Oro Tv

LEENJISOO DIIGAA


Leenjisoo Diigaa Beektuu Laata?

Seenaa qabsoo diddaa gabrummaa Oromoonni Sirna gitabittaa nafxanyaa irratti gaggeessan keessaa qabsoon Oromoon Arsii(Sikkoo Mandoo) bara 1881-1887tti gaggeesse
akkaan hadhaawaa fi Aarsaa guddaa kan gaafate akkasumas injifannoowwan dirree waraanaa irratti Oromoon Nafxanyaa irratti gonfate keessaa injifannoon Doddotaa, Albasoo, Dibbee, Haroo Hamoommotaa fi laga Qalaxaatti Humni Waraana Arsii Leenjisoo Diigaatiin Hoogganamu si'a shaniif bara 1881-1885 tti Minilik itti Jilbiiffachiise kan yoomuu dagatamuu miti. fakkeenyaaf, Waraana bara 1884tti gaggeeffameen Leenjisoon akkasumas Jaatamee Bultumii fi ilmaan isaa farda Minilik Yaabbate kan Abbaa Daanyoo jedhamu
ajjeesuudhaan hanga Dibbee fi Gonfoo mataa minilik irraa fuudhanitti kan kalaahe ture. haa
ta'uu malee Minilik xinnomaaf lubbuunsaa baraaramtee jirti. Guyyaa sana Leenjisoon Minilikiif Jal-deemtuu isaa hanga Magaalaa Mojootti fardaan ari'ee biraa deebi'ee ture. Leenjisoo Diigaa harka muraa fi Harma muraa Aanoleetiin booda waan harka kennate fakkaachuudhaan nafxanyaan waraana akka hiikkattu erga taasiseen booda Hoogganaa Waraana Nafxanyaa Dajjaach Wasanee jedhamu ajjeesuudhaan Gootummaa isaa mirkaneessee jira. Oromoon Arsii har'as ijoollee isaa yommuu Eebbisu Onnee Leenjisoo, Harka Leenjisoo, Ija Leenjisoo, Gurra Leenjisoo isiniif haa kennu jedha. kunis Gootummaa fi Hayyummaa
Leenjisoo mirkaneessuudhaaf. Leenjisoon Gosa Arsii kan Kolooba Jedhamu keessaa dhalatus kan isa guddise garuu gosa Harmee isaa Abeeta akka ta'e himama. ilmi Oromoo Arsii tokko akka Aadaatti gosa Abbaa Malee kan haadhaa biratti hin guddatu ture. haa ta'uu malee wayta inni ijoollee turetti Abbaan isaa waan irraa du'eefhaati isaa maatii ishee bira fiddee laatte. Leenjisoon gosti Abbaa isaa Koloobni waan isa hin guddifneef aarii irraa qaba ture. guyyaa tokko Bosona deemee ijoollummaa isaatti Leenca erga ajjeeseen booda Gosa Kolooba jedhamu kan Abbaa Kootii naaf yaamaa jedhee Eessuma isaa ajaje. Eessumni isaas Gosa koloobaa keessaa namoota baay'ee wameef kana booda Leenjisoon haala Armaan gadii kanaan gosa Abbaa Isaa Kolooba geerarsaan qaanesse '' Koloobni gadi gatee Abeetni guddifatee waan boru biyyaa tahu waan boru Arsii tahu Leenjoon har'uma mudhifatee,,,,(2x). Leenjisoon kana jedhee kan geerareef gosa Abbaa isaa Kolooba Gaabbii keessa galchuuf ture. Gootummaan Leenjisoo tan guyyaa keessa dhufte osoo hin taane tan ijoollummaa irraa waliin guddate ta'uu umrii ijoollummaatti adamoo bahee Leenca Ajjeesuun isaa kun ragaadha. Gaaf Leenjisoon du'e Ummanni Sikkoo Mandoo kan Waabee gamaa fi gamanaa marti yaa'ee boohe manguddoon Sirna Awwaalcha isaa irratti argaman tokko immoo haala armaan gadiitiin Leenjsoo faarsuudhaan
ummata tasgabbeessaniiru.
'' Waan akka Leenjisoo
Homuu hin qabnee
warri midhaan nyaatu
nuyyuu hafnee,,,,,,(2x)''
Hiikkaan dubbii tanaas,
Leenjisoon Seenaa Yoomuu hin duune hojjateera waan ta'eef hin duune. kan du'e immoo nuyi warra Seenaa osoo hin hojjanne midhaan nyaatu kan qabsoon keenya midhaaniif bishaan ta'e malee jechuudha.,,,,,,,,,,Leenjisoon Heexosaa irraa dhiheenyatti kan argamu naannawa Doddotaatti akka dhalate ni himama. Goonni du'us Seenaan isaa bara bara baraan kan jiraatu ta'a.

