30/01/2026
การเล่น ถือเป็นกิจกรรมการดำเนินชีวิตที่สำคัญกิจกรรมหนึ่งของมนุษย์ในวัยเด็ก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงแรกเกิดถึงแปดปี ซึ่งการเล่นได้ชื่อว่าเป็นกลไกสำคัญต่อพัฒนาการเด็ก
มีการจำแนกประเภทของการนำการเล่นมาใช้ในทางกิจกรรมบำบัดไว้ 3 ประเภทด้วยกัน ได้แก่
1. As a tool : การใช้การเล่นเป็นสื่อเพื่อพัฒนาทักษะในด้านอื่น ๆ
2. As a reward : การใช้การเล่นเพื่อจูงใจให้เด็กทำกิจกรรมที่เด็กอยากทำน้อยกว่าให้สำเร็จ
3. As an occupation :การใช้การเล่นเป็นเป้าหมายหรือผลลัพธ์ของการบำบัด โดยมุ่งเน้นที่ playfulness, กิจกรรมการเล่นที่เด็กชอบ, เกิดแรงจูงใจภายใน, ความสนุก รวมถึงการกระตุ้นให้เกิดการใช้พื้นที่การเล่นและอุปกรณ์การเล่นที่เหมาะสม หรือความสนุกสนานในการเล่นกับผู้อื่น
โดยวันนี้เราจะมาโฟกัสกันที่ play as an occupation
โดยเราจะมาทำความเข้าใจกับการเล่นคร่าว ๆ ก่อน
การเล่นเป็นประสบการณ์เกี่ยวกับความสนุกสนานผู้เล่นซึ่งสามารถรับรู้ได้ด้วยตนเอง โดยเกิดจากการได้เลือกอย่างอิสระ เกิดจากแรงจูงใจภายใน เป็นกิจกรรมที่มีความหมายต่อตัวผู้เล่น
โดยกระบวนการเล่นนั้นเกิดจากการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างตัวเด็กและสิ่งแวดล้อม เป็นกระบวนการของการมีส่วนร่วมมากกว่าผลลัพธ์ (process of engagement rather than the product)
การใช้ play as an occupation นั้นโฟกัสของนักกิจกรรมบำบัดจะอยู่ที่การเล่นและทักษะการเล่นที่เหมาะสมกับพัฒนาการ โดยการส่งเสริมให้เกิด playfulness ระหว่างการเล่น เกิดแรงจูงใจภายใน และเกิดการค้นหาการเล่นที่เด็กชอบ และในบริบทนี้บทบาทของนักกิจกรรมบำบัดจึงเป็นไปในลักษณะการเป็นเพื่อนเล่น (playmate หรือ play partner) นอกจากนี้นักกิจกรรมบำบัดยังสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่น เพื่อส่งเสริมให้เกิดพื้นที่หรืออุปกรณ์การเล่นที่เหมาะสมกับเด็ก หรือให้ความรู้กับผู้อื่นเกี่ยวกับความสำคัญของการเล่น และช่วยผู้อื่นให้สามารถเล่นกับเด็กได้อย่างมีความสนุกสนาน
นักกิจกรรมบำบัดที่ใช้ การเล่นเป็นเป้าหมายของการบำบัดจึงมีหน้าที่ “enabling play for play’s sake” (Lynch & Moore, 2016)
ครั้งต่อไปเราจะมาทำความรู้จักว่า playfulness คืออะไรและนักกิจกรรมบำบัดสามารถทำให้เกิด playfulness ในระหว่างการบำบัดได้อย่างไร
เอกสารอ้างอิง
Lynch, H., & Moore, A. (2016). Play as an occupation in occupational therapy. British Journal of Occupational Therapy, 79(9), 519–520. https://doi.org/10.1177/0308022616664540
Tanta, J. K., Kuhaneck, H., (2019). Assessment and Treatment of Play. in O'Brien, J. C., & Kuhaneck, H. Case-Smith's occupational therapy for children and adolescents. Elsevier Health Sciences.
