02/06/2022
WAA MAXAY ISBADALKA CIMALADU?
Waxaa laga yaaba in is-badalka Cimilada aad marar badan maqashay, lakin aadan fahamsanayn waxa uu yahay is-badalka Cimiladu iyo waxa is-badalaya toonna?
Is-badalka cimiladu (Climate change) waa Cimilada oo kululaata -heerkulka- oo sare u yara kaca. Si dabiici ah, laakiin ilaa 1800 waxa la aaminsanyahy waxaa qabywen ka qaaata Bani-aadamka (Human activities ) ay sameeyaan dadku. Sida, qaaaca hawada lagu siidaynaayo oo ka baxa warshadaha, Baaburta iyo Dhuxasha.Qaacasi markuu hawada sare galo wuxu sababaa kulayl ( heat ) aad u sarreeya taasoo ay sababto in hawada ay kulalalto
MAXAA SABABA IN CIMILADU IS BADASHO.
Waxaa sabaaba in cimiladu is-badasho sare-u-kaca dikhowga hawada , oo ay ka dhalata.
1.Shidaal ceedhin ee loo isticmaalo warshada, baaburta iyo korontada.
2.Kaymaha ama dhirta oo la jaro .
3. Xaalufinta daaqsinka xoolaha
SAAMAYNTA KA DHALATA IS-BADALKA CIMALADA
1: Heerkulka oo aad sarreeya ( hot temperature).Waxaa marba marka ka danbaysa , sare u kaca is-beddelka Cimilada ayadoo sabab ay u tahay is-badalka cimilada. 2020-kii ayaa loo aqoonsaday sanadkii ugu kuluaa.
2: Duufaano: is-badalka Cimilada waxa ka dhasha duufaano, kuwaas oo wata dabaylo, Robab aad u xooggan, Dadaadad fatahaado iyo dhul-go'
3: Abaaro: is-badalka Cimilada waxa ka dhasha Abaaro waliba soo noqnoqda , roobka oo la waayo, taas oo marar badan ka dhacda dhulkeena soomaaliya. Iyadoo xillkyada aan roobka helo ay yihin laba xilli (Gu'&Dayr,) haddana is-badalka Cimilada waxa inagu keena marka laga tago -Qaddarta Rabi- xilli roobaadka oo la waayo , taa soo Abaaraha iyo Macaluusha sii laba-jibaarta.
SIDEE LOO YARAYN KARAA IS-BADALKA CIMILADA .
1. Dhira oo la beero: dhirta oo la beero waxa qaybwayn ka qaadan kartaa si daan so kor kuso sheegnay ;yaraynta kulalaykaa xad-dhaafka ah iyadoo la ogyahay meesha dhirta leh in ay ka qabowdahay mesha aan dhirta lahayn.
2.Baaburta oo la dhigo, si loo yareerya qaaca faraha badal ee hawada lagu siidaynaayo. Iyadoo taa badalkedau dadku is-ticmaali karaan gadiidka Dad waynaha (Puplic transport).
3: Tamarta Cadceedda. tamarta cadceedda oo la isticmaalo waxay qayb Wayn ka qadanaysaa yaraynta dikhowga hawada.
4. Dadka oo Labaro Muniimadda Deegaaku leeyahay .in Dadka la baro ilaalinta deeganka waa xalka lagu dhimo karo is-badalka Cimadalada.
5: Wacyiginta oo la joogteeyo.In Dadka la wacyi-gelayo ayaa sahli karta ; in Dadku mar kasta ku baraarugo muhiimadda uu leeyahay deeganku iyo khatarka Cimilada is- badalaysa.
W/Q: Cali ibraahim salaad
16/05/2022
01/05/2022