oro tv

Nadhii Gammadaa
Qabsaawaa Oromoo

Nadhii Gammadaa (1955-) qabsaawaa mirga Oromoofi miseensa ABO ture. Nadhii Gammadaa bara 1993 keessa bakka buuteen isaa kan dhabame yoo ta’u du’uu ykn mana hidhaa jiraatuun isaa haga yoonatti hinmirkaneeffamne.

Seenaa Duuba

Nadhiin naannoo Oromiyaa aanaa Zuwaay Dugdaatti Maqaan dhalootaa isaa Qaasim H/Usmaan Roobaa jedhama. Maqaan ittiin waamamu maqaa qabsoo Nadhii Gammadaa jedhamuun beekkama. Nadhiin bara 1955 Kutaa Arsii Aanaa Zuway Dugdaa keessatti, Abbaa isaa H/Usmaan Roobaafi Haadha isaa Aadde Amiinaa Borsee irraa dhalate. Maqaan Nadhii jedhu kun maqaa abbaa isaa kan H/Usmaan Roobaa ture. Abbaan isaa amantaa Islaamaa erga baratee booda, maqaa isaa gara H/Usmaanitti jijjiirrate. Nadhiin maqaa abbaa isaa kana fudhatee Nadhii Gammadaa jedhamee waammamuu jalqabe. Nadhiin obboloota dhiiraa saddeetiifi obboloota durbaa afur qaba.

Nadhiin mana barnoota sadarkaa 1ffaa irraa kaasee hanga yuunivarsiitiitti barumsaan cimaa ture. Nadhiin qormaata biyyoolessaa darbee Yuunivarsiitii Finfinnee gale. Yuunivarsiitii Finfinneetti barnootaa faarmaasii baratee waggaa tokko akkuma fixeen barnoota addaan kutee qabsoo bilisummaa Oromoo geggeessuuf bara 1978 ABOtti makame. ABOtti makamee yeroo gabaabaa keessatti miseensa koree giddugaleessa ta’e.

Nadhiin bara 1993 wal ga’ii ABO irratti hirmaachuuf Waardiyoota isaa ja’a (6) wajjiin osoo gara iddoo Bookee 27 jedhamuutti deemuuu, bakka Asakoo jedhamu tan daangaa Arsiifi Harargee jidduutti argamtutti butamee, achi buuteen isaa dhabame. Nadhiin goota sammuu qaroo, kan yoo dubbatu haasawa isaa jechoota akka rasaasaatti onnee nama kutu, kan sagalee onnattummaafi kutannoon dubbatu saniin hedduu beekama. Akka namoonni tokko tokko jedhanitti Nadhii Gammadaa Maqaleetti dararaan mana hidhaatti irra gahaa jira yoo jedhan kaanimmoo Nadhiin lubbuun hin jiru jedhu. kunis ragaa qabatamaan kan deggerame miti.

