ภาษาไทย มหาวิทยาลัยรามคำแหง

"...นักเลงกลอนนอนฝันเป็นสันดาน เคยเขียนอ่านอดใจมิใคร่ฟัง..."

สุนทรภู่เคยอ้างไว้ในเพลงยาวถวายโอวาทว่าตัวเองนั้น
“เป็นอาลักษณ์นักเลงทำเพลงยาว
เขมรลาวลือเลื่องถึงเมืองนคร”

ในรำพันพิลาป กล่าวว่าขณะเมื่อสุนทรภู่บวชอยู่วัดเทพธิดาราม
ได้มีบรรดา “นักเลงฟังเพลงยาว” มาเยี่ยมถึงกุฏิและจ้างให้แต่งเพลงยาว
บางครั้งเป็นเพลงยาวของผู้ชายให้ผู้หญิง หรือบางทีรับแต่งเพลงยาวให้ผู้หญิงตอบผู้ชาย
และในกลอนเรื่องนี้สุนทรภู่ก็แถลงไว้ว่า

“...พระภู่แต่งแกล้งกล่าวสาวสาวเอ๋ย
อย่าถือเลยเคยเจนเหมือนเหลนหลาน
นักเลงกลอนนอนฝันเป็นสันดาน
เคยเขียนอ่านอดใจมิใคร่ฟัง...”

แม้ว่าจะอยู่ในสมณเพศแต่ความเป็นนักเลงกลอนในทุกอิริยาบถแม้กระทั่ง “นอนฝันเป็นสันดาน” ก็อดที่จะเขียนมิได้

อาจารย์ธนิต อยู่โพธิ์ สันนิษฐานจากรำพันพิลาปตอนหนึ่งว่า ระหว่างนั้นอาจมีนางข้าหลวงฝ่ายในมาหลอกให้สุนทรภู่แต่งเพลงยาว หรือบางทีอาจเป็นการแอบอ้างรับสั่ง ดังนี้

“...๏ โอ้สงสารหลานสาวเหล่าข้าหลวง
เคยมาลวงหลงเชื่อจนเหลือเหลิง
ไม่รู้เท่าเจ้าทั้งนั้นเสียชั้นเชิง
เชิญบันเทิงเถิดนะหลานปากหวานดี
ได้ฉันลมชมลิ้นเสียสิ้นแล้ว
ล้วนหลานแก้วหลอกน้าต้องล่าหนี
จะนับเดือนเลือนลับไปนับปี
อยู่จงดีได้เป็นหม่อมให้พร้อมเพรียง...”

จะเห็นได้ว่าในรำพันพิลาป สุนทรภู่แทนตัวเองว่าน้า
อาจเป็นไปได้ว่าบรรดาสาวชาววังในแผ่นดินรัชกาลที่ ๓ เรียกสุนทรภู่ว่า “หลวงน้า” ก็เป็นได้

เรื่องสุนทรภู่รับจ้างแต่งเพลงยาว ยังปรากฏเป็นฉบับมุขปาฐะ
น.ม.ส. หรือกรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ทรงเล่าเรื่องสุนทรภู่แต่งเพลงยาวไว้ใน
“แปลคำชี้แจงความในสามกรุง” ตอนท้ายเล่มว่า

“...เรื่องนั้นว่า ในรัชกาลที่ ๓ เจ้านายต่างกรมพระองค์หนึ่ง
ทอดพระเนตรเห็นหญิงสาวทรงรูปลักษณ์เป็นที่ต้องพระหฤทัย
จึ่งทรงแต่งเพลงยาวไปเกี้ยว
ไม่ทรงทราบว่า เจ้าฟ้าน้อย (พระปิ่นเกล้าฯ) ทรงติดพันกับแม่คนนั้นอยู่แล้ว

