Zakład Fizyki Słońca CBK PAN

Południowy biegun Słońca po raz pierwszy na zdjęciu. Nowa era badań naszej gwiazdy.

Solar Orbiter captures unprecedented views of sun's turbulent south pole Virtually all space probes that explore the sun from space view our star from the ecliptic. This is the plane in which the planets orbit the sun. Although this plane is slightly tilted relative to the sun's equator, the angle of about 7° is not enough to catch a clear view of our star's poles. Sola...

„Krople deszczu w koronie słonecznej”: Nowa optyka adaptacyjna ukazuje zdumiewające szczegóły atmosfery naszej gwiazdy.

'Raindrops in the sun's corona': New adaptive optics shows stunning details of our star's atmosphere The sun's corona—the outermost layer of its atmosphere, visible only during a total solar eclipse—has long intrigued scientists due to its extreme temperatures, violent eruptions, and large prominences. However, turbulence in Earth's atmosphere has caused image blur and hindered observations of ...

████████████
██████ 𝐏𝐨𝐝𝐤𝐚𝐬𝐭: 𝐩𝐮𝐥𝐬𝐚𝐫 𝐧𝐚𝐝𝐚𝐣𝐞. sygnał 137.
████████████
Jak się upewnić, że na polu rośnie pszenica, a nie pszenżyto? Skąd wiadomo, że las zaczyna usychać? Jak określić ilość wód podziemnych? Albo dlaczego w Hiszpanii pożary wybuchały w okolicy kopalni odkrywkowych? Odpowiedzi na takie pytania szuka prof. Edyta Woźniak – zastępczyni Dyrektora ds. Naukowych Centrum Badań Kosmicznych PAN / Space Research Centre PAS.
➡ https://www.projektpulsar.pl/technologia/2300407,1,podcast-137-edyta-wozniak-teledetekcja-czyli-miedzy-granicami-fizyki-i-wyobrazni.read
➡ Podkastów pulsara możecie słuchać bez opłat.

W nowej, zaakceptowanej właśnie do druku pracy, nasz zespół proponuje zmianę w sposobie wyznaczania całkowitej energii wydzielonej w rozbłyskach gwiazdowych. Energia ta jest podstawowym parametrem tych zjawisk. Jej poprawne wyznaczanie nakłada istotne wymagania na ich modele. Rozbłyski gwiazdowe wykazują wiele podobieństw do rozbłysków występujących na Słońcu, jednak ich skala potrafi przebić silne zjawiska słoneczne nawet i 10 tysięcy razy.

Przyjrzeliśmy się dokładniej ewolucji termicznej kilku rozbłysków zarejestrowanych w naszym obserwatorium w Białkowie oraz w bułgarskim obserwatorium Shumen. Było to możliwe dzięki wykonaniu obserwacji w kilku pasmach światła widzialnego. W praktyce takie obserwacje zdarzają się rzadko. Są one bowiem dość wymagające ze względu na krótki czas trwania większości rozbłysków. Stoi to w wyraźnej opozycji do masowych, bardzo precyzyjnych obserwacji rozbłysków gwiazdowych uzyskanych dzięki misjom Kepler i TESS. Te obserwacje jednak są wykonywane tylko w jednym paśmie promieniowania, co uniemożliwia wyznaczenie zmian temperatury w trakcie zjawiska.

W powszechnie przyjmowanym do tej pory podejściu wydzieloną podczas rozbłysku energię szacowano przyjmując, że temperatura w jego trakcie nie zmienia się istotnie, a zmiany jego jasności wynikają przede wszystkim ze zmian jego powierzchni. Udało nam się pokazać, że to właśnie zmiany temperatury rozbłysku poprawnie definiują jego całkowitą energię, zaś zmiany powierzchni są mało istotne.

Istotnym elementem tej pracy jest także zaproponowanie, w jaki sposób można poprawić analizę masowych obserwacji z misji TESS. Zasugerowaliśmy możliwość estymacji maksymalnej temperatury obserwowanego rozbłysku znając jedynie jego amplitudę oraz typ widmowy gwiazdy, na której on wystąpił. Pozwoliłoby to wyraźnie polepszyć nasze rozumienie tych zjawisk. Aby przekonać się, czy to podejście jest w pełni uzasadnione, będziemy potrzebować wyraźnego powiększenia liczby obserwacji rozbłysków w kilku pasmach światła widzialnego.