Walumaa galatti Nadhiin seenaa Oromoo keessatti nama seenaan isaa barabaraan yaadatamu eessa akka jiru du’ee jiraafi lubbuun jiraan isaa kan hinbeekamne nama seenaa guddaa qabuudha. Nadhii Gammadaa as-buuteen dhabame haajedhamu malee, barbaacha isaaf xiyyeeffaannoon gama mootummaatiin wanti hojjatame hinjiru. Namnii namaaf falmuuu haa barbaadamu ilaalun gaariidha.

Akkuma sagalee haasawa isaa Nadhiin goota murannoofi kutannoo dhugaa kan qabuudha. Jechoota muraasa gatii qabdu, kan haasawa isaa humna qabeessaa keessaa;

1. “Biyya keenya jaalannu nama wajjiin qoodanna, feenu immoo akka barbaadnetti bulfachuun mirga keenya.!”

2. “Osoo halagaan biyya keenyarratti nu bulchuuf lafa dhiituu, kan hidhatee muratee dhaadatu, nuti ammoo mirga keenya kabachiisuudhaaf wanti murachuu nu hanqisu hin jiru.!”

3. “Hiree Ummata Oromoo kan murteessu, Ummata Oromooti malee, anatu sii beeka, karaa kana deemtu malee, kan nuun jedhuufi kan afaan qawweetiin nu doorsisu jiraatu, Ummanni keenya fudhachuuf qophii miti.!”

4. “Seenaa Abaaboota keenyaa kan Aanooleetti dhumanii san jiraachisuun, biyya keenya Oromiyaa harka Oromootti, Oromiyaa harka ilmaan haqaa kan Oromoo Ummata Oromootiif dhaabbataniitti galchuu qofaani.!”

5. “Hundi keenyayyuu; Ummanni Oromoo bakkayyuu, harka wal qabannee, waliin dhaabbannee, waan warri Aanoolee itti wareegamaniif san gatii itti godhuudhaaf fuuldura haa tarkaanfannuu.”

6. “Oromoon tokko. Amantiin addan bahu. Oromoon gosaan addan bahu. Lagaan addan bahu. Gaaraan addan bahu. Kan Oromoo adda qooduuf tattaafatu haa badu.”

7. “Biyya Oromoo irratti abbaan biyyaa Oromoodha. Biyya Oromoorratti Oromoo malee, namni biraa murteessuu hin danda'u. Kan warra biraa nurratti murteessisuu dhidhiibu haa badu.!” fi kan biroo jechoota hedduu Ummata Oromoo hundaaf dhaamee jira.”

SEENAA GOOTICHA OROMOO ARTISTII USUMAAYYOO MUSAA
Artisti Usumaayyoon Musaa weellisaa fi qabsaawaa mirga Oromooti. Usmaayyon jiruu fi jireenyasaa keessatti dalagaa aartii inni uummataf kaa‘ee darben yaddatama.