ฝ่ายแม่สวยเมื่อได้รับเพลงยาวของเจ้าต่างกรม ก็ส่งถวายเจ้าฟ้าน้อยทอดพระเนตร
เวลานั้นสุนทรภู่พะพิงอยู่กับเจ้าฟ้าน้อย
จึ่งทรงใช้ให้แต่งเพลงยาวตอบเจ้าต่างกรมเหมือนว่าแม่สวยแต่งเอง

ครั้นแม่สวยได้รับร่างของสุนทรภู่ก็คัดส่งไปถวายเจ้าต่างกรม
เจ้าต่างกรมได้รับก็เห็นจะทรงยินดี
เพราะถ้าหญิงไม่เล่นด้วยก็คงไม่ตอบเพลงยาว

แต่ครั้นทรงเปิดผนึกออกอ่าน
ก็พบคารมกลอนเฉียบแหลมเผ็ดร้อนที่สุด
เลยทรงครั่นคร้ามไม่กล้าพยายามกับแม่สวยคนนั้นต่อไป...”
_______________________

ที่มาข้อมูล
- รำพันพิลาป ของสุนทรภู่ กรมศิลปากรพิมพ์เผยแพร่ พ.ศ. ๒๕๐๒
- สามกรุง พระนิพนธ์ น.ม.ส. คลังวิทยาพิมพ์เผยแพร่ พ.ศ. ๒๕๑๘

ที่มาภาพ:
- สมุดไทยเรื่องรำพันพิลาป เลขที่ ๓ หอสมุดแห่งชาติ
_______________________

ทางเพจอนุญาตให้แชร์ได้ แต่ขอสงวนสิทธิ์การนำไปโพสต์ซ้ำในเฟซ/เพจตนเอง หรือเอาไปใช้เผยแพร่โดยการอ่าน/ทำคลิปในช่องทางต่างๆ โดยไม่อ้างอิงที่มาของเพจ

🎉 HUMANITIES OPEN HOUSE 2026 🎉

เปิดโลกมนุษยศาสตร์ สู่อนาคตที่คุณออกแบบได้

📍คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
🗓 24 – 28 มิถุนายน 2569
⏰ เวลา 09.00 – 12.00 น.
📌 ณ ลานหน้าคณะมนุษยศาสตร์

พบกับการแนะนำหลักสูตรจากทุกสาขาวิชา กิจกรรมสนุก ๆ เกมตอบคำถาม ชิงของรางวัล และแนะแนวเส้นทางการศึกษาและอาชีพจากคณาจารย์และรุ่นพี่

✨ ไม่ว่าคุณจะชอบภาษา ประวัติศาสตร์ สังคม วัฒนธรรม หรือการเรียนรู้เกี่ยวกับมนุษย์ ที่นี่มีคำตอบให้คุณ

แล้วมาพบกันนะคะ
#โครงการประชาสัมพันธ์รับสมัครนักศึกษาคณะมนุษยศาสตร์

📚⚡ "Thaiฤทธิ์ วรรณคดีครีเอเตอร์" ⚡📚

ผลงานยุคใหม่ในแบบที่คุณคาดไม่ถึง ! ชวนทุกคนมาเปิดอ่านอ่านหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (e-book) ได้แล้ววันนี้ บอกเลยว่า "อ่านฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย !" 🤩

📥 ช่องทางการดาวน์โหลดและอ่านฟรี!
✨ ช่องทางที่ ๑: แอปพลิเคชัน CU-eBook Store และ Meb
ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน CU-eBook Store หรือ Meb ผ่านทาง Google Play หรือ App Store
ลงทะเบียนเข้าใช้งานให้เรียบร้อย
ค้นหาชื่อหนังสือ "Thaiฤทธิ์ วรรณคดีครีเอเตอร์" แล้วกดดาวน์โหลดมาอ่านได้เลย!

