Yangon English Center

ဘာသာစကားတစ်ခုကို သင်ယူတယ်ဆိုတာ စက်ရုပ်တစ်ရုပ်လို အလွတ်ကျက်မှတ်ရုံသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။

"Hello, how are you? I'm fine, thank you. And you?" ဆိုတဲ့ စာကြောင်းကို အလွတ်ရွတ်နိုင်ရုံနဲ့ အင်္ဂလိပ်စကားကို ကျွမ်းကျင်ပြီလို့ ထင်နေရင်တော့ သင့်ရဲ့ အမြင်ကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်ဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။

တကယ်တမ်း လက်တွေ့ပြင်ပလောကမှာ နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက်က သင့်ကို "What's up?" ဒါမှမဟုတ် "How's it going?" လို့ သဘာဝကျကျ နှုတ်ဆက်လာတဲ့အခါ၊ စာအုပ်ကြီးအတိုင်း ကျက်ထားသူတွေဟာ ဘာပြန်ပြောရမှန်းမသိဘဲ အထစ်ထစ်အငေါ့ငေါ့ ဖြစ်သွားတတ်ကြပါတယ်။

ဘာဖြစ်လို့လဲ။ ပြဿနာက ရှင်းပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ ကျောင်းမှာ သင်ခဲ့ရတဲ့ Grammar တွေ၊ ဖတ်စာအုပ်ထဲက စကားပြောတွေဟာ တကယ့်လက်တွေ့ဘဝမှာ အသုံးပြုတဲ့အခါ "သဘာဝမကျဘဲ" စာအုပ်ကြီးဆန်လွန်းပြီး စက်ရုပ်ဆန်နေပါတယ်။ တကယ့် နိုင်ငံခြားသားတွေက "I'm fine, thank you. And you?" လို့ စာမေးပွဲဖြေနေသလို တင်းတင်းမာမာကြီး ဘယ်တော့မှ မပြောကြပါဘူး။

ဒါဆိုရင် စာအုပ်ထဲက အင်္ဂလိပ်စာ မဟုတ်ဘဲ၊ အမေရိကန် လမ်းမပေါ်က "အစစ်" အင်္ဂလိပ်စာကို ဘယ်ကနေ သွားသင်မလဲ။ အမေရိကကို လေယာဉ်လက်မှတ် ဝယ်ပြီး သွားစရာ မလိုပါဘူး။ သင့်လက်ထဲက ဖုန်းတစ်လုံးနဲ့ YouTube ကို ဖွင့်လိုက်ရုံပါပဲ။

YouTube ပေါ်မှာ "Speak English With Vanessa" ဆိုတဲ့ Channel တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ဒီ Channel က ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ထဲက ပုံသေကားကျ အင်္ဂလိပ်စာကို သင်ပေးတာ မဟုတ်ဘဲ "တကယ့် လက်တွေ့ဘဝ အင်္ဂလိပ်စာ" (Real Life English) ကို အသက်ဝင်ဝင် သင်ပေးနေတာပါ။ ဒီ Channel ကို Media One ကနေ အထူးတလည် ညွှန်းဆိုပေးချင်တဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း (၃) ချက် ရှိပါတယ်။

၁။ သဘာဝကျသော စကားဝိုင်းများ (Unscripted Conversations)

Vanessa ရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားသာချက်က အဲဒီ "သဘာဝကျမှု" ပါပဲ။ တခြား Channel တွေလို Script အသေကြီးကိုင်ပြီး အလွတ်ဖတ်ပြနေတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့ခင်ပွန်း Dan နဲ့ စကားပြောတဲ့ Video တွေကို ကြည့်ကြည့်ပါ။ လင်မယားနှစ်ယောက် မီးဖိုချောင်ထဲ၊ ဧည့်ခန်းထဲမှာ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး စကားစမြည် ပြောနေကြတာကို ရိုက်ပြထားတာပါ။ အဲဒီမှာ စကားထစ်သွားတာတွေ၊ ရယ်မောတာတွေ၊ ကြားဖြတ်ပြောတာတွေ အကုန်အစုံအလင် ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါက သင့်ကို ဘာအကျိုးကျေးဇူးပေးလဲဆိုတော့ ကိုယ့်ရဲ့ နားအာရုံက "တကယ့်အသံစစ်" တွေနဲ့ ယဉ်ပါးသွားစေတာပါပဲ။ စာသင်ခန်းထဲက အသံသွင်းထားတဲ့ CD ခွေသံ မဟုတ်ဘဲ၊ လူတွေ တကယ်ပြောဆိုနေကြတဲ့ လေယူလေသိမ်း အနိမ့်အမြင့်ကို သဘာဝကျကျ ဖမ်းဆုပ်မိလာပါလိမ့်မယ်။

၂။ ခေတ်မီ တက်ကြွသော ဝေါဟာရများ (Modern Vocabulary)

ကျောင်းတုန်းက အသေအလဲ ကျက်ခဲ့ရတဲ့ Idiom တွေ၊ စကားပုံတွေ တော်တော်များများဟာ အခုခေတ်မှာ ခေတ်မမီတော့ပါဘူး။ အပြင်မှာ သွားပြောမိရင် ရှေးဆန်ပြီး ရယ်စရာကြီး ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ Vanessa ကတော့ အခုလက်ရှိ အမေရိကန်လူငယ်တွေ တကယ်လက်တွေ့ သုံးနေကြတဲ့ Slang (ဘန်းစကား) တွေနဲ့ Expression (အသုံးအနှုန်း) တွေကို သင်ပေးပါတယ်။ ဥပမာ "I am very tired" (ကျွန်တော် အရမ်း ပင်ပန်းတယ်) လို့ ရိုးရိုးကြီး ပြောမယ့်အစား "I'm beat" ဒါမှမဟုတ် "I'm worn out" လို့ ပြောင်းသုံးလိုက်တာနဲ့ သင့်ရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ အဆင့်အတန်းက ချက်ချင်းဆိုသလို မြင့်တက်သွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို "အထာကျတဲ့" စကားလုံးတွေကို သူ့ဆီမှာ အခမဲ့ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။