SEENAA DUUBAA

Artisti Usmaayyoo Muusaa baatii Amajjii 1967 abbaasaa Muusaa fi haadhasaa Faaxumaa Abdullaahiirraa baha Oromiyaa magaalaa Haroomaayaatti dhalate. Artisti Usmaayyoon gara laafinaa fi mararoo guddaa uumama Waaqni uume hundaaf qabaachuun beekkama.
Artiisti Usmaayyoo Muusaa mararoo fi jaalala saba isaaf qabu irraa kan ka‘e jiruu fi jireenyasaa qabsoo bilisummaa Oromoof dabarsee wareeguudhaan Hawwisoo Caffee Gadaa fi Baandii Gadaa Oromoo keessatti saboonummaa fi wallisummaan baroota dheeraaf tajaajilaa ture. Oromoon qaamaan isaani beekuu fi kanneen wallee isaa kaasetta irraa caqasan yeroo hunda imimmaantu isaan dursa, sababni isaas maaliif akka ta‘e kan beekaan Oromoota falma bilisummaa irra jiranii fi kanneen jiruu fi jireenyaan waanjoo gabrummaa mootummaa Habashaa jalatti kufanii jireenya hadhaawaa dirqiin dhamdhamsiiffachaa jiran qofatu beeka. Kanatti dabalee amalli artistiin kabajamaan kun weeyitii lafa irra turetti qabu, kokkofluun ,xabachuu fi kabajaan nama simachuunsaa yoom illee ija hiriyyootansaa fi Oromoota qaamaan isaan beekan jalaa hin badu.!!
Artisti Usumaayyoon Bara 1987 Abdii Mahammed wajjiin hojii muuziqaa qindeeffate shaakala xumuree albama tokkofaasaa mana muuziqaa JOLIY kan jedhamutti gurgure. Garuu albamiin isaa osoo gabaarra hin ooliniif, sirni gitabittaa Dargii barbadaa'eee kufe. Albamiinsaas achumaan cilee bishaan buute tahee duraa hafe.
Bara 1991 eega Dargiin kufee booda waamicha Addi Bilisummaa Oromoo (ABO)n Artistoota Oromoo hundaaf godhe kabajuudhaan Artist Usmaayyoon artistoota baayyee wajjin kaayyoo bilisummaa irratti hundaawee akeeka siyaasaa kaallacha qabsoo ummata Oromoo kan ta'e kan ABO fudhatee Hawwisoo Caffee Gadaa wajjin magaalaa Dadar keessatti gurmaa'ee qabsoo itti fufe. Yaadannoodhaaf seenaa hujii isaa kan gaafasi keessaa:
Bilisummaaf imimmaan ijatoo walmaraa
Obese sirraa hafuu nindadhabe garaa
Sidhabee hinjiraadhu biyyatoo Oromiyaa … Kan jedhamutu keessatti argama.
Sirbi Usmaayyoon sagalee isaa laayyoo alalaasaa ture, ummata Oromoo baayyee garaa roraasee qabsoof Kakaase. Bara 1992 erga mootummaan Ce’umsaa diigamteen boodas. Artis usmmaayyoon sirboota siyaasaa ummata Oromoo jajjabeessanii fi hamilee cimsan wallisaa ture.
Albama lammaffaa isaa nuyaamti kan jadhu bara 1995 magaalaa irra akuma oolchetti, bara 1996 keessa shira Wayyaaneetiin sarbamee, qabamee hidhame. Waggaa saddet guutuus mana hidhaa Zuwaay keessatti jireenya hadhawaa dabarse.
Bara 2004 keessa akka mana hidhaa Zuwaayii gad lakkifamettis ji’uma sana keessa albamii sadaffaa “Hidhaa fi ajjeechaan hamilee nucabsu” mata duree jedhuun baase. Gochaan isaa kunis Artist Usumaayyoon yoomiyyuu qabsoo kanarraa boodatteetti akka hin deebine mirkaneesseef.
Artisti Usmaayyoo Muusaa abbaa ijoolee shanii ture. Haati warraa isaa gannoota saddetan Artist Usmaayyoon mana hidhaa mootummaa Itoophiyaa keessatti rakkachaa ture gidduutti ijoollee guddisuu fi abbaa ijoollee ishee ammoo mana hidhaa keessaa baasisuuf olii fi gad osoo fiigduu dadhabbii, miidhamaa fi roorroo ishee mudateen ijoollee ishee dirreetti facaaftee, abbaa warraa ishee mana hidhaatti dhiiftee addunyyaa kana irraa godaante.
Artisti Usumaayyoon roorroo fi dararama qaamaa fi qalbii irra ga’aa tureen Mana Hidhaa Zuway keessatti baatii Sadaasaa bara 2006 addunyaa kanarraa du‘aan godaane. Sirni awwalcha isaas magaalaa Ciroo bakka uummanni Oromoo hedduminaan irratti argamanii gadda isaanii haala xiiqii fi haluu baafannaa guddaa of keessaa qabuun raawatameera.