🔗 ลิงก์ตรงสำหรับอ่าน e-Book:
CU-eBook store: https://www.chulabook.com/education/226360?srsltid=AfmBOoqFAgir18TxZG2xUzZTEArKZf12NvQmWT2Rs8hILoYf3O_m5iit
Meb: https://www.mebmarket.com/ebook-376490-Thaiฤทธิ์-วรรณคดีครีเอเตอร์

✨ ช่องทางที่ ๒: อ่านออนไลน์ได้ง่ายๆ ผ่านเว็บและแอปพลิเคชันชั้นนำ
TK Read: https://read.tkpark.or.th/ebook/c228dbc3-5ca4-4b34-b61f-0b3197fac126
Anyflip (อ่านเพลินแบบพลิกหน้า): https://anyflip.com/jfgyq/kkhl/basic
📖 มาร่วมเติมพลังความคิดสร้างสรรค์ และสนุกไปกับวรรณคดีไทยในรูปแบบที่คุณไม่เคยเห็นที่ไหนมาก่อน กดลิงก์แล้วไปอ่านกันเลย! 👇

📚 เปิดให้อ่านฟรี ! “เรื่องเล่าในวันไหว”
หนังสือรวมเรื่องสั้นที่มากกว่าตัวเลขบนมาตราริกเตอร์

เมื่อ “แผ่นดินไหว” ไม่ได้ทิ้งไว้แค่รอยร้าวบนกำแพง... แต่สะท้อนไปถึงความสัมพันธ์ที่ปริแยก ภาวะร่างกายที่บกพร่อง และความสับสนของผู้คนที่พยายามประคองสติในโลกที่ไร้ความแน่นอน

ชวนทุกคนมาร่วมย้อนมองเหตุการณ์วันที่ ๒๘ มีนาคม ๒๕๖๘ ผ่านปลายปากกาของนิสิตจุฬาฯ จากรายวิชา “ศิลปะการเล่าเรื่อง” ที่หยิบเอาวัตถุดิบจากประสบการณ์จริง มาปรุงแต่งเป็น ๙ เรื่องสั้นคัดสรร ที่มีส่วนผสมของรสชาติอันหลากหลายและร่วมสมัย

📖 ๙ เรื่องสั้น... ปรากฏการณ์ร่วมสมัยที่คุณไม่ควรพลาด
๑) “ไม่มีอะไรมากกว่าอานนท์” โดย สมุหชัย
๒) “Epicenter of Happiness” โดย Thewizz
๓) “วันประหลาด” โดย กวีวัฒน์
๔) “ปักเป้ากัมปนาท” โดย สิบหมื่น
๕) “Cagepitalism” โดย ท้อจัง
๖) “เพียงปลายผ้าพลิ้วไหว” โดย Onsept Calcipher
๗) “ร้าว” โดย นลัท นลินทร
๘) “ฉัน แสงเหนือ และความรักที่ไม่มีวันสิ้นสุด” โดย หญิงสาวจากดาวอังคาร
๙) “คน-เมือง-ไหว” โดย ปลาฉลามขึ้นบก

บรรณาธิการ: หัตถกาญจน์ อารีศิลป และ นิชานันท์ นันทศิริศรณ์
ผู้จัดพิมพ์: ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ผลงานสร้างสรรค์ใน “โครงการพัฒนาศักยภาพนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยสู่ความเป็นเลิศ” (ทุนสนับสนุนจาก สำนักบริหารวิชาการ จุฬาฯ ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๙)

📲 อ่านรูปแบบ e-Book ได้ "ฟรี" แล้ววันนี้!
ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน CU-eBook Store หรือ Meb (มีทั้งใน Google Play และ App Store) แล้วค้นหาชื่อหนังสือ “เรื่องเล่าในวันไหว” หรือคลิกอ่านทางลิงก์ด้านล่างนี้ได้เลย 👇
🔗 CU-eBook store: https://www.chulabook.com/literature/242205
🔗 Meb: https://www.mebmarket.com/ebook-431783-เรื่องเล่าในวันไหว

ภาพถ่ายพระที่นั่งพิมานรัตยา ก่อนการบูรณปฏิสังขรณ์ พ.ศ. ๒๕๐๗

ม.ร.ว.แสงสูรย์ ลดาวัลย์ กล่าวถึงสภาพของพระที่นั่งองค์นี้ก่อนการบูรณปฏิสังขรณ์ใน พ.ศ. ๒๕๐๗ ไว้ว่า

“ส่วนพระที่นั่งพิมานรัตยานั้น ก็ยิ่งชำรุดทรุดโทรมมาก
เพราะไม่สู้จะได้รับการบูรณะซ่อมแซมประการหนึ่ง
และอีกประการหนึ่งในช่วงสงครามโลกครั้งที่ ๒ ลูกระเบิดตกลงข้างพระที่นั่งองค์นี้
แม้จะไม่ระเบิด แต่ความสั่นสะเทือนก็ทำให้วัสดุก่อสร้างที่เสื่อมคุณภาพอยู่บ้างแล้ว
เสียหายทวีขึ้นเป็นอย่างมาก

เครื่องบน เช่น ช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ ตลอดจนเชิงชาย หักหลุด
กระเบื้องมุงหลังคาแตกหักร่วงหล่นเป็นจำนวนมาก
ทำให้แลเห็นเป็นช่องโหว่อยู่โดยทั่วไป
ต้องรื้อกระเบื้องหลังคาซีกตะวันออกลง
แล้วใช้สังกะสีมุงแทนไว้เป็นการชั่วคราว
แล้วเลือกกระเบื้องที่ยังพอใช้ได้
ไปมุงเสริมทางซีกตะวันตก
พื้นพระที่นั่งก็ทรุดเพราะคานและตงผุ ต้องทำเสาตอม่อค้ำยันไว้เป็นการป้องกันมิให้หักพังยับยุบลงไป”

การซ่อมแซมพระที่นั่งพิมานรัตยาใน พ.ศ. ๒๕๐๗ ถือเป็น “การซ่อมครั้งใหญ่ที่สุดในรอบ ๑๐๐ ปีที่ผ่านมา” สำนักพระราชวังมอบให้กรมศิลปากรเป็นผู้ดำเนินการซ่อมแซม (รายละเอียดดูในช่องความคิดเห็น)

ที่มาภาพและข้อมูล:
พระมหาปราสาทและพระราชมณเฑียรสถานในพระบรมมหาราชวัง เรียบเรียงโดย ม.ร.ว.แสงสูรย์ ลดาวัลย์ กรรมการเผยแพร่ ศิลป และวัฒนธรรม สำนักพระราชวัง จัดพิมพ์

บรรยากาศประชาชนเฝ้ารับเสด็จ กระบวนอัญเชิญพระศพ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา บริเวณหน้าประตูวิเศษไชยศรี พระบรมมหาราชวัง

"พระอิริยาบถสบายๆ ของพระองค์'ภา"

พ.ศ. ๒๕๓๔ คณะหนังสือพิมพ์สตรีสารขอประทานพระอนุญาต พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ เข้าเฝ้า ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน เพื่อฉายพระรูปและขอประทานสัมภาษณ์พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา

บทประทานสัมภาษณ์นี้พิมพ์เผยแพร่ใน "สตรีสาร ภาคพิเศษ" ปีที่ ๔๔ ฉบับที่ ๓๘ วันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๓๔

ทางเพจภาษาไทย มหาวิทยาลัยรามคำแหง จึงขอนำมาเผยแพร่อีกครั้ง
เพื่อน้อมรำลึกถึงพระจริยวัตรและพระกรุณาธิคุณในสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เจ้าฟ้านักกฎหมาย พระผู้สถิตในดวงใจชน

๏ เสียงไห้ทุกราษฎรไห้ ทุกเรือน
อกแผ่นดินดูเหมือน จขว้ำ
บเหนตระวันเดือน ดาวมืด มัวนา
แลแห่งใดแต่น้ำ ย่อมน้ำตาคน ฯ

(ลิลิตพระลอฉบับหลวงสรวิชิต (หน) ชำระ
เอกสารเลขที่ ๑๗๐๗๗ ศูนย์สนเทศภาคเหนือ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่)

