07/10/2025
ลูกยางนา ต้นกล้าปฐมภูมิ หนองฮีโมเดล
จากความฝันสู่ต้นแบบระบบสุขภาพปฐมภูมิระดับชาติ
หนังสือเล่มใหม่ล่าสุดจากสำนักพิมพ์ปิ่นโต พับลิชชิ่ง ร่วมกับโรงพยาบาลหนองฮี จังหวัดร้อยเอ็ด "ลูกยางนา ต้นกล้าปฐมภูมิ หนองฮีโมเดล" บรรณาธิการโดย วรเชษฐ เขียวจันทร์ บรรณาธิการบริหาร สำนักพิมพ์ปิ่นโต พับลิชชิ่ง และ พญ.รัชฎาพร สีลา ผู้อำนวยการโรงพยาบาลหนองฮี
นี่ไม่ใช่แค่หนังสือบันทึกประสบการณ์การทำงาน แต่เป็นเรื่องราวการปฏิรูประบบสุขภาพที่สร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างแท้จริงให้กับชุมชน—จากโรงพยาบาลชุมชนเล็กๆ ที่ห่างไกล สู่ต้นแบบระบบสุขภาพปฐมภูมิระดับชาติ
ทำไมต้องอ่านหนังสือเล่มนี้
"หมอตั้งใจมาอยู่ที่นี่ เพราะมีสิ่งที่อยากทำให้สำเร็จ นั่นคือการทำให้โรงพยาบาลเป็นโรงพยาบาลที่ทันสมัย มีมาตรฐาน และใกล้บ้านใกล้ใจ หรือ Super Primary Care"— พญ.รัชฎาพร สีลา
หากคุณเคยสงสัยว่า การปฏิรูประบบสุขภาพที่แท้จริงเกิดขึ้นได้อย่างไร หรือโรงพยาบาลชุมชนขนาดเล็กจะกลายเป็นต้นแบบระดับชาติได้อย่างไร หนังสือเล่มนี้คือคำตอบ เป็นเรื่องราวของความมุ่งมั่น ความอดทน และการทำงานร่วมกับชุมชนอย่างแท้จริง จนกลายเป็นนวัตกรรมที่เปลี่ยนแปลงชีวิตผู้คนมากมาย
ชื่อหนังสือที่บอกเล่าปรัชญา
"ลูกยางนา" เปรียบเสมือนเมล็ดพันธุ์แห่งความหวัง ที่กระจายไปด้วยลม สร้างต้นใหม่ในที่ต่างๆ ยางนาเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ มีผลที่มีปีกสองข้าง เมื่อหล่นจากต้นจะหมุนวนไปตามลม กระจายพันธุ์ไปสู่พื้นที่ใหม่ๆ เช่นเดียวกับ "หนองฮีโมเดล" ที่เริ่มต้นจากโรงพยาบาลชุมชนขนาดเล็ก F3 มีเพียง 10 เตียง ตั้งอยู่ห่างจากตัวจังหวัดร้อยเอ็ด 78 กิโลเมตร จนวันนี้กลายเป็นต้นแบบที่โรงพยาบาลจากทุกภูมิภาคทั่วประเทศให้ความสนใจมาศึกษาดูงาน
"ต้นกล้าปฐมภูมิ" สื่อถึงการเจริญเติบโตของระบบสุขภาพปฐมภูมิที่แข็งแรง มีรากฐานมั่นคง เหมือนต้นยางนาที่ต้องการร่มเงาประมาณ 50% ในช่วง 3 ปีแรก ก่อนที่จะเติบโตเป็นไม้ใหญ่ที่โดดเด่น สูงได้ถึง 40-50 เมตร สามารถยืนหยัดได้ด้วยตนเอง และให้ร่มเงาแก่ต้นไม้อื่นๆ ต่อไป
เรื่องเล่าจากหนองฮี: บทเรียนหนึ่งทศวรรษ
เมื่อ พญ.รัชฎาพร สีลา เข้ารับตำแหน่งผู้อำนวยการโรงพยาบาลหนองฮีในปี 2560 หลายคนอาจมองว่านี่เป็นการย้อนกลับไปทำงานในพื้นที่ห่างไกล แต่สำหรับเธอ นี่คือโอกาสที่จะสร้างสิ่งที่เธอเชื่อมั่น—โรงพยาบาลหมอครอบครัวที่ใกล้บ้านใกล้ใจอย่างแท้จริง
ขณะนั้นโรงพยาบาลหนองฮีเปิดให้บริการมาได้เพียง 4 ปี มีเพียงบริการผู้ป่วยนอกและอุบัติเหตุฉุกเฉิน ประชาชนที่ป่วยหนักต้องเดินทางไปโรงพยาบาลอำเภอใกล้เคียง ซึ่งสำหรับผู้สูงอายุ ผู้ป่วยเรื้อรัง และครอบครัวยากจน การเดินทางครั้งหนึ่งคือภาระที่หนักหนาสาหัส