𝐅𝐚𝐫𝐝𝐚 𝐒𝐢𝐢𝐝𝐚𝐚 𝐃𝐚𝐛𝐚𝐥𝐞𝐞

Fardi Minilik Yaabbatee Slidaan isaa Dhaabbatee jiru kun kan ilma Oromooti nama maqaan isaa "Siidaa Dabalee" jedhamuudha. Mootiin minilik kun bara mootummaa isaa Guyyaa Ayyaana Dhaloota isaa Kabajuuf guyyaa tokko Uummata hunda waamee. keessatu oromoota Naannoo Bakka Amma Giddu galeessa Aadaa Oromoo itti ijaarame bara sana jiraatan Oromoota fi heddu isaani Waamee Fardaa isaani Faayyaa Aadaa biyyaan bareechani Qabatani Gulufaa dhufuu godhaan. Warri Waamame Martinuu Fardeen isaani Qabatanii iddoo Ayyaanna Sanaa yeroo gahan Minilik immoo isaa uffatee taa,ee akka isaan hiriiraan Gulufaa fiigaa isaa dura darban ilaala. Isaanis akkuma ajajamanin hiriira galanii yeroo Minilik dura Fiigichaan darban Fardeen Namoota hundummaa dursee Kan fiiguu Fardi Bareedaa fi cimaan Farda Yeroo kanati fardicha waan baayee jaallateef Farda Oromtichaa ofiti waamee dirqiin irraa fudhatee Miilaan lafoo galche. Bara mooti Minilik Yaabbii Gaariin Qabeenyi Gaariin, Aangoo fi Taayitaa gaariin oromooti hin kennamu ture, yoo waan Gaariin harka oromooti argamtes bifuma kanaan harka fudhatu.

Sagale haa taanu yaa oromo obbolleyyan kenna mana hidha jiranif

Umuriin isaa waggaa 15. Sabni isaa Oromoo dha. Dhaloonni isaa Nageellee,Arsii dha. Mootummaan abba irree Abiyi dirqiidhaan daa'ima kana qabe gara lola Kaabaatti erge. Bakka lolati TPLFn booji'ame ijaa, afaan fi funyaaniin boo'a.

Ijoollee daa'ima akkasii gara itti dhukaasan hin beekne lola irratti bobbaasaa, as deebi'anii Ittiin dhaadatu!!.

💓GORSI KUN SIN DARBIN DUBBISI💓
SHARE COMMENT LIKE GODHI OSOO HIN DUBBISNE

1: Namni ati jaallattu yoo fuula sitti guure jarjartee
hammeenyasaa hin dubbatin. Bor deebitanii gaafa walitti
araaramtan gaabbii cimaa seentaatii
2: Nama tokkotti nama gaarii of gochuuf jecha hiriyyaa
kee hin xureessiin. Haqni) dhugaan booda si gaafataatii
3: Yeroo mara dhugaa dubbadhu. Gammachuun
sobarraa maddu yeroomaaf malee booda sin fayyaduutii,
Dhugaan harra dubbatte bultee si boonsitiitii
4: Baaltii jette jettee hin amanin. Amantees kan biraaf
hin dabarsiin. Gaaf tokko si qaaneessaatii
5: Yeroo namni si arrabsu atis hin arrabsiin. Jalaa
callisnaan ofiifuu gaabbee dhiisaatii
6: Jaalalleen kee Waadaa waliif qabdan cabsee yoo
haala mijeeffate aariif xiiqiin ati waadaa kee hin cabsin.
Diinummaas hin yaadiniif. Bor cubbuu waadaa kee lakkuu
kaffaluunsaa dirqamaatii
7: Kan si miidhe haaloo bahuu dhiisuun sodaa sitti
fakkaatee xiiqiin haaloo bahuuf hin fiigiin. Haaloo (Ija'aa)
dhugaan kee baatutu caalaatii
8: Waan bor darbuuf jaalalaan hin qoosiin. Bor dhala
dhabuunis jiraatii
9; Jaalala fudhachuu qofa hin yaadiin. Oolmaa waan
gaafatuuf kennii fudhu malee.
Galatoomaa