၃။ ရှင်းလင်းပြတ်သားသော အမေရိကန် လေယူလေသိမ်း (Clear American Accent)

သင်က American Style ကို သဘောကျတယ်ဆိုရင်တော့ Vanessa က အကောင်းဆုံး စံပြ (Role Model) ပါပဲ။ သူ့အသံက အရမ်းကို ကြည်လင်ပြတ်သားပြီး၊ အရမ်းလည်း မမြန်လွန်းသလို အရမ်းလည်း မနှေးလွန်းပါဘူး။ ဒါကြောင့် သူ့ရဲ့ ပါးစပ် လှုပ်ရှားပုံကို သေချာကြည့်ပြီး လိုက်ပြော (Shadowing) လုပ်ဖို့ အရမ်းကို အဆင်ပြေပါတယ်။ စကားလုံးတွေကို ဘယ်လို ချိတ်ဆက်ပြီး အသံထွက်သွားလဲ (Linking Sounds) ဆိုတာကို သေချာ ဂရုစိုက်ပြီး နားထောင်ကြည့်ပါ။

ဒါပေမဲ့ Video တွေကို ရုပ်ရှင်ကြည့်သလို အပျင်းပြေ ထိုင်ကြည့်နေရုံနဲ့တော့ တိုးတက်လာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ် ထိရောက်တဲ့ လေ့လာနည်း (၃) ဆင့် ရှိပါတယ်။

ပထမ - သေချာ နားထောင်ပါ။ သူတို့ ဘာပြောလဲ၊ လေယူလေသိမ်း ဘယ်လိုရှိလဲ အရင်ဆုံး နားစွင့်ပါ။

ဒုတိယ - မှတ်စုထုတ်ပါ။ ကိုယ်မသိသေးတဲ့ Slang ဒါမှမဟုတ် အသုံးအနှုန်းသစ်တစ်ခု ပါလာရင် စာအုပ်ထဲ ချက်ချင်း ချရေးပါ။

တတိယ - လိုက်ပြောပါ။ Vanessa ပြောတဲ့ လေသံအတိုင်း မှန်ရှေ့မှာ ရပ်ပြီး ယုံကြည်မှုရှိရှိ လိုက်ရွတ်ပါ (Shadowing လုပ်ပါ)။

အခုပဲ စာအုပ်ကြီးတွေကို ခဏပိတ်ပြီး YouTube ကို ဖွင့်လိုက်ပါ။ Vanessa နဲ့သာ နေ့စဉ် ပုံမှန် လေ့ကျင့်သွားမယ်ဆိုရင် ၃ လလောက် အကြာမှာ သင့်ရဲ့ စကားပြောပုံစံဟာ "Native" တစ်ယောက်လို သဘာဝကျပြီး အဆင့်မြင့်လာတာကို ကိုယ်တိုင် အံ့ဩဖွယ် သတိထားမိလာပါလိမ့်မယ်။

ဝါကျကို မှန်ကန်အောင်တည်ဆောက်ကြည့်ပါ။
အဖြေကို ပြန်တင်ပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။

"စာသင်ခန်းထဲမှာ ဆရာပြောတာတွေကို သေသေချာချာ နားလည်ပေမဲ့၊ တကယ့် နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်တွေ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ ဘာပြောသွားမှန်းမသိဘဲ ပါးစပ်အဟောင်းသား ဖြစ်နေတုန်းပဲလား။"

ဒါဟာ အင်္ဂလိပ်စာ လေ့လာနေတဲ့ ကျောင်းသား ၁၀၀ မှာ ၉၉ ယောက်လောက် ကြုံတွေ့နေရတဲ့ နားဆင်မှု (Listening) ပြဿနာပါပဲ။ စာအုပ်ထဲက အင်္ဂလိပ်စာဟာ စည်းမျဉ်းကျလွန်းပြီး "စက်ရုပ်" ဆန်နေတတ်ပါတယ်။

လက်တွေ့ပြင်ပက အင်္ဂလိပ်စကားပြောကတော့ "ဂျက်လေယာဉ်" တစ်စင်းလို မြန်ဆန်လွန်းလှပါတယ်။ ဖတ်စာအုပ်ကိုပဲ အသေအလဲ ဖက်တွယ်ထားသူတွေဟာ စာမေးပွဲခန်းမှာ အမှတ်ကောင်းနိုင်ပေမဲ့၊ တကယ့် နိုင်ငံခြားသားနဲ့ ထိပ်တိုက်တွေ့တဲ့အခါ ဆွံ့အသွားတတ်ကြပါတယ်။

ဒီလို လက်တွေ့နဲ့ စာတွေ့ကြားက "ကွာဟချက်" (Gap) ကို အကောင်းဆုံး ပေါင်းကူးပေးနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတစ်ခုကတော့ YouTube ပေါ်က "Learn English with TV Series" ဆိုတဲ့ Channel လေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ Channel က ဘာကြောင့် သာမန်သင်ခန်းစာတွေထက် ပိုပြီး ထိရောက်မှုရှိနေရသလဲ ဆိုတာကို မျှဝေပေးချင်ပါတယ်။

၁။ စာသင်နေတာလား၊ ရုပ်ရှင်ကြည့်နေတာလား (The Dopamine Effect)

လူ့ဦးနှောက်ဆိုတာ အရမ်းရိုးသားပါတယ်။ ပျင်းစရာကောင်းတဲ့ အရာတွေဆိုရင် အလိုလို ပိတ်ချလိုက်ပြီး၊ ပျော်စရာကောင်းတဲ့ အရာတွေဆိုရင်တော့ မှတ်သားဖို့ တံခါးဖွင့်ပေးတတ်ပါတယ်။ ဒီ Channel ရဲ့ အဓိက ဆွဲဆောင်မှုက အဲဒီအချက်ပါပဲ။ Friends, Harry Potter, Big Bang Theory စတဲ့ နာမည်ကြီး ဇာတ်လမ်းတွဲတွေနဲ့ သင်ပေးတာဖြစ်လို့ ဦးနှောက်က "ငါ စာကျက်နေရတယ်" ဆိုတဲ့ ဖိစီးမှု (Stress) ကို မခံစားရတော့ပါဘူး။ ရယ်မောပျော်ရွှင်နေရင်းနဲ့ပဲ ဝေါဟာရ (Vocabulary) တွေ၊ အီဒီယမ် (Idioms) တွေက ခေါင်းထဲကို အလိုလို စိမ့်ဝင်သွားပါတယ်။ ဒါကို ပညာရေးနဲ့ ဖျော်ဖြေရေး ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ Edutainment (Education + Entertainment) လို့ ခေါ်ဆိုနိုင်ပါတယ်။

