18/08/2026
ออกผลงานใหม่ให้ FC อ่านกันรัวๆ กับผลงานล่าสุดของ ศ.ดร.กนกวรรณ มะโนรมย์ ในการเขียน Book Chapter ที่สะท้อนเสียงจากแม่น้ำโขง ไปตามซื้อมาอ่านกันได้เลยจ้า
New release!!!
📘Geheb, K. and Manorom, K. (2026). Chapter 9: Voicing the Mekong: Listening to humans, rivers, and spirits in the politics of hydropower. In Hydropolitics in the Mekong Region: Water, Power and the Dialectics of Change. Leiden University Press.
https://lup.nl/publications/other/biodiversity/hydropolitics-in-the-mekong-region/
ภาพรวมหนังสือ
👉ระบบแม่น้ำสายสำคัญของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีปหล่อเลี้ยงแหล่งประมงน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดในโลก และสร้างความมั่นคงทางอาหารแก่ประชากรกว่า 60 ล้านคน อย่างไรก็ตาม ระบบแม่น้ำอันทรงคุณค่าเหล่านี้กำลังถูกเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอย่างถึงรากจากการพัฒนาไฟฟ้าพลังน้ำ ซึ่งผลกระทบจะสืบเนื่องยาวนานไปอีกหลายชั่วอายุคน หนังสือ Hydropolitics in the Mekong นำเสนอการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ว่าการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวกำลังเกิดขึ้นอย่างไรทั่วทั้งภูมิภาค โดยมิได้มองว่าเป็นเพียงผลข้างเคียงอันน่าเสียดายของความก้าวหน้า หากแต่เป็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นโดยเจตนาจากความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ดำเนินอยู่ในหลายระดับ
หนังสือเล่มนี้อาศัยแนวคิดนิเวศวิทยาการเมือง ทฤษฎีสังคม–อุทกวิทยา และงานวิพากษ์เรื่องเล่าการพัฒนา เพื่อชี้ให้เห็นว่าแม่น้ำในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีปกำลังถูกประกอบสร้างขึ้นใหม่อย่างต่อเนื่องผ่านกระบวนการการเมืองเรื่องน้ำ กระบวนการเหล่านี้จัดระเบียบพื้นที่ กำหนดว่าสิ่งใดสามารถไหลเวียน สิ่งใดถูกปิดกั้น ใครได้รับประโยชน์ และใครต้องแบกรับต้นทุน บทต่าง ๆ แสดงให้เห็นว่าเรื่องเล่ามิได้เพียงบรรยายการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เท่านั้น แต่ยังประกอบสร้างพื้นที่ที่ทำให้การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเกิดขึ้นได้อีกด้วย คำอย่าง “ไฟฟ้าพลังน้ำที่ยั่งยืน” “ความร่วมมือที่ทุกฝ่ายได้ประโยชน์” และ “แบตเตอรี่แห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้” ทำหน้าที่เป็น nirvana concepts หรือ “มโนทัศน์แห่งสภาวะอุดมคติ” กล่าวคือ เป็นคำมั่นสัญญาที่มุ่งไปสู่อนาคตและไม่อาจพิสูจน์ว่าเป็นเท็จได้ในปัจจุบัน คำเหล่านี้ดึงความสนใจไปยังภาพอนาคตอันสว่างไสว ขณะที่ต้นทุนและผลกระทบต่าง ๆ กลับสะสมเพิ่มพูนขึ้นโดยแทบไม่มีผู้กล่าวถึง
เนื้อหาในเล่มครอบคลุมกรณีศึกษาเชิงประจักษ์ตั้งแต่มณฑลยูนนานของจีนไปจนถึงสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงในเวียดนาม จากแม่น้ำสาละวินในเมียนมาไปจนถึงโตนเลสาบในกัมพูชา แต่ละบทพิจารณาว่า ผลประโยชน์ในระดับมณฑลทำให้เรื่องเล่าเกี่ยวกับอำนาจครอบงำของรัฐจีนมีความซับซ้อนขึ้นอย่างไร “การทุจริตที่เกี่ยวข้องกับพลังน้ำ” (hydrocorruption) ผลักดันการสร้างเขื่อนในลาวโดยไม่คำนึงถึงความสมเหตุสมผลทางเศรษฐกิจอย่างไร การครอบงำรัฐ (state capture) กำหนดรูปแบบการบริหารจัดการประมงในโตนเลสาบอย่างไร เหตุใดประเด็นตะกอนจึงเพิ่งเข้าสู่วาทกรรมระดับภูมิภาค ทั้งที่มีความสำคัญอย่างลึกซึ้งต่อระบบนิเวศ และชุมชนกะเหรี่ยงกำลังสร้างดินแดนทางเลือกเพื่อการดำรงชีวิตผ่านอุทยานสันติภาพสาละวินอย่างไร นอกจากนี้ หนังสือยังติดตามให้เห็นว่าสถาบันระดับภูมิภาค เช่น คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง ถูกทั้งธำรงรักษาและทำให้สลายตัวลงไปพร้อมกัน กล่าวคือ ยังคงดำรงอยู่ในเชิงรูปแบบ แต่ถูกลดทอนสาระและอำนาจในการกำกับดูแลจนแทบว่างเปล่า
ด้วยการเปิดเผยให้เห็นว่าการประกอบสร้างเชิงการเมืองเรื่องน้ำ (hydropolitical assemblages) ถูกผลิตขึ้นและดำเนินการทั่วภูมิภาคอย่างไร พร้อมทั้งพิจารณาว่าเสียงของใครได้รับการขยายให้ดังขึ้นและเสียงของใครถูกทำให้เงียบหาย Hydropolitics in the Mekong จึงเป็นหนังสือสำคัญสำหรับนักวิชาการและผู้ปฏิบัติงานที่ต้องการทำความเข้าใจ—และท้าทาย—การเมืองเรื่องน้ำในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป
