ศูนย์วิจัยด้านการจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติ มช.

ความเห็นของหัวหน้าศูนย์ CENDiM ประเด็นน้ำท่วม #น่านและแม่สาย

แม่สาย = น่าน

“น้ำท่วมที่รอนโยบายรัฐไม่ได้”

สัปดาห์ที่ผ่านมา ทีมข่าวได้ลงพื้นที่ จ.น่าน ส่วนแม่สาย ทีมข่าวลงพื้นที่ประจำ อัพเดต ความคืบหน้า จับตาอย่างใกล้ชิด

แม่สาย กับ น่าน คือภาพจำภัยพิบัติในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมาในภาคเหนือ

ปี 67 แม่สาย น้ำท่วมหนักจากน้ำป่าไหลหลาก จากเหมืองต้นน้ำสาย ประกอบฝนที่ตกหนักจากพายุยางิ

ปี 68 น่าน น้ำท่วมหนักจากน้ำป่าไหลหลาก ป่าน่านที่เปลี่ยนไปในรอบหลายปีที่ผ่านมา ประกอบกับฝนตกหนักจากพายุวิภา

ทั้งแม่สาย กับ น่าน ทีมข่าวได้สัมภาษณ์ รศ.ชูโชค อายุพงษ์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เล่าให้ฟัง

แม่สาย พนังที่เห็นก่อสร้างกลางลำน้ำสาย อาจารย์ย้ำว่ามี 3 ฉากทัศน์หากเกิดน้ำท่วมแม่สาย
ฉากทัศน์แรก คือ พนังฝั่งใดฝั่งหนึ่งพัง ฝั่งพังเสียหายหนัก
ฉากทัศน์สอง คือ น้ำลอดใต้พนัง เพราะสร้างกลางแม่น้ำ
ฉากทัศน์สาม คือ ท่วมทั้งสองฝั่ง หากน้ำมาเหมือนปี 67 น้ำมาเกิน 300 ลบ.ม./วินาที

รศ.ชูโชค ย้ำว่าน้ำไม่ต้องมาถึง 300 ลบ.ม./วินาที แค่ร้อยกว่าๆ พนังมี 2 ฝั่งมีอาคารขวางทางน้ำ และสะพานมิตรภาพฯ1 ทำให้แม่สายอยู่ในความเสี่ยงน้ำท่วม

“ตอนนี้ต้องวัดพลังพนังใครแข็งแรงกว่า”

รศ.ชูโชค บอกว่าไม่ใช่ทางออกที่ดี จะเสียหายน้ำท่วมทั้ง 2 เมือง

แม่สาย ประเด็นคุยกันในที่ประชุมคณะกรรมาธิการการป้องกันและบรรเทาผลกระทบจากภัยธรรมชาติและสาธารณภัย สภาผู้แทนราษฎร เมื่อ 11 มิ.ย.69 คือ อาคารที่ขวางทางน้ำ 14 อาคาร

นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ ประธานคณะกรรมาธิการฯ มองว่าเป็นโจทย์สำคัญที่จะต้องเร่งรื้อ เป็นอำนาจจังหวัดขออนุมัติกรมธนารักษ์ที่เป็นเจ้าของอาคารได้ โดยจังหวัดเชียงราย ต้องมองเป็นเรื่องเร่งด่วนที่จะกีดขวางทางน้ำและสร้างคันชั่วคราวป้องกันเมือง ซึ่ง กมธ.จะติดตามหนังสือเป็นรายสัปดาห์ แต่แน่ๆรื้ออาคารฯไม่ทันปีนี้

อีกเรื่องน่าสนใจ คือ พนังชั่วคราวป้องกันเมืองแม่สาย ที่กรมการทหารช่างก่อสร้างปี 68 นายประเสริฐ จิตพลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ได้รายงานตวามคืบหน้าล่าสุด กองทัพภาค 3 ได้ซ่อมพนังไปได้มากกว่าร้อยละ 60

