โรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ

19 สิงหาคม 2510
👨‍✈️จอมพล ถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธีเปิดการเดินรถสายแก่งคอย - บัวใหญ่ ตอน ลำนารายณ์ - บัวใหญ่

🛤 ทางรถไฟสายแก่งคอย-บัวใหญ่ มีระยะทางยาวทั้งสิ้น 250 กิโลเมตร ทางสายนี้แยกออกมาจากทางรถไฟ สายตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ กม. 125+500 ถึงสถานีบัวใหญ่ กม. 375+904 โครงการก่อสร้างทางรถไฟสายนี้ มีมาตั้งแต่ครั้งเริ่มสำรวจแนวทางขั้นต้นของเส้นทาง บ้านหมี่ - บัวใหญ่ อันเป็นแผนที่จะพยายามเชื่อมโยงทางรถไฟสายเหนือ กับสายตะวันออกเฉียงเหนือ ให้ติดต่อถึงกันได้โดยสะดวกอีกทางหนึ่ง

🔶️ในสมัยที่ได้เปิดทางรถไฟสายถนนจิระ-ขอนแก่น โดยในขั้นแรกได้ดำริวางแนวทาง แยกจากสถานีบ้านหมี่ ตรงไปบรรจบกับสถานีบัวใหญ่ ครั้นต่อมาเกิดภาวะฉุกเฉินกรณีสงครามโลกครั้งที่ 2 รัฐบาลจึงได้หันมาระดมกำลัง สร้างทางรถไฟสายแก่งคอย - เพชรบูรณ์ เพื่อผลทางด้านยุทธศาสตร์ของประเทศ และความดำริที่จะสร้างเมืองใหม่ที่เพชรบูรณ์ด้วย

📜เพื่อผลทางยุทธศาสตร์ของประเทศ จึงได้ตราพระราชกฤษฎีกา กำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน เพื่อใช้ในการสร้างทางรถไฟเลียบลำน้ำป่าสักขึ้น เมื่อวันที่ 14 เมษายน 2487 เพื่อให้ทางสายนี้ ผ่านไปในท้องที่อำเภอชัยบาดาล, อำเภอวิเชียรบุรี, อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ และอำเภอหล่มสัก ซึ่งตำบลเหล่านี้อยู่ในท้องที่กันดาร ขาดทางคมนาคมที่ดี จะอาศัยได้เพียงแม่น้ำป่าสัก เมื่อถึงฤดูแล้ง ลำน้ำตื้นเขินเป็นช่วงๆ ในฤดูฝนน้ำในแม่น้ำไหลเชี่ยว ไม่ปลอดภัยที่จะใช้เรือเป็นยานพาหนะ ทำให้พลเมืองในท้องถิ่น ขาดการติดต่อและการสังคมกับบุคคลภายนอก

🔷️ เมื่อปี พ.ศ. 2487 กรมรถไฟ (ยังไม่เปลี่ยนฐานะเป็นองค์การ) ได้รีบเร่งให้เจ้าหน้าที่ออกสำรวจแนวทาง โดยแบ่งออกเป็น 2 สาย คือ จากแก่งคอยเลียบลำน้ำป่าสัก มุ่งสู่อำเภอวิเชียรบุรี อีกสายหนึ่งจากอำเภอหล่มเก่า เข้ามาบรรจบกัน การสำรวจได้แล้วเสร็จในปีเดียวกัน เป็นระยะทางจากแก่งคอย ถึงอำเภอหล่มเก่า อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ ระยะทาง 320 กิโลมตร ต่อมาภาวะสงครามได้สิ้นสุดลงในปี พ.ศ. 2488 ประกอบกับประเทศ ต้องเผชิญกับความคับขันทางเศรษฐกิจ การสร้างทางสายนี้จึงได้ถูกระงับไว้ ภายหลังจากที่ก่อสร้างไปได้เพียง 5 กิโลเมตรเศษๆ เท่านั้น

♻️จนกระทั่งในปี 2493 เนื่องจากความจำเป็นในปัญหา อันประสบกับปริมาณการขนส่งสินค้า และการโดยสารของประชาชนได้เพิ่มขึ้นหลายเท่า จากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เข้าสู่ภาคกลาง ตลาดกรุงเทพฯ- ธนบุรี และส่งไปต่างประเทศ ทำให้การรถไฟฯ ได้ดำริที่จะหาทางแก้ไข เกี่ยวกับพิกัดอัตราการลากจูง ที่ต้องถูกจำกัดอย่างมาก ทั้งนี้ เนื่องจากทางสายตะวันออกเฉียงเหนือ ตอนระหว่างสถานีแก่งคอย กับสถานีปากช่อง มีความลาดชันสูง (สูงสุดถึง 24 ใน 1000) และรัศมีโค้งแคบมาก (ต่ำสุดเพียง 200 เมตร) จึงได้หันมารื้อฟื้นโครงการก่อสร้างทางสายแก่งคอย-บัวใหญ่ ขึ้นเป็นกรณีเร่งด่วน

