MedSalmon ติว NL by พี่ซี

วันนี้พี่มีเพจความรู้ดีๆมาแนะนำน้า โดยเพจนี้จะเน้นไปที่สรุป Guideline และ Topic น่ารู้ต่างๆของ Pediatric ชื่อเพจว่า ”PED PIG“
ใครไม่อยากพลาด content ความรู้ดีๆ ก็ไปกด Follow เพจกันไว้ได้เล้ยย👇🏼😊


🔵Facebook : https://www.facebook.com/profile.php?id=61556545871223&mibextid=LQQJ4d

🔴IG : https://www.instagram.com/pedpig?igsh=MXgwdTZ3a2R2Nmp6Mg==

🔵รีวิวจากน้องๆในคอร์ส NL2 😊🎉

สำหรับน้องๆคนไหนที่อยากปรึกษาขอคำแนะนำในการเตรียมตัวสอบ หรือสอบถามคอร์สเรียน สามารถทักเข้ามาได้ที่ไลน์นี้เลยนะครับ👇🏼
https://lin.ee/NwIRt1j


#พี่ซีMedsalmon

“Joint pain” ปวดข้อมา ใช่ปวดข้อจริงมั้ย แล้วถ้าใช่เกิดจากสาเหตุอะไรกันแน่ วันนี้เรามาลองมาดูวิธีการ approach กันนะครับ😊


🟨STEP 1.1 : Articular vs Periarticular pain
ให้เราแยกก่อนว่าปวดจาก ”ข้อ” จริงๆ หรือเป็นจาก “เนื้อเยื่อบริเวณรอบข้อ”


⚫️Articular pain เช่น โรค Gout, Septic arthritis
จะมีลักษณะดังนี้

(1) Pain &Limited ROM : All directions
(2) Active ROM : Limit
(3) Passive ROM : Limit
(4) Signs of inflammation : รอบๆ joint line ทุกทิศทาง
(5) Joint effusion : Present


⚫️Periarticular pain เช่น Tendinitis, Bursitis
จะมีลักษณะดังนี้

(1) Pain &Limited ROM : Some direction
(2) Active ROM : Limit
(3) Passive ROM : No limit ยกเว้นทิศทางที่มีการอักเสบ
(4) Signs of inflammation : เฉพาะที่จุดใดจุดหนึ่งของ joint line หรือเลยแนวข้อออกไปมาก
(5) Joint effusion : Absent

==================================


🟨STEP 1.2 : Arthritis vs Arthralgia


⚫️Arthritis(Inflammatory joint pain)
คือ มีปวดข้อ + Signs of inflammation(บวม แดง ร้อน)
Limited ROM

⚫️Arthralgia(Non-inflammatory joint pain)
คือ มีปวดข้อ แต่ไม่มี Signs of inflammation
No limited ROM
เป็นอาการที่ไม่จำเพาะพบได้ในหลายภาวะ

==================================


🟨STEP 2 : Terms &Definition ที่ต้องรู้ก่อนแยกโรค


🟡ระยะเวลา

⚫️Acute < 6 wk
⚫️Chronic > 6 wk


🟡จำนวนข้อ

⚫️Monoarthritis 1 ข้อ
⚫️Oligoarthritis 2-4 ข้อ
⚫️Polyarthritis ≥ 5 ข้อ


🟡ลำดับการเกิดข้ออักเสบ

⚫️Intermittent arthritis
คือข้ออักเสบหายสนิทไปช่วงนึงแล้วกลับมาเป็นซ้ำ

⚫️Migratory arthritis
คือข้อเดิมที่อักเสบหายสนิทก่อน แล้วค่อยมีข้ออื่นอักเสบเพิ่ม

⚫️Additive arthritis
คือจำนวนข้ออักเสบเพิ่มขึ้น โดยข้อเดิมยังอักเสบไม่หาย


🟡Morning stiffness
คือ ความรู้สึกตึงขัดบริเวณข้อ หลังจากพักการใช้งาน ดังนั้นอาการเลยจะชัดในช่วงตื่นนอนตอนเช้า

ถ้า > 30 min จะนึกถึงพวก inflammatory joint pain


🟡Inflammatory back pain
คือมีอาการปวดตึงหลัง เป็นมากถ้าพักนานๆ ดีขึ้นเมื่อมีการขยับเคลื่อนไหว morning stiffness > 30 min

