ศูนย์วิจัยบูรณาการด้านมรดกโลก เมืองสร้างสรรค์ ภูมิทัศน์เมืองประวัติศาสตร์

14/09/2026

14/09/2026

ย่านเมืองเก่าในภาคใต้ โดยเฉพาะที่จังหวัดภูเก็ตและจังหวัดใกล้เคียง เต็มไปด้วยร่องรอยทางประวัติศาสตร์ผ่านสถาปัตยกรรมอายุกว่าร้อยปี สะท้อนการผสมผสานระหว่างศิลปะตะวันตกกับวัฒนธรรมและความเชื่อตะวันออกอย่างลงตัว โดยตัวสถาปัตยกรรมหลักที่เห็นนั้นแบ่งออกเป็น 2 แบบ เรียกว่า อังมอเหลา หรือคฤหาสน์ฝรั่ง และเตี่ยมฉู่ หรือบ้านร้านค้า จะเหมือนหรือต่างกันอย่างไรบ้าง ไปทำความรู้จักกันเลย
#อังมอเหลา
คำว่า “อังมอเหลา” นี้มาจากภาษาจีนฮกเกี้ยน โดยคำว่า “อังมอ” หมายถึงฝรั่งผมแดง และ “เหลา” หมายถึงบ้านหลังใหญ่ รวมกันจึงแปลว่าบ้านแบบฝรั่ง เมื่อย้อนกลับไปราวหนึ่งศตวรรษก่อน เกาะปีนังคือศูนย์กลางทางการค้าและวัฒนธรรมของภูมิภาคนี้ ชาวจีนที่เข้ามาทำมาค้าขายและสร้างเนื้อสร้างตัวจึงมีความสัมพันธ์อันแนบแน่นกับปีนัง ทั้งด้านการลงทุน การศึกษาของบุตรหลาน รวมถึงวิถีปฏิบัติ ประเพณี และอาหารการกินที่รับสืบทอดมาโดยมีปีนังเป็นต้นแบบ
เมื่อเหล่าคหบดีชาวจีนประสบความสำเร็จและร่ำรวยจากกิจการเหมืองแร่ดีบุก พวกเขาจึงปรารถนาจะมีบ้านพักอาศัยที่โอ่อ่าตามแบบฉบับที่คุ้นเคย ช่วงเวลาที่มีการสร้างอังมอเหลามากที่สุดจึงอยู่ในช่วงปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวถึงต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว อันเป็นยุคที่กิจการเหมืองแร่เฟื่องฟูจากการใช้เรือขุดแร่ ประกอบกับการคมนาคมขนส่งที่สะดวกรวดเร็วขึ้น ทำให้คหบดีเหล่านี้สามารถว่าจ้างช่างฝีมือและสั่งตรงวัสดุก่อสร้างชั้นดี ทั้งกระเบื้อง ปูนซีเมนต์ เหล็กหล่อ กระจกสี และเครื่องเรือนจากปีนังและทวีปยุโรปเข้ามาได้อย่างแพร่หลาย
ด้วยอายุการสร้างและเอกลักษณ์อันทรงคุณค่า อังมอเหลาจึงสะท้อนภาพความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจ การค้า และการคมนาคมในอดีต พร้อมกันนั้นยังทำหน้าที่เป็นมรดกทางสถาปัตยกรรมที่เติบโตเคียงคู่กับรากเหง้าทางวัฒนธรรม วิถีชีวิต และความเชื่อของชุมชนในย่านเมืองเก่ามาจนถึงปัจจุบัน
#เตี่ยมฉู่
คำว่า บ้านร้านค้า (Shophouse) มีรากฐานมาจากความต้องการใช้สอยพื้นที่ในอาคารเดียวกันเพื่อรองรับทั้งการพักอาศัยและการทำธุรกิจการค้า โดยพื้นที่ชั้นล่างมักใช้เป็นร้านค้าหรือสำนักงาน ส่วนชั้นบนและพื้นที่ด้านหลังใช้เป็นที่อยู่อาศัยของครอบครัว รูปแบบสถาปัตยกรรมนี้เกิดขึ้นจากภูมิปัญญาและวัฒนธรรมของชาวจีนโพ้นทะเลที่อพยพย้ายถิ่นฐาน และนำเอาวิถีชีวิตรวมถึงจารีตดั้งเดิมมาปรับใช้ในดินแดนใหม่ โดยมีการสร้างทั้งบ้านเรือนที่ประกอบธุรกิจในตัว และการสร้างศาลเจ้าหรือวัดจีนเพื่อเป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณของชุมชนและสายตระกูล
นอกจากนี้ ในภาษาถิ่นยังมีคำเรียกที่สะท้อนถึงรูปแบบดังกล่าวอย่างชัดเจน เช่น ภาษาฮกเกี้ยนเรียกว่า “เตี่ยมฉู่ (Tiam Chu)” ภาษากวางตุ้งเรียกว่า “เสี่ยง ติม (Siong Tim)” หรือในภาษาจีนกลางเรียกว่า “เดียน หวู่ (Dian Wu)” และ “ฉาง เดียน (Shang Dian)” ซึ่งล้วนหมายถึงบ้านที่ใช้ทำธุรกิจการค้า สิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าแบบแผนการสร้างบ้านที่มีพื้นที่ค้าขายได้ถูกพัฒนาและมีมาก่อนในวัฒนธรรมจีน
การก่อรูปของตึกแถวถูกกำหนดภายใต้ข้อจำกัดด้านพื้นที่ เนื่องจากทำเลริมถนนมีความสำคัญต่อการค้า ตึกแถวส่วนใหญ่จึงออกแบบให้มีลักษณะหน้าแคบแต่มีความลึกยาวไปด้านหลัง พร้อมทั้งมีการตัดถนนบริเวณหลังบ้าน เพื่อช่วยจัดการเรื่องสาธารณูปโภคและการสุขาภิบาล สำหรับพัฒนาการของรูปแบบอาคารเกิดจากเรือนแถวไม้ชั้นเดียว สู่เรือนแถวไม้หรือตึกแถวปูน 2 ชั้น และขยับขยายเป็นตึกคอนกรีตเสริมเหล็กที่มีความสูงตั้งแต่ 2 ถึง 5 ชั้นตามลำดับ อีกทั้งช่างท้องถิ่นได้นำภูมิปัญญามาแก้ไขปัญหาความอับชื้นและสภาพอากาศร้อนชื้น โดยการเจาะช่องเปิดโล่งบนหลังคาที่เรียกว่า “ฉิมแจ้” หรือ “บ่ออากาศ (Air Well)” ซึ่งช่วยให้อากาศภายในและภายนอกอาคารเกิดการถ่ายเท นำแสงธรรมชาติเข้ามาช่วยไล่ความอับชื้น ฆ่าเชื้อโรค และสร้างความสมดุลให้กับอาคาร
ทั้งหมดนี้ยังเป็นองค์ประกอบบางส่วนของอังมอเหลาและเตี่ยมฉู่ ที่บ้านและสวนชวนมาทำความรู้จักในเบื้องต้น ยังมีเรื่องราวการถอดรหัสทางสถาปัตยกรรมอาคารทั้ง 2 แบบให้ติดตามกันต่อไป
อ่านเรื่องเต็มกันต่อได้ที่ https://shorturl.at/2PuaA
#เพอราณากัน #เปอรานากัน #การสะกดคำที่หลายหลายแต่มีความหมายเดียวกัน #สถาปัตยกรรม #ย่านเมืองเก่าภูเก็ต #เมืองเก่าสงขลา #ตะกั่วป่า #เรื่องเล่าประวัติศาสตร์ #เมืองเก่าย่านชุมชนเก่าสร้างสรรค์และน่าอยู่