🔴 ภายหลังจากที่ได้มีการพิจารณาอย่างถ่องแท้ โดยผู้ชำนาญการอีกเป็นครั้งสุดท้ายแล้ว คงมีความเห็นพ้องว่า เป็นการสมควรและจำเป็น โดยอนุโลมใช้แนวทางที่สำรวจไว้เหมาะสมแล้ว ระหว่างแก่งคอย (กม. 125+500) กับสถานีลำนารายณ์ (กม. 208+000) และทำการสำรวจต่อไป โดยผ่านทิวเขาพังเหย เข้าจังหวัดชัยภูมิ ตัดออกสู่สถานีบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา อันเป็นสถานีปลายทาง (กม. 375+904)

⚒️ ซึ่งเมื่อสร้างทางสายนี้เสร็จเรียบร้อย สามารถเพิ่มจำนวนขบวนรถที่จะเดินติดต่อจากภาคอีสาน มาสู่แก่งคอยได้มากขึ้นกว่าเดิม ที่เดินขึ้นล่องระหว่างแก่งคอยกับนครราชสีมา ในขณะเดียวกัน จะเป็นการเปิดภูมิประเทศ ในอาณาบริเวณที่ติดต่อกับเส้นทางสายนี้ อันประกอบไปด้วย พื้นที่ต่างๆ ของจังหวัดทั้ง 5 มีสระบุรี, ลพบุรี, เพชรบูรณ์, ชัยภูมิ และนครราชสีมา พร้อมกันไป ทั้งเป็นการสอดคล้อง กับโครงการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งรัฐบาลได้ถือเป็นนโยบายสำคัญอีกด้วย

📝รัฐบาลจึงตกลงให้สร้างทางสายนี้ โดยได้ตราพระราชกฤษฎีกา กำหนดเขตเวนคืนที่ดิน เพื่อก่อสร้างทางรถไฟสายนี้ เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2493 และกรมรถไฟได้เริ่มดำเนินการก่อสร้างเมื่อเดือน เมษายน พ.ศ. 2493 โดยแบ่งงานก่อสร้างออกเป็น 3 ตอน คือ ตอนที่ 1 จากแก่งคอย-สุระนารายณ์ ตอนที่ 2 จากสุระนารายณ์- ลำนารายณ์ และตอนที่ 3 จากลำนารายณ์-บัวใหญ่ การก่อสร้างตอนที่ 1 จากแก่งคอย-สุระนารายณ์ มีระยะทางยาว 61 กิโลเมตร

🔵การทำงานดินในทางตอนนี้ การรถไฟฯ ได้จัดว่าจ้างผู้รับเหมาย่อย ทำงานดินเป็นบางตอน และใช้เครื่องมือกลทุ่นแรง ของการรถไฟฯ มาทำการตัดและถมดิน ทำการวางรางเสร็จ ตลอดจนถึงสถานีสุระนารายณ์ สร้างสะพานข้ามลำน้ำป่าสัก และช่องน้ำ สะพานข้ามลำห้วย ตามแนวทางรวมสะพาน 14 แห่ง ท่อน้ำคอนกรีต 21 แห่ง

🎊ได้กระทำพิธีเปิดทางตอนนี้ เมื่อวันที่ 4 มกราคม พ.ศ. 2499 โดย ฯพณฯ อดีตนายกรัฐมนตรี เป็นผู้ตัดแถบแพรเปิดการเดินรถ การก่อสร้างทางในตอนที่ 2 จากสุระนารายณ์-ลำนารายณ์ ระยะทางยาว 23 กิโลเมตร

🚜สำหรับงานดิน งานสร้างอาคาร งานสร้างสะพาน ตลอดจนการวางราง การรถไฟฯ ได้จัดทำเองทั้งสิ้น และได้กระทำพิธีเปิดทางตอนนี้ เมื่อวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2504 โดยประธานกรรมการรถไฟฯ เป็นผู้ตัดแถบแพรเปิดการเดินรถ ส่วนการก่อสร้างในตอนที่ 3 จากลำนารายณ์-บัวใหญ่ ระยะทางยาว 166 กิโลเมตร ซึ่ง ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี กรุณาเดินทางมาเป็นผู้ตัดแถบแพร กระทำพิธีเปิดในวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2510

📌สรุปแล้ว จุดหมายสำคัญประการแรก ในอันที่จะเร่งรีบก่อสร้าง ทางสายแก่งคอย-บัวใหญ่ ให้เสร็จสิ้นไปก่อน ทางสายอื่นๆ ที่ วางโครงการเอาไว้แล้ว ในอาณาบริเวณอันสำคัญส่วนนี้ ก็เพื่อเร่งวางแผนแก้ไขเกี่ยวกับ ปัญหาพิกัดอัตราการลากจูงต่ำ ในทางตอนระหว่างแก่งคอย-นครราชสีมา และประการที่สอง ได้แก่ การริเริ่มวางแนวทางขั้นแรกไปพร้อมกัน เพื่อให้รับกับโครงการก่อสร้างขั้นสุดท้าย ในอันที่จะเชื่อมโยง เข้ากันในที่สุดกับแผนการก่อสร้างทางรถไฟ สายบัวใหญ่ - ร้อยเอ็ด - มุกดาหาร ในอนาคต ให้ประสานกัน

📍ทั้งนี้ก็เพราะทางการได้ทำการวิเคราะห์ไว้ดีแล้ว ทั้งทางเทคนิคและทางเศรษฐกิจ ประกอบกับความเห็นชอบ ของผู้เชียวชาญจากธนาคารโลกด้วย โดยเห็นว่าเป็นนโยบายอันเหมาะสม กว่าที่จะทำการแก้ไขปัญหาความลาดชันสูง ของทางตอนแก่งคอย-นครราชสีมา ดังกล่าวข้างต้นแล้ว โดยวิธีทางเทคนิคอย่างอื่นใด อันจะหมดเปลืองมาก นอกจากที่ได้มีการแก้ไข เพื่อความสะดวกปลอดภัยเป็นประจำอยู่แล้ว

📍ข้อมูล หนังสือการเปิดการเดินรถสายแก่งคอย-บัวใหญ่ 19 สิงหาคม 2510

🚂กิจการรถไฟไทยในปัจจุบัน นับเส้นทางรถไฟที่ออกจากสถานีกรุงเทพ(หัวลำโพง) จำนวน 4 สาย ได้แก่

🛤ทางรถไฟสายเหนือ
ปลายทางสถานีเชียงใหม่ ระยะทาง 751 กิโลเมตร ปลายทางสถานีสรรคโลก ระยะทาง 487 กิโลเมตร

🛤ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ ปลายทางสถานีอุบลราชธานี ระยะทาง 575 กิโลเมตร ปลายทางสถานีหนองคาย ระยะทาง 624 กิโลเมตร

🛤ทางรถไฟสายตะวันออก
ปลายทางสถานีแม่น้ำ ระยะทาง 22 กิโลเมตร ปลายทางสถานีด่านพรมแดนบ้านคลองลึก ระยะทาง 260 กิโลเมตร ปลายทางปลายทางสถานีมาบตาพุด ระยะทาง 200 กิโลเมตร ปลายทางสถานีจุกเสม็ด ระยะทาง 195 กิโลเมตร ปลายทางสถานีแหลมฉบัง ระยะทาง 140 กิโลเมตร

🛤ทางรถไฟสายใต้
ปลายทางสถานีสุพรรณบุรี ระยะทาง 158 กิโลเมตร ปลายทางสถานีน้ำตก ระยะทาง 210 กิโลเมตร ปลายทางสถานีคีรีรัฐนิคม ระยะทาง 678 กิโลเมตร ปลายทางสถานีกันตัง ระยะทาง 866 กิโลเมตร ปลายทางสถานีนครศรีธรรมราช ระยะทาง 832 กิโลเมตร ปลายทางสถานีปาดังเบซาร์ ระยะทาง 990 กิโลเมตร ปลายทางสถานีรถไฟสุไหงโก-ลก ระยะทาง 1,159 กิโลเมตร

🧭นอกจากนี้ยังมีทางรถไฟสายแม่กลอง เป็นทางรถไฟที่เดินรถจากฝั่งธนบุรี ผ่านจังหวัดสมุทรสาคร สิ้นสุดที่จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นระยะทาง 65 กิโลเมตร ประกอบด้วยเส้นทาง 2 ช่วงจาก สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่ ถึงสถานีรถไฟมหาชัย ระยะทาง 31 กิโลเมตร และจากสถานีรถไฟบ้านแหลม ถึงสถานีรถไฟแม่กลอง ระยะทาง 34 กิโลเมตร โดยระหว่างสถานีมหาชัยกับสถานีบ้านแหลม จะไม่มีเส้นทางเชื่อมถึงกัน ผู้โดยสารจะต้องลงจากขบวนรถ และเดินเท้าไปขึ้นเรือข้ามฟากข้ามแม่น้ำท่าจีน เพื่อไปต่อรถไฟอีกขบวนหนึ่ง