==================================


🟨STEP 3 : แยกโรคออกเป็น 4 กลุ่มจากระยะเวลาและจำนวนข้ออักเสบ


🟡Acute Monoarthritis/ Oligoarthritis
▪️ Septic arthritis(Non-GC)
▪️ Crystal-induced(Gout, Pseudogout)
▪️ Post-traumatic arthritis
▪️ Acute rheumatic fever
▪️ Reactive arthritis
▪️ Hemarthrosis


🟡Acute Polyarthritis
▪️ Acute rheumatic fever
▪️ Septic arthritis(GC)
▪️ Viral arthritis เช่น Parvovirus B19, HBV, HCV, EBV, HIV
▪️ CNT disease เช่น SLE
▪️ Crystal-induced
▪️ Spondyloarthropathy(SpA) : Reactive arthritis(ReA), Psoriatic arthritis(PsA), Ankylosing spondylitis(AS), Spondyloarthritis associated with inflammatory bowel disease (IBD)


🟡Chronic Monoarthritis/ Oligoarthritis
▪️ TB/Fungal arthritis
▪️ Crystal-induced
▪️ Osteoarthritis(ชื่อ -arthritis แต่จริงๆ no signs of inflammation)
▪️ Neuropathic joint
▪️ SpA


🟡Chronic Polyarthritis
▪️ Rheumatoid arthritis(RA)
▪️ CTN disease เช่น SLE
▪️ Crystal-induced(Gout, Pseudogout)
▪️ SpA

===================================

🟨 เราไปดูตัวอย่างโรคกันนะครับ👇


🟡Septic(Non-GC) arthritis
▪️ Hx : Acute monoarthritis/ oligoarthritis, onset ตั้งแต่เริ่มปวดจนถึงปวดสุด 3-5 วัน
▪️ Common joint involvement : Knee, Hip joint
▪️ Risk : Immunocompromised host, IVDU


🟡Gouty arthritis
▪️ Hx : โดยปกติมักมาด้วย Acute monoarthritis/ oligoarthritis, โดย onset ตั้งแต่เริ่มปวดจนถึงปวดสุด 12-24 ชม. กรณีไม่ได้รักษาก็จะเป็น Chronic intermittent arthritis และถ้าเป็นไปนานๆ หรือในผู้ป่วยสูงอายุ ไตเสื่อม สามารถมาด้วย Acute polyarthritis ได้
▪️ Common joint involvement : Lower extremities, 1st MTP joint, Asymmetry
▪️ PE : Tophi
▪️ Risk : CKD, Alcohol, HCTZ, Pyrazinamide


🟡Pseudogout(CPPD arthritis)
▪️ Hx : ผู้ป่วยสูงอายุ > 60 ปี, Acute monoarthritis/ oligoarthritis, Intermittent arthritis
▪️ Common joint involvement : Knee, wrist joint
▪️ Risk : HyperPTH, Hemochromatosis, HypoMg, HypoPO4


🟡Post-traumatic arthritis
▪️ Hx : Acute monoarthritis, ประวัติ Recent trauma บริเวณข้อ


🟡Hemarthrosis
▪️ Hx : Acute monoarthritis/ oligoarthritis
▪️ Risk : Hemophilia, Anticoagulants


🟡Acute rheumatic fever
▪️ Hx : ประวัติ ไข้ เจ็บคอ นำมาก่อน, Acute migratory polyarthritis arthritis, การเคลื่อนไหวผิดปกติ(Sydenham chorea)
▪️ PE : Murmur, Erythema marginatum, Subcutaneous nodules


🟡Septic(GC) arthritis
▪️ Hx : แบบ (1) Purulent gonococcal arthritis จะเป็น Acute mono/oligoarthritis
แบบ (2) Arthritis-dermatitis syndrome จะเป็น Migratory asymmetrical polyarthritis, tenosynovitis, dermatitis
▪️ Risk : Unsafe s*x


🟡Viral arthritis
▪️ Hx : Acute symmetrical polyarthritis, อาจมีอาการไข้ ปวดเมื่อยตามตัว ผื่น