Jaalalleen / Niitin Kee Nama Biraa
Jaalattee Akka Jirtu Beektaa ?
☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆

◉ " Ishiin anaaf amanamtuudha, onneedhuma ishiirraa
na jaalatti, dhiira kamiyyuu goonkumaa hin yaaddu,
intala amantiitti jabduu taatedha, lubbuu ishiiyyuu
dabarsitee naaf laatti " jettee mudhii kee jabeeffattee
ishiidhaf ragaa ba'uu dandeessa. Intalumti ati akkana
godhattuuf tun osoo dhoksaatti jaalallee akka qabdu
irraa geessee amanuuf si rakkisa. Akkuma dhiiroonni
jaalallee/haadha warraa isaanitiif hin amanamne
dubartoonni tokko tokkoos akkuma dhiiraa kan biraa
waliin buburraaqun ni mul'ata. Siin ala kan biraa yoo
qabaatte mallattoo tokko tokko sitti agarsiisuu
dandeessi.

➲ Amala jijjiirratti. Yeruma ati jalqaba ishiin wal bartu
yookin fuutu walitti dhufeenya dhiirota baay'ee kan
qabdu yoo taate rakkoo hin qabu. Garuu dhiyeenya
kana hiriyoota dhiiraa yoo baay'iste shakkuu qabda.
Oduu yoo dhageesse yookin ishiniyyuu hiriyaa dhiiraa
akka qabdu sitti himnaan hordofuun bayeessa.

➲ Gargaarsa kee hagas mara hin barbaaddu.
Wantoota adda addaa dur si faana kan taasiftu amma
garuu kophaa dhuma ishii dalaguu dandeessi. Qofa
daandidhuma qaxxaamuruuf sitti rarraati. Amma
dhaabuu dandeessi. Yookin nama biraatu bakka kee
bu'ee daandii ceesisaa jira ta'a.

➲ Aaruu ni dhaabdi. Waan feete yoo balleessite omaa
itti hin fakkaatu. Dur yoo ati bilbiluma daftee daftee
bilbiluufii baatte ni aarti. Amma garuu alaa yoo bultee
galte dhimma ishii miti. Jaalala kee fixatteera
jechuudha.

➲ Icciitii eeguu baay'isti. Akka qofaa oolmaa ishii
baay'ee sitti hin odeessitu. Qofa lafumaa kaatee waan
hunda sitti odeessitee si nuffisiistu sun har'a atiyyuu
yoo gaafatte deebii quubsaa argachuu dhiisuu
dandeessa. Sababni isaas waan ati akka hin barre
tokkotu jira yookin tokko faana haasoftee
dadhabdeera ta'a. Bilbila ishii sin tuqsiiftu. Sitti
kennituyyuu password walxaxaadhan kan
cufameedha.

➲ Humnaa ol gaarii siif taati. Yoo ati balleessite siin
hin loltu. Yoo ati waan ishii miitu dalagdeyyuu
kolfiteetuma bira siif dabarti. Garaa si roraasti
gaarummaan ishiin siif taasistu. Osuma dubartii biraa
biratti si agartee yookin dhageesseyyuu callistee si
ilaaluu dandeessi.

➲ Jaalalli ishiin siif qabdu ni dabala. Qofa hojii malee
waa'ee jaalala siif qabduu sitti kaasuu dhiisuu
dandeessi. Amma garuu guyyuma guyyaan sin
jaaladha siin jetti. Bilbilaan si cinqiti. Siree irrattis
jaalala ishii siif ibsiti.

➲
◉ Mallattoo akkanaa omaayyuu waan irratti hin
argineef guutummatti amanuun sirra hin jiraatu.
Akkasumas mallattoo kana hunda waan agarsiiftef
nama biraa jaalattee jirti jettee tokkichaan hin
murteessin. Waanuma dhageessef, agarteef waa
murteessuf hin ariifatin. Hinaaffaa keettiirraayis
madduu danda'a. Waan ofii keetii akkas gootuf ishiis
akkasitti hin yaadin.