ขอพาทุกคน ย้อนเวลากลับไปสู่บรรยากาศพิธีมอบประกาศนียบัตร นักเรียนโรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ รุ่นปี พ.ศ. 2509 ก่อนที่เราจะมีพิธีรับประกาศนียบัตร ของ วรฟ. ในวันที่ 27 สิงหาคม 2569 ที่จะถึงนี้

ภาพความทรงจำเหล่านี้ไม่ใช่แค่ภาพถ่ายเก่าธรรมดา แต่เป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนถึง ความมุ่งมั่น และความตั้งใจของเหล่า "นักเรียนวิศวกรรมรถไฟ" ที่เตรียมพร้อมออกไปเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนการรถไฟฯ ในยุคนั้น

ทุกรอยยิ้ม และสายตาแห่งความมุ่งมั่นในวันรับใบประกาศฯ คือจุดเริ่มต้นของการเดินทางอันยาวนานบนเส้นทางอาชีพ จากวันนั้นถึงวันนี้ ศิษย์เก่าทุกท่านได้สร้างคุณประโยชน์ ทำหน้าที่เป็นฟันเฟืองสำคัญในการพัฒนาการรถไฟแห่งประเทศไทย และส่งต่อแรงบันดาลใจให้แก่รุ่นน้องมาโดยตลอด

เช้าวันนี้ วันอังคารที่ 11 สิงหาคม 2569 เวลา 08:29 น. โรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ สถาบันฝึกอบรมระบบราง การรถไฟแห่งประเทศไทย ได้จัดกิจกรรม ปลูกต้นไม้ ”ต้นทองนพเก้า“ เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันพระราชสมภพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง วันแม่แห่งชาติ 12 สิงหาคม 2569 ณ บริเวณหน้าเสาธงโรงเรียนของเรา #โรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ #สถาบันฝึกอบรมระบบราง #การรถไฟแห่งประเทศไทย #ปลูกต้นไม้ #ขอบคุณครับ 🌳 ⭐️ 👷🏻‍♂️ 🙏🏻

🪑ม้านั่งรถไฟ สัญลักษณ์แห่งการรอคอย ม้านั่งวงรี หรือที่คนรถไฟมักเรียกว่า ม้านั่งรูปไข่ คือ เฟอร์นิเจอร์ไม้สุดคลาสสิกที่เป็นอัตลักษณ์สำคัญของสถานีรถไฟในประเทศไทย โดยเฉพาะที่ สถานีกรุงเทพ(หัวลำโพง)

👒 การออกแบบให้มีรูปทรงโค้งมนคล้ายวงรีหรือรูปไข่ ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจมาจากรูปทรงของ "หมวกปีก" ที่ถูกทับจนแบนยาว โดยส่วนปีกหมวกทำหน้าที่เป็นที่นั่ง และตัวหมวกทำหน้าที่เป็นพนักพิง สร้างขึ้นจาก ไม้สักทอง ทั้งตัว มีความแข็งแรงทนทานสูงและมีอายุการใช้งานยาวนานนับร้อยปี

🪑ม้านั่งวงรี มีขนาดความยาว 2 – 2.50 เมตร สูง 1 เมตร ไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่าม้านั่งวงรีนี้เริ่มนำมาใช้งานตั้งแต่เมื่อใด พบเพียงเอกสารบันทึกการประชุมเมื่อช่วงปี 2472 ว่าให้จัดหาม้านั่งสำหรับผู้โดยสารภายในสถานีกรุงเทพ(หัวลำโพง)

🛠ม้านั่งวงรีนี้ จัดทำโดยช่างไม้ของฝ่ายการช่างโยธาแล้วส่งไปให้ตามสถานีรถไฟต่างๆทั่วประเทศ รวมทั้งสถานีรถไฟกรุงเทพ(หัวลำโพง) เพื่อตั้งไว้ให้ผู้โดยสารนั่งพักคอยรอการโดยสาร ซึ่งได้ใช้งานมาอย่างยาวนานเกือบร้อยปี ตามหลักฐานภาพถ่ายเก่าๆที่ได้พบเจอ จนกระทั่งชำรุดทรุดโทรมไปตามกาลเวลา