🟡Spondyloarthropathy(SpA)
มีโรค subset อีก 4 โรค คือ

(1) Ankylosing spondylitis(AS)
(2) Psoriatic arthritis(PsA)
(3) Reactive arthritis(ReA)
(4) Spondyloarthritis associated with inflammatory bowel disease(IBD)


🟡Ankylosing spondylitis
▪️ Hx : ประวัติ Inflammatory back pain, buttock pain, จุดเกาะเส้นเอ็นอักเสบ(Enthesitis) ตำแหน่ง common คือ Achilles tendon, plantar fascia
อาการนอกข้อ เช่น Uveitis
▪️ Common joint involvement : Axial joint(Spine &SI joint), ไม่ค่อยมี Peripheral joint


🟡Psoriatic arthritis
▪️ Hx : Inflammatory back pain, buttock pain,
Peripheral joint มีได้หลายแบบทั้ง oligo/polyarthritis symmetrical/asymmetrical ก็ได้, Enthesitis, Dactylitis
อาการนอกข้อ : ผื่น Psoriasis, Pitting nail
▪️ Common joint involvement : ทั้ง Axial &Peripheral joint เป็นได้ทุก joint รวมถึง DIP, PIP joint


🟡Reactive arthritis
▪️ Hx : ประวัติ GI/ GU infection นำมาก่อน 2-4 wk, Inflammatory back pain, Acute asymmetrical oligoarthritis, Enthesitis, Dactylitis
อาการนอกข้อ : Conjunctivitis, Urethritis, Keratoderma blenorrhagicum
▪️ Common joint involvement : ทั้ง Axial &Peripheral joint มักเป็น Lower extremities


🟡Spondyloarthritis associated with inflammatory bowel disease(IBD)
▪️ Hx : Inflammatory back pain, buttock pain
อาการนอกข้อ : ประวัติ inflammatory bowel disease
▪️ Joint involvement : ทั้ง Axial &Peripheral joint มักเป็น Lower extremities


🟡SLE
▪️ Hx : ประวัติผู้หญิงวัยกลางคน Acute/ chronic symmetrical polyarthritis
อาการนอกข้อ : Multiple organ involvement เช่น Malar rash, oral ulcer, Nephritis, Seizure, Psychosis, Anemia, Leukopenia, thrombocytopenia, Pericarditis, Pleuritis
▪️ Common joint involvement : Small joints เหมือน Rheumatoid arthritis เช่น hand &wrist(มักไม่เป็น DIP joint), knee


🟡Osteoarthritis
▪️ Hx : ใช้งานข้อแล้วจะปวดมากขึ้น พักแล้วดีขึ้น Morning stiffness < 30 min
▪️ Common joint involvement : Knee, hip, hand(DIP ก็ได้), spine, asymmetry
▪️ PE : crepitus on joint movement, varus deformity


🟡TB arthritis
▪️ Hx : Chronic monoarthritis/ oligoarthritis
▪️ Risk : ประวัติวัณโรค, Immunocompromised


🟡Rheumatoid arthritis
▪️ Hx : Chronic symmetrical polyarthritis, ใช้งานข้อแล้วจะปวดน้อยลง พักแล้วปวดมากขึ้น, Morning stiffness > 30 min
อาการนอกข้อ : Rheumatoid nodule, pulmonary nodule, pleuritis, pericarditis, scleritis
▪️ Common joint involvement : Small joints เช่น PIP, MCP MTP joint(มักไม่เป็น DIP joint)
▪️ PE : Joint deformity เช่น Swan neck deformity, Boutonniere deformity, Ulnar deviation of fingers



อ้อ พี่มีภาพประกอบเพิ่มเติมของผื่น Keratoderma blenorrhagicum และ Swan neck deformity, Boutonniere deformity

ใครยังไม่เคยเห็นก็ลองดูใน comment ได้เลยน้า



ใครอ่านจบแล้วก็เม้นทักทายกันได้นะครับ
หรือพิมพ์ “เข้าใจแล้ว Joint pain”

สวัสดีครับ^^

#พี่ซีMedsalmon

สมัยก่อนเวลาที่พี่อ่าน Symptomatology เพื่อใช้ในการ Approach อาการสำคัญ(Chief complaint) ต่างๆ


เช่น Jaundice มาเกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง, Chest pain มาควรนึกถึงโรคอะไร


