Medical Education Unit PCM

มาเร็ว...ไปเร็ว...มีการผ่อนปรนแล้ว

ก.พ.อ ผ่อนปรนการปรับตำแหน่งทางวิชาการ

วันที่ 3 กรกฎาคม 2563 ผมเข้าร่วมการประชุมคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา (ก.พ.อ.) โดยมีประเด็นสำคัญในการพิจารณาได้แก่เรื่องเกณฑ์การเข้าสู่ตำแหน่งวิชาการที่เพิ่งประกาศใช้ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา และเป็นที่สนใจของประชาคมวิจัยเป็นอย่างมาก โดยที่ประชุมมีความเห็นสอดคล้องกันใน 3 เรื่อง ดังต่อไปนี้
1. ประกาศฯ จำเป็นต้องมีบทเฉพาะกาลยืดหยุ่นสำหรับผู้ที่เตรียมตัวเสนอผลงานวิชาการโดยให้ใช้เกณฑ์ปี 60 ออกไปได้อีก 2 ปี และในระหว่างนี้ ก็สามารถยื่นขอเสนอผลงานทางวิชาการภายใต้เกณฑ์ปี 63 ได้ คู่ขนานกัน
2. ทำความเข้าใจ รับฟังความเห็นและข้อเสนอแนะจากผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง/สถาบันอุดมศึกษา เกี่ยวกับประกาศ ก.พ.อ. พ.ศ. 2563
3. ติดตามปัญหาและอุปสรรคในการเข้าสู่ตำแหน่งทางวิชาการตามประกาศ ก.พ.อ. พ.ศ. 2563 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 รวมทั้งประกาศ ก.พ.อ. พ.ศ. 2563 และรายงานให้ ก.พ.อ. ทราบทุก ๆ สามเดือน

ทั้งนี้ในช่วงที่ผ่านมามีข้อกังวลมากมายเกี่ยวกับประกาศเกณฑ์ดังกล่าว ผมได้เน้นย้ำเสมอว่า ไม่ว่าจะเป็น ผศ. รศ. และ ตำแหน่ง ศ. ต้องมีหลักการสองประการ คือ ประการแรก ผลงานวิชาการต้องสอดคล้องกับประเด็นสำคัญตามความต้องการของประเทศไทย โดยเฉพาะประเด็นทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ซึ่งอาจไม่จำเป็นต้องเป็นโจทย์ของต่างประเทศ แต่ต้องสามารถแข่งขันกับโลกได้ และ ประการที่สอง ผลงานวิชาการต้องมีความเข้มข้นทางวิชาการที่สอดคล้องกับหลักเกณฑ์และมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับในแต่ละสาขาวิชา ไม่ว่าจะเป็นสาขาสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ ศิลปศาสตร์ วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี และวิทยาศาสตร์สุขภาพ ทั้งนี้ ผมเชื่อว่าผลของการประชุม ก.พ.อ. ในครั้งนี้ จะช่วยให้ผู้ที่ต้องการขอตำแหน่งวิชาการสามารถเตรียมตัวได้ไม่ว่าจะเป็นเกณฑ์เก่าหรือเกณฑ์ใหม่ครับ

#3 Plenary ตั้งหัวข้อว่า A Call to Action: Patients as partners in healthcare professions education and practice โดย Susan E. Sheridan ซึ่งเป็นผู้แทนมาจาก Society to Improve Diagnosis in
Medicine (SIDM), USA และ Suzanne Schrandt จาก Arthritis Foundation, USA

วิทยากรท่านแรก Susan E. Sheridan นำเสนอมุมมองของผู้ที่ผ่านประสบการณ์ชีวิตที่ได้รับผลจากความผิดพลาดของกระบวนการดูแลรักษา ในขณะที่วิทยากรท่านที่สอง เป็นผู้ป่วยโรคข้อรูมาตอยด์ที่เปลี่ยนบทบาทมาส่งเสริมให้ผู้ป่วยโรคนี้ได้รับการรักษาที่จะส่งผลให้มีผลลัพธ์การรักษาดีที่สุด เพื่อป้องกัน deformities ที่เคยพบในอดีต