📌จนกระทั่ง ปี 2566 ผู้อำนวยการฝ่ายปฏิบัติการเดินรถ ได้เล็งเห็นว่าเก้าอี้ไม้รูปไข่ถูกทิ้งไว้ไม่ได้ใช้งานเป็นจำนวนมาก ตามสถานีรถไฟต่าง ๆ ทั่วประเทศ โดยบางส่วนมีสภาพทรุดโทรมเสียหายไม่สามารถใช้งานได้แล้ว จึงสั่งการให้สถานีในส่วนภูมิภาคส่งม้านั่งที่ชำรุดมายังส่วนกลางเพื่อทำการปรับปรุง ซ่อมแซม ขัดและลงแลคเกอร์ใหม่ที่สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ โดยมีนายวิรัตน์ สมีแจ่ม หัวหน้ากองควบคุมการเดินรถเขต 2(ตำแหน่งในขณะนั้น) เป็นแม่งานควบคุมการปรับปรุง ซ่อมแซม

✨️เมื่อแล้วเสร็จจึงได้นำไปติดตั้งที่สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ บริเวณหน้าจุดจำหน่ายตั๋ว โดยคงรูปแบบดั้งเดิมไว้ ซึ่งนอกจากจะใช้เป็นที่นั่งพักคอย พักผ่อนแล้ว ยังต้องการอนุรักษ์ของเก่าไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษา พร้อมทั้งหวังให้เป็นแลนด์มาร์กใหม่ เพื่อให้เป็นจุดเช็คอินสำหรับผู้โดยสาร จุดถ่ายรูปของนักท่องเที่ยว เนื่องจากเก้าอี้รูปไข่นั้นถือเป็นหนึ่งในอัตลักษณ์ของการรถไฟแห่งประเทศไทย

🎗และที่สำคัญครั้งหนึ่ง ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ได้เคยทรงมาประทับที่ม้านั่งวงรีภายในสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ เพื่อถ่ายทำรายการ Princess Vlog Ep.95 เมื่อปี 2566 ด้วย ทรงตรัสในรายการว่า “ที่นั่งสบาย แอร์เย็น....”

🏠 ปัจจุบันม้านั่งรถไฟนี้ยังคงมีใช้งานให้เห็นที่สถานีกรุงเทพ(หัวลำโพง) สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ สถานีอยุธยา สถานีหัวหิน สถานีลพบุรี เป็นต้น

บทความโดย สดร.อด.

🚂✨ โรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ ร่วมสร้างแรงบันดาลใจในงาน "STN OPENHOUSE 2026" ณ โรงเรียนโนนสูงศรีธานี ✨🚂
เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 23 กรกฎาคม 2569 ที่ผ่านมา โรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ (วรฟ.) ได้รับเกียรติจากโรงเรียนโนนสูงศรีธานี เข้าร่วมจัดบูธนิทรรศการแนะแนวการศึกษา ในกิจกรรมงานเปิดบ้านสร้างอนาคต “STN OPENHOUSE 2026” ณ หอประชุมเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา

🎯 วัตถุประสงค์สำคัญของการร่วมกิจกรรม:
การจัดงานในครั้งนี้มุ่งเน้นการเปิดประตูสู่โอกาสทางการศึกษาให้แก่น้อง ๆ นักเรียน โดยมีเป้าหมายหลัก ได้แก่

เสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักสูตรและสาขาวิชาต่าง ๆ ที่เปิดการเรียนการสอน

เป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจ เพื่อให้วางแผนการศึกษาต่อได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แนะแนวแนวทางประกอบอาชีพให้สอดคล้องกับความชื่นชอบและความต้องการของตลาดแรงงาน

🚆 บรรยากาศภายในบูธของ วรฟ.:
ในการนี้ โรงเรียนวิศวกรรมรถไฟได้จัดส่งทีมบุคลากร พร้อมด้วย ตัวแทนนักเรียนวิศวกรรมรถไฟจำนวน 3 คน เข้าร่วมกิจกรรมอย่างใกล้ชิด เพื่อร่วมจัดแสดงนิทรรศการทางวิชาการ ให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับหลักสูตร รวมถึงให้คำแนะนำและแชร์ประสบการณ์ตรงในการเรียนและการฝึกปฏิบัติจริงให้แก่น้อง ๆ นักเรียนที่ให้ความสนใจ

ทางโรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ ขอขอบคุณทางโรงเรียนโนนสูงศรีธานีที่ให้เกียรติเชิญเข้าร่วมงาน และขอบคุณน้อง ๆ ทุกคนที่แวะมาเยี่ยมชมบูธของเรา แล้วพบกันใหม่ในกิจกรรมดี ๆ ครั้งต่อไปครับ! 👋

#โรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ #แนะแนวการศึกษาต่อ #สร้างอนาคตกับการรถไฟ #โรงเรียนโนนสูงศรีธานี #วรฟ

🐝สะพานรวงผึ้ง

🚂สะพานรถไฟบ้านปางต้นผึ้ง หรือที่ชาวบ้านในพื้นที่เรียกกันติดปากว่า “สะพานรวงผึ้ง” บ้าง “สะพานกลับหัว” บ้าง หรือ “สะพานโค้งหงาย” บ้างก็ตาม ตั้งอยู่ที่ สทล.511 (สทล.ย่อมาจาก เสาโทรเลข) หรือหลัก กม.ที่ 511 ระยะทางจากสถานีกรุงเทพ(หัวลำโพง) ระหว่างสถานีรถไฟปางต้นผึ้ง จ.อุตรดิตถ์ กับสถานีรถไฟห้วยไร่ จ.แพร่ ในพื้นที่บ้านปางต้นผึ้ง ต.บ้านด่านนาขาม อ.เมือง จ.อุตรดิตถ์ ก่อนถึงอุโมงค์ปางตูบขอบ ห่างจากสถานีรถไฟปางต้นผึ้ง ประมาณ 2 กม.ที่เรียกสะพานรวงผึ้ง เพราะลักษณะสะพานคล้ายรวงผึ้งหรือรังของผึ้งนั่นเอง

สะพานรวงผึ้ง เป็นสะพานแบบโครงล่าง (Deck Truss Bridge) ข้ามช่องน้ำขนาดเล็ก ซึ่งเป็น 1 ในจำนวน 12 แบบของสะพานรถไฟที่ใช้ในประเทศไทย ตามแบบแปลนสะพานจากหลักฐานของฝ่ายการช่างโยธา ระบุวันที่เขียนแบบไว้วันที่ 20 มิถุนายน 2504 ตัวสะพานเหล็ก ผลิตโดยบริษัท OSAKA KOZAI ประเทศญี่ปุ่น ความยาวสะพาน 39.50 เมตร รองรับน้ำหนัก 15 ตัน

สะพานแบบโครงล่าง (Deck Truss Bridge) นี้ ในประเทศไทย มีอยู่ 2 แห่ง คือที่ สะพานรวงผึ้ง จ.อุตรดิตถ์ และสะพาน ทางรถไฟตัดทางหลวง 205 ที่ ช่องสำราญ อ.เทพสถิต จ.ชัยภูมิ ในเส้นทางรถไฟสาย แก่งคอย – บัวใหญ่

ปัจจุบันสะพานรวงผึ้ง ได้รับการส่งเสริมให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวของจังหวัดอุตรดิตถ์ โดยมีถนนลูกรังขนาดเล็กที่ชาวบ้านใช้สัญจรเข้าออกสวนผลไม้ เช่น ทุเรียน ลองกอง ลางสาด ที่รถยนต์ขนาดเล็กพอจะเข้าถึงได้ หากนั่งรถไฟผ่านจะไม่ทราบเลยว่าตรงนี้เป็นสะพานที่มีโครงเหล็กอยู่ด้านล่าง ต้องไปชมด้านล่างของทางรถไฟเท่านั้น

สะพานรถไฟ มี 12 ชนิด คือ
1. สะพานแม่แคร่รางเหล็ก (rail girder bridge )
2. สะพานแม่แคร่เหล็ก (deck girder bridge )
3. สะพานแม่แคร่แผงลง (deck plate girder bridge)
4. สะพานแม่แคร่แผงขึ้น (through plate girder bridge )
5. สะพานโครงล่าง (deck truss bridge)
6. สะพานโครงขึ้น (through truss bridge)
7. สะพานหอสูง (viaduct bridge)
8. สะพานไม้ (timber bridge)
9. สะพานกระบะคอนกรีต (concrete slab bridge)
10.สะพานกระบะเหล็ก(Steel slab bridge )
11. สะพานโครงคอนกรีต (concrete arch bridge)
12. สะพานคอมโพสิต (composite bridge)

🐘 🚂รถไฟชนช้างในสยาม

🧭เมื่อครั้งในปลายสมัยรัชกาลที่ 5 สยามได้เกิดเหตุการณ์โศกนาฏกรรมที่ดังข้ามน้ำข้ามทะเลไปถึงฝรั่งเศส เหตุการณ์นี้ได้ปรากฏเป็นข่าวดังในหนังสือพิมพ์ Le petit Journal หนังสือพิมพ์ชื่อดังของฝรั่งเศสในช่วงเวลานั้น ที่ได้พาดหัวข่าวของเหตุการณ์ดังกล่าวว่า “โศกนาฏกรรมประหลาด เกิดขึ้นกับรถไฟในเมืองสยาม หัวรถจักรชนกับช้างในตอนกลางคืน”