หลายๆครั้งพี่อ่านแล้วยังรู้สึก จับใจความสำคัญไม่ได้ อ่านแล้วเหมือนยังไม่ได้อ่าน

คือมันพอรู้มากขึ้น แต่มันยังเหมือนเราไม่ค่อยรู้😂



แต่เวลาผ่านไป พี่ลองมานั่งดูตัวเองแล้วค้นพบวิธีที่พี่รู้สึกว่าโอเคที่สุดในการอ่านทำความเข้าใจ คือ


🟦(1) เราต้องอ่านให้รู้ “โครงร่าง” หรือ Stem ของ Chief complaint นั้นๆ

ซึ่งมันแบ่งได้หลากหลายแบบ ไม่ได้มีตายตัวแบบเดียว

จะแบ่งตาม Anatomy ก้ได้
จะแบ่งตาม Etiology ก้ได้
หรือจะแบ่งตามแบบไหนก้ได้ทั้งนั้นไม่มีผิด

เช่น

🔵Jaundice โครงร่างของมันคือ
แบ่งเป็น

Prehepatic, Hepatic, Posthepatic


🔵Dyspnea โครงร่างของมันคือ
แบ่งตาม Organ system

Cardio, Respi, Hemato, Metabolic, Neuro


🔵Abdominal pain โครงร่างของมันคือแบ่งตามตำแหน่ง

RUQ, Epigastrium, LUQ, RLQ, Suprapubic, LLQ


🔵Joint pain โครงร่างของมันคือ
แบ่งตามระยะเวลาและจำนวนข้อ

Acute mono/oligo, Acute poly, Chronic mono/oligo, Chronic poly


♥️ที่สำคัญคือในแต่ละ Symptom มันจะวิธีแบ่งที่เหมาะสม แตกต่างกันไป

ดังนั้นเราอ่านแต่ละ Symptom ก็เพื่อให้รู้“โครง”ที่เหมาะสมนั่นเอง

=================

🟦(2) ตัวอย่างโรค เพื่อให้เรารู้ Pattern/characteristic ของโรคนั้นๆ หรือ จะเรียก ”illness description“ ก้ได้


เช่น

🔵Acute coronary syndrome
illness description ของมันคือ

คนไข้สูงอายุ U/D HT, DM, DLP poor controlled เจ็บแน่นหน้าอกด้านซ้าย เหมือนอะไรมากดทับ ร้าวไปแขนไหล่ซ้าย กรามซ้าย อาการเป็นมากขึ้นเมื่อออกแรง ดีขึ้นเมื่อพัก


🔵Acute cholangitis
illness description ของมันคือ

คนไข้ประวัตินิ่วในถุงน้ำดี ปวดท้อง RUQ นำมาก่อน ตามด้วยตัวตาเหลือง แล้วมีไข้ ปัสสาวะสีเข้ม อุจจาระสีซีด


🔵Acute poststreptococcal glomerulonephritis(APSGN)
illness description ของมันคือ

คนไข้เด็ก ไข้คออักเสบนำมาก่อน 1-3 สัปดาห์ต่อมา ปัสสาวะออกน้อยลง ปัสสาวะสีแดง/ปนเลือด ความดันโลหิตสูง, pitting edema


♥️ที่สำคัญคือ โรคนั้นๆ ไม่จำเป็นต้องมาด้วยอาการตามนีัเป๊ะๆ

แต่การรู้ illness desription ของโรคนั้นๆ เราก็ได้เปรียบไปเยอะแล้ว

โดยเฉพาะเวลาทำข้อสอบ
เพราะส่วนใหญ่ที่จะเอามาออกสอบก้มักจะเป็น common presentation ของโรคนั้นๆอยู่แล้ว



=================

🟥โดยสรุปอ่าน Symptomatology
ให้ตั้งธง 2 ประเด็น


✅(1) อ่านให้ได้ Stem
✅(2) อ่านให้ได้ illness description



#พี่ซีMedsalmon

“Cough” เป็นอาการที่พี่เชื่อว่าน้องๆทุกคนเจอกันได้บ่อยมากๆ วันนี้พี่เลยจะพาเรามาทบทวนไปด้วยกันนะครับว่า เวลาเจอคนไข้ที่มาด้วยอาการไอ จะมีแนวทางการ Approach ยังไงบ้างครับ😊