แต่ความท้าทายที่แท้จริงไม่ได้อยู่ที่การขาดงบประมาณหรือเครื่องมือ แต่อยู่ที่การสร้างความเชื่อมั่นและการมีส่วนร่วมของชุมชน พญ.รัชฎาพร ใช้เวลาพูดคุย รับฟัง และสร้างความเข้าใจร่วมกับประชาชน จนในที่สุดชุมชนเองก็เห็นความสำคัญ ร่วมแรงร่วมใจทอดผ้าป่าระดมทุน ปี 2562 โรงพยาบาลหนองฮีจึงสามารถเปิดวอร์ดผู้ป่วยใน 10 เตียงได้
แต่ทีมงานไม่ได้หยุดเพียงแค่นั้น พวกเขามองเห็นว่ายังมีผู้ป่วยอีกจำนวนมากที่ไม่สามารถมาโรงพยาบาลได้—ผู้ป่วยติดเตียง ผู้สูงอายุที่อยู่บ้านคนเดียว ผู้ป่วยระยะสุดท้าย จึงเกิดแนวคิดปฏิวัติที่เรียกว่า "Home Ward" หรือการยกเตียงจากโรงพยาบาลไปไว้ที่บ้าน
ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2565 โรงพยาบาลหนองฮีเริ่มให้บริการ Home Ward อย่างเป็นทางการ ทีมแพทย์และพยาบาลเยี่ยมบ้านผู้ป่วยสม่ำเสมอ ใช้เทคโนโลยี Tele Health ติดตามอาการแบบ Real-time และที่สำคัญคือสามารถเบิกค่ารักษาจาก สปสช. ได้เหมือนผู้ป่วยในโรงพยาบาล เพียงเดือนแรกก็มีผู้ป่วย 29 รายเข้ารับการดูแลแล้ว
สิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากนั้นเกินคาดหมาย ผู้ป่วยได้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่คุ้นเคย มีครอบครัวดูแลอย่างใกล้ชิด คุณภาพชีวิตดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ค่าใช้จ่ายลดลง และโรงพยาบาลก็ไม่แออัด ที่สำคัญคือชุมชนเริ่มเป็นเจ้าของสุขภาพของตนเองอย่างแท้จริง
"หนองฮีโมเดล" พัฒนาจนกลายเป็นต้นแบบระดับชาติ โรงพยาบาลจากทุกภูมิภาคเดินทางมาศึกษาดูงาน โทรศัพท์ปรึกษา และที่สำคัญคือโมเดลนี้กลายเป็นแรงผลักดันให้เกิดการปฏิรูประบบสุขภาพปฐมภูมิและแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวลงในรัฐธรรมนูญ การจัดตั้งคณะกรรมการระบบสุขภาพปฐมภูมิ และกองสนับสนุนระบบสุขภาพปฐมภูมิภายในกระทรวงสาธารณสุข
ในเดือนธันวาคม 2566 โรงพยาบาลหนองฮีจัดงาน "หนึ่งทศวรรษ หนองฮีโมเดล โรงพยาบาลหมอครอบครัว" ดร.วรเชษฐ์ เขียวจันทร์ ได้สรุปรายงานและบันทึกเรื่องราวทั้งหมดไว้ในหนังสือเล่มนี้ ไม่ใช่เพียงแค่ความสำเร็จ แต่รวมถึงความล้มเหลว การเรียนรู้ การปรับตัว และบทเรียนมากมายที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริง
ภายในหนังสือเล่มนี้ คุณจะได้พบ
ในหนังสือเล่มนี้ คุณจะได้เดินทางไปกับทีมงานโรงพยาบาลหนองฮีตั้งแต่วันแรก ผ่านเรื่องราวของผู้ป่วยและครอบครัวที่ได้รับการดูแลผ่าน Home Ward ที่แต่ละเรื่องล้วนสะเทือนใจและสร้างแรงบันดาลใจ คุณจะได้เห็นว่าการดูแลผู้ป่วยที่บ้านไม่ได้ง่ายอย่างที่คิด แต่เมื่อทำด้วยหัวใจและระบบที่ดี ผลลัพธ์ที่ได้คือความสุขที่แท้จริงของทั้งผู้ป่วยและครอบครัว