วิทยากรทั้งสองท่านนำเสนอมุมมองเชิงบวกของผู้ที่ไม่ได้ทำงานอยู่ในวงการแพทย์แต่มีความปรารถนาดีที่อยากจะเห็นวงการแพทยศาสตรศึกษาส่งเสริมให้ผู้ป่วย (และครอบครัว) เข้ามามีบทบาทในฐานะพันธมิตรของทีมสุขภาพ โดยเปิดโอกาสให้ผู้ป่วยเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการเรียนการสอนของนักศึกษาแพทย์ หรือการฝึกอบรมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญสาขาต่าง ๆ เพื่อให้เข้าใจและตระหนักถึงความสำคัญของการให้ผู้ป่วยเป็นพันธมิตรในการวินิจฉัยและดูแลรักษาปัญหาสุขภาพ โดยนำเสนอตัวอย่างของโครงการฝึกอบรมแพทย์ในโรงพยาบาลต่าง ๆ ที่นำผู้ป่วยเข้ามามีส่วนร่วม (patient-engaged clinical training initiatives) ที่ได้ดำเนินการจนประสบความสำเร็จแล้วในประเทศสหรัฐอเมริกา

Symposium เรื่อง Adapting to the changing times in health sciences education ซึ่งผู้จัดร่วม คือ สมาคม IAMSE (International Association of Medical Science Educators)

วิทยากรท่านแรก Cathy Pettepher เป็น Professor of Biochemistry และ Assistant Dean for assessment, School of Medicine จาก Vanderbilt University ท่านบรรยายในหัวข้อ Educational roles of basic scientist in the clinical years โดยนำ Curriculum 2.0 ของ Vanderbilt University ซึ่งเป็นหลักสูตรที่ Integrate ความรู้ที่จัดอยู่ในกลุ่ม Foundational sciences เข้าไปใน clinical context ในช่วง post-clerkship ซึ่งนักศึกษาแพทย์ปีสุดท้าย จะได้เรียน Basic medical science อีกครั้งในรายวิชาที่ตั้งขื่อว่า Integrated Science Courses (ISCs) ซึ่งเป็นการเรียน basic science ใน clinical context ต่าง ๆ นาน 4 เดือน ในระหว่างขึ้นปฏิบัติงานบนหอผู้ป่วยตามรายวิชาที่เลือก เช่น Precision Cancer Medicine, Cardiovascular Diseases, Critical Illness, Community Healthcare, Diabetes Mellitus, Global Health, Getting Hooked: Addiction, Immunity, and Infections in the Immune-Compromised Host, The Skinny on Obesity, Injury, Repair, and Rehabilitation, Medical Imaging and Anatomy, Infectious Diseases, Sexual Medicine and Reproductive Health

วิทยากรท่านที่สอง Richard C Vari เป็น Senior Dean for Academic Affairs จาก Virginia Tech Carilion, School of Medicine ซึ่งรับผิดชอบการกำกับดูแลทั้งเรื่อง vertical & horizontal integration ของหลักสูตร โดยทำงานร่วมกับ Block Integration Committees นอกจากนี้ยังกำกับดูแลเรื่อง student assessment และ program evaluation processes ท่านมาเล่าในหัวข้อ Curricular Innovations and their Impact โดยเริ่มจากการปูพื้นถึงที่มาของการพัฒนาปรับปรุงหลักสูตรของโรงเรียนแพทย์ทุกแห่งที่คล้าย ๆ กัน คือ ปัจจัยภายนอก ได้แก่ National & International organization ที่เกี่ยวข้องด้านการศึกษา Accrediting agencies (LCME, WFME) รวมทั้งปัจจัยภายในจากผู้เรียน ครูผู้สอน และผู้บริหารทางด้านการศึกษา จากนั้นจึงยกตัวอย่างของ content ของหลักสูตรที่ปัจจุบันมีหัวข้อต่าง ๆ เพิ่มเติมมากมาย เช่น patient safety, medical ethics & professionalism, health system science รวมทั้งพูดถึงนักศึกษาแพทย์ในยุคปัจจุบัน (Millennials) ที่มี learning styles ที่แตกต่างไปจากเดิม (Digital natives, demand balance between work & leisure)

วิทยากรท่านที่สาม Sandy Cook เป็น Senior Associate Dean, Education จาก Duke-NUS Medical School มาบรรยายหัวข้อ Using a Flipped Classroom Model to create an engaging learning environment โดยปูพื้นให้ผู้ฟังทราบว่า Learning occurs in the social context ดังนั้น Team-based learning ซึ่งเป็น learner-centered, instructor-directed strategy for small group active learning in large group educational settings ที่ช่วยกระตุ้นให้ผู้เรียนพัฒนา Teamwork, critical thinking และช่วยเพิ่ม Motivation

วิทยากรท่านสุดท้าย Neil Osheroff เป็น Professor of Biochemistry จาก Vanderbilt University มาบรรยายในหัวข้อ Effects of changing educational roles on faculty identity โดยเล่าให้ฟังว่าในช่วงของการพัฒนาปรับปรุงหลักสูตรที่ Vanderbilt University กระตุ้นให้ครูผู้สอนจำเป็นตั้งคำถามถามตัวเราเองว่า who we are? ซึ่งคำตอบคือหลักสูตรคาดหวังให้ครูผู้สอนพัฒนาตนเองจาก medical teacher ไปเป็น medical educator ซึ่งสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ได้แก่
· Greater emphasis on facilitation, mentoring and coaching
· Greater use of online resources
· Greater opportunities for creative design at the course, curricular, and programmatic level.

#1 Plenary เรื่อง Threshold Concepts โดย Emeritus Professor Ray Land จาก Durham University ซึ่งเป็น 1 ในสองของผู้ริเริ่มทำงานวิจัยในเรื่องนี้

Threshold Concepts หรือที่ท่านบอกว่าเป็น Framework มากกว่าแนวคิด ช่วยให้อาจารย์และนักการศึกษาในระดับอุดมศึกษาเข้าใจว่าการที่ผู้เรียนจะพัฒนาทักษะเฉพาะของวิชาชีพ จำเป็นจะต้องเรียนรู้ในสิ่งที่เป็นเรื่องยากที่จะทำความเข้าในในช่วงแรก คือ เป็น troublesome knowledge และการเรียนรู้จำเป็นต้องผ่านการลงมือปฏิบัติจนกระทั่งทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในตนเองที่เรียกว่า Transformative โดยเมื่อทำสำเร็จหรือผ่านไปได้แล้ว ทักษะเฉพาะของวิชาชีพนั้น ๆ จะคงอยู่อย่างถาวร (Irreversibility) และทำให้เข้าใจถึงเหตุผลและที่มาที่ไปของกระบวนการ/ วิธีการต่าง ๆ ที่ครูผู้สอนมอบหมายให้ทำหรือปฏิบัติทั้งด้วยตนเอง หรือร่วมกับเพื่อนในกลุ่ม หรือร่วมกับผู้ที่มาจากต่างวิชาชีพ คือ สามารถบูรณาการความคิดได้แล้ว (Integrative) รวมทั้งสามารถเข้าใจภาษาเฉพาะที่ใช้กันในวิชาชีพนั้น ๆ ด้วย (discursive) ข้อสังเกตเพิ่มเติม คือ ทักษะสำคัญเหล่านี้จะแตกต่างกันในแต่ละวิชาชีพ (bounded)