🟦STEP 1 : ให้แบ่งจากระยะเวลาในการไอเป็น 3 กลุ่ม
(1) Acute < 3 wk
(2) Subacute 3-8 wk
(3) Chronic > 8 wk

===========================

🟦STEP 2 : ทีนี้เราลองมาดูว่าในแต่ละกลุ่ม มีโรคอะไรได้บ้าง

⚫️Acute cough < 3 wk

▪️ Respiratory tract infection(Most common)
▫️ Upper tract : Common cold, Acute sinusitis
▫️ Lower tract : Acute bronchitis, Pneumonia
▪️ Exacerbation of chronic condition
▫️ Upper airway cough syndrome(UACS)
▫️ Asthma
▫️ COPD
▫️ Bronchiectasis
▪️ Acute heart failure
▪️ Aspiration

⚫️Subacute cough 3-8 wk

▪️ Post-infectious cough(Most common)
▪️ Bacterial sinusitis
▪️ Pertussis
▪️ New onset/ exacerbation of chronic condition
▫️ Upper airway cough syndrome(UACS)
▫️ Asthma
▫️ GERD
▫️ COPD
▫️ Nonasthmatic eosinophilic bronchitis (NAEB)
▫️ Bronchiectasis

⚫️Chronic cough > 8 wk

▪️ Chronic condition
▫️ Upper airway cough syndrome(UACS)
▫️ Asthma(Cough-variant asthma คือ asthma ที่ present แค่เฉพาะอาการไอ)
▫️ GERD
▫️ Nonasthmatic eosinophilic bronchitis (NAEB)
▫️ COPD
▫️ Bronchiectasis
▪️ Smoking-induced/ Environmental exposure
▪️ Drug-induced : ACEI, Sitagliptin
▪️ Pulmonary TB
▪️ Lung cancer
▪️ Interstitial lung disease(ILD)

===========================

🟦STEP 3 : มองหา 🚨Red flags ดังนี้

🔴Smoking hx.
▪️ > 45 yr. + new symptom
▪️ > 55 yr. + Smoking > 30 pack-year
🔴Systemic symptoms : fever, wt.loss, edema
🔴Hemoptysis
🔴Prominent dyspnea
🔴Hoarseness
🔴Dysphagia, vomitting
🔴Recurrent pneumonia
🔴Abnormal PE/ CXR

ซึ่งถ้ามี Red flags ดังกล่าวก็ให้ไป work up หาสาเหตุเพิ่มเติมต่อไป

แต่ถ้าไม่มี Red flags ก็ไปต่อกันที่ STEP 4

===========================

🟦STEP 4 : คือกรณีที่คนไข้ไม่มี Red flag symptoms ให้น้องๆมาลองดูเฉพาะในแต่ละกลุ่มอีกที

🔵4.1 : Acute cough
มักวินิจฉัยได้จากประวัติ &ตรวจร่างกาย
สาเหตุที่พบบ่อย คือ Respiratory tract infection

🔵4.2 : Subacute cough
แนะนำให้แบ่งเป็น
(1) Post-infectious cough กับ
(2) Non post-infectious cough

โดยถ้ามีอาการหวัดนำมาก่อน(ไข้ น้ำมูก คัดจมูก เจ็บคอ) แต่อาการไอยังไม่หาย แบบนี้จะนึกถึง Post-infectious cough

แต่ถ้าไม่ได้มีอาการหวัดนำมาก่อนคือ Non post-infectious cough แบบนี้ให้คิดเป็นเหมือนกลุ่ม Chronic cough

🔵4.3 : กลุ่ม Chronic cough
ให้ทำ Chest X-ray ทุกราย เพื่อแยกสาเหตุที่รุนแรงออกไปก่อน เช่น TB, Lung cancer

(เนื่องจากในกลุ่ม Acute &subacute cough ที่ไม่ได้มี Red flag symptoms ส่วนใหญ่ยังไม่จำเป็นต้อง CXR)

ถ้า Chronic cough ที่ไม่มีทั้ง Red flag symptoms และ normal CXR ให้ไปต่อที่ STEP 5

===========================

🟦STEP 5 : ในผู้ป่วยไอเรื้อรังที่ Chest X-ray normal มีโรคที่พบได้บ่อยดังนี้

⚫️Upper Airway Cough Syndrome(UACS)
⚫️Cough-variant asthma
⚫️Non-asthmatic eosinophilic bronchitis(NAEB)
⚫️GERD
⚫️Other : Smoking, ACEI-induced