Praca zostanie wkrótce opublikowana w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics, ale jest już dostępna pod adresem https://arxiv.org/abs/2505.09345

🇵🇱 POLSA Polska Agencja Kosmiczna Polish Space Agency ma od dziś nowego Prezesa. A konkretnie nową prezeskę 💪💪💪
👨🏼‍💻Minister Rozwoju i Technologii Krzysztof Paszyk wręczył akt powołania na stanowisko Prezesa POLSA dr Marcie Ewie Wachowicz!
➡Dr Marta Ewa Wachowicz ma wykształcenie w obszarze badań kosmicznych. Uzyskała stopień doktora nauk fizycznych w dziedzinie fizyki kosmicznej w Centrum Badań Kosmicznych PAN / Space Research Centre PAS 🚀🚀🚀
➡Uczestniczyła w tworzeniu Polskiej Agencji Kosmicznej i konstruowaniu modelu jej działania. W latach 2015-2018 kierowała Departamentem Strategii i Współpracy Międzynarodowej Polskiej Agencji Kosmicznej.
➡Posiada szeroką wiedzę w zakresie europejskiej polityki kosmicznej oraz programów naukowych i technologicznych narodowych agencji kosmicznych, w tym również Europejskiej Agencji Kosmicznej. Znana jej jest też problematyka wykorzystania technologii kosmicznych w obronności Państwa, a doświadczenie zdobyte w pracy w zaowocowało znajomością zagadnień związanych z problematyką konstrukcyjną budowy instrumentów i podzespołów na rzecz przemysłu kosmicznego i sektora wysokich technologii.

Szanowna Pani Prezes - gratulujemy i liczymy na bardzo udaną kosmiczną współpracę!!!!!

🚀Polski sektor kosmiczny rośnie w siłę, ale wciąż brakuje mu stabilnego finansowania, infrastruktury i strategicznej wizji. O roli Centrum Badań Kosmicznych PAN, potencjale naukowców, szansach i zagrożeniach dla krajowej autonomii orbitalnej oraz tym, dlaczego Polska nie ma jeszcze własnych satelitów użytkowych, rozmawiamy z dr. hab. inż. Piotrem Orleańskim – dyrektorem Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk i jednym z najbardziej doświadczonych ekspertów branży.

Cały artykuł znajdziecie tutaj:

https://strefabiznesu.pl/przegrywamy-bardzo-wazny-wyscig-bezpieczenstwo-polski-jest-zagrozone/ar/c3p2-27436283

https://phys.org/news/2025-04-life-mars-lichens-survive-martian.html?fbclid=IwY2xjawJZvdNleHRuA2FlbQIxMQABHUcdSoj-r7o1ZfosEYn7r7biQS2tkzOkwT7f63HGoOrizeFe6nRrsxRChg_aem_RCdKq8ZzaBBw--9Y1kPc_Q

A step towards life on Mars? Lichens survive Martian simulation in new study For the first time, researchers have demonstrated that certain lichen species can survive Mars-like conditions, including exposure to ionizing radiation, while maintaining a metabolically active state.

Solar Orbiter caught an incredible view of a comet! ☄️ Newly processed data from the ESA - European Space Agency / NASA - National Aeronautics and Space Administration from this January shows comet C/2024 G3 (ATLAS) in full glory as it flew by the Sun. The Solar Orbiter Heliospheric Imager (SoloHI) instrument from U.S. Naval Research Laboratory - NRL caught this view in two of its four “tiles,” or viewports. The encounter happened Jan. 14-25, while Solar Orbiter was heading toward Venus and comet C/2024 G3 (ATLAS) coincidentally swung by the Sun. Other Sun-watching spacecraft saw the comet too (go.nasa.gov/3QM9C15), but SoloHI’s high-res view makes the stripes, or striations, in the comet’s tail stand out even more, which have caught scientists’ attention. Comets have two tails: a dust tail, formed as ice and dust vaporize away, and an ion tail, a stream of electrically charged gases. Sometimes it’s easy to make out a comet’s two tails. Sometimes, like with C/2024 G3 (ATLAS)’s heavily striated tail, it’s not. Studying Comet McNaught from 2007, scientists found that striations may be a strange combination of the two tails: bits of dust that behave as if they were electrically charged, aligning themselves with the Sun’s magnetic fields. go.nasa.gov/3Yno8RI The heavily striated tail of C/2024 G3 (ATLAS) may give us more clues on the matter. In any case, what we stand to learn goes beyond comets. These dusty snowballs formed with our solar system, so a look at them is like a peek some 4.6 billion years into the past!