Sztuka Tarota

🪨 Wśród czterech wielkich skarbów plemienia bogini Danu (Tuatha Dé Danann) był magiczny kamień – Lia Fál. Według mitologii celtyckiej został on przywieziony przez wspomnianych najeźdźców do Irlandii z Falias – miasta na tajemniczej północnej wyspie, gdzie uczono sztuki magii. Osadzono go na równinie Fál, gdzie wyznaczał środek wyspy i całego świata.

🪨 Kamień posiadał niezwykłą właściwość: wydawał z siebie okrzyk, gdy dotknął go prawowity władca Irlandii.
Obecnie kamień koronacyjny utożsamiany z legendarnym Lia Fál znajduje się na wzgórzu Tary.

🌑 Dziś nów w Koziorożcu – znaku tworzącym trygon ziemski razem z Bykiem i Panną, odpowiadającym za obszary władzy, organizacji, ambicji.

🌑 Energia młodego księżyca zawsze wspiera procesy zamykania różnych etapów i problemów w naszym życiu. Dzisiejszy nów sprzyja także budowaniu podwalin pod przyszłe cele. As kamieni na dziś, monumentalny niczym mitologiczny Lia Fál, mówi o dobrych początkach w ‘ziemskich’, materialnych sprawach, manifestowaniu marzeń i realnym ich ściąganiu ze sfery mrzonek do świata rzeczywistego.

Święta za pasem, a prezenty nie kupione, chata nie uprzątnięta, stroju na sylwestra brak, w pracy przed końcem roku trzeba dopiąć wszystkie projekty i zrobić całoroczne sprawozdania, a my już tak bardzo pragniemy odpocząć i zabrać się za osobiste podsumowania.

Dzisiejsza przyszła w odpowiedzi na nów w Strzelcu oraz retrogradację Merkurego, która zakończy się dopiero 3 stycznia. Ten czas będzie niestety bardziej sprzyjał mentalnym zawirowaniom niż tworzeniu ambitnych planów na nowy rok. Zanim zabierzemy się za nowe, warto zastanowić się, czy w jakiejś dziedzinie życia się przypadkiem nie oszukujemy. Czy na pewno jesteśmy wobec siebie uczciwi? Czy nasze intencje są czyste czy gdzieś w głębi podszyte zazdrością? Czy bylibyśmy w stanie powiedzieć do lustra to, co mówimy innym o sobie? Czy na pewno się z tym identyfikujemy? Jakie „prawdy” o sobie powinniśmy już dawno zweryfikować?

Siódemka strzał (mieczy) przestrzega też dosłownie przed oszustami i ludźmi, którzy mogą ugodzić nas słowami lub przyczynić się do naszego niepowodzenia.

Nie warto w tym czasie łapać wszystkich srok za ogon i zredukować listę przedświątecznych sprawunków na tyle, na ile to możliwe.

🌑 Jesteśmy dzień po nowiu w Skorpionie, który dla mnie zakończył ponadtygodniowy okres walki z wewnętrznym rozjątrzeniem, jednak karty pokazują, że wciąż możemy zmagać się z pewnym nagromadzeniem emocji.

Rycerz kielichów stanie przed wodospadem uczuć, by następnie wyruszyć w podróż po odpuszczenie. Ósemka kielichów przedstawia wędrowca, który świadomie porzuca swoje dotychczasowe życie (pracę/partnera/emocjonalny bagaż różnych doświadczeń), którego dłużej już nie może lub nie chce dźwigać. Dziewiątka buław dodaje do tej historii dodatkowy ciężar. Pod koniec tygodnia możemy czuć się naprawdę wykończeni!

Stąpajmy więc ostrożnie, ponieważ istnieje możliwość, że będziemy bardziej podatni na psychiczne zranienia. Jednak pomimo emocjonalnego podłamania, dziewiątka buław sugeruje, by nie poddawać się bez walki, ponieważ z każdego starcia wychodzimy silniejsi i bogatsi o nowe doświadczenia – i to bez względu na jego wynik.

Warto mieć na uwadze również fakt, że aktualnie Słońce zbliża się do wojowniczego i ognistego Marsa w Skorpionie. Koniunkcja w sobotę rozpocznie więc okres, który będzie sprzyjał właśnie takim wojownikom z dziewiątki buław – wytrwałym, zdeterminowanym i posiadającym niegasnącego ducha walki.