คุณจะได้เรียนรู้แนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน ตั้งแต่วิธีการพัฒนาระบบ การสร้างทีม การสื่อสารกับชุมชน การใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม ไปจนถึงการบริหารจัดการเชิงนวัตกรรม ทุกอย่างถูกนำเสนอผ่านประสบการณ์จริง ไม่ใช่ทฤษฎีบนหอคอยงาช้าง แต่เป็นบทเรียนที่ผ่านการลงมือทำจริงในสนามจริง
หนังสือเล่มนี้เต็มไปด้วยภาพประกอบและข้อมูลสถิติที่แสดงให้เห็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง ไม่ว่าจะเป็นจำนวนผู้ป่วยที่ได้รับการดูแล อัตราความพึงพอใจ ต้นทุนที่ลดลง และที่สำคัญคือคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
และที่ขาดไม่ได้คือวิสัยทัศน์อนาคตของระบบสุขภาพปฐมภูมิไทย ทิศทางและโอกาสในการพัฒนาต่อไป ซึ่งจะทำให้คุณเห็นภาพใหญ่ว่าประเทศไทยกำลังเดินไปทางไหน และคุณจะเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงนั้นได้อย่างไร
ใครควรอ่านหนังสือเล่มนี้
หนังสือเล่มนี้เหมาะสำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขที่ต้องการเรียนรู้ต้นแบบการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิที่ประสบความสำเร็จ และพร้อมจะนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่ของตนเอง หากคุณเป็นผู้บริหารองค์กรที่สนใจการบริหารจัดการเชิงนวัตกรรม การสร้างวัฒนธรรมองค์กร และการนำการเปลี่ยนแปลง หนังสือเล่มนี้จะให้มากกว่าทฤษฎี แต่เป็นกรณีศึกษาจริงที่คุณสามารถนำไปปรับใช้ได้ทันที
สำหรับนักพัฒนาชุมชนและนักสังคมสงเคราะห์ที่ต้องการเข้าใจการสร้างการเปลี่ยนแปลงจากฐานราก การสร้างการมีส่วนร่วม และการพัฒนาที่ยั่งยืน หนองฮีโมเดลคือตัวอย่างที่ชัดเจนว่าเมื่อชุมชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง สิ่งมหัศจรรย์สามารถเกิดขึ้นได้ นักศึกษาและนักวิชาการในสาขาสาธารณสุขศาสตร์ แพทยศาสตร์ พยาบาลศาสตร์ และสังคมศาสตร์จะได้พบกับกรณีศึกษาที่มีคุณค่าอย่างยิ่งสำหรับการเรียนรู้และการวิจัย
และสำหรับทุกคนที่สนใจระบบสุขภาพไทย ที่อยากเห็นว่าการปฏิรูปที่แท้จริงเกิดขึ้นได้อย่างไร และต้องการเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลง หนังสือเล่มนี้จะเป็นแรงบันดาลใจที่ทรงพลัง
บทเรียนที่ยิ่งใหญ่จากต้นยางนาเล็กๆ
เช่นเดียวกับต้นยางนาที่เติบโตช้าแต่มั่นคง ต้องใช้เวลาหลายปีในการสร้างรากฐาน หนองฮีโมเดลก็เช่นกัน เริ่มจากความฝันของหมอคนหนึ่ง ผ่านอุปสรรคมากมาย แต่ไม่เคยถอดใจ ทำงานร่วมกับชุมชนอย่างอดทนและจริงใจ จนเติบโตเป็นระบบที่แข็งแรงและเป็นแรงบันดาลใจให้องค์กรอื่นๆ ทั่วประเทศ