◉ Osumayyuu mallattoo kana hunda sitti agarsiiftee,
otuma dhageessee, osuma agartee, osoo jaalallee
biraayyuu qabaattee rakkoon keeti malee kan ishii miti.
Sababiin isaas waan sirraa dhabde tokkotu jira.
Wantoota ishiitti hir'iste hundayyuu gaafadhuu guutif,
dadhabdu sirreessaa deemi. Rakkoo kee garuu
ishuma qofatu beeka.

Mallattoo Dubartiin Dhiira Hin Jaalannetti
Agarsiiftu


◉ Dubartiin mallattoo sin barbaaduu kan
agarsiiftu ifa baastee sitti himuun olmaan
ati ooltef itti ulfaachuu waandanda'ufi
hiriyummaa kee dhabuu waan hin
barbaannefi. Sin jaaladhu, jaalala keef
iddoo hin qabu jechuurra mallattoon sitti
agarsiisun itti salphachuu danda'a. Tokko
tokko immoo si qoruuf jecha waan si hin
jaalanne of fakkeessuu danda'u. Kadhaa
kee halkanii guyyaa barbaaddes ta'uu
mala. Bu'aa ba'ii tokko malee tole kan
jedhan akkuma jiran, warri lafarra nama
foqoqsanii tole jedhanis guutaniiru.
Yeruma tokkoon tolee siif jechuun si
biratti ishii tuffachiisuu danda'a.

➊ Hin qophoofni jetti

➵ Hariiroo jaalalaatif qophooftuu akka hin
taane sitti himti. Nama heedduu walitti
dhiyaattan yoo taatan yeroon itti yaadu
naaf laadhu sin jetti. Intala hiriyaa kiyya
jettee icciitii ishii sitti odeessitu waan
biraatif akka ishii barbaaddu gaafa itti
himtu rifachuu dandeessi. Daangaa
hiriyummaa fi jaalalummaa addaan baasii
beeki.

➋ Bilbila si jala hin kaastu

➵ Yeroo hunda sumatu bilbilaaf. Isayyuu
sijalaa hin kaasti. Bilbila ishii irratti
dhaanuun kee nuffisiisera. Sagalee dhuma
kee dhaga'uu hin feetu. Waan si'a dhibba
deebistee bilbiltee fi jeeqxeef koo taati
jettee hin yaadin. Amma amma namatti
bilbiluurra wanti nuffisiisan biraa hin jiru.

➌ Siif hin deebistu

➵ Xalayaan ati barreessituuf deebii hin
qabu. Facebook, Telegram, Imo
gubbaarrattis ammuma ishii online
gubbaarra jiraachuu agartu jecha 'hi'
jedhuun iddoo message dhiphisteerta.
Ishiin immoo bantee dubbistee hin beektu.


➍ Ijaan argaa kee jibbiti

➵ Suma arguu hin feetu. Ijumaan argaa
kee jibbiti. Faallaa oolmaa keetii oolti.
Tasa osuma karaanuu walitti sin fidee
daandii biraa sirraa cabsatti. Ati gowwaan
immoo faana fi gaaddidduu ishii
hordoftee sochoota.

➎ Si hin ilaaltu

➵ Ija ija keessa si hin ilaaltu. Si wajjin
tuttuqaa hin uumtu. Dubarri yoo si jaalatte
ija sirraa hin buqqifattu. Sababa funaantet
sitti bubbuuti. Tokko tokko immoo
dhokataniituma si ilaalu. Dubarri ija
babaastee waan si ilaaltef immoo
tilmaama dogongoraa keessa akka hin
galle.

➏ Dhiira biraa sitti faarsiti

➵ Dhiirota biraa sitti faarsiti. Abalu
bareedadha, kana qaba sana qaba jette si
hinaafsisti. Dubarri ati onee keetirraa
jaallattu yeroo dhiira biraa sitti faarsitu
caala wanti keessa kee gubu jiraa?