Threshold Concepts ช่วยให้ครูผู้สอนหรือนักการศึกษา เข้าใจบทบาทของตนเองในการสนับสนุนผู้เรียนหรือลูกศิษย์ให้ไปให้ถึงฝั่ง หรือถึงจุดที่ต้องการให้เค้าลูกศิษย์ไปให้ถึง โดยแสดงบทบาทของตนเองได้อย่างเหมาะสมในแต่ละช่วงเวลาของกระบวนการเรียนรู้ ได้แก่ ท้าทาย (challenge) ให้ข้อมูลป้อนกลับ (feedback) กระตุ้นให้สะท้อนคิด (reflection) เป็นโค้ช (Coaching) และเป็น Mentor

#2 Plenary เป็นหัวข้อเรื่อง Medical Work and Learning in Transition: Toward Collaborative and
Transformative Expertise โดย Professor Yrjö Engeström จาก Center for Research on Activity, Development and Learning (CRADLE), University of Helsinki and University of California, San Diego

Prof. Engstrom เสนอแนวความคิดของท่านที่ต้องการชี้ให้เห็นว่าในขณะนี้มีความพยายามในวงการแพทย์ที่จะพัฒนาความเชี่ยวชาญในทางลึกให้เกิดขึ้นในสาขาและอนุสาขาต่าง ๆ แต่สิ่งที่ขาดไป คือ การส่งเสริมให้แพทย์ (รุ่นใหม่) มีทักษะในการทำงานร่วมกับผู้อื่น/ วิชาชีพอื่น หรือกับหน่วยงานต่าง ๆ ที่อยู่ในสุขภาพ (Collaborative & transformative expertise) ซึ่งเป็นทักษะสำคัญที่จะช่วยให้เขาเหล่านั้นสามารถแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในการดูแลรักษาผู้ป่วยที่มีปัญหาสุขภาพที่ซับซ้อน เช่น chronic illness หรือปัญหาสุขภาพของกลุ่มผู้ด้อยโอกาสในสังคม ซึ่งต้องการ skill set ชุดอื่น ๆ ที่ยังไม่มีโอกาสได้พัฒนาในช่วงที่เข้ารับการฝึกอบรมหรือเรียนรู้ในโรงเรียนแพทย์...

ในผลงานวิจัยที่ท่านได้ทำมาในช่วง 30 ปี ที่ผ่านมา คือ การ redesign วิธีการเรียนรู้แบบใหม่ ที่ท่านตั้งชื่อว่า Expansive Learning

ปิดฉากลงไปเรียบร้อยแล้ว สำหรับการประชุมแพทยศาสตรศึกษาแห่งประเทศไทย ครั้งที่ 19 ภายใต้หัวข้อหลัก Leadership towards Medical Education Excellence ระหว่างวันที่ 19-21 ธ.ค. 61 ที่ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จว.เชียงราย

ผลการตัดสินผลงานทางวิชาการที่นำเสนอ ซึ่งแบ่งรางวัลเป็น 2 ประเภท ได้แก่ Best oral presentation จำนวน 3 รางวัล (จากการประกวด 3 ห้อง) และ Best poster presentation จำนวน 2 รางวัล (จากการประกวด 2 กลุ่ม) ปรากฏว่า อจ.วพม. ได้รับรางวัลมาทั้งสิ้น 3 รางวัล จากทั้งหมด 5 รางวัล ดังนี้

Best oral presentation: The BMBOC -Gamification as an Innovative Tool of Medical Education in Phramongkutklao College of Medicine. โดย อ.ธนกฤต (ภชค.กศ.วพม.)

Best oral presentation: Transition from paper-based to electronic portfolio using on-hand social media for medical students. โดย อ.ชาลินี (ภกม.กศ.วพม.)

Best poster presentation: A Generalizability Theory Approach to Estimate Generalizability and Dependability Coefficients of the Assessment from Multiple Perspectives for Innovative Media to Promote Health Awareness. โดย อ.อนุพงษ์ (ภภว.กศ.วพม.)