ประนินทิน - ปฏิทิน

ปฏิทินในอดีตเรียกมักเรียกว่า “ประนินทิน” ในหนังสืออักขราภิธานศรับท์ หมอบรัดเล ให้นิยามไว้ว่า

“ประนินทิน, คือหนังสือที่พวกโหรทำเลข, ดูเทวดาจรในจักรสิบสองราศีนั้น”

ในรามเกียรติ์ รัชกาลที่ ๑ ตอนท้าวทศรถจะอภิเษกพระรามครองกรุงศรีอยุธยา ได้สั่งให้โหราผู้เฒ่าทั้ง ๔ หาฤกษ์ยาม ทันใดนั้นโหรทั้ง ๔ “...รับสั่งแล้วดูในคัมภีร์ โดยฤกษ์ดิถีประนินทิน...”

ปฏิทินแบบสากลนั้น จากการค้นคว้าของอ.เอนก นาวิกมูล ได้ระบุไว้ในหนังสือแรกมีในสยาม เล่ม ๑ ว่า การตีพิมพ์ปฏิทินแบบเก่าสุดพบในหนังสือ Bangkok Calender ปี 1870 (พ.ศ. ๒๓๘๕) ในหน้า ๕ หมอบรัดเลได้ทำตารางเหตุการณ์สำคัญในเดือนมกราคมของปีต่างๆ วันที่ ๑๔ มีข้อความว่า

“14 First Calender printed in B. 1842”

จึงเป็นหลักฐานว่าพิมพ์ปฏิทินวันแรกในวันที่ ๑๔ มกราคม พ.ศ. ๒๓๘๕

คำว่าประนินทินนี้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงประกาศว่าให้ใช้ปฏิทิน ดังความตอนหนึ่งว่า

“...หนังสือจำพวกเรียงรายวัน นับคติพระอาทิตย์พระจันทร์และอื่นๆ ที่ลงเป็นตรางนั้น ภาษาไทยเช่นเขียนว่าประฏิทิน และคำเพ็ททูลแลคำอ่านก็ว่าประฏิทิน แต่คำคนไม่รู้เรียกว่าประนินทิน คำนี้พวกครูของพวกโรงพิมพ์จะไม่รู้ดอกกระมัง ด้วยมิใช่ของข้างวัดวาอารามบาล่ำบาลีอะไร...”

ที่มาข้อมูล:
- บทละครเรื่องรามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก เล่ม ๒ กรมศิลปากรพิมพ์เผยแพร่ พ.ศ. ๒๕๔๐
- รวมพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง ชุมนุมพระบรมราชาธิบายและประชุมพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๔
- แรกมีในสยาม เอนก นาวิกมูล สำนักพิมพ์แสงแดด พ.ศ. ๒๕๓๑
- อักขราภิธานศรับท์ของหมอบรัดเล องค์การค้าของคุรุสภาพิมพ์ พ.ศ. ๒๕๑๖
_______________________

ที่มาภาพ:
- จดหมายเหตุโหร เก็บรักษา ณ หอจดหมายเหตุหม่อมเจ้ายาใจ จิตรพงศ์
แสดงถึงปฏิทินโหราศาสตร์ มีตารางแผนที่แสดงลำดับการเคลื่อนไหวของดาวพระเคราะห์ และบันทึกว่าด้วยเหตุการณ์สำคัญในแต่ละปี ในภาพระบุว่า ปีระกา จ.ศ. ๑๑๒๗ (๒๓๐๙) พม่ายกมาดงรังหนองขาว
_______________________

ทางเพจอนุญาตให้แชร์ได้ แต่ขอสงวนสิทธิ์การนำไปโพสต์ซ้ำในเฟซ/เพจตนเอง หรือเอาไปใช้เผยแพร่โดยการอ่าน/ทำคลิปในช่องทางต่างๆ โดยไม่อ้างอิงที่มาของเพจ