยวไทยนั่นคือ "การพักผ่อน" แน่นอนว่าเป็นเพราะ ทิวทัศน์ ธรรมชาติที่สวยงาม หรือ ทิวทัศน์เมืองแบบไทยๆ รวมไปถึง การบริการที่เต็มไปด้วยรอยยิ้ม ถึงอย่างนั้น มลพิษทางอากาศที่ไม่ถูกจัดการอย่างถูกวิธีกลับค่อย ๆ กัดกร่อนรอยยิ้มแห่งสยามให้หายไป

จากการศึกษาพบว่าผลกระทบทางเศรษฐกิจในมิติของค่าเสียโอกาสโดยเฉพาะประเด็นด้านสุขภาพของคนกรุงเทพฯ เป็นระยะเวลาประมาณ 1เดือน อยู่ไม่ต่ำกว่า 3,000 ล้านบาท

อ่านต่อ และ ดูอ้างอิงฉบับเต็มที่ได้ที่ : https://www.uslbangkok.com/post/มลพิษทางอากาศกำลังพรากเงินในกระเป๋า

ค้นคว้า เเละเรียบเรียงโดย : ภัชปกร อัศวธีระ
#นโยบาย #นโยบายอากาศสะอาด #พรบอากาศสะอาด #ฝุ่นวันนี้ #ฝุ่นpm25 #งานวิจัย

สรุปรวมภาพกิจกรรมวันสงกรานต์พ.ศ. 2569 ช่วงเดือนเมษายนในพื้นที่เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย ย่านนางเลิ้งไปกับ Urban studies lab ใน 9 งานสงกรานต์ ที่ช่วยพัฒนาความสัมพันธ์และความไว้วางใจระหว่างศูนย์ฯ กับเครือข่ายชุมชนเพิ่มขึ้น

โดยมีการตอบรับและการมีส่วนร่วมจากทั้ง 8 ชุมชน ดังนี้
ศุภมิตร 1 / ศุกมิตร 2 / บ้านบาตร / วัดโสมนัส / วัดสระเกศ / จักรพรรดิพงษ์ / บ้านดอกไม้ / วัดสุนทรธรรมทาน (วัดแค นางเลิ้ง)