ขอแสดงความยินดีกับอาจารย์ทั้งสามท่าน รวมทั้งอาจารย์ วพม. และ นพท./นศพ.วพม. ที่นำผลงานมานำเสนอในการประชุมครั้งนี้ (รวมทั้งหมด 15 เรื่อง) ขอขอบคุณสมาชิกทีม วพม. ทุกท่าน ที่ทำให้เราภาคภูมิใจในการเป็นส่วนหนึ่งของสถาบันแห่งนี้ ครับ

การประชุมแพทยศาสตรศึกษา ครั้งที่ 19 มีความพยายามจะพัฒนาความเข้าใจในเรื่องของ Health Systems Science ที่พยายามจะให้เป็น 3rd pillar ของ Medical Education (นอกจาก Basic Science และ Clinical Science)

ท่านวิทยากร ฝากให้เน้น Goals ของการเรียนรู้เรื่อง Health Systems Science คือ ขอให้บันฑิตแพทย์มี awareness และมี attitude ที่ดีต่อ health systems และรู้จัก 5 health systems illness (equity, accessibility, effectiveness, efficiency, และ literacy) ครับ

หน่วยแพทยศาสตรศึกษา วพม. ได้จัดอบรมความรู้พื้นฐานการจัดการเรียนการสอนทางคลินิก สำหรับอาจารย์แพทย์ ณ โรงพยาบาลสกลนคร ที่จะร่วมเป็นหนึ่งในโรงพยาบาลสมทบที่ร่วมดูแลนักเรียนแพทย์ทหารของ วพม. ในอนาคต
ทางนพศ.และวพม. ขอขอบพระคุณคณะผู้บริหาร คณาจารย์และบุคลากรสายสนับสนุนของโรงพยาบาลสกลนครทุกท่านที่ดูแลทีมงานเป็นอย่างดี และขอขอบพระคุณที่มีได้มีโอกาสที่ดีในการร่วมผลิตบัณฑิตแพทย์วพม.สู่สังคมในอนาคตร่วมกันในครั้งนี้

แจ้งให้นพท.ที่สมัครสอบ NL-1 และ 2 ที่สมัครสอบวันที่ 24-25 พ.ย. 61 เรื่อง วิธีและรูปแบบการสอบ อ้างอิงจากประกาศของศรว. ขอให้เตรียมความพร้อมและศึกษาวิธีการสอบในแต่ละรูปแบบได้ใน website ของศรว.ครับ

https://cmathai.org/news/detail/442

หน่วยแพทยศาสตรศึกษา ขอแสดงความยินดีกับนพท. สกานต์ เจริญสกุลไชย ที่ได้รับประกาศนียบัตรชมเชยนพท.ที่มีงานวิจัยตีพิมพ์และนำเสนอผลงานวิจัยในระดับนานาชาติ โดยเน้นงานวิจัยด้านแพทยศาสตรศึกษาร่วมกับอาจารย์ที่ปรึกษา ในปีการศึกษา 2561 หน่วยแพทยศาสตรศึกษาขอขอบคุณและแสดงความยินดียิ่งกับผู้ทำประโยชน์และสร้างชื่อเสียงแก่หน่วยงานในครั้งนี้

งานวิจัยตีพิมพ์ หัวข้อ What Learning Resource Persons do Clinical Medical Students Prefer?

https://www.mededpublish.org/manuscripts/1811

หน่วยแพทยศาสตรศึกษา ขอแสดงความยินดีกับอาจารย์ พลตรีหญิง สยมพร โกมลภิส ผู้รับโล่ประกาศเกียรติคุณอาจารย์แพทย์ดีเด่นด้านจริยธรรมของแพทยสภา ท่านเป็นอาจารย์ต้นแบบที่ดีของผู้เรียนในทุกระดับ และให้การช่วยเหลือหน่วยแพทยศาสตรศึกษาตลอดมา ในวาระพิธีไหว้ครูในปีการศึกษานี้ทางอาจารย์และเจ้าหน้าที่ทุกท่านขอร่วมแสดงความยินดีและขอขอบพระคุณที่อาจารย์เป็นแรงบันดาลใจให้กับหน่วยของเราเสมอมา