ลูกยางนากระจายไปตามลม สร้างต้นใหม่ในที่ต่างๆ เมล็ดพันธุ์หนึ่งเม็ดสามารถสร้างป่าใหญ่ได้ นั่นคือความหวังของผู้เขียนและบรรณาธิการหนังสือเล่มนี้ ที่ต้องการให้ต้นกล้าปฐมภูมิเติบโตขึ้นในทุกชุมชนทั่วประเทศไทย
หนังสือเล่มนี้พิสูจน์ให้เห็นว่า การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงเริ่มต้นจากความมุ่งมั่นและอุดมการณ์ที่ชัดเจน การรับฟังและเรียนรู้จากชุมชน ความอดทนและความต่อเนื่องในการทำงาน การทำงานเป็นทีมและสร้างเครือข่าย การใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม และความกล้าที่จะนำนวัตกรรมใหม่มาใช้
ข้อความจากใจบรรณาธิการ
ในฐานะที่ผมก่อตั้งสำนักพิมพ์ปิ่นโต พับลิชชิ่งขึ้นมา ผมภูมิใจอย่างยิ่งที่สำนักพิมพ์ยังคงเดินหน้าทำภารกิจในการถ่ายทอดเรื่องราว เรื่องเล่า ประสบการณ์ และบทเรียนอันมีค่าจากผู้คนในสังคมไทย
หนังสือ "ลูกยางนา ต้นกล้าปฐมภูมิ หนองฮีโมเดล" เป็นหนึ่งในหนังสือที่ผมให้ความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะเป็นเรื่องราวของการสร้างการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง ไม่ใช่แค่ในระดับองค์กร แต่ในระดับชีวิตของผู้คน ในระดับชุมชน และในระดับนโยบายของประเทศ
ผมเชื่อว่าหนังสือเล่มนี้จะเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้อ่านทุกคนได้เห็นว่า การเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนเริ่มต้นจากความมุ่งมั่น ความอดทน และการทำงานร่วมกับชุมชนอย่างแท้จริง ไม่ว่าคุณจะอยู่ในสาขาอาชีพใด หรือทำงานในพื้นที่ไหน บทเรียนจากหนองฮีโมเดลสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้
เช่นเดียวกับลูกยางนาที่กระจายไปตามลม ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสือเล่มนี้จะเป็นเมล็ดพันธุ์ที่แพร่กระจายไปสู่ผู้อ่านทุกคน และงอกงามเป็นต้นกล้าปฐมภูมิในพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศไทยต่อไป
ข้อมูลหนังสือ
ชื่อหนังสือ: ลูกยางนา ต้นกล้าปฐมภูมิ หนองฮีโมเดล
บรรณาธิการ: วรเชษฐ เขียวจันทร์ และ พญ.รัชฎาพร สีลา
สำนักพิมพ์: ปิ่นโต พับลิชชิ่ง, โรงพยาบาลหนองฮี
ปีที่พิมพ์: 2568 (2025)
สนับสนุนโดย โครงการแพทย์ชนบทคืนถิ่นแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ในอุปถัมน์ของกองทุนสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม:
สำนักพิมพ์ปิ่นโต พับลิชชิ่ง หรือสแกนตามภาพประกอบ หรือติดตามได้ทางเฟซบุ๊ก: สำนักพิมพ์ ปิ่นโต พับลิชชิ่ง, โรงพยาบาลหนองฮี
หนังสือเล่มนี้คือของขวัญที่ดีที่สุดสำหรับทุกคนที่ต้องการเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน
เครดิตภาพจากหลายแหล่งของทีม รพ.หนองฮี
#วรช
04/09/2025
18/07/2025
30/01/2025
22/01/2025
16/01/2025
16/08/2024
09/08/2024