เงินมาจากไหน? มาจากท้องถิ่นที่สบทบทุนซ่อมพนัง จากรายงาน นายวรายุทธ ค่อมบุญ นายอำเภอแม่สาย รายงาน กมธ.ปภ.ว่าเงินมาจาก 3 เทศบาลคือเทศบาลตำบลแม่สาย 2 ล้านกว่า เทศบาลตำบลเวียงพางคำ 2 แสนกว่าบาท และเทศบาลตำบลแม่สายมิตภาพ 1 ล้านกว่าบาท

ส่วนแผนระยะยาวป้องกันน้ำท่วมยังยืน งบประมาณ 3,800 ล้านบาท มีการรับฟังความเห็น 3 ครั้ง กรมโยธาธิการและผังเมืองได้ศึกษาเสร็จแล้ว กำลังนำเสนอ คณะกรรมการน้ำแห่งชาติ และสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ เพื่อเสนอครม.ต่อไป

คำถามสำคัญแม่สาย ยังน่ากังวลหรือไม่ ? น้ำท่วมปี 69 กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยได้ฝึกซ้อมบนโต๊ะ และพื้นที่จริง เมื่อกลางเดือน พ.ค.69

ระบบเตือนภัยของแม่สาย ได้วางระบบป้องกัน เตือนภัยน้ำท่วม มูลนิธิเพื่อนพึ่ง(ภา) ยามยาก และ สทนช.ได้ติดตั้งระบบเตือนภัยบนแม่น้ำสาย 6 จุด ในเมียนมา 3 จุด จุดแรก บ.โจตาดา จะสามารถแจ้งเตือนภัย อ.แม่สาย ได้อย่างน้อย 8-9 ชั่วโมง

ทั้งหมด คือ “ภูมิป้องกันเมืองแม่สาย” ความพร้อมของราชการ และท้องถิ่นเตรียมรับมือ

น้ำท่วมน่าน ปี 2569 ยังน่ากังวล ?

น้ำท่วมจังหวัดน่านปี 2568 คือ น้ำท่วมครั้งประวัติศาสตร์ ย่านเศรษฐกิจ และสถานที่สำคัญเมืองน่านเกือบจมน้ำทั้งหมด

รศ.ชูโชค วิเคราะห์พื้นที่ จ.น่าน เป็นลุ่มน้ำขนาดใหญ่ มีลำน้ำสาขาและมีความลาดชันสูง นี่คือโจทย์แรกสภาพภูมิศาสตร์พื้นที่ และเป็นจุดฝนตกมากที่สุด

สภาพลำน้ำน่านปัจจุบันตื้นเขิน โดยเฉพาะช่วงแม่น้ำน่าน ไหลผ่านตัวเมืองน่านระยะทาง 10 กม.ยังไม่มีการขุดลอก

อีกส่วนเป็นคำถามสำคัญ “ฝายธงน้อย” ทำให้น้ำเท้อกลับเข้าสู่เมืองน่านหรือไม่? เป็นสิ่งที่จะต้องศึกษา ควบคู่กับการขุดลอก ซึ่งจะต้องมาคุยในรายละเอียด ที่ผ่านมา สทนช.ลงพื้นที่แล้วจะต้องศึกษาในทางวิศวกรรม

นายครรชิต ชมภูแดง หัวหน้า ปภ.น่าน กล่าวถึงแผนป้องกันน้ำท่วมจังหวัดน่าน โดยผู้ว่าราชการจังหวัดน่านเรียกประชุมพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก สั่งบูรณาการเครื่องมือระหว่าง อปท. และตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยน้ำท่วม โดยตั้งที่ อบจ.น่าน

ส่วนคืบหน้าขุดลอกแม่น้ำน่าน ที่เอกชนเสนอขุดลอก ต่างตอบแทบ 4 จุด ตอนนี้ขุดลอกไปได้เพียง 2 จุดแต่พบว่าเอกชนหนีงานไม่ขุดลอกต่อเนื่องจากทรายและดินไม่คุ้มค่าเชิงพาณิชย์