📍เป็นเหตุการณ์ที่ #รถไฟชนช้าง ณ จังหวัดปทุมธานี ในคืนวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2451

📝ซึ่งจากบันทึกของกรมรถไฟหลวง ประเทศสยาม ได้บันทึกถึงเหตุการณ์คืนนั้นไว้อย่างละเอียด ความว่า…

📖“วันที่ 4 มิถุนายน 2451 รถไฟที่มีต้นทางจากนครราชสีมา แล่นมาถึงระหว่างสถานีเชียงรากใหญ่กับเชียงรากน้อย ชนกับช้างพังที่ขึ้นมาบนคันดินรถไฟ พนักงานถึงแก่ความตาย 3 คน (หัวมุดเข้าเตาไฟไป 1 คน, พนักงานห้ามล้อตัวขาด 2 ท่อน ไป 1 คน และอีกคนหนึ่งบาดเจ็บสาหัส ทนพิษบาดแผลไม่ไหว) บาดเจ็บหนึ่ง รถไฟตกราง 13 คัน ไม่ตกราง 13 คัน พนักงานห้ามล้อที่ตาย 2 คน

💰ทางราชการต้องจ่ายบำเหน็จ 300 บาทเพื่อไถ่ตัวพ่อแม่ของพนักงานห้ามล้อที่เสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่ ซึ่งยังเป็นทาสที่ไถ่ถอนค่าตัวไม่หมด ให้เป็นอิสระ และอีก 175 บาทให้ครอบครัวพนักงานห้ามล้ออีกคนเพื่อใช้ในงานศพ สาเหตุที่ชนเพราะเป็นเวลากลางคืนช้างเดินข้ามทางรถไฟในเวลาที่รถแล่นมาอย่างกระชั้นชิด เสนาบดีกระทรวงโยธาธิการ เจ้ากรมไวเลอร์ และเจ้าหน้าที่กรมรถไฟหลวงเดินทางไปในที่เกิดเหตุ วันที่ 5 มิถุนายน 2451 พร้อมกับช่างภาพซึ่งได้ทำการตั้งกล้องทางฟากตะวันตกของทางรถไฟ”

📰ทั้งนี้ เหตุการณ์อันเศร้าสลดนี้ได้ดังข้ามฟากไปถึงเมืองผู้ดีอย่างประเทศฝรั่งเศส ที่ได้นำเรื่องราวเหตุการณ์ดังกล่าวเขียนลงข่าวหน้าหนึ่ง พร้อมภาพวาดถึงเหตุการณ์ดังกล่าวไว้เต็มหน้ากระดาษ ในหนังสือพิมพ์ Le petit Journal ฉบับวันที่ 9 สิงหาคม ค.ศ. 1908 ลงรายละเอียดไว้แตกต่างจากกรมรถไฟหลวงของประเทศสยาม เล็กน้อย ดังความต่อไปนี้…

“ณ สยาม ได้เกิดเหตุไม่คาดฝันขึ้นในยามวิกาล บนเส้นทางรถไฟระหว่างบ้านภาชีมุ่งสู่กรุงเทพมหานคร ในขณะที่รถไฟเข้าโค้งท่ามกลางความมืดมิด ทำให้ทัศนวิสัยไม่ดี พนักงานขับรถหัวจักรจึงชนช้างป่าที่กำลังจะข้ามทางรถไฟเข้าอย่างจัง จนหัวรถจักรเหวี่ยงตกราง

ผู้โดยสารบนรถไฟตื่นตระหนกตกใจ โบกี้ของผู้โดยสารเสียหายอย่างหนัก มีผู้เคราะห์ร้ายเป็นชายสองคนเสียชีวิตทันที และมีจำนวนผู้บาดเจ็บอีกหลายราย ชิ้นส่วนอวัยวะของช้างกระจัดกระจายไปทั่วพื้นที่ ห่างจากจุดปะทะกว่า 20 เมตร

เหตุการณ์นี้นับว่าเกิดขึ้นเป็นครั้งที่สอง หลังจากที่เคยเกิดเหตุการณ์ลักษณะนี้มาก่อนที่เมืองลพบุรี ในเดือนกุมภาพันธ์ใน พ.ศ. 2450 ปีก่อนหน้านี้ แต่ความเสียหายครั้งก่อนน้อยกว่าครั้งนี้มาก”

🗞นับว่าหลักฐานชิ้นนี้เป็นเรื่องราวเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ของไทยอีกเรื่องหนึ่ง ที่ได้ไปอยู่บนสื่อของต่างประเทศ

🐘นอกจากนี้ยังมีนักค้นคว้าพบหลักฐานจากเอกสารทางประวัติศาสตร์ ที่ได้กล่าวถึงภายหลังเหตุการณ์รถไฟชนช้างครั้งนี้ว่า จากเหตุการณ์ในครั้งนี้ทำให้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โปรดให้ต้อนช้างป่าบริเวณทุ่งรังสิตและอยุธยา (บริเวณที่เกิดเหตุนั่นเอง) ให้ขึ้นไปอาศัยอยู่แถบบริเวณเขาใหญ่ จังหวัดนครนายก เพื่อป้องกันเหตุซ้ำรอย และเพื่อการเป็นขยายเส้นทางการคมนาคมของสยามประเทศให้เป็นด้วยความสะดวกมากขึ้น

🏷ปัจจุบัน สำเนาภาพเก่าในเหตุการณ์ได้ปรากฏหลักฐานอยู่ ณ หอจดหมายเหตุแห่งชาติ ที่สะท้อนความอุดมสมบูรณ์ของสยามประเทศในอดีตได้เป็นอย่างดี

ภาพปรับสีจากภาพขาวดำด้วย Gemini เพื่อให้ภาพชัดเจนขึ้น

การตีตราครั่ง(Wax Seal) 🐝

📧ในสมัยโบราณ การตีตราครั่ง คือเทคนิคการปิดผนึกเอกสาร จดหมาย หรือหีบห่อสำคัญโดยใช้ "ครั่ง" (ยางธรรมชาติจากแมลงครั่ง) ซึ่งเป็นสีแดงหรือน้ำตาลแดง นำมาลนไฟให้ละลายด้วยความร้อน เทลงจุดที่ต้องการแล้วประทับตราประจำตัวลงไป นิยมมากในช่วงรัชกาลที่ 5 เพื่อป้องกันการลักลอบเปิดอ่านเอกสารระหว่างทางก่อนถึงที่หมายและเป็นการรับรองความถูกต้องของเอกสาร

🚂ในกิจการรถไฟมีการใช้ตราครั่งมาอย่างยาวนานกว่าร้อยปีจนถึงปัจจุบัน ในการปิดผนึกกระเป๋าเงินรายได้ของสถานีรถไฟต่างๆกว่า 400 แห่งทั่วประเทศ ซึ่งสถานีรถไฟจะมีรายได้จากการขายตั๋ว รับส่งสินค้า และค่าเช่าต่างๆ เมื่อมีเงินรายได้ในแต่ละวัน สถานีเล็กๆ ซึ่งมีรายได้ไม่มากนักจะต้องนำเงินใส่กระเป๋าหนังตีตราครั่งส่งมอบไปกับขบวนรถไฟให้กับสถานีใหญ่ที่ถูกกำหนดให้เป็นสถานีนับเงินรวบรวมเงินส่งการรถไฟฯต่อไป จึงต้องมีการประทับตราครั่งเพื่อป้องกันการลักลอบเปิดกระเป๋าเงินระหว่างทางก่อนถึงสถานีที่นำส่งเงิน

🏠สถานีรถไฟทุกแห่งจะมีตราประทับประจำสถานีของตนเอง บนตราประทับทำด้วยทองเหลือง เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 3 ซม. มีอักษรย่อ ร ฟ ล ตั้งแต่ยุคกรมรถไฟหลวง หรือ ร ฟ ท ยุคการรถไฟแห่งประเทศไทยในปัจจุบัน ตามวงรอบและมีอักษรย่อของชื่อสถานีรถไฟต่างๆ อยู่ตรงกลาง ด้ามจับเป็นไม้หลากหลายรูปแบบ ส่วนครั่งที่ใช้สถานีต่างๆจะต้องเบิกจากแขวงต้นสังกัด วิธีการหลอมครั่งก็แล้วแต่เทคนิควิธีการของแต่ละคน

🪙ในปัจจุบันตราประทับครั่งยังคงใช้กับการปิดผนึกเอกสารสำคัญในราชการหรือเป็นงานศิลปะเพื่อความสวยงามในงานที่ต้องการความสวยงาม หรูหรา หรือดูย้อนยุค (Vintage) เช่น งานแต่งงาน ใช้ปิดผนึกซองการ์ดเชิญ หรือตกแต่งของชำร่วย

บทความโดย สดร.อด.