10/06/2021
Integracja Sensoryczna w Autyzmie.
W autyzmie obserwujemy szerokie spektrum trudności czy zaburzeń interakcji społecznych, emocjonalnych, zdolności poznawczych oraz stopnia rozwoju komunikacji i mowy.
Wszystkie bodźce odbierane z otoczenia docierają do mózgu poprzez zmysły. W autyzmie, czyli u osób zaburzeniami neurobehawioralnymi, występuje zjawisko przeciążenia zmysłowego, określanego też jako splątanie sensoryczne. Stan pobudzenia wywołuje u danej osoby utratę kontroli nad reakcjami i zachowaniem. Ponad 90% osób ze spektrum autyzmu ma problemy sensoryczne wpływające negatywnie na codzienne funkcjonowanie, często pojawiająca się podwrażliwość i nadwrażliwość sensoryczna występuje nie tylko w autyzmie, ale w tej grupie dzieci ma najwyższe wskaźniki. Blisko u 100% z tej grupy występują dysfunkcje percepcji słuchowej i trudności z planowaniem motorycznym (Biel, 2015). W spektrum dominuje niewłaściwa rejestracja i modulacja bodźców dotykowych oraz przedsionkowych. Duża grupa dzieci z autyzmem wykazuje znaczną nadwrażliwość sensomotoryczną. Dzięki stosowaniu określonych technik i ćwiczeń, dopasowanych do indywidualnych możliwości i potrzeb dziecka, terapia integracji sensorycznej pomaga w zwiększaniu zdolności układu nerwowego do radzenia sobie z tego rodzaju napięciami.
Propozycje ćwiczeń rozwijają reakcje równoważne, planowanie motoryczne, wzmacniają mechanizmy posturalne, ćwiczą niepewność grawitacyjną, motorykę dużą i małą, współpracę rąk czy normalizują napięcie mechanizmów posturalnych. W ćwiczeniach podążamy za dzieckiem i jego odczuciami reagując adekwatnie na reakcje dziecka powtarzamy dane ćwiczenie, jeśli chce lub kończymy, jeśli na nie reaguje niewłaściwie.
W niektórych ćwiczeniach możemy pomagać i nakierowywać dziecko, jeśli widzimy taką potrzebę oraz jeśli dane ćwiczenie jest za trudne dla dziecka to wykonajmy je za jakiś czas wspólnie, kiedy będzie na nie bardziej gotowe.
Propozycje ćwiczeń integracji sensorycznej, które można wykonywać w domu:
- rolowanie, zawijanie dziecka w koc jak naleśnik i odwijanie,
- zabawa w przepychanie się z rodzicem np. walki kogutów, bitwa na poduszki,
- jazda dziecka na kocyku poprzez trzymanie z dwa rogi koca rodzic kieruje jak rydwanem a dziecko trzyma się rękami i stara się nie spaść,
- pomoc we wkładaniu, wyjmowaniu i rozwieszania prania za pomocą klamerek, spinaczy do prania,
- przy gotowaniu w kuchni dziecku dajemy do powąchania i spróbowania cytrynę, pomarańczę itp.,
- chodzenie boso po wycieraczce, następnie rozkładamy watę, dywanik, groch w pojemniku itp.,
- odbijanie napompowanego balona wodą 0,3 l w butelce trzymając za nakrętkę, raz jedną ręką następnie drugą ręką,
- stanie jak bocian jak najdłużej raz na jednej raz na drugiej nodze,
- zabawa w schemat ciała np. masujemy ręką okrężnymi ruchami plecy, nogi dziecka mówimy stop i pytamy jaka to jest cześć ciała i czy prawa czy lewa np. noga, ramię, ręka,
- chowanie i szukanie grającej zabawki w mieszkaniu można ćwiczyć na zmianę z rodzicem raz szuka dziecko raz rodzic,
- ściskanie piłeczek o różnym stopniu twardości, - śledzenie wzrokiem latarki na ścianie,
- robienie winogronowych szaszłyków, czyli nadziewamy na długie wykałaczki winogrona,
- tworzenie korali z makaronu penne, dziecko nawleka na nitkę makaron penne i powstają korale dla mamy lub babci,
- namiot wyciszający - kocem przykrywamy np. duże poduszki kanapy i ścianę łóżka tworząc dziecku namiot
w którym może się wyciszyć i pobyć samo.
Opracowała Edyta Poniatowska-Socha
Psycholog, Terapeuta Integracji Sensorycznej, Terapeuta Ręki.
Bibliografia: Odowska – Szlachcic B. (2018). Integracja sensoryczna w autyzmie. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.