ขณะที่พื้นที่พนังป้องกันน้ำท่วมเขตเทศเมืองน่าน ยังมีจุดเสี่ยงที่ยังไม่ก่อสร้าง คือบริเวณโรงพยาบาลน่าน ซึ่งเทศบาลน่าจะเร่งเสริมกระสอบทรายจุดนี้และคาดว่าจะของบดำเนินการสร้างพนังได้ปี 2570

ด้านนายอนันต์ เพ็ชร์หนู ผอ.สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติภาค 1 กล่าวระหว่างลงพื้นที่ จ.น่าน เพื่อสำรวจพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมลุ่มน้ำน่าน ระบุว่าแม่น้ำน่านจะมีจุดวัดน้ำท่าในจุดสำคัญ แต่ลำน้ำสาขา ยังมีหลายจุดที่ยังไม่ครอบคลุม จะต้องเร่งสร้างระบบเตือนภัยให้ครอบคลุมโดยเน้นรวมมือกับชาวบ้านที่อาศัยบริเวณต้นน้ำ หรือจุดเสี่ยง

สอดคล้องกับ นายขวัญชัย แพโคกสูง นักวิจัยอิสระ ภายใต้โครงการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่าในลุ่มน้ำน่านยังต้องติดตั้งระบบวัดน้ำและเตือนเพิ่มเติมอย่างน้อย 20 จุด เช่นที่ อ.ท่าวังผา ระหว่างน้ำน่านไหลเข้าเมืองน่าน มีแม่น้ำยาวไหลมาสบทบ ปีที่ผ่านมาไม่ทราบเลยว่าน้ำจริงๆไหลเข้าเมืองเท่าไหร่ ปีนี้ได้ติดตั้งระบบแล้ว

ขณะเดียวกันพื้นที่เทศบาลเมืองน่านได้จัดทำแผนที่ความเสี่ยง และแผนที่ระดับน้ำท่วมเรียบร้อยแล้ว

คำถามสำคัญ เมื่อเกิดน้ำท่วมน่าน ? จะไม่มีคนแก่ เด็ก ผู้ป่วย ติดอยู่ในบ้านจำนวนมากเหมือนปี 68

“น้ำจะไม่ท่วมรถจำนวนมาก...นี่เป็นจุดชี้วัดหนึ่งในการแจ้งเตือนภัยอพยพ”

จังหวัดน่านต้องบอกความจริงปริมาณน้ำว่ารับได้แค่ไหน? และต้องซ้อมแผนอพยพ รศ.ชูโชค กล่าว.

ถ้าจะให้สรุปความพร้อมรับน้ำท่วมภาคเหนือ จุดน้ำท่วมใหญ่แม่สาย -น่าน

คิดว่าพร้อมหรือไม่? จากหน่วยงานรัฐ และประชาชน รับมือน้ำท่วม ปี 2569

โกวิทย์ บุญธรรม ไทยพีบีเอส รายงาน

#แม่น้ำสาย #แม่สาย #เชียงราย #เปิดประเด็นเป็นที่พึ่ง #ศูนย์ข่าวภาคเหนือ #ข่าวไทยพีบีเอส #ข่าวที่คุณวางใจ

เตรียมการรับมือให้พร้อมรับรู้ศักยภาพของพื้นที่ที่ตะสู้น้ำท่วม ถ้าประเมินว่าเกินกำลังต้องเร่งเข้าโหมดการอพยพย้ายทรัพย์สินก่อนน้ำมา

หัวหน้าศูนย์ CENDiM คณะกรรมการอำนวยการ ร่วมประชุมติดตามความก้าวหน้าโครงการพัฒนาและแก้ไขปัญหาคลองแม่ข่า เร่งรัดการดำเนินงานให้ได้ตามแผนงาน

หัวหน้าศูนย์ CENDiM เป็นที่ปรึกษาการฝึกซ้อมภัยน้ำท่วมเชียงใหม่ รูปแบบการฝึกซ้อมบนโต๊ะและการฝึกซ้อมเฉพาะหน้าที่

หัวหน้าศูนย์ CENDiM เข้าเป็นที่ปรึกษาให้ศูนย์บัญชาการเหตุการณ์จังหวัดเชียงใหม่ กรณีอุทกภัย ปี 2569