Podsumowując: co już Ci nie służy, odpuść i zostaw za sobą, by w drodze do celu nie przeszkadzał Ci żaden nadbagaż. A później wykorzystując sprzyjającą energię planet działaj na zasadzie: jak nie drzwiami, to oknem! 🔥

W nawiązaniu do wczorajszej rady dotyczącej działania i przejęcia kontroli wypadł dziś król buław wraz ze swoją męską energią, zdecydowaniem i ognistą pasją. Jeśli poczujesz dziś nagły przypływ motywacji, zainspiruj się nią i skieruj na zadanie, o którym myślisz. Pamiętaj – król buław nie zostawia swoich pomysłów w głowie, nie czeka z ich realizacją do momentu, aż mu przejdzie. Do działania potrzeba nie tylko rozwagi, ale też odwagi, a czasem nawet niemałego huku.

Jeśli wciąż się wahasz – odpowiedz sobie na pytanie, co Cię naprawdę kręci, co rozpala Twoją kreatywność, co wzbudza Twój entuzjazm i sprawia, że chce Ci się żyć, a potem wciel się na chwilę w postać pewnego siebie króla buław i pomyśl, co on by zrobił? Czy dalej tkwiłby w miejscu czy ruszyłby tyłek ze swojego „tronu”? 😉

Ekscytującego dnia!

Marazm i cisza opanowały stronę, bo tak właśnie jest, gdy utknie się pomiędzy paroma opcjami.
Z planem dawno spisanym na kartce, marzeniami w głowie, światem pełnym możliwości, ale jednak za szybą, która niczym niewidzialna bariera blokuje nas przed podjęciem decyzji, z bagażem sabotujących myśli, które krzyczą, że przecież JAKAŚ decyzja musi zostać podjęta i to tu i teraz!

Dziś uderzyła mnie przemawiająca z tej karty bezsilność. Niezdecydowanie, paląca potrzeba zmiany z jednoczesną niemożnością jej dokonania, przeciągające się siłowanie z własnymi myślami i sam czas, który na to wszystko poświęcamy potrafi dosłownie wyssać z nas całą energię i chęć do życia. Sposobem na jej odzyskanie jest… działanie!
Więc nawet jeśli w tym momencie nie możesz ruszyć danej sprawy lub tkwisz w energii zastoju, to przynajmniej chwyć za długopis i stwórz plan, rozpisz wszystkie „za i przeciw” albo przynajmniej spróbuj to rozchodzić i odzyskaj kontrolę.

Karta tarota z dekoracją zdjętą wprost z kościelnych murów? Proszę bardzo 😉

🌳 Z talii „Pradawnego Lasu” z karty znanej zwykle jako Cesarzowa, spogląda na nas postać „Zielonej Kobiety” – emanacji pełni lata i pełni życia, kobiecej energii i witalności, symbolizująca obfitość, hojność i dzikość.
Przed nią znajduje się kocioł wypełniony mlekiem, a na kotle, dumnie prezentująca swoją waginę: Sheila-na-Gig!

Sheila-na-Gig to nazwa rzeźbiarskiego motywu przedstawiającego nieco groteskową kobiecą postać o dużej głowie, ogromnych oczach i gargantuicznym sromie, który czasem ostentacyjnie rozchyla dłońmi. Na samych Wyspach Brytyjskich zachowało się ponad sto rzeźb przedstawiających Sheilę-na-Gig, a spotkać je można także m.in. we Francji, Norwegii, w Czechach, czy na Słowacji. Najczęściej stanowią element dekoracyjny wsporników, kapiteli, nadproży w kościołach, zamkach lub murach miejskich.

⛪ Twórcy talii zainspirowali się konkretnym przedstawieniem Sheili pochodzącym z kamiennego wspornika zdobiącego kościół w Kilpeck w Anglii. Co ciekawe, nie jest to jedyny tak wyjątkowy motyw pojawiający się na murach tej romańskiej budowli. W jej architektonicznej dekoracji dostrzec można także różne diabelsko-demoniczne maski, węże, smoki, a nawet twarz Zielonego Człowieka! To, czy twórcy talii świadomie zaznaczyli na karcie jego obecność, nawiązując podwójnie do zdobień wspomnianego kościoła, pozostaje dla mnie zagadką, jednak potraktowałam to jako swoisty uśmiech dla dociekliwych

Wracając do Sheili – jej wizerunek na karcie wzmacnia symboliczny przekaz dotyczący płodności, obfitości, urodzaju, a także kobiecej siły i dzikiej, pierwotnej energii, bowiem jedna z wielu teorii na temat tego motywu głosi, że jest to celtycka bogini-matka w chwili rodzenia.

💀 W renesansowej talii Viscontich Kostucha z olbrzymią kosą w dłoniach pędzi na galopującym koniu, który tratuje po drodze przedstawicieli wszystkich stanów. Jest w tym przedstawieniu coś karnawałowego, co charakteryzowało średniowieczne wizje triumfu Śmierci.

💀 Jednak Śmierć nie została spersonifikowana pod postacią szkieletu – ale jako trup w zaawansowanym stadium rozkładu. Na jej klatce piersiowej widać jeszcze pozostałości skóry, a z brzucha wyłaniają się splątane wnętrzności. To już nowożytna maniera, w której zaczęły przeważać teatralnie drastyczne sceny agonii i rozkładających się zwłok.

💀 We wcześniejszych epokach, gdy morowa dziewica co chwilę rozpoczynała swój szalony taniec, Śmierć miała się dobrze, a ludzie byli do niej przyzwyczajeni, jak do stałego krajobrazu za oknem. Dziś, w realiach zachodniego świata, w którym dostęp do wykształcenia, leków i (jakiejś) służby zdrowia są już raczej standardem, w dobie kultu pięknego, zdrowego ciała, mamy tendencję do maskowania śmierci. Postrzegamy ją jak odległe wydarzenie, które dotyka innych, nie nas.

🕯 Jednak wraz z nastaniem ciemnej pory roku do każdego z nas przychodzi drobna refleksja na temat śmierci i życia pozagrobowego. A wraz z nią myśli, że życie jest krótkie, wszystko tak szybko mija i może trzeba się z czymś pospieszyć – albo odwrotnie: zwolnić, by w końcu zauważyć to, co w natłoku zadań ciągle nam umyka.

🕯 I tutaj przychodzi tarotowa Śmierć – nie jako zwiastun końca życia, lecz jako zapowiedź zmiany. Właśnie taka „śmierć” jest nieodłącznym, powtarzanym wielokrotnie elementem na drodze naszego rozwoju – bo żeby naprawdę poprawić jakość swojego życia, zmienić pracę, która nie przynosi satysfakcji, partnera, który ciągnie w dół, znajomych, którzy zamiast wspierać – oceniają, potrzeba fundamentalnej zmiany przekonań, ostrego odcięcia się od szkodliwych myśli, ludzi, czynności, miejsc. Dopiero na tym gruncie, z czystym i wolnym umysłem można zacząć zapraszać nowe jakości i ruszyć do przodu. Stąd, w niektórych taliach Śmierć jest przedstawiana jako Odrodzenie, bo to ono jest tak naprawdę istotą tej, niesłusznie przerażającej, karty.

Dlaczego piszę o tym dziś?

🌑 Zaledwie tydzień temu nów księżyca w Wadze z zaćmieniem Słońca zamknął 18-letni cykl księżycowy rozpoczęty w 2005 r. Przed nami więc nowy cykl – kolejne 18 lat! Ten czas sprzyja głębokim transformacjom, domykaniu starych spraw, porządkowaniu – zarówno przestrzeni wokół, jak i własnej głowy oraz żegnania się ze wszystkim tym, co już nam nie służy.

Znając ten kontekst, tym bardziej warto w tym czasie przyjrzeć się karcie Śmierci i zadecydować, z jakimi wartościami chcemy wejść w nowy księżycowy rozdział ✨

W podartych łachmanach, boso, z kijem na ramieniu, ale za to w czapce z piór – Głupiec wyrusza w swoją podróż! 🪶

🔸 Karta „zero” – zarówno rozpoczynająca, jak i kończąca duchową podróż Wielkich Arkanów – ówcześnie przedstawia najczęściej młodzieńca z niewielkim bagażem (i zerowym doświadczeniem), radośnie kroczącego nowo obraną ścieżką.
W tarocie Głupiec z jednej strony oznacza bezmyślność, impulsywność, pogoń za mrzonkami, czasem nawet jawne szaleństwo, z drugiej zaś: nowy początek, odwagę, energię potencjału, zaufanie intuicji i wolność. Już sama obecność tylu przeciwstawnych cech sygnalizuje aspekt nieprzewidywalności i zaskoczenia, który może pojawić się podczas sesji tarota.

A jak dawniej widziano postać głupca?

Starożytni raczej nie próbowali usprawiedliwiać głupoty. Już Arystoteles w „Moraliach większych” pisał:
🗨 „Głupiec albo Hebes, wszystkiego i wszystkich się boi; zarówno w tym, co mówi, jak i w uczynkach pozbawiony przemyślności, tak że we wszystkich sprawach pozostaje durniem”*.

Myśl tę poniekąd powtórzył także jego uczeń, Teofrast z Eresos, w „Charakterach”:
🗨 „Głupota to ociężałość umysłu bądź ducha zarówno w mowie, jak i w działaniu”**.

🔸 Również czasów starożytnych sięga tradycja nadwornych błaznów, których głównym zadaniem było rozbawianie króla i jego gości. W późniejszych wiekach błaźni nie ograniczali się jednak tylko do tej jednej roli – zdarzało się, że pełnili funkcje doradców, szpiegów czy prześmiewców, którzy jak nikt inny mogli pozwolić sobie na kąśliwe komentarze bez ponoszenia odpowiedzialności.

🔸 Ciekawy średniowieczny wizerunek spersonifikowanej głupoty znajdziemy w słynnej kaplicy Scrovegnich w Padwie. Fresk autorstwa Giotta z 1306 roku przedstawia otyłego jegomościa ubranego w obszarpany strój, z kijem żebraczym w dłoni oraz w czapce z piór.

🔸 Przedstawienie to było zapewne jedną z inspiracji dla artystów i grafików odtwarzających jedną z najstarszych zachowanych talii rodu Viscontich z Modrone. Oryginalna renesansowa karta nie została niestety zachowana, jednak rekonstruująca ją grupa specjalistów zadbała o poprawność historyczną i stylową, a swoją wizję oparła również na innych taliach z epoki (m.in. Brera-Brambilla, Visconti-Sforza, Pierpont-Morgan-Bergamo).

🔸 W broszurze dołączonej do zestawu przeczytamy, że atrybuty takie jak skrzydła, pióra i kolce były dla starożytnych symbolami prędkości, intelektu i pomysłowości – a w tym konkretnym przypadku reprezentują brak tych cnót u Głupca, wbrew jego wierze w coś przeciwnego.
Podarte ubranie i kij łączą go z włóczęgami, którym kościół katolicki zarzucał bezcelowość życia oraz niestabilność umysłu.

🔸 Z drugiej strony to „szaleńcom” najbliżej jest do mistycznych przeżyć, a wyrzeczenie się siebie i wszelkich dóbr materialnych może, według myśli chrześcijańskiej, przybliżyć człowieka do boskości. Pojawia się tu nawet odniesienie do św. Franciszka jako tego, który wyrzekł się wszystkiego i nie potrzebował racjonalnych argumentów, by tłumaczyć swoją wiarę.

Interpretacje tej karty mogą być tak odmienne, że pojawi się o niej jeszcze niejeden wpis, a sama talia Viscontich będzie przedmiotem recenzji.

*Cytaty za: Cesare Ripa, „Ikonologia”, Kraków 2013

Wiara w moc wizerunku przejawia się już w pierwszych rytach w kamieniu, malarstwie naskalnym i paleolitycznej plastyce figuralnej.
Myślę, że może być ona jedną z najstarszych i najbardziej abstrakcyjnych „religii” tego świata, której udało się przetrwać do naszych czasów.
Zmieniła się jej forma lecz pozostał główny zamysł – podświadome przekonanie o magicznej funkcji obrazu.
Na tym gruncie wyrosła w końcu wyrafinowana sztuka wróżenia, która oficjalnie weszła na salony w renesansowych Włoszech, czyniąc karty tarota nowym medium dla artystów.

Dziś zawrotna ilość dostępnych na rynku talii, zawierających w sobie symbole ze wszystkich kultur, mitologii i religii świata, a także bogatych w liczne odniesienia do literatury i sztuki, otwiera przed nami pole do nieograniczonych interpretacji.
Każda karta posiada osobne znaczenie, które zmienia się w zależności od kontekstu i rozkładu, a każdy tarocista – własny klucz do ich odczytów.

Wszystkich entuzjastów sztuki – także tej wróżebnej – zapraszam do wspólnej podróży usłanej kartami i dziełami wybitnych artystów.
Obserwuj profil Sztuka Tarota i patrz razem ze mną na świat pełen czarów oczami historyka sztuki.

✨ W sztuce zaklęta jest magia! ✨

Fot. Alicja Dębek Fotografia