➐ Dubartii biraa si barsifti

➵ Dubara biraa waliin akka ati hariiroo
jalqabdu haala siif mijeessiti. Dubara biraa
bira si fuutee deemti. Kophaatti sin
dhiiftee qajeelti. Kana kan gootu dubartii
hiriyummaa kee dhabuu hin feene qofa.
Ati jaalallee ishii ta'uuf sammuun ishii tole
jedhee waan hin fudhanneefi.

➑ Siif hin kofaltu

➵ Qoosan ati ishii kofalchiisuf qilee
buutee fiddu ishii hin kofalchiisu. Ilkaan
ishii mitiitii fuulli ishiiyyuu hin warraaqu.
Maal akka ati xibaarteyyuu ishiin si hin
dhageenye. Kan si jaalatte garuu qoosaa
kee miti gazexaayyuu yoo dubbisteef sin
quuftu.

➒ Karoora kee balleessiti

➵ Karoora kee si jalaa balleessiti. Sa'a
shanitti si beellamteet kudhanitti si bira
geessi. Yoo
barbaadde hin dhuftuyyuudha.

❿ Dhiira biraa sammuudhaa qabdi

➵ Dhiirri ishiin sammuutti baattee deemtu
gonkumaa si hin fakkaatu. Gurbichi biifti
isaa, dhaabbin, yaadni, dubbiin, haalli
uffannaa isaa hunduu keetin wal hin
fakkaatu. Fiilmii gubbaarra jira.

⓫ Yeroodhaf sitti maxxanti

➵ Tokko tokko immoo akka yeroo
dabarfannaatti sitti maxxanuu dandeessi.
Kuni gaaridha. Wanti uumamu waan hin
beekamneef si jaallachuu dandeessi.
Dhiirri si caaluu dhufnaan garuu qullaatti
hafuu keeti.

⓬ Hiriyoota ishii waliin si dubbisti

➵ Yeroo hundayyuu hiriyoota ishii
guurrattet si dubbisti. Kophaa ishii si
dubbisuun waan jibbisiisefi. Gabaabumatti
sin jaalattu. Hiriyaa ishii biratti gaaffii
jaalalaa akka ati hin kaafne waan beektufi.

◉ Kana hunda osuma beektuu diddee
otuma jaalala jalqabdaniiyyuu itti fufiinsa
hin qabaatu. Gubannaa isaatu caala.
Osuma beekanii ramaxa ibiddatti of gatuu
ta'a. Filannoon ati qabdu ishii irraanfattee
dubartii biraa ilaallachuudha.
━━━━━━⊱✿⊰━━━━━━

GRAND P
Maqaan isaa giraandi p jedhama. Bara 1993tti biyya giiniitti dhalate. Amma umriin isaa waggaa 28. Baayyee gabaabaadha. Nama dhibee sanyiin dabru "progeria "jedhamu qabuudha. Dhibeen kun erga daa'imni dhalatee baatii xiqqo taa'ee booda nama dullacha fakkeessaa deema. Kana malees namni dhibee kanaan qabame hin guddatu. Namoonni dhukkuba kana qaban hedduun isaanii dhibee akka onnee ,kalee fi dhibeelee biroof waan saaxilamaniif waggaa diigdammoota ykn diigdammootaa gaditti du'u.

Giraandi p n wallisaa biyya giinii fi akka addunyaatti beekaamaa fi sooreessa ta'eedha. Nama qabeenyaa biliyoonaan lakkaawamu qabuudha
Namni kun wallisa qofa osoo hin taane taatoo( actor) fi nama siyaasaati. Gara fuulduraatti paartii moormituu hundeessee nama biyya bulchuu yaada qabuudha.
Giraandi p n haalli fayyaa isaa harka hin kennisiifne. Dhibeen kun dalagaa isa dhoorkuuf yaalullee inni dur caalaa jabaatee as bahee jira. Inumaa jireenya namni hundi jiraachuu hawwu jiraachaa jira. Dandeetti rab