၂။ စာအုပ်ထဲမှာမပါတဲ့ လက်တွေ့အသုံး "လေသံ" (Real Connected Speech)

ကျောင်းစာသင်ခန်းထဲမှာ "I am going to go" လို့ စာလုံးတစ်လုံးချင်း ပီပီသသ သင်ပေးပေမဲ့၊ တကယ့် ရုပ်ရှင်တွေထဲမှာတော့ "I'm gonna go" သို့မဟုတ် "Imma go" လို့ပဲ သွက်သွက်လက်လက် ပြောသွားကြပါတယ်။ ဒီ Channel မှာ အဲဒီလို အသံပူး၊ အသံပေါင်း (Connected Speech) တွေကို ဇာတ်လမ်း အပိုင်းအစလေးတွေ ဖြတ်ပြီး အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးပါတယ်။

"ဒီနေရာမှာ သူ ဘာလို့ ဝါးတားတား ပြောသွားတာလဲ"၊ "ဒီနေရာမှာ ဘာလို့ အသံမြှင့်လိုက်တာလဲ" ဆိုတဲ့ အသံထွက် နိမ့်မြင့်တက်ကျ သဘောတရားတွေကို ရှင်းပြပေးတဲ့အတွက် နားထောင်ရတာ အရမ်းရှင်းလင်းသွားစေပါတယ်။ နိုင်ငံခြားသားတွေ စကားကို မြန်မြန်ပြောနိုင်တာဟာ သူတို့ ဉာဏ်ကောင်းလွန်းလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီလို "အသံချိတ်ဆက်နည်း" တွေကို ကျွမ်းကျင်စွာ သုံးနေကြလို့ပါ။ ဒီ Channel က အဲဒီလျှို့ဝှက်ချက်တွေကို ဖော်ထုတ်ပေးထားပါတယ်။

၃။ စကားလုံးတွေကို အလွတ်မကျက်ဘဲ အခြေအနေနဲ့ တွဲမှတ်ပါ (Context is King)

အဘိဓာန် (Dictionary) ထဲက စကားလုံးတွေကို အလွတ်ကျက်တာဟာ "သေနေတဲ့ ဘာသာစကား" (Dead Language) ကို ဖတ်နေတာနဲ့ တူပါတယ်။ ရုပ်ရှင်ထဲမှာ မြင်တွေ့ရတာကတော့ "ရှင်သန်နေတဲ့ ဘာသာစကား" (Living Language) ပါပဲ။

ဥပမာ - "Break up" (လမ်းခွဲသည်) ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်မယ့်အစား၊ ဇာတ်ကားထဲမှာ မင်းသမီးက မျက်ရည်တွေနဲ့ "We need to break up" လို့ ပြောလိုက်တဲ့ အခန်းလေးနဲ့ တွဲမြင်လိုက်ရတဲ့အခါ၊ အဲဒီစကားလုံးရဲ့ နက်ရှိုင်းတဲ့ ခံစားချက်၊ လေသံနဲ့ မျက်နှာအမူအရာ အားလုံးကိုပါ တစ်ခါတည်း မှတ်မိသွားစေပါတယ်။ ဒီ Channel က အဲဒီလို လက်တွေ့ အခြေအနေ (Context) နဲ့ တွဲဖက်သင်ပြပေးတဲ့အတွက် မှတ်ဉာဏ်ထဲမှာ ရေရှည် စွဲထင်ကျန်ရစ်စေပါတယ်။

၄။ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့စရိုက်များကိုပါ လေ့လာနိုင်ခြင်း (Cultural Nuance)

ဘာသာစကားဆိုတာ စကားလုံးတွေကို စုစည်းထားတာ သက်သက်မဟုတ်ဘဲ လူမျိုးတစ်မျိုးရဲ့ "ယဉ်ကျေးမှု" (Culture) ကိုပါ ကိုယ်စားပြုပါတယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ အမေရိကန်ယဉ်ကျေးမှုကို နားမလည်ရင် သူတို့ရဲ့ ပြက်လုံးတွေကို သဘောပေါက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီ Channel မှာ ဟာသတွေ၊ ဘန်းစကား (Slang) တွေရဲ့ နောက်ကွယ်က အဓိပ္ပာယ်တွေကိုပါ သေချာရှင်းပြပေးပါတယ်။ ဒါကြောင့် အင်္ဂလိပ်စကားကို တတ်ကျွမ်းလာရုံသာမက နိုင်ငံခြားသားတွေရဲ့ တွေးခေါ်ပုံကိုပါ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း နားလည်လာစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်တွေကို လုံးဝ စွန့်ပစ်လိုက်ဖို့ ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သို့သော်လည်း "စာအုပ်ထဲက အင်္ဂလိပ်စာ" နဲ့ "လက်တွေ့ပြင်ပက အင်္ဂလိပ်စာ" ကြားမှာ ခိုင်မာတဲ့ တံတားတစ်စင်း ထိုးချင်တယ်ဆိုရင်တော့ "Learn English with TV Series" Channel လေးကို Subscribe လုပ်ပြီး လေ့လာကြည့်ဖို့ အကြံပြုချင်ပါတယ်။

တစ်နေ့ကို ၁၀ မိနစ်၊ ၁၅ မိနစ်လောက် ပုံမှန် အချိန်ပေးရုံနဲ့တင် ကိုယ့်ရဲ့ နား (Ear) ဟာ တဖြည်းဖြည်း ပွင့်လာပြီး၊ နှုတ် (Mouth) ကလည်း သူတို့ပြောတဲ့ လေသံအတိုင်း သဘာဝကျကျ လိုက်လံစီးမျောလာနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် လေ့လာမှသာ တကယ်ကို ထိထိရောက်ရောက် တတ်မြောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

"မနက်ဖြန် ဘာလုပ်မလဲ" လို့ မေးလိုက်ရင် "I go to school"၊ ဆိုးတာက "I am go to school" လို့ ဖြေတဲ့သူတွေ အခုထိ အများကြီးပဲ။

အနာဂတ် (Future) အကြောင်း ပြောခိုင်းတိုင်း ဒီလို အမှားမျိုး ပြန်ပြန်ကြားနေရတယ်။ အင်္ဂလိပ်စာမှာ လက်ရှိ (Present) နဲ့ အတိတ် (Past) ကို ယှဉ်ဖို့ လွယ်ပေမယ့်၊ အနာဂတ်ဆီ သွားချင်ရင်တော့ "Will" ဆိုတဲ့ ယာဉ်လေးကို မစီးဘဲ ရောက်လို့ မရဘူး။

"မနက်ဖြန် သွားမယ်" လို့ ပြောချင်ရင် "I go" မဟုတ်ဘူး — "I will go" ပါ။
ဒီနေ့တော့ Will ကို ဘယ်လို စမတ်ကျကျ သုံးမလဲဆိုတာ တစ်ချက်ချင်း ရှင်းပြမယ်။

၁။ Will နောက်က ကြိယာက "VIP" — Will + Verb 1
ဒီတစ်ချက် မှတ်ထားပါ — Will က VIP ပဲ။ သူ့နောက်က လိုက်မယ့် ကြိယာ (Verb) က ဘာ အပိုအလျော မှ မပါတဲ့ "မူရင်း" ပုံစံ (Verb 1) ပဲ ဖြစ်ရမယ်။
s မထည့်ရဘူး။ ing မထည့်ရဘူး။ to မထည့်ရဘူး။
မှား — I will going.
မှား — She will goes.
မှန် — I will go.
မှန် — She will go. (She ဖြစ်ပေမယ့် goes လုပ်စရာ မလိုဘူး — Will က ကာကွယ်ပေးထားတယ်)
ဒီနေရာမှာ မြန်မာအများစု မှားတတ်တာက She, He, It တွေ့တာနဲ့ အလိုလို s/es ထည့်ချင်တာ။ Will ရှေ့မှာဆို အဲဒီ အလေ့အထ ထားခဲ့လိုက်ပါ။

၂။ အခုမှ ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်တာ (Instant Decision)
ဒါက "Will" နဲ့ "Going to" ကို ခွဲခြားပေးတဲ့ အဓိက အချက်ပဲ။
စဉ်းစားကြည့်ပါ — အိမ်မှာ ဖုန်း မြည်လာတယ်။ ဖုန်းကိုင်မယ်လို့ မနေ့ကတည်းက ကြံထားတာ မဟုတ်ဘူး။ ဖုန်းမြည်မှ "အော် ငါ ကိုင်လိုက်မယ်" ဆိုပြီး အဲဒီနေရာတင် ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်လိုက်တာ။ အဲဒီလို နေရာမျိုးမှာ Will သုံးတယ်။
"The phone is ringing." (ဖုန်း မြည်နေတယ်)
"I will get it." (ငါ ကိုင်လိုက်မယ် — အခုမှ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာ)
ဒီနေရာမှာ "I am going to get it" လို့ ပြောလိုက်ရင် ဖုန်းကိုင်ဖို့ မနေ့ကတည်းက စောင့်နေသလို ဖြစ်သွားလိမ့်မယ် — အဓိပ္ပာယ် ထောင့်စေ့ မကိုက်တော့ဘူး။

၃။ ကတိ ပေးတဲ့အခါ (Promises)
ရည်းစားစာ ရေးဖူးကြတယ် မဟုတ်လား။ "မင်းကို ထာဝရ ချစ်သွားမယ်"၊ "ဘယ်သူ့ကိုမှ ပြန်မပြောပါဘူး" ဆိုတာမျိုး။ အဲဒီလို ကတိ (Promise) ပေးတဲ့ နေရာတွေမှာ Will က မင်းသားပဲ။
"I will love you forever." (မင်းကို ထာဝရ ချစ်သွားမယ်)
"I won't tell anyone." (ဘယ်သူ့ကိုမှ မပြောဘူး — Will not ကို အတိုကောက်လုပ်ရင် Won't)

၄။ ဗေဒင် ဟောတဲ့အခါ (Prediction)
သေချာပေါက် ဖြစ်မယ်လို့ အာမခံချက် မရှိပေမယ့်၊ ကိုယ့်အထင်နဲ့ကိုယ် မှန်းဆပြီး ပြောတဲ့ နေရာမျိုး။
"I think it will rain tomorrow."
(မနက်ဖြန် မိုးရွာမယ် ထင်တယ်)
"One day, you will be famous."
(တစ်နေ့ကျရင် မင်း နာမည်ကြီးလာလိမ့်မယ်)

ပြန်ချုပ်ရရင်

အနာဂတ်ကို ပြောချင်ရင် Will + V1 သုံးပါ။ အခုမှ ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်တဲ့ ကိစ္စ၊ ကတိ ပေးတဲ့ ကိစ္စ၊ ထင်ကြေး ပေးတဲ့ ကိစ္စတွေမှာ သုံးပါ။ ပြီးတော့ Will ရှေ့မှာ ကြိယာကို မူရင်းပုံစံအတိုင်း ထားဖို့ မမေ့နဲ့။

ဒီနေ့ကစပြီး "Tomorrow I go" လို့ မပြောမိပါစေနဲ့တော့။ "I'll go" လို့ ပြောပါ။

အင်္ဂလိပ်စာ ပြောတဲ့အခါ ပါးစပ်က ချက်ချင်းမထွက်ဘဲ ထစ်သွားတာ၊ စကားလုံးတွေ ရှာနေရလို့ ဖြည်းဖြည်းချင်း ဆွဲပြောနေရတာမျိုး ကြုံဖူးကြမှာပါ။ အဓိက တရားခံကတော့ ခေါင်းထဲမှာ မြန်မာလို အရင်တွေးပြီးမှ အင်္ဂလိပ်လို ပြန်ပြီး ဘာသာပြန်နေလို့ပါပဲ။ ဒီလို "ဘာသာပြန်တဲ့" အကျင့်ကိုသာ ဖျောက်နိုင်မယ်ဆိုရင် စကားပြောရတာ အများကြီး ချောမွေ့လာပြီး ပိုလည်း ပြောရဲလာပါလိမ့်မယ်။

ဒါပေမယ့် ဘာလို့ ဒီအကျင့်ကို ဖျောက်ဖို့ ခက်နေရတာလဲ?

ပြဿနာက အခြေခံသင်ယူခဲ့တဲ့ ပုံစံကြောင့်ပါ။ ဘာသာစကားတစ်ခုကို စသင်တဲ့အခါ မိခင်ဘာသာစကားကို အခြေခံပြီး သင်လေ့ရှိကြတယ်။ ဒါကို ပညာရပ်ဆိုင်ရာအရ Grammar Translation Method လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဥပမာ - "Hello" ဆိုရင် "မင်္ဂလာပါ"၊ "How are you?" ဆိုရင် "နေကောင်းလား" ဆိုပြီး မြန်မာလို အတိအကျ တွဲမှတ်ခဲ့ကြတာမျိုးပေါ့။

အခြေခံ (Beginner) အဆင့်မှာ ဒီနည်းလမ်းက အဆင်ပြေပေမယ့်၊ အလယ်အလတ် (Intermediate) အဆင့် ရောက်လာတဲ့အခါမှာတော့ ပြဿနာစရှိလာပါပြီ။ ခေါင်းထဲမှာ ဘာသာပြန်တဲ့အပေါ် အရမ်းမှီခိုသွားပြီး အကျင့်ပါသွားတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါ နိုင်ငံခြားသား (Native Speaker) တွေနဲ့ စကားပြောတဲ့အခါ ကိုယ့်ခေါင်းထဲမှာ မြန်မာကနေ အင်္ဂလိပ်ကို ပြန်နေရတုန်းမို့လို့ စကားက နှေးသွားတာ၊ ထစ်သွားတာတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

ဒီအကျင့်ကို ဘယ်လို ဖျောက်ကြမလဲ? လက်တွေ့အသုံးကျမယ့် နည်းလမ်း (၄) ခုကို မျှဝေပေးလိုက်ပါတယ်။

၁။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ကိုယ် အင်္ဂလိပ်လို စကားပြောပါ

အလွယ်ဆုံးနည်းလမ်းကတော့ ခေါင်းထဲမှာ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် အင်္ဂလိပ်လို တွေးပြီး ပြောကြည့်တာပါပဲ။ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းလေးကနေ စလုပ်ပါ။ ဥပမာ - ကားမှတ်တိုင်၊ ဒါမှမဟုတ် ဘူတာရုံကို လမ်းလျှောက်သွားရင်း ကိုယ်မြင်ရတဲ့ အရာတွေကို အင်္ဂလိပ်လို နာမည်တပ်ကြည့်ပါ။

tree (သစ်ပင်)

cars (ကားများ)

sky (ကောင်းကင်)

people (လူများ)

ဒီလိုလုပ်ရင်း နည်းနည်း ယုံကြည်မှု ရှိလာပြီဆိုရင် စာကြောင်းတိုလေးတွေ (Phrases) ဆက်တွေးကြည့်ပါ။ ကိုယ် ဘာလုပ်နေလဲ၊ ဘယ်လို ခံစားနေရလဲ ဆိုတာကို အင်္ဂလိပ်လို ဖော်ပြကြည့်ပါ။

"What a lovely day."
(ဒီနေ့ ရာသီဥတု သာယာလိုက်တာ။)

"I'm walking slowly."
(ငါ ဖြည်းဖြည်း လမ်းလျှောက်နေတယ်။)

"I'm getting hungry."
(ငါ ဗိုက်ဆာလာပြီ။)

သတိပြုရန် - ကိုယ် သိပြီးသား၊ ရင်းနှီးပြီးသား စကားလုံးတွေကိုပဲ သုံးပါ။ ဒီလေ့ကျင့်ခန်းက စကားလုံးအသစ်တွေ ကျက်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ပြောရဲတဲ့ ယုံကြည်မှု (Confidence) နဲ့ ချောမွေ့မှု (Fluency) ရဖို့ပါ။ ဒါကြောင့် ကိုယ်မြင်တာ၊ လုပ်နေတာ၊ ခံစားရတာတွေကို သိပြီးသား စကားလုံးတွေနဲ့ပဲ လေ့ကျင့်ပါ။

"လူတွေ ငါ့ကို အရူးထင်မှာပဲ"၊ "တစ်ယောက်တည်း စကားပြောနေတာ ထူးဆန်းတယ်" လို့ မပူပါနဲ့။ အခုခေတ်မှာ နားကြပ်လေး တပ်ပြီး ပြောနေရင် ဖုန်းပြောနေတယ်လို့ပဲ ထင်မှာပါ။ လမ်းပေါ်မှာ မလုပ်ရဲဘူးဆိုရင်လည်း အိမ်မှာ အေးဆေး လေ့ကျင့်လို့ ရပါတယ်။

ဥပမာ - မနက် အိပ်ရာနိုးတဲ့အခါ ဒီနေ့ ဘာတွေလုပ်မလဲဆိုတာ ကိုယ့်ဘာသာ အင်္ဂလိပ်လို ပြောကြည့်ပါ။

"After breakfast, I will go to the gym and work out. After that, I will call my friend and see if he wants to hang out." (မနက်စာ စားပြီးရင် Gym သွားပြီး လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်မယ်။ ပြီးရင် သူငယ်ချင်းကို ဖုန်းဆက်ပြီး အပြင်ထွက်မလားလို့ မေးကြည့်မယ်။)

ဒါမှမဟုတ် မနေ့က ဘာတွေလုပ်ခဲ့လဲ ပြန်ပြောကြည့်ပါ။

"Yesterday was a beautiful day and I got a lot of work done."
(မနေ့က နေ့ကောင်းတစ်နေ့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး အလုပ်တွေ အများကြီး ပြီးခဲ့တယ်။)

ဒီနည်းလမ်းက အတိတ်ကာလ (Past Tense) သုံးရတာ အားနည်းတဲ့ သူတွေအတွက်လည်း အများကြီး အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါတယ်။ ကိုယ် အားနည်းတဲ့ အပိုင်း (ဥပမာ - Past Tense, Future Tense) ကို ရွေးပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ လေ့ကျင့်ပေးပါ။

၂။ အချိန်မရရင် Social Media ကို အသုံးချပါ

"ဒီလို လေ့ကျင့်ဖို့ အချိန် သီးသန့်မရှိဘူး" ဆိုတဲ့ သူတွေအတွက် Instagram၊ Facebook လို Social Media တွေက အများကြီး အသုံးဝင်ပါတယ်။

ကိုယ် ကြည့်နေတဲ့ Newsfeed ထဲက ဓာတ်ပုံတွေကို ကြည့်ပြီး မြင်ရတဲ့ အရာတွေကို စကားလုံး တစ်လုံးချင်းစီ ခေါ်ကြည့်ပါ။ ပြီးရင် တဖြည်းဖြည်း ဝါကျရှည်တွေ ဖွဲ့ကြည့်ပါ။ ဥပမာ - ဘောလုံးကန်နေတဲ့ ပုံတစ်ပုံကို မြင်ရင် အရင်ဆုံး နာမည်တပ်ကြည့်ပါ။

men, football, clouds, ball, pitch

ပြီးရင် ဝါကျလေးတွေ ဖွဲ့ကြည့်ပါ။

"The men are playing football."
(အမျိုးသားတွေ ဘောလုံး ကစားနေကြတယ်။)

"They are celebrating."
(သူတို့ အောင်ပွဲခံနေကြတယ်။)

"They look like friends."
(သူတို့တွေက သူငယ်ချင်းတွေ ဖြစ်ပုံရတယ်။)

အဓိက လျှို့ဝှက်ချက်က နေ့စဉ် အလေ့အထ ဖြစ်လာအောင် လုပ်ဖို့ပါ။ တစ်နေ့ကို မိနစ်အနည်းငယ်ပဲ ဖြစ်ဖြစ် "နည်းနည်းနဲ့ မှန်မှန်" လုပ်ပေးတာက အင်္ဂလိပ်လို တွေးတတ်တဲ့ အကျင့်ကို သဘာဝကျကျ ဖြစ်လာစေပါတယ်။

၃။ အင်္ဂလိပ်လို ချရေးပါ

"စာရေးတာနဲ့ စကားပြောတာ ဘာဆိုင်လို့လဲ" လို့ တွေးစရာရှိပါတယ်။ တကယ်တော့ အရမ်းဆိုင်ပါတယ်။ စာရေးတာက ကိုယ့်ရဲ့ အတွေးတွေကို စနစ်တကျ စီစဉ်ဖို့ ကူညီပေးလို့ နောက်ဆုံး စကားပြောတဲ့အခါ ပိုပြီး ချောမွေ့သွားစေပါတယ်။

ဒီလို ဥပမာလေး ကြည့်ပါ - စာရေးတာက လမ်းလျှောက်တာနဲ့ တူပြီး၊ စကားပြောတာက ပြေးတာနဲ့ တူပါတယ်။ စာရွက်ပေါ်မှာ အရင်ချရေးကြည့်လိုက်တာက ကိုယ့်ခေါင်းထဲမှာ ရှည်လျားတဲ့ အတွေးဆက်တွေကို တည်ဆောက်နိုင်အောင် အများကြီး ကူညီပေးပါတယ်။

ကိုယ့်ရဲ့ နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းမှုလေးတွေကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပဲ ချရေးကြည့်ပါ။

"Today I woke up and had a coffee because I felt tired. After that I went to the shop to grab some milk and bread. It was raining so hard I got very wet."
(ဒီနေ့ နိုးတော့ ပင်ပန်းနေသလို ခံစားရလို့ ကော်ဖီတစ်ခွက် သောက်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ နို့နဲ့ ပေါင်မုန့် ဝယ်ဖို့ ဆိုင်ကို သွားတယ်။ မိုးအရမ်းရွာနေလို့ စိုရွှဲသွားတယ်။)

ဒီလို Diary ရေးတဲ့ အကျင့်လေးက ကိုယ့်ဘဝကို ဖြည်းဖြည်းချင်း အင်္ဂလိပ်လို ပုံဖော်တတ်လာစေပါတယ်။ နောက်တစ်ခါ အပြင်ထွက်တဲ့အခါ၊ ဆိုင်သွားတဲ့အခါ ကိုယ်တိုင် မှတ်စုစာအုပ်ထဲမှာ ရေးဖူးပြီးသားမို့လို့ အင်္ဂလိပ်လို တွေးရတာ အလိုလို သဘာဝကျလာပါလိမ့်မယ်။

၄။ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်ကို "အင်္ဂလိပ်စကားပြောတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်" ဖန်တီးပါ

အင်္ဂလိပ်လို တွေးတတ်ဖို့ အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်းကတော့ Immersion လို့ခေါ်တဲ့ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ခုလုံးကို အင်္ဂလိပ်စကား၊ အင်္ဂလိပ်စာတွေနဲ့ ဝန်းရံထားလိုက်တာပါပဲ။ အကောင်းဆုံးကတော့ UK, USA, Australia စတဲ့ နိုင်ငံတွေကို သွားနေတာပေါ့။ ဒါပေမယ့် လူတိုင်းအတွက် ချက်ချင်း နိုင်ငံခြားသွားဖို့ ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

ဒါဆို ဘယ်လိုလုပ်မလဲ? ကိုယ် လက်ရှိရောက်နေတဲ့ နေရာမှာပဲ ဖုန်းတစ်လုံးရှိရုံနဲ့ "Near Immersion" (အတုအယောင် အင်္ဂလိပ်ပတ်ဝန်းကျင်) လေး ဖန်တီးလို့ ရပါတယ်။

မနက်ခင်းကို အင်္ဂလိပ်လို စတင်ပါ

ပုံမှန် နှိုးစက်သံအစား အင်္ဂလိပ်ရေဒီယို (သို့) သီချင်းတစ်ခုခုနဲ့ အစားထိုးလိုက်ပါ။ နိုင်ငံခြား အသံထွက်တွေနဲ့ နိုးထလာတာက တစ်နေ့တာကို အင်္ဂလိပ်လို တွေးဖို့ တွန်းအားပေးပါတယ်။

TV Show တွေ၊ Podcast တွေ နားထောင်ပါ

မနက်စာစားရင်း အင်္ဂလိပ်သတင်းတွေ ကြည့်တာ၊ ကားစီးရင်း၊ ရထားစီးရင်း ကိုယ်ဝါသနာပါတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို Podcast ကနေတဆင့် နားထောင်ပါ။

ကိုယ် ဝါသနာပါရာကို ရွေးပါ

ဥပမာ ကိုယ်က ဘောလုံးဝါသနာပါရင် ဘောလုံးအကြောင်း Podcast တွေ နားထောင်ပါ။ ဒါဆို ကိုယ်တိုင် ဘောလုံးကန်တဲ့အခါ ခေါင်းထဲမှာ မြန်မာလို အရင်မတွေးတော့ဘဲ "Pass me the ball!" ဆိုတာမျိုး အလိုလို ထွက်လာပါလိမ့်မယ်။

ဒီနည်းလမ်းတွေ အားလုံးရဲ့ အဓိက သော့ချက်က "နည်းနည်းနဲ့ မှန်မှန်လုပ်ဖို့" ပါပဲ။ တစ်ရက်တည်း နာရီပေါင်းများစွာ ထိုင်လုပ်တာထက် နေ့တိုင်း မိနစ်အနည်းငယ်စီ အချိန်ပေးပြီး ပုံမှန်လေး လုပ်သွားပေးပါ။ ဒီလိုမျိုး ၃ လ ကနေ ၆ လလောက် ဆက်တိုက် လုပ်သွားမယ်ဆိုရင် ခေါင်းထဲမှာ ဘာသာပြန်နေတဲ့ အဆင့်ကြီး အလိုလို ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ အင်္ဂလိပ်လို တိုက်ရိုက်တွေးနေတဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အံ့သြဖွယ်ရာ တွေ့လာရပါလိမ့်မယ်။

"ကြည့်" ဆိုတဲ့ မြန်မာစကားလုံး တစ်လုံးတည်းကို English မှာ See / Watch / Look ဆိုပြီး သုံးမျိုး ခွဲသုံးရတယ်ဆိုတာ သိပေမယ့်၊ ဘယ်အချိန် ဘယ်ဟာ သုံးရမလဲဆိုတော့ ရောထွေးနေသူ အများကြီး။ ဒီ Post ဖတ်ပြီးရင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖြစ်သွားမယ်။

အခြေခံ rule က ရိုးရှင်းတယ်။ မျက်လုံးက ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေလဲဆိုတာအပေါ် မူတည်ပြီး ခွဲသုံးရတာ။

See — ကြိုးစားစရာ မလိုဘဲ မြင်တာ

See ဆိုတာ မျက်လုံးရှေ့မှာ ရှိနေလို့ အလိုအလျောက် မြင်လိုက်တာ။ ကိုယ်က ကြိုးစားပြီး ကြည့်တာ မဟုတ်ဘူး။ သူ့အလိုလို မျက်စိထဲ ဝင်လာတာ။
I see a bird outside the window. (ပြတင်းပေါက် အပြင်ဘက်မှာ ငှက်တစ်ကောင် မြင်တယ်။)
ဒီနေရာမှာ ငှက်ကို ကြည့်ဖို့ ကြိုးစားတာ မဟုတ်ဘူး။ ပြတင်းပေါက်ဘက် လှည့်လိုက်တော့ ငှက်တစ်ကောင် ရှိနေတာ မျက်စိထဲ ဝင်လာတာ။ ဒါကြောင့်
I saw an accident on the way to work. (အလုပ်သွားရင်း လမ်းမှာ ယာဉ်တိုက်မှုတစ်ခု မြင်လိုက်တယ်။)
ယာဉ်တိုက်မှုကို ကြည့်ဖို့ ရပ်စောင့်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ လမ်းသွားရင်း မြင်လိုက်တာ။ ဒါကြောင့် saw (see ရဲ့ past tense)။
See ကို "မြင်တယ်" လို့ မှတ်ပါ။ ကြိုးစားစရာ မလိုဘူး — မျက်လုံးရှေ့ ရှိနေလို့ မြင်လိုက်တာ။

Watch — အာရုံစိုက်ပြီး ကြည့်တာ

Watch ဆိုတာ တစ်ခုခုကို အချိန်ယူ၊ အာရုံစိုက်ပြီး ကြည့်တာ။ ရွေ့လျားနေတဲ့အရာ၊ ပြောင်းလဲနေတဲ့အရာကို အစအဆုံး ကြည့်တာ။
I watch TV every night. (ညတိုင်း တီဗွီ ကြည့်တယ်။)
တီဗွီ ကြည့်တာက အာရုံစိုက်ပြီး ကြည့်တာ။ ဇာတ်ကားတွေ ပြောင်းသွားတာကို အစအဆုံး လိုက်ကြည့်တာ။ ဒါကြောင့် watch။
ဒီနေရာမှာ ပြောင်းပြန် "I see TV every night" လို့ ပြောလိုက်ရင် ဘာဖြစ်သွားလဲဆိုတော့ — "ညတိုင်း တီဗွီအခွံ (ပစ္စည်း) ကို မြင်တယ်" ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ထွက်သွားတယ်။ အိမ်ထဲက တီဗွီဆိုတဲ့ ပစ္စည်းကို မြင်တယ်ဆိုတဲ့ သဘော ဖြစ်သွားတယ်။ ဇာတ်ကား ကြည့်တယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် လုံးဝ မရတော့ဘူး။
I watched a football match yesterday. (မနေ့က ဘောလုံးပွဲ ကြည့်တယ်။)
ဘောလုံးပွဲကို အစအဆုံး ထိုင်ကြည့်တာ ဖြစ်လို့ watched။
She watched the kids playing in the park. (ကလေးတွေ ပန်းခြံထဲ ကစားနေတာကို သူမ ကြည့်နေတယ်။)
ကလေးတွေ ကစားနေတာကို အာရုံစိုက် ကြည့်နေတာ ဖြစ်လို့ watched။
Watch ကို "အာရုံစိုက်ပြီး ကြည့်တယ်" လို့ မှတ်ပါ — ရွေ့လျား၊ ပြောင်းလဲနေတာကို အချိန်ယူ ကြည့်တာ။