13/09/2026

Did you know that caves and karst landscapes provide drinking water for more than a billion people worldwide? 💧 They also cover nearly a quarter of the Earth’s land surface.

Today, we mark the first International Day of Caves and Karst, spotlighting these extraordinary environments and their vital role in supporting biodiversity, freshwater resources and our understanding of the planet’s history.

Their importance is also reflected across UNESCO-designated sites, with caves and karst features found in UNESCO Global Geoparks, and properties around the world.

Safeguarding these fragile environments means conserving a natural heritage that benefits both people and the planet. 🌍

Find out more: https://www.unesco.org/en/days/caves-and-karst?hub=180536

07/09/2026

23/08/2026

หลังการประกาศขึ้นทะเบียน ‘วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร’ จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งใหม่ของไทย ความสำเร็จครั้งนี้มีเบื้องหลังเป็นกระบวนการที่กินเวลานานกว่า 10 ปี ตั้งแต่การขุดค้นทางโบราณคดี ศึกษาประวัติศาสตร์ ทำงานร่วมกับชุมชน ไปจนถึงการจัดทำเอกสารเสนอชื่อที่ต้องพิสูจน์ให้เห็นว่า วัดแห่งนี้มีคุณค่าต่อโลกอย่างไร

The Cloud ชวนคุยกับคณะทำงานที่อยู่เบื้องหลัง ตั้งแต่ทีมที่ต้องเร่งจัดทำเอกสารฉบับสมบูรณ์ในเวลาประมาณ 3 เดือน การค้นหา Outstanding Universal Value หรือคุณค่าโดดเด่นอันเป็นสากล จนพบว่าวัดพระมหาธาตุฯ มีความสำคัญทั้งในฐานะพื้นที่แลกเปลี่ยนวัฒนธรรมของอินเดีย ศรีลังกา เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และในฐานะ Living Heritage ที่ผู้คนยังเข้ามากราบไหว้ แห่ผ้าขึ้นธาตุ ประกอบพิธีกรรม และใช้ชีวิตร่วมกับพื้นที่มาจนถึงปัจจุบัน พร้อมคำถามสำคัญหลังได้สถานะมรดกโลกว่า คนคอนจะรักษาคุณค่าเหล่านี้ให้อยู่ต่อไปได้อย่างไร อ่านเบื้องหลังทั้งหมดได้ที่ลิงก์ในคอมเมนต์

พบกับเรื่องราวอื่น ๆ ของ The Cloud ได้ที่เว็บไซต์ readthecloud.com

#นครศรีธรรมราช #วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร #วัดพระมหาธาตุนครศรีธรรมราช #มรดกโลก #มรดกโลกทางวัฒนธรรม