===========================

🟦STEP 6 : ลองให้ Therapeutic trial

🔵6.1 ถ้าผู้ป่วยยังสูบบุหรี่ หรือ on ACEI ให้หยุดสูบบุหรี่และหยุดยาแล้วนัด F/U 4-6 wk

🔵6.2 ถ้ายังไม่ดีขึ้น ให้ Try treatment ไปก่อนเลย แล้วดูการตอบสนองอีกที ถ้าไม่ตอบสนองค่อย Investigation เพิ่มเติม

⚫️Upper Airway Cough Syndrome(UACS)
Ix : CT Paranasal sinus, Nasopharyngoscopy, Allergy evaluation(specific serum IgE, skin prick test)
✅1st-gen antihistamine
✅Short-term decongestant
✅Allergen avoidance

⚫️Cough-variant asthma
Ix : Spirometry, Bronchoprovocative test, Allergy evaluation
✅Inhaled corticosteroid(ICS)
✅Bronchodilator
✅Montelukast
✅Allergen avoidance

⚫️Non-asthmatic eosinophilic bronchitis(NAEB)
Ix : Sputum Eosinophils, Exhaled nitric oxide, Allergy evaluation
✅Inhaled corticosteroid(ICS)
✅Allergen avoidance

⚫️GERD
Ix : 24-hr. Esophageal pH monitoring
✅PPI
✅Diet & lifestyle change

===========================

🟥ทีนี้มาลองดูตัวอย่างโรคกันนะครับ

🔴Common cold
▪️ Hx : ไข้ ไอ เจ็บคอ น้ำมูก
▪️ PE : Pharynx & tonsil injected

🔴Pertussis
▪️ Hx : ไออย่างรุนแรงเป็นพักๆ ตามด้วยหายใจเข้าอย่างแรงจนเกิดเสียง วู๊ป (whooping cough)

🔴Viral croup
▪️ Hx : ร้องเสียงแหบ ไอเสียงก้องคล้ายเสียงสุนัขเห่า(Barking cough)
▪️ PE : Stridor, poor air entry

🔴Pneumonia
▪️ Hx : ไข้ ไอเสมหะ หายใจเหนื่อย
▪️ PE : Crepitation, bronchial breath sounds, egophony

🔴Lung abscess
▪️ Hx : ไอเสมหะกลิ่นเหม็นปริมาณมาก(Foul-smelling purulent sputum)
▪️ PE : Dullness on percussion over the affected area
▪️ Risk : Aspiration risk เช่น โรคทางระบบประสาทที่ทำให้มีปัญหาการกลืน, โรคฟันและเหงือก

🔴COPD
▪️ Hx : ไอมากหลังตื่นนอน(จากเสมหะที่คั่งค้าง) หายใจมีเสียงหวี๊ด หายใจเหนื่อย
▪️ PE : wheezing, rhonchi, barrel-shaped chest
▪️ Risk : Smoking

🔴Asthma
▪️ Hx : ไอมากเวลากลางคืน หายใจมีเสียงหวี๊ด หายใจเหนื่อย Atopic history(allergic rhinitis, atopic dermatitis)
▪️ PE : wheezing, rhonchi

🔴Post-infectious cough
▪️ Hx : ประวัติเป็นหวัดนำมาก่อน(ไอ น้ำมูก เจ็บคอ ไข้) หลังจากนั้นอาการไอยังไม่หาย

🔴Pulmonary TB
▪️ Hx : ไอเรื้อรัง ไอปนเลือด เบื่ออาหาร นน.ลด เหงื่อออกกลางคืน
▪️ Risk : ประวัติสัมผัสผู้ป่วยวัณโรค

🔴Lung cancer
▪️ Hx : ไอเรื้อรัง ไอปนเลือด เบื่ออาหาร นน.ลด
▪️ Risk : Smoking

🔴Heart failure
▪️ Hx : ไอเป็นฟองสีชมพู(Pink frothy sputum) ร่วมกับหายใจเหนื่อย นอนราบไม่ได้ ตื่นหายใจหอบเหนื่อยกลางคืน ขาบวม
▪️ PE : ↑JVP, Crepitation both lungs, bilateral leg edema

🔴Upper airway cough syndrome(UACS)
▪️ Hx : ไอแบบกระแอม(Throat clearing) ไอมากเวลากลางคืน อากาศเย็นหรือมีสิ่งกระตุ้น เช่น ไรฝุ่น, ประวัติ allergic rhinitis คัด คัน จาม น้ำมูก
▪️ PE : Postnasal drip, cobblestone pharynx, allergic shiners

🔴Cough-variant asthma
▪️ Hx : ไอมากเวลากลางคืน Atopic history(allergic rhinitis, atopic dermatitis)

🔴GERD
▪️ Hx : ไอมากขึ้นหลังอาหารมื้อใหญ่ หรือเวลานอนราบ ประวัติกรดไหลย้อน แสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว เปรี้ยวในปากหรือลำคอ ขมปาก

🔴ACEI-induced
▪️ Hx : ไอแห้งๆ โรคความดันโลหิตสูง มีประวัติใช้ยา ACEI



ส่วนประวัติ Smoking ดูยังไงว่ากี่ Pack-year
ใครยังจำไม่ได้ ลองดูใน comment ได้เลยนะครับ



ใครอ่านจบแล้วก็เม้นทักทายกันได้นะครับ
หรือพิมพ์ “เข้าใจแล้ว Cough”

สวัสดีครับ^^

#พี่ซีMedsalmon

“Headache” มี step ในการ approach ยังไงบ้าง

🟦ก่อนอื่นเราต้องรู้ก่อนว่า แบ่งเป็น 2 กลุ่ม

⚫️Primary headache
คือ ปวดหัวที่ไม่มีสาเหตุชัดเจน และไม่รุนแรงถึงชีวิต

⚫️Secondary headache
คือ ปวดหัวที่มีสาเหตุที่ชัดเจน เช่น SAH, Brain tumor
ซึ่งมีความอันตรายมากกว่า และถึงขั้นรุนแรงถึงชีวิตได้ดังนั้น

🟦STEP 1 : เราจึงต้องพยายามหา Secondary headache ก่อนเสมอ โดยดู Red flag signs ดังต่อไปนี้

S N O O P4

⚫️Systemic symptoms (fever, wt. loss) หรือ Secondary risk factor(HIV, cancer)
⚫️Neurological deficits
⚫️Onset sudden
⚫️Older age at onset (> 50 years)
⚫️Pattern changes
⚫️Positional headache
⚫️Precipitated by valsalva or exertion
⚫️Papilledema & signs of ↑ICP

======================

🟦STEP 2

⚫️ถ้ามี Red flag signs เราจะนึกถึง Secondary headache ซึ่งก็ควร Work up หา Intracranial cause ตามสาเหตุที่นึกถึงต่อไป

เช่น สงสัย SAH ก็ไป CT brain, สงสัย Meningitis ก็ LP

⚫️แต่ถ้าไม่มี Red flag signs ก้จะมาตกในกลุ่ม Primary headache ซึ่งก็ต้องไปดูว่า เข้าได้กับ Pattern ของโรคไหน

======================

🟦STEP 3 : ทีนี้เรามาลองดูว่า Primary และ Secondary headache มีโรคอะไรได้บ้าง

⚫️Primary headache

▪️ Migraine headache
▪️ Tension-type headache
▪️ Cluster headache

⚫️Secondary headache

▪️ Infection : meningitis, encephalitis, brain abscess

▪️ Trauma : epidural hemorrhage(EDH), subdural hemorrhage(SDH), intracerebral hemorrhage(ICH)

▪️ Tumor : primary brain tumor, metastatic brain tumor

▪️ Vascular : subarachnoid hemorrhage(SAH), stroke, cerebral venous thrombosis

▪️ Autoimmune : Giant cell arteritis

▪️ Drug/ toxin : alcohol, CO poisoning, Medication overuse headache, caffeine withdrawal headache

▪️ Other : hypertensive encephalopathy, trigeminal neuralgia, idiopathic intracranial hypertension, hydrocephalus, post-LP headache, glaucoma, sinusitis, preclampsia