Look — ဦးတည်ချက်ရှိရှိ ကြည့်တာ
Look ဆိုတာ တစ်ခုခုဆီ မျက်လုံးကို ဦးတည်ပြီး ကြည့်တာ။ See လို အလိုအလျောက် မြင်တာ မဟုတ်ဘူး — ကိုယ်က သိသိသာသာ "ဒီဘက် ကြည့်မယ်" ဆိုပြီး ကြည့်တာ။ ဒါပေမယ့် watch လိုလည်း အချိန်ယူ ကြည့်တာ မဟုတ်ဘူး — ခဏတာ ကြည့်လိုက်တာ။
Look at this photo. (ဒီဓာတ်ပုံကို ကြည့်ပါ။)
ဓာတ်ပုံဆီ မျက်လုံး ဦးတည်ပြီး ကြည့်ခိုင်းတာ။ ဒါကြောင့် look။
She looked at me and smiled. (သူမ ငါ့ကို ကြည့်ပြီး ပြုံးလိုက်တယ်။)
ငါ့ဆီ မျက်လုံး လှည့်ပြီး ကြည့်တာ။ ဒါကြောင့် looked။ "She saw me and smiled" လို့ ပြောလို့လည်း ရတယ်။ ဒါပေမယ့် အဓိပ္ပာယ် နည်းနည်း ကွာတယ် — see ဆိုရင် "ငါ့ကို မြင်လိုက်ပြီး ပြုံးတယ်"၊ look ဆိုရင် "ငါ့ကို သေချာ ကြည့်ပြီး ပြုံးတယ်"။ ခံစားချက် ကွာသွားတယ်။

Look out! (သတိထား!)
ဒါက "ကြည့်" ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ထက် "အန္တရာယ် ရှိတယ်၊ သတိထား" ဆိုတဲ့ သတိပေးချက် (warning)။ look ရဲ့ idiom သုံးပုံ တစ်ခု။
Look ကို "ဦးတည်ချက်ရှိရှိ ကြည့်တယ်" လို့ မှတ်ပါ — "ဒီဘက် ကြည့်၊ ဟိုဘက် ကြည့်" ဆိုတဲ့ သဘော။
ရောသုံးမိရင် ဘာတွေ ဖြစ်ကုန်လဲ
"I watched a ghost" လို့ ပြောလိုက်ရင် — "ငါ တစ္ဆေကို ထိုင်ကြည့်နေတယ်" ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ထွက်သွားတယ်။ ကြောက်စရာ မဟုတ်တော့ဘဲ ထူးဆန်းသွားတယ် — တစ္ဆေကို ရုပ်ရှင် ထိုင်ကြည့်သလို အာရုံစိုက် ကြည့်နေတယ်ဆိုတဲ့ သဘော။ "I saw a ghost" (တစ္ဆေ မြင်လိုက်တယ်) လို့ ပြောမှ မှန်ကန်တဲ့ အဓိပ္ပာယ် ရတယ်။
"I looked the movie" — မှားတယ်။ "I watched the movie" လို့ ပြောမှ မှန်တယ်။ ရုပ်ရှင်ကို အစအဆုံး ကြည့်တာ ဖြစ်လို့ watch။
"Watch at me" — မှားတယ်။ "Look at me" လို့ ပြောမှ မှန်တယ်။ ကိုယ့်ဆီ မျက်လုံး လှည့်ပြီး ကြည့်ခိုင်းတာ ဖြစ်လို့ look။

အလွယ်ဆုံး မှတ်နည်း
See = မျက်လုံးထဲ အလိုအလျောက် ဝင်လာတာ၊ ကြိုးစားစရာ မလို
Watch = အာရုံစိုက်ပြီး အချိန်ယူ ကြည့်တာ၊ ရွေ့လျား/ပြောင်းလဲနေတာကို ကြည့်တာ
Look = ဦးတည်ချက်ရှိရှိ ကြည့်တာ၊ "ဒီဘက် ကြည့်ပါ" ဆိုတဲ့ သဘော
ဒီသုံးကြောင်းပဲ မှတ်ထားရင် ရပြီ။
ဘယ်နေရာမှာ ဘယ်ဟာ သုံးမလဲ
တီဗွီ ကြည့်တယ် = watch TV ⦁ ရုပ်ရှင် ကြည့်တယ် = watch a movie ⦁ ဘောလုံးပွဲ ကြည့်တယ် = watch a football match ⦁ YouTube ကြည့်တယ် = watch YouTube
ငှက်တစ်ကောင် မြင်တယ် = see a bird ⦁ သူငယ်ချင်းကို မြင်တယ် = see a friend ⦁ ယာဉ်တိုက်မှု မြင်တယ် = see an accident ⦁ ဆရာဝန်နဲ့ ပြတယ် = see a doctor
ဓာတ်ပုံ ကြည့်တယ် = look at a photo ⦁ မှန်ကြည့်တယ် = look in the mirror ⦁ ဒီဘက် ကြည့်ပါ = look this way ⦁ ကြည့်ကောင်းတယ် = look good
ဒါတွေ နားလည်ထားရင် English ပြောတဲ့အခါ ပိုတိကျပြီး ပိုသဘာဝကျတယ်။