Katedra Teorii i Filozofii Prawa UWr

[EN below] Serdecznie zapraszamy na konferencję “Constitutionalism and Populism: Challenges for Democracy and the Judiciary – The Polish Perspective” (21–22 maja 2026 r., sala 119, bud. A WPAiE UWr), która rozpocznie się już w najbliższy czwartek.

W trakcie dwóch dni obrad uczestnicy będą dyskutować m.in. o naturze i źródłach populizmu w Polsce, instytucjonalnych reakcjach na rządy populistyczne, a także o problemie odbudowy rządów prawa w kontekście napięcia między legalnością a legitymacją demokratyczną.

Do zobaczenia!

⬇⬇⬇

We warmly invite you to the conference “Constitutionalism and Populism: Challenges for Democracy and the Judiciary – The Polish Perspective” (21–22 May 2026, room 119, building A, Faculty of Law, Administration and Economics, University of Wrocław), which begins this Thursday.

Over the course of two days, participants will discuss, among other things, the nature and sources of populism in Poland, institutional responses to populist governments, as well as the problem of rebuilding the rule of law in the context of the tension between legality and democratic legitimacy.

See you there!

💡 Konferencja "Constitutionalism and Populism: Challenges for Democracy and the Judiciary – The Polish Perspective" 💡

👉 Serdecznie zapraszamy na konferencję poświęconą relacjom między konstytucjonalizmem a populizmem.

🎯 Konferencja odbędzie się 21–22 maja 2026 r. na WPAE, w budynku A, sala 119.

🇪🇸 Współorganizatorem jest Uniwersytet Pompeu Fabra w Barcelonie.

💬 Konferencja ta stworzy przestrzeń do pogłębionej refleksji nad teoretycznymi i praktycznymi aspektami populizmu konstytucyjnego. Na pytania dotyczące jego istoty i mechanizmów działania spróbują odpowiedzieć badacze reprezentujący międzynarodowe środowisko naukowe.

ℹ️ Więcej informacji i program na stronie: https://prawo.uwr.edu.pl/2026/05/11/konferencja-constitutionalism-and-populism-challenges-for-democracy-and-the-judiciary-the-polish-perspective/


__________________________________________________________________

💡 Conference: ‘Constitutionalism and Populism: Challenges for Democracy and the Judiciary – The Polish Perspective’ 💡

👉 We warmly invite you to a conference dedicated to the relationship between constitutionalism and populism.

🎯 The conference will take place on 21–22 May 2026 at FLAE, Building A, Room 119.

🇪🇸 The event is co-organised by Pompeu Fabra University in Barcelona.

💬 This conference will provide a space for in-depth reflection on the theoretical and practical aspects of constitutional populism. Researchers representing the international academic community will attempt to answer questions regarding its nature and mechanisms of operation.

ℹ️ For more information and the programme, visit: https://prawo.uwr.edu.pl/2026/05/11/konferencja-constitutionalism-and-populism-challenges-for-democracy-and-the-judiciary-the-polish-perspective/

Czy wykładnia prawa to neutralne odczytywanie tekstu, czy raczej praktyka osadzona w wartościach, sporach i konkretnych kontekstach instytucjonalnych?

Książka doktora Jakuba Łakomego o polityczności interpretacji ukazała się w wersji drukowanej. Autor podejmuje jedno z kluczowych napięć refleksji nad prawem: między wizją wykładni jako technicznej czynności a podejściem, w którym znaczenie prawa kształtuje się w ramach określonych wspólnot, języków i sporów.

Open access:https://wuwr.eu/wp-content/uploads/2025/12/lakomy_politycznosc-interpretacji_-calosc.pdf

Czy prawo może być apolityczne, obiektywne i neutralne? To fundamentalne pytania, które pobrzmiewają coraz częściej na salach sądowych i w debacie publicznej. Jakub Łakomy w swojej książce „Polityczność interpretacji prawniczej Perspektywa Duncana Kennedy’ego i Stanleya Fisha” podejmuje ten problem, demaskując mit interpretacji jako czysto technicznej operacji dokonywanej przez prawników-rzemieślników. Autor dowodzi, że każda próba nadania sensu tekstowi prawnemu jest aktem głęboko osadzonym w strukturze wartości, ideologii i napięć politycznych.

Książka zestawia krytyczną jurysprudencję Duncana Kennedy’ego z neopragmatyzmem Stanleya Fisha. Według autora każda interpretacja jest nieuchronnie polityczna, a znaczenie tekstu prawnego nie istnieje poza wspólnotą interpretacyjną. Doktor Jakub Łakomy nie przedstawia kolejnej instrukcji interpretowania prawa, lecz ujawnia uwikłania polityczne procesu jego stosowania. Porządkuje chaos pojęciowy i wyjaśnia, dlaczego odwołanie do „samego tekstu”, czy też „intencji autora” okazuje się często niewystarczające do rozstrzygania sporów interpretacyjnych.

Monografia ta wypełnia istotną lukę w polskiej teorii prawa i oferuje nie tylko oryginalną koncepcję teorii wykładni prawa, ale również nowe narzędzia do analizy praktyki orzeczniczej oraz analizy sporów interpretacyjnych.
Jesteśmy pewni, że książka zainteresuje badaczy, praktyków i dydaktyków prawa pragnących świadomie wykorzystywać argumenty językowe i polityczne w sporach o właściwe znaczenie tekstów prawnych.

Co warto podkreślić, autor nie poprzestaje na diagnozie – proponuje precyzyjny język, który pozwala dyskutować o sporach interpretacyjnych bez uproszczeń oraz publicystycznych etykiet, z pełną świadomością ich społecznej doniosłości.

Razem z autorem polecamy! 📖

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego - mamy dla Was coś nowego! ☺️❤️

Uniwersytet Wrocławski

[EN below] W dniach 16–21 marca 2026 r. pracownicy Katedry – Paweł Jabłoński, Przemysław Kaczmarek, Michał Paździora, Jakub Łakomy oraz Mateusz Wojtanowski – odbyli staż naukowy na Uniwersytecie Masaryka w Brnie. Uprzejmie dziękujemy za gościnę Katedra právní teorie PrF MU, kierowanej przez prof. Martina Haplę, a także przedstawicielom władz dziekańskich tamtejszego Wydziału Prawa.

W ramach stażu, 20 marca, odbyło się seminarium, podczas którego zespół reprezentujący naszą Katedrę przedstawił dotychczasowe wyniki badań realizowanych w ramach projektu badawczego NCN „Wolność ekspresji nauczyciela akademickiego w czasach wojen kulturowych w Polsce”. W trakcie seminarium wygłoszono następujące referaty:

‣ Jakub Łakomy – Freedom of Expression in the Academy: From Historical Foundations to Contemporary Conceptual Maps in the Era of Culture Wars
‣ Michał Paździora – Culture Wars and Academic Freedom: Reframing Conflicts over Freedom of Expression in Poland
‣ Przemysław Kaczmarek – The Dialogical Role of the Academic Teacher in Times of Cultural Wars
‣ Mateusz Wojtanowski – The Relationship Between the Academy and Liberal Politico-Legal Culture in Light of International Soft Law
‣ Paweł Jabłoński – The Idea of an Academic Teacher Expression Test in the Light of the Distinction Between the Morality of Duty and the Morality of Aspiration

Ponadto, 18 marca, Jakub Łakomy wygłosił wykład pt. "Political Character of Legal Interpretation. The Perspectives of Duncan Kennedy and Stanley Fish", w którym przedstawił tezy swojej niedawno wydanej książki na temat polityczności interpretacji.

Współpraca z naszymi koleżankami i kolegami z Brna będzie kontynuowana. 😉

⬇⬇⬇

Between 16 and 21 March 2026, members of the Department – Paweł Jabłoński, Przemysław Kaczmarek, Michał Paździora, Jakub Łakomy and Mateusz Wojtanowski – undertook a research stay at Masaryk University in Brno. We thank the Department of Legal Theory, headed by Prof. Martin Hapla, as well as members of the Faculty of Law’s leadership, for their hospitality.

As part of the stay, a seminar was held on 20 March, during which the team representing our Department presented the current results of the NCN research project entitled “Freedom of Expression of a University Teacher in Times of Culture Wars in Poland”. The following papers were presented:

‣ Jakub Łakomy – Freedom of Expression in the Academy: From Historical Foundations to Contemporary Conceptual Maps in the Era of Culture Wars
‣ Michał Paździora – Culture Wars and Academic Freedom: Reframing Conflicts over Freedom of Expression in Poland
‣ Przemysław Kaczmarek – The Dialogical Role of the Academic Teacher in Times of Cultural Wars
‣ Mateusz Wojtanowski – The Relationship Between the Academy and Liberal Politico-Legal Culture in Light of International Soft Law
‣ Paweł Jabłoński – The Idea of an Academic Teacher Expression Test in the Light of the Distinction Between the Morality of Duty and the Morality of Aspiration

In addition, on 18 March, Jakub Łakomy delivered a lecture entitled “Political Character of Legal Interpretation. The Perspectives of Duncan Kennedy and Stanley Fish”, in which he presented the theses of his recently published book on the political character of legal interpretation.

Our collaboration with colleagues from Brno will continue. 😉

Udostępniamy informację o seminarium Katedry Teorii Prawa Uniwersytetu Masaryka z udziałem badaczy z naszej Katedry, którzy w najbliższych dniach rozpoczną tam staż naukowy.

🏛 What can a professor say and what crosses the line? We invite you to a seminar led by our colleagues from the University of Wrocław, who will present their research project on the freedom of expression of university teachers in times of culture wars. The programme features four papers:

‣ Jakub Łakomy – Freedom of Expression in the Academy: From Historical Foundations to Contemporary Conceptual Maps in the Era of Culture Wars
‣ Michał Paździora – Culture Wars and Academic Freedom: Reframing Conflicts over Freedom of Expression in Poland
‣ Przemysław Kaczmarek – The Dialogical Role of the Academic Teacher in Times of Cultural Wars
‣ Mateusz Wojtanowski – The Relationship Between the Academy and Liberal Politico-Legal Culture in Light of International Soft Law
‣ Paweł Jabłoński – The Idea of an Academic Teacher Expression Test in the Light of the Distinction Between the Morality of Duty and the Morality of Aspiration

📅 Hope to see you there!

Monografia prof. Andrzeja Batora ukazała się w wersji drukowanej. 🙂

📖 Instrumentalizacja prawa ma złą sławę. Polska debata lat 90. – zrodzona z transformacji ustrojowej – nadała pojęciu instrumentalizacji wyraźnie negatywne znaczenie i zredukowała je do dominacji państwa nad jednostką. W opozycji do tego ujęcia książka „Instrumentalizacja jako działanie prawne. Studium z teorii prawa” łączy wątki pozytywizmu, realizmu i pragmatyzmu, wskazując, że autonomia prawa (rozumiana jako spójność, stabilność i rządy prawa) jest warunkiem legalnie skutecznych aktów instrumentalizacji, a nie ich zaprzeczeniem.

W swojej najnowszej monografii profesor Andrzej Bator próbuje więc podważyć mit złej lub podejrzewanej o niecne intencje instrumentalizacji prawa. Punktem wyjścia do tej rewaloryzacji jest odwrócenie relacji między instrumentalizacją i autonomią. Autonomia prawa staje się legitymacją otwierającą drogę do działania, którego cel wybierany jest przez aktywnego społecznie aktora. Przesuwa to czynności instrumentalizacji prawa w obszar praktyki demokratycznej, ze „świata systemów” do „świata życia”. Prezentowana w książce bliska jest nie tylko prawnikom, ale wszystkim, którzy próbują sobie radzić z życiowymi wyzwaniami. Serdecznie polecamy! ☺️

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego
Katedra Teorii i Filozofii Prawa UWr
Uniwersytet Wrocławski

Serdecznie zapraszamy na pierwsze spotkanie Międzywydziałowego Studenckiego Koła Naukowego "Nomos", które odbędzie się 12 marca o godz. 16:00 w sali nr 2 Instytutu Filozofii (ul. Koszarowa 3, bud. 20).

Międzywydziałowe Studenckie Koło Naukowe "Nomos" powstaje we współpracy między Katedrą Teorii i Filozofii Prawa, Instytutem Filozofii oraz Instytutem Studiów Europejskich.

Z przyjemnością informujemy o inicjatywie powołania Międzywydziałowego Studenckiego Koła Naukowego "Nomos". Niżej przekazujemy ogłoszenie od Opiekunów Koła.

⏬️⏬️⏬️

Serdecznie zapraszamy do dołączenia do Międzywydziałowego Studenckiego Koła Naukowego „Nomos”, które rozpocznie działalność w semestrze letnim 2025/2026!

Kryzys środowiskowy, migracje, rozwój sztucznej inteligencji, polityczna radykalizacja i polaryzacja – mierząc się z tymi i innymi współczesnymi wyzwaniami społeczno- politycznymi, nie warto pozostawać w obrębie jednej dyscypliny akademickiej. Jak na bieżące procesy powinno reagować prawo? Jak mogą być one badane przy pomocy narzędzi nauk społecznych? Jaka jest rola refleksji filozoficznej w podejmowaniu tych zagadnień? I wreszcie: czym są prawo i społeczeństwo?

W Międzywydziałowym Kole Naukowym „Nomos” chcielibyśmy poruszać się pomiędzy dyscyplinami, łącząc wiedzę prawną z metodami nauk społecznych i refleksją filozoficzną. Jako punkt wyjścia przyjmujemy więc ideę uniwersytetu jako wspólnoty wiedzy, w której istotną rolę odgrywa dialog między różnymi perspektywami.

Chcielibyśmy, żeby koło „Nomos” stanowiło przestrzeń do namysłu nad takimi pytaniami jak:

⏩️ Jak rozmawiamy o tym, co jest słuszne, dobre albo sprawiedliwe?
• Czy da się sensownie spierać o wartości, czy to zawsze „kwestia opinii”?
• Czy argumenty moralne różnią się od politycznych i prawnych?
• Kiedy mówimy „to jest złe” – co właściwie mamy na myśli?

⏩️ Kto ma głos, a kto jest pomijany w polityce?
• Kto realnie wpływa na politykę, a kto tylko formalnie „ma prawa”?
• Czy wszyscy są traktowani przez prawo tak samo?
• Czy grupy, mniejszości, przyszłe pokolenia albo natura mogą być „podmiotami”?

⏩️ Czy państwo może być „w porządku” albo „nie w porządku”?
• Czym właściwie jest wspólnota polityczna – co nas w niej łączy?
• Po co państwu prawo i co ono robi w codziennym życiu ludzi?
• Czy można mówić o przyzwoitym lub nieprzyzwoitym państwie?

⏩️ Czy każda demokracja jest fair?
• Co to znaczy, że państwo działa zgodnie z zasadami, a nie „widzimisię władzy”?
• Czy można wygrać wybory i jednocześnie łamać liberalne standardy?
• Czy demokracja zawsze wymaga zgody i kompromisu, czy czasem konfliktu?

⏩️ Czym jest prawo poza kodeksami i salą sądową?
• Czy prawo to tylko przepisy, czy też pewna wizja człowieka i społeczeństwa?
• Jak bardzo prawo zależy od polityki?
• Co prawnicy mają na myśli, mówiąc o „racjonalnym prawodawcy” – i czy on w ogóle istnieje?

⏩️ Po co właściwie studiujemy humanistykę?
• Czego tak naprawdę uczą studia – wiedzy, myślenia, czy czegoś jeszcze?
• Czy „wiedzieć” to to samo co „rozumieć”?
• Skąd wiadomo, że studia były dobrym wyborem – po ocenach, po pracy, po tym, jak zmienia się nasze myślenie?

Działalność Koła „Nomos” może obejmować takie aktywności jak:
• regularne spotkania i dyskusje merytoryczne,
• organizowanie spotkań ze specjalnymi gośćmi Koła, z kraju i zagranicy,
• wyjazdy naukowe,
• wspólne przygotowanie publikacji naukowych,
• organizację konferencji studenckich i wydarzeń popularnonaukowych,
• merytoryczne wspieranie w przygotowaniach indywidualnych publikacji lub wystąpień konferencyjnych.

Spotkanie organizacyjne Koła „Nomos” odbędzie się w pierwszej połowie marca. Osoby zainteresowane udziałem prosimy o kontakt z jednym z Opiekunów. Serdecznie zapraszamy!

Opiekunowie Koła:
Dr hab. Maciej Bachryj-Krzywaźnia (Instytut Studiów Europejskich): [email protected]
Dr Paweł Jabłoński (Katedra Teorii i Filozofii Prawa): [email protected]
Dr Urszula Lisowska (Instytut Filozofii): [email protected]

Zachęcamy do zapoznania się z monografią „Etyczno-prawne uwarunkowania praw reprodukcyjnych kobiet w Polsce”, autorstwa prof. Joanny Helios oraz prof. Wioletty Jedleckiej z naszej Katedry.

Publikacja została wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego; Wydawnictwo „Szermierz” sp. z o.o. i jest dostępna online w Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego:

https://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/158898

Przypominamy o zbliżającym się terminie zgłoszeń na konferencję „Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Praworządność w czasach kryzysów”, która odbędzie się w Karpaczu w dniach 22–24 września 2025 r. Termin rejestracji upływa już 15 czerwca.

Link do formularza zgłoszeniowego oraz szczegółowych informacji:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdOQpGF9q9WCwIjMu8ZTnUhhDr-BbTH4p7Rml1XY_SfAjCpdg/viewform

W razie pytań dotyczących wydarzenia prosimy o kontakt: [email protected]

Serdecznie zapraszamy!

W dniu 27 maja odbyło się seminarium "Between Fact and Norm: Law, Morality and Academic Freedom". W toku pierwszego panelu wyniki swoich badań przedstawili goście z Katedra právní teorie PrF MU, profesorowie Martin Hapla oraz Tomáš Sobek. Tematyka drugiego panelu dotyczyła zagadnienia wolności akademickiej. Dziękujemy naszym gościom za interesujące wystąpienia i inspirującą dyskusję.

⬇⬇⬇

On May 27, the seminar "Between Fact and Norm: Law, Morality and Academic Freedom" took place. In the course of the first panel, the results of their research were presented by guests from the Department of Legal Theory at Masaryk University, professors Martin Hapla and Tomáš Sobek. The second panel focused on issues related to academic freedom. We would like to thank our guests for their engaging presentations and the inspiring discussion.