====================

🟦ลักษณะของ Primary headache ทั้ง 3 แบบ

🔵Migraine headache

▪️ Character : Unilateral > bilateral, throbbing
▪️ Duration : 4-72 hr.
▪️ Intensity : Moderate to severe
▪️ Additional symptom : N/V, Photophobia, Phonophobia, อาจมี Aura นำมาก่อน
▪️ Trigger : Stress, hormone fluctuation(OCP, mense), อาหารหมักดอง processed meat แฮม ไส้กรอก ชีส chocolate



🔵Tension-type headache

▪️ Character : Bilateral, dull, band-like compression
▪️ Duration : 30 min - 7 days
▪️ Intensity : Mild to moderate
▪️ Additional symptom : No
▪️ Trigger : Stress, anxiety, depression, lack of sleep, fatigue



🔵Cluster headache

▪️ Character : unilateral, periorbital, piercing, stabbing, burning
▪️ Duration : 15-180 min, ปวดถี่ตั้งแต่วันเว้นวัน - 8 ครั้ง/วัน
▪️ Intensity : Severe
▪️ Additional symptom : autonomic symptoms(lacrimation, rhinorrhea, sweating), Horner’s syndrome
▪️ Trigger : Alcohol


====================

🟥สุดท้ายเราลองมาดูตัวอย่างโรคในกลุ่ม Secondary headache กันนะครับ

🔴Subarachnoid hemorrhage(SAH)
▪️ Hx : Sudden onset severe headache(thunderclap headache)
▪️ PE : Stiff neck positive

🔴Meningitis
▪️ Hx : ปวดศรีษะทั่วๆ คอแข็ง ไข้สูง
▪️ PE : Stiff neck positive

🔴Giant cell arteritis
▪️ Hx : ปวดบริเวณขมับ ปวดกรามเมื่อเคี้ยวหรือพูด(Jaw claudication) มองเห็นภาพเบลอ ภาพซ้อน ไข้ นน.ลด
▪️ PE : Scalp temporal artery tenderness

🔴Brain tumor หรือ Space-occupying lesion
▪️ Hx : ปวดศรีษะมากจนต้องตื่นขึ้นมาจากขณะที่หลับหรือเป็นมากในตอนเช้า อาการปวดเป็นมากขึ้นในหลักสัปดาห์หรือหลักเดือน คลื่นไส้อาเจียน ชัก (เบื่ออาหาร นน.ลด ในกรณี malignancy)
▪️ Risk : (โรคมะเร็ง ในกรณี malignancy)
▪️ PE : Signs of ↑ICP, neurodeficit

🔴Traumatic intracranial bleeding
▪️ Hx : ประวัติ recent trauma หมดสติ ซึมลง อาจตามมาด้วย lucid interval, คลื่นไส้อาเจียน ชัก
▪️ PE : Signs of ↑ICP, neurodeficit

🔴Venous sinus thrombosis
▪️ Hx : ปวดหัว ซึม ชัก คลื่นไส้อาเจียน เห็นภาพซ้อน
▪️ Risk : Hypercoagulable(OCP, pregnancy), cancer, ENT infection
▪️ PE : Signs of ↑ICP, neurodeficit, CN palsy

🔴Acute glaucoma
▪️ Hx : ปวดรอบกระบอกตารุนแรง ตามัว คลื่นไส้อาเจียน
▪️ PE : Mid-dilated pupil, ciliary injection, cloudy cornea

🔴Sinusitis
▪️ Hx : ปวดใบหน้าบริเวณโพรงอาการ ไข้ ไม่ได้กลิ่น
▪️ PE : Facial tenderness over the sinus, purulent rhinorrhea

🔴Trigeminal neuralgia
▪️ Hx : unilateral, stabbing pain ปวดแปล๊บ เหมือนไฟฟ้าช็อตบริเวณใบหน้า(ตามแขนงของ CN 5) ปวดมากขึ้นเมื่อเคี้ยวอาหาร พูด หรือสัมผัส

🔴Medication overuse headache
▪️ Hx : ประวัติ chronic headahe ร่วมกับประวัติทานยาแก้ปวดเยอะๆ



ส่วน Signs of ↑ICP มีอะไรบ้าง
ใครยังจำไม่ได้ ลองดูใน comment ได้เลยนะครับ



ใครอ่านจบแล้วก็เม้นทักทายกันได้นะครับ
หรือพิมพ์ “เข้าใจแล้ว Headache”

สวัสดีครับ^^

#พี